Brama nad Bugiem - Ronald Szafraniec

PROLOG

Od wczesnego lata do późnej jesieni 1931 roku w Europie zaczęły zachodzić zmiany, jakich nie widziano od zakończenia Wielkiej Wojny i rewolucji w Niemczech. Ostatni strzał w tamtej wojnie padł pod Poznaniem w 1922 roku, kiedy to kajzerowska armia, opanowana przez rewolucyjne komitety wojskowe, przestała istnieć. Nastał wówczas krótkotrwały - jak się wydawało - rozejm, który przeistoczył się w permanentne zawieszenie broni, niepotwierdzone żadnym traktatem międzynarodowym.

Stan ten trwał niemal dekadę. Z biegiem lat sytuacja nie zmieniła się wcale. Znaczna większość świata wciąż nie uznawała rewolucyjnych Niemiec jako osobnego bytu państwowego. Tymczasowe zawieszenie broni nadal obowiązywało. Wyglądało to tak, jakby politycy przyzwyczaili się do tego dziwnego status quo i zaczęli traktować je jak coś normalnego. Obowiązywała zasada nie grzebiemy za głęboko, bo możemy wygrzebać granat, który wybuchnie nam w twarz.

Uljanow był wrogiem wolnego świata, ale wrogiem znanym, "swoim". Nie wymachiwał szabelką nad głowami sąsiadów. Po pierwszych buńczucznych przemówieniach przestał nawet głośno mówić o zjednoczeniu Niemiec. Rewolucja wciąż kotłowała się w ich granicach, lecz przestała być najważniejszym punktem zainteresowania innych państw. Aż przyszedł dzień, gdy wiatr zmian zmiótł Uljanowa i Liebknechta nie tylko z polityki, ale i ze świata. Całkiem na śmierć, jak to przy rewolucji.

Marksistowska utopia wyglądała zachęcająco na papierze, lecz nie wytrzymała zderzenia z rzeczywistością. Wielu niemieckich rewolucjonistów zapewne to dostrzegało, może nawet sam Uljanow i Liebknecht, ale nikt nie zrobił nic, by zmienić kurs. Adolf Hitler okazał się tym, który przynajmniej zaczął próbować. Szybko odkryto, że to on stał za czystką w rewolucyjnym komitecie. Miał przy tym spore grono popleczników, dzięki którym równie szybko przejął ster ruchu. W dwa tygodnie sformalizował go, nadając mu ścisłe rygory partyjne rodem z dawnej, "prawdziwej" demokracji.

Pierwszy wielki zjazd, który zorganizował, przeistoczył się w zjazd założycielski Wszechniemieckiego Związku Ludzi Pracy (ALBWER, Alldeutscher Bund der Werktätigen). Niemal natychmiast wybrano nowe władze z Hitlerem jako przewodniczącym. Obserwatorzy zauważyli, że tuż po ogłoszeniu powstania związku sale Reichstagu przyozdobiono czerwonymi flagami z wyraźnym logo ALBWER-u, co sugerowało, że całe wydarzenie było jedynie teatrem, przygotowanym dużo wcześniej.

Następnego dnia przewodniczący został zapowiedziany jako prelegent z tytułem Najwyższego Komisarza Ludowego Niemieckich Ludzi Pracy (Oberster Volkskommissar der Deutschen Werktätigen)..

W kolejnych tygodniach, krótkimi cięciami, nowy Oberster nadawał Niemcom nowy kierunek, już nie rewolucyjny, lecz "pracujący dla dobra ojczyzny". Karkołomna ekwilibrystyka słowna, choć powinna była odstraszyć proletariuszy, działała. Najpierw rozpoczęła się kampania gloryfikowania Cesarstwa Pruskiego, które według Oberstera było modelem idealnym, dopóki nie opanował go "arystokratyczny rak". "Model odbudujemy, ale w zdrowych ramach, dla ludzi pracy miast i wsi" - głosił. "Na początek stworzymy od nowa armię, jednak armia potrzebuje dowódców, a najlepsi byli zawsze w armii pruskiej".

