Rozdział 4
Forteca z aksamitu
Zmiana zachodziła w Sisi codziennie, po cichu, tak że sąsiedzi i dawni znajomi z liceum pewnie nazwaliby ją zwykłym dojrzewaniem. Dla niej samej było to jednak powolne znikanie. Z szafy znikały turkusowe swetry, pomarańczowe bluzki i sukienki w drobne kwiaty, pachnące latem nad rzeką, piknikami z Anią i dawną odwagą. Ich miejsce zajmowały szarości, beże i czerń. Eryk mówił wtedy z aprobatą: - Wyglądasz jak kobieta, która wie, czego chce od życia. Sisi uśmiechała się, bo brzmiało to, jak komplement, ale za każdym razem miała wrażenie, że ktoś zabiera jej kolejny kolor i chowa go wysoko, poza zasięgiem ręki.
Jej pokój w domu rodziców stał się sterylny i obcy, jakby ktoś wynajął go na jedną noc i zabronił zostawiać ślady. Sztaluga, kiedyś najważniejszy punkt pomieszczenia, wylądowała na strychu pod folią, oblepiona kurzem. Biurko, dawniej poplamione farbami, grafitem i śladami ołówków, lśniło teraz pustką. Stała na nim tylko lampka i pojedynczy notes z listą zakupów. Telefon odzywał się coraz rzadziej, ale kiedy już drgał na blacie, Sisi od razu wiedziała, kto pisze. Na ekranie pojawiało się imię Ani - tej samej Ani, która kilka tygodni wcześniej wyjechała do Krakowa z dwiema walizkami i życiem, które wciąż miało przed sobą wszystkie kolory.
Z tamtego nowego, ekscytującego świata regularnie napływały wiadomości. Ania pisała SMS-y falami, jakby próbowała siłą przebić się przez niewidzialny mur, który nagle wyrósł między nimi. Ekran rozbłyskiwał komunikatami pełnymi emocji: "Dlaczego nie odbierasz? Tęsknię za tobą! Co u ciebie słychać? Opowiadaj natychmiast!". W tych kilku słowach kryła się cała dawna bliskość, oczekiwanie na długie nocne rozmowy i ciekawość drugiego człowieka.
Sisi jednak patrzyła na te wiadomości z dziwnym odrętwieniem. Brała telefon do ręki z wyraźnym oporem, a jej palce ledwo muskały chłodną szybkę wyświetlacza, jakby samo pisanie wymagało od niej nadludzkiego wysiłku. Odpowiadała zawsze tak samo, zdawkowo i bezrefleksyjnie: "Wszystko OK, mam dużo nauki. Pa".
Te krótkie zdania były pozbawione uczuć, gniewu i dawnych emotikonów, którymi kiedyś gęsto zasypywały swoje wiadomości. Brzmiały jak odległe echo dawnego życia - puste, mechaniczne i skrojone tylko po to, by na chwilę uciszyć wibracje telefonu oraz sumienie po drugiej stronie.
Eryk wprowadzał rytuały, które początkowo wydawały się romantyczne, ale z czasem stały się kajdanami: wspólne wieczory z filmami wybieranymi przez niego - thrillerami psychologicznymi o zdradzie albo dokumentami o sile rodziny. Oglądali je na kanapie, pod ciężkim kocem, z głową Sisi opartą na jego ramieniu. Były też rozmowy o przyszłości, w której zawsze zajmował centralne miejsce.
- Wyobraź sobie nasze życie za pięć lat - szeptał, głaszcząc jej włosy rytmicznym, niemal hipnotyzującym ruchem. - Jesteś moja - powtarzał w gęstej ciemności sypialni, a jego głos brzmiał jak ostateczny, niepodważalny wyrok.
- Razem jesteśmy niepokonani. Nic ani nikt nas nie rozdzieli.
Sisi zamykała oczy, usiłując uwierzyć w te słowa. W takich chwilach czuła się bezpieczna, kochana i otulona jego uwagą jak ciężkim, ciepłym płaszczem, który chronił ją przed całym światem. Jednak z każdym miesiącem ten sam płaszcz stawał się cięższy i coraz bardziej odcinał dopływ powietrza. Zamiast błogiego snu coraz częściej przychodziła udręka. Sisi budziła się w środku nocy z sercem tłukącym się gwałtownie w piersi i uczuciem potwornej duszności. Miała wrażenie, że niewidzialna, jedwabna nić owija się wokół jej szyi - i co gorsza, zaciska się coraz ciaśniej z każdym, nawet najpłytszym oddechem. Leżała wtedy godzinami bez snu, sparaliżowana lękiem, wpatrzona w pęknięcia na suficie rozjaśnianym blaskiem ulicznych latarni. Zastanawiała się, kiedy i jak jej własne marzenia, pasje i plany wyblakły, stając się odległe i obce niczym mgliste wspomnienia z czyjegoś, dawno zapomnianego życia.
Kiedyś chciała wyjechać do Krakowa, studiować na Akademii Sztuk Pięknych i chłonąć wielki świat. Eryk uważał jednak, że wielkie miasta psują ludzi, a prawdziwe szczęście buduje się w ciszy, z dala od zgiełku. Sisi zaczęła więc ustępować - najpierw w małych rzeczach, potem w tych fundamentalnych.
Pewnego popołudnia matka Sisi weszła do jej pokoju z kubkiem herbaty i talerzykiem pokrojonego jabłka. Przez chwilę stała w progu, patrząc na córkę siedzącą przy biurku nad formularzami lokalnej uczelni. Na łóżku, pod stosem szarych swetrów, wystawał jeszcze róg kolorowego prospektu z Krakowa. Matka zauważyła go od razu.
- A Kraków? - zapytała cicho, ostrożnie, jakby bała się spłoszyć odpowiedź.
Sisi nawet nie podniosła wzroku. Przesunęła palcem po rubryce z nazwą kierunku i wzruszyła ramionami.
- Kraków jest daleko, mamo. Za daleko. Poza tym Eryk ma rację. Tam wszystko byłoby trudniejsze. Akademik, obcy ludzie, koszty, dojazdy. Tutaj też mogę studiować grafikę. Przecież to prawie to samo.
Matka postawiła kubek na biurku. Herbata parowała między nimi, pachnąc malinami i domem. Przez chwilę chciała powiedzieć, że to wcale nie brzmi jak głos jej córki. Jeszcze niedawno Sisi opowiadała o Krakowie z takim światłem w oczach, jakby samo wypowiedzenie nazwy miasta otwierało okno. Ale spojrzała na jej zaciśnięte usta i palce nerwowo obracające srebrny wisiorek z literą E. Zabrakło jej odwagi.
- Jeśli to naprawdę twoja decyzja - powiedziała tylko.
Sisi uśmiechnęła się szybko, zbyt szybko.
- Moja. Oczywiście, że moja.
Matka skinęła głową, choć coś ciężkiego osiadło jej pod sercem. Wyszła z pokoju cicho, zamykając drzwi niemal bezszelestnie. Dopiero w kuchni, oparta o blat, pozwoliła sobie na myśl, której nie umiała nazwać: że jej córka nie rezygnuje z marzenia jak dorosła kobieta wybierająca rozsądek, tylko jak ktoś, kto boi się za bardzo chcieć czegokolwiek dla siebie.
W końcu, szukając kompromisu między własnymi pragnieniami a wizją przyszłości, którą Eryk podawał jej jako jedyną rozsądną odpowiedź, Sisi zapisała się na lokalną uczelnię. Wybrała grafikę projektową, trzyletni licencjat, i próbowała wmówić sobie, że to wciąż droga do sztuki. Nic wielkiego, powtarzała w myślach, ale przecież blisko domu, blisko pracy Eryka i blisko dzielnicy, w której zaczynali szukać wspólnego mieszkania. Im częściej sobie to tłumaczyła, tym bardziej brzmiało jak cudzy głos.
- Widzisz? Robię to dla nas, żebyśmy nie musieli żyć na odległość - powiedziała z nieco wymuszonym uśmiechem, gdy kilka tygodni później odbierała potwierdzenie przyjęcia.