Bezwarunkowa amnestia dla wszystkich oficerów armii cesarskiej, przywrócenie stopni i etaty czekające w nowo tworzonym Volksstreitmacht der Nationalen Revolution (VSNR),

Kolejna kampania publiczna to "Praca dla każdego za uczciwe wynagrodzenie". Bundy tworzono seryjnie i zatrudniano ludzi często do prac zbędnych - kopania rowów, grabienia trawników - ale dających poczucie, że są potrzebni i doceniani.

Wczesną jesienią Liga Narodów zaprosiła na obrady delegację niemieckiej republiki Hitlera. Protesty Prus i jawne weto Rzeczpospolitej Narodów(RPN) nie zatrzymały tego udziału. Tuż przed posiedzeniem dotarły wieści, że pruskie kolonie w Angoli i Mozambiku wypowiedziały posłuszeństwo Prusom i złożyły deklaracje współpracy z republiką Hitlera jako nowe kraje stowarzyszone.

Świat wyraźnie przyspieszył. Wystąpienie Hitlera na forum Ligi Narodów okazało się punktem zwrotnym.

- Nie chcemy nowej wojny. W ramach dobrosąsiedzkich stosunków jesteśmy gotowi zawrzeć pokój z sąsiadami, którzy nie okupują naszego terytorium. Chcemy sprawiedliwości dziejowej. Chcemy jednego kraju dla wszystkich Niemców, których podzieliły sztuczne granice. Uznajcie nasze istnienie jako fakt dokonany, bo trwanie w izolacji nie służy handlowi, nauce i ogólnemu dobrobytowi.

W reakcji na to wystąpienie władze RPN zaproponowały Francji i Włochom sojusz militarny, a w efekcie atak prewencyjny na odradzającą się republikę. Bezpośredniej odpowiedzi nie było, ale działania tych krajów mówiły same za siebie. Francja, Anglia i Włochy zaproponowały Hitlerowi rozpoczęcie rozmów nad traktatem pokojowym. W takich "warunkach brzegowych", jak sytuację określił Marszałek, Rzeczpospolita Narodów musiała podjąć działania obronne - najpierw polityczne, a później...

I wtedy nastąpiły dwa wydarzenia, które zmieniły wszystko.

Najpierw Marszałek lekko zaniemógł. Wspomniano coś o przeziębieniu, ale po dwóch tygodniach gruchnęła wieść prosto z "Monitora Polskiego". Marszałek dostał udaru. Jego stan - choć oficjalnie "zadowalający" - był w istocie stanem wegetatywnym. Sprzeczność tych informacji nie była żadnym novum w RPN. Zaklinanie rzeczywistości do wersji odpowiadającej większości obywateli idealnie wpisywało się w hasło: "Jesteśmy tu i będziemy - bo My tak chcemy".

Potem nad Bugiem, pod Brześciem, błyski wypluły futurystyczny wóz pancerny z żołnierzami, którzy strzelali piorunami, oraz jeszcze bardziej futurystyczny pojazd latający, który ci żołnierze zestrzelili. A jakby tego było mało - wóz pancerny i żołnierze okazali się Polakami.

O tym zdarzeniu wiedziała tylko garstka ludzi z najwyższych kręgów wojska i władzy Rzeczpospolitej Narodów.

CZĘŚĆ I

- Ten świat czeka na nas -

ROZDZIAŁ 1

1

Spotkanie prezydent nazwał opisem sytuacyjnym w związku z zaistniałym stanem spraw. Już samo to określenie spowodowało dodatkowe zamieszanie. Armia w osobach generałów sztabu gorączkowo poszukiwała wyjścia z impasu, w którym Marszałek jest, ale jakby go nie było jednocześnie. Archaiczna już Konstytucja RPN, do której sięgano nad wyraz rzadko, stanowiła tu jednak wyraźnie, co następuje:

§1. Hetman Wielki, votum od żołnierzy swych otrzymawszy, funkcję swą pełni aż do śmierci swojej nieprzerwanie i samowładnie, jako jedyny szafarz siły zbrojnej i obrońca granic.

§2. Może on jednakoż z przyczyny niezwykle ważnej i prywatnej, stanem zdrowia dyktowanej, ze stanowiska zejść własnym jeno staraniem, bez przymusu i świadomie. Żadna inna moc, ni stan, ni urząd, odwołać go przed czasem zgonu nie może, póki on sam woli swej o dymisji na piśmie lubo głosem nie wyrazi.

Tego się obejść nie dało i nawet nikt by poważnie o takim obejściu nie pomyślał. Godziło to bowiem w święte filary Najjaśniejszej Rzeczpospolitej Narodów, a jakikolwiek precedens w konstytucyjnym porządku był wręcz naruszeniem takiego filaru. Dlatego na tę chwilę prezydent, chciał czy nie, musiał dzierżyć pełnię władzy, przynajmniej w wydaniu tytularnym. Nie usiadł jednak w fotelu Marszałka. Centralne miejsce stołu prezydialnego ziało pustką.

Spotkanie otworzył jednym zdaniem, od razu oddając głos generałowi Rozwadowskiemu, który w imieniu Marszałka zastępstwo sprawował. Zebranie było niecodzienne także z innego powodu - obecność kobiet, które siedziały za stołem wśród oficjeli, była sporym zaskoczeniem, mimo że jakieś wzmianki o nich krążyły już w salach, nie tylko zamkowych.

- Proszę szanownych zebranych - rozpoczął generał Rozwadowski neutralnie zamiast jak zwykle "proszę panów". - Zebranie jest nadzwyczaj tajne, a wszystkie poruszone kwestie wymagają opisu, przeto raporty z narady będą dostarczone wszystkim kurierską przesyłką do biur i urzędów w trybie tajności. Zabrania się odręcznego sporządzania notatek wszelkich w tymże pomieszczeniu. Warta nie wypuści też nikogo bez odpowiedniej przepustki dodatkowej, moim podpisem potwierdzonej. Procedura jest znana, ale są tu osoby pierwszy raz uczestniczące i dla nich te uwagi czynię.

To rzekłszy generał przedstawił, a raczej odczytał listę uczestników. I tak poza nim i innymi przedstawicielami sztabu byli obecni szefowie właściwych komórek wywiadu i kontrwywiadu, Urzędu Ochrony RPN, prezydent Rady Ministrów, kilka osób towarzyszących głównym uczestnikom oraz - w charakterze doradcy - porucznik Wejchert, przybyły z 2029 roku, i tzw. delegacja z Polski tegoż roku w osobach pułkownika Jaworskiego, major Wielickiej i major Zagórskiej. Wszyscy oni byli po cywilnemu, aby nie wzbudzać dodatkowego zainteresowania osób postronnych nieznanym krojem i kolorem mundurów. I właśnie te dwie kobiety tytułowane stopniami majorów wzbudziły największe zamieszanie, od dyskretnych uśmiechów po jawną dezaprobatę.

- Skoro mamy już jasność proceduralną - kontynuował generał Rozwadowski - proszę o wstępne podsumowanie kontrwywiadowcze, jako że "Dwójka" od początku zajmuje się sprawą i wie najwięcej.

Wskazał gestem pułkownika Winnickiego. Ten zaś swoim zwyczajem strzepnął nieistniejący kurz z rękawa błękitnego munduru i rzekł jedynie:

- Major Stern dowodzi operacją Błysk, więc w naszym imieniu zreferuje temat.

Wywołany odchrząknął lekko, przełożył kilka kartek papieru w teczce leżącej przed nim, rozejrzał się i rozpoczął:

- Sytuacja ogólna. Po wypadkach z ostatniego otwarcia bramy mamy tu obecnych gości z... drugiej strony, mamy powrót naszych ludzi, których u nas nie było ponad dwa lata, a po drugiej stronie gościli ledwie kilka tygodni. Mamy zabezpieczony sprzęt wojskowy w postaci wozu bojowego, konstrukcji kompletnie nam w tej chwili obcej... znaczy się o bardzo wysokim stopniu zaawansowania technicznego, które na tę chwilę próbujemy zrozumieć i być może się czegoś nauczyć. Mamy też wrak aparatu latającego, który nazywa się fachowo śmigłowcem, i tam też sporo udało nam się części niezniszczonych odzyskać. O drobniejszym, ale nie mniej zaawansowanym sprzęcie bojowym do zastosowań indywidualnych nie wspomnę. Sporo tego jest i ogólna specyfikacja trafi do odpowiednich komórek po tejże naradzie.