Stali w dusznym korytarzu dziekanatu. Powietrze pachniało mieszaniną starych akt, kurzu, tanich perfum i palonej kawy z automatu. Sisi trzymała w rękach plik dokumentów. Czuła, jak wraz z ich złożeniem zamykają się za nią jakieś niewidzialne drzwi. Spojrzała na Eryka, szukając w jego oczach dumy, błysku ekscytacji albo choćby cienia wdzięczności za to poświęcenie.
Eryk tylko zmierzył ją wzrokiem, po czym niespiesznie poklepał po plecach - gestem bardziej protekcjonalnym niż czułym, jakby nagradzał posłuszne dziecko.
- Dobra decyzja, kochanie - stwierdził z zadowoleniem, gładząc ją po ramieniu. - Teraz nigdzie daleko nie musisz jechać. Będziesz miała wszystko pod kontrolą. Tutaj, na miejscu. Przy mnie.
Cisza w domu stała się jej jedynym stałym towarzyszem. Była ciężka, gęsta jak miód, oblepiała zmysły i sprawiała, że Sisi powoli zapominała o rytmie prawdziwego świata za oknem: śmiechu dzieci na placu zabaw, klaksonach samochodów i gwarze rynku. Stała się cieniem we własnym życiu, które idealnie dopasowało się do kształtu dłoni Eryka. A on trzymał ją coraz mocniej, wierząc, że to jedyny sposób, by jej nie stracić. W lustrze łazienkowym widziała już nie marzycielkę w błękitnej sukience, z iskrą w zielonych oczach, lecz bladą wersję siebie - piękną, zadbaną, z perfekcyjnym makijażem i włosami upiętymi w schludny kok, ale pustą jak porcelanowa lalka na półce. A jednak w najgłębszych snach słyszała odległy śmiech Ani, rozbrzmiewający echem po paryskich ulicach, i szum pędzla przesuwającego się po czystym płótnie. Czy klatka miała drzwi? Czy w ogóle chciała je otworzyć?
Z każdym miesiącem ich relacja zacieśniała się, tworząc wokół nich szczelny kokon, przez który coraz trudniej przebijały się głosy z zewnątrz: esemesy dawnych znajomych i pojedyncze próby kontaktu ze strony Ani. Rozmowy o wspólnym mieszkaniu stawały się codziennością. Dla Sisi brzmiały jak obietnica bezpieczeństwa i wieczności. Nie widziała jeszcze, że w tej wizji jest coraz mniej miejsca dla niej samej, a coraz więcej dla Eryka, który uczył ją myśleć o miłości jak o zamkniętych drzwiach.
Podczas wieczornych spacerów, gdy miasteczko cichło, a ulice pustoszały po zmierzchu, słowa stawały się odważniejsze i bardziej intymne. Zawsze chodzili tą samą trasą - parkową alejką wysypaną żwirem, przy której latarnie rzucały długie cienie na wilgotną trawę, a liście kasztanowca szurały pod stopami jak szept zapomnianych marzeń. Powietrze pachniało ziemią po deszczu i dymem z kominów.
Pewnego wieczoru siedzieli na starej, drewnianej ławce w samym sercu parku, w miejscu, gdzie mrok był najgęstszy, a światła uliczne wydawały się tylko odległymi, migotliwymi wspomnieniami za drzewami. Jego ramię oplatało jej talię, a dłoń delikatnie gładziła jej ramię przez materiał swetra.
- Wyobraź sobie małe mieszkanie. Nic wielkiego, tylko tyle, ile nam potrzeba. Nasz własny kąt. Tylko ty i ja, Sisi. Bez tych wszystkich ludzi, którzy wiecznie czegoś od nas chcą. Bez twoich rodziców, wiecznie zaglądających ci przez ramię i udzielających rad o maturze i studiach. Bez koleżanek, takich jak Ania, które marnują twój cenny czas na błahe, puste plotki o imprezach i chłopakach.
Sisi wyobrażała to sobie natychmiast, z niemal dziecięcą ufnością, w której mimo wszystko czaiła się odrobina lęku. Widziała jasne okna wychodzące na wschód, poranki pachnące świeżo parzoną herbatą z cytryną i ciepłe światło padające na drewniany stół. W jej wizji były kwiaty na parapecie - stokrotki i lawenda - oraz szkicownik otwarty obok kubka. Ich śmiech rozbrzmiewał w niewielkich pokojach, z dala od presji świata.