Przerwał, wypił łyk wody ze szklanki stojącej przed nim, przerzucił parę kartek w teczce i, nie patrząc już na siedzących przy stole, kontynuował:

- Problemów jest tak dużo i każdy niemal ważniejszy od poprzedniego, że będę omawiał je po kolei, bez gradacji ważności. - Powiódł wzrokiem po zebranych, dając im chwilę na ułożenie sobie wszystkiego lub po prostu oceniając stopień zainteresowania tym, co mówi. Nikt się nie odezwał, nie było, jak zwykle na takich spotkaniach, szeptów ani szurania, ani bębnienia palcami w stół. Panowała cisza aż taka, że słychać było kroki wartowników za zamkniętymi drzwiami sali obrad.

- Bramę po tamtej stronie uchwyciły wrogie i agresywne siły Rosji, która nie ma nic wspólnego z naszym Carstwem Rosyjskim, jeśli chodzi o potencjał i możliwości wojskowe czy techniczne. Raporty naszych gości, a także nasi oficerowie, którzy tam byli, to potwierdzają. Tamta Rosja ma zdecydowany zamiar przejść zbrojnie do naszego świata i próbować go podbić czy też zdobyć teren dla swoich potrzeb. - Teraz dopiero na sali pojawiły się pomruki i urwane słowa. Stern znowu upił łyk wody i mówił dalej: - Techniczne aspekty takiej akcji przedstawią później nasi goście, bo lepiej znają istotę bram. Powiem tylko, że próby mogą się wydarzyć w każdej chwili i nie jesteśmy do tego przygotowani, jeśli w ogóle kiedykolwiek będziemy. Przewaga techniczna jest zwyczajnie poza naszym zasięgiem.

- Następny problem. Nasi kolejni goście, Abernagi. Raporty w tej sprawie otrzymali państwo wcześniej, więc nie będę wyjaśniał, kto to, tylko skupię się na problemie. Stan fizyczny tych Abernagi pogarsza się z każdym dniem. Nie umiemy im pomóc medycznie, są tu u nas w przeciwnej linii czasu do swojej i fakt, że jeszcze żyją czy też funkcjonują, wynika stąd, że nasza linia czasu, mimo że jest przeciwna do ichniej, posuwa się wielokrotnie wolniej. Wszelkie uzyskane informacje od Abernagi niestety nie pomogły i otwarcie bramy do ich świata wydaje się niemożliwe, a nawet gdyby było możliwe, nie możemy tego zrobić także z innych względów.

- Jakich? Dlaczego? - Posypały się pytania.

- Nie możemy po prostu otworzyć bramy nad Bugiem, mając na uwadze fakt, że może się ona otworzyć do świata opanowanego przez wspomnianą już Rosję.

- Ale czy to pewne, że ta Rosja ma tę bramę po tamtej stronie? Przecież minęło już sporo czasu i gdyby ją miała, już by próbowała z niej skorzystać - zapytał dość trzeźwo sam prezydent Rady Ministrów.

- To skomplikowane - odrzekł Stern i przypomniał sobie, że w rozmowach z Abernagi było to ich ulubione stwierdzenie, jeśli chcieli uniknąć konkretnej odpowiedzi. - Powiem tylko, że brama nie otwiera się idealnie w tym samym momencie tu i tam. Być może rzeczona Rosja otworzyła bramę godzinę po tym, jak ją opanowała, ale nasze wyjście jeszcze się nie ukazało...

- No, nie bardzo to jasne - skwitował ktoś wyjaśnienie.

- Zgadzam się, ale tak jest - kontynuował Stern. - Dość powiedzieć, że rosyjskie pułki z bitwy pod Brześciem w tysiąc osiemset trzydziestym pierwszymroku wyszły po tamtej stronie bramy dwieście lat później.

Cisza, która zapanowała, oznaczała, że nikt nie wiedział, co o tym sądzić i wolał nie zadawać kolejnych głupich pytań.

- Zatem powracając do tematu - zaczął znów Stern - Abernagi wkrótce umrą i proszę nie pytać, kiedy konkretnie, bo po prostu nie mamy pojęcia. - Przewrócił kolejne kartki w swojej teczce. - Następna sprawa