- Myślisz, że starczyłoby tam miejsca na moją sztalugę? - zapytała cicho, niemal nieśmiało, muskając dłonią jego twarde ramię.
Przez cienki materiał koszulki czuła pod palcami napięte, twarde jak kamień mięśnie. Był to ten sam dotyk, który kiedyś dawał jej poczucie absolutnego bezpieczeństwa, a teraz, z niewiadomego powodu, budził w niej podświadomy niepokój.
- Chciałabym mieć chociaż mały kąt przy oknie, żeby móc malować, kiedy będziesz w pracy - kontynuowała, a w jej głosie, mimo woli, pojawiła się błagalna nuta. - To północne światło w nowym salonie byłoby idealne do portretów, których jeszcze nie zdążyłam stworzyć. Pamiętasz ten szkic starego mężczyzny z siwą brodą, który zaczęłam jeszcze przed wakacjami? Kontynuowałabym go tam. Wreszcie miałabym czas. Dodałabym kolory głębokiej jesieni, trochę zgniłej zieleni... To mogłoby być naprawdę dobre.
Eryk milczał przez długą, wręcz nieznośną chwilę. Nie patrzył na nią. Zamiast tego obracał w palcach pasmo jej brązowych włosów, z precyzją i powolnością, jakby sprawdzał ich wytrzymałość na zerwanie. Nitka po nitce, włos po włosie. Uśmiechał się łagodnie, niemal dobrotliwie, z rodzicielską pobłażliwością, ale jego oczy pozostały martwe, zimne i skupione na jakimś niewidocznym punkcie daleko za czarnymi, sypiącymi się koronami drzew.
W końcu westchnął głęboko, teatralnie, jakby zmuszał się do cierpliwości i tłumaczył oczywistość niegrzecznemu, rozkapryszonemu dziecku, które za nic nie pojmowało surowych praw świata dorosłych.
- Sztaluga? Sisi, kochanie, spójrz na mnie - powiedział delikatnie, lecz stanowczo.
Zanim zdążyła zareagować, ujął jej twarz opuszkami palców, wsuwając je pod brodę i zmuszając ją do uniesienia głowy. Jego uścisk był ciepły, pachniał tytoniem i męskimi perfumami, ale jednocześnie nie znosił sprzeciwu - niczym stalowy pręt ukryty w aksamitnej osłonie. Nie mogła drgnąć.
- Czy ty naprawdę, w swojej naiwności, myślisz, że będziesz miała czas na malowanie? - zapytał, a w jego głosie pobrzmiewała nuta autentycznego rozbawienia jej ignorancją. - Życie we dwoje, prawdziwe życie, to przede wszystkim obowiązki, Sisi. To nie jest zabawa w niespełnioną artystkę. To dorosłość. Prowadzenie domu, regularne zakupy, planowanie wydatków, pranie, prasowanie i dbanie o siebie nawzajem. A przede wszystkim dbanie o mnie, szczególnie po moich długich, wyczerpujących dniach w trasie, kiedy wracam do domu ledwo żywy.
Puścił jej brodę, ale tylko po to, by przesunąć dłonią po jej policzku, niemal boleśnie przyciskając kciuk do wargi.
- Po co ci te farby, Sisi? - zapytał łagodnie, ale w jego głosie nie było już miejsca na odpowiedź. - Brudzą podłogę, śmierdzą rozpuszczalnikiem i zajmują przestrzeń, której i tak będziemy mieć mało. Chcesz, żeby nasz dom od początku pachniał piwnicą? Masz mnie. Masz nas. Nie potrzebujesz uciekać w te swoje bazgroły, kiedy możemy zbudować prawdziwe życie. Czyste, spokojne, nasze. Jeśli włożysz całą tę energię w dom, zobaczysz, że to też jest sztuka. Tylko dojrzalsza.
Pochylił się nad nią, a jego oddech omiótł jej ucho. Poczuła, jak gęsia skórka pokrywa jej ramiona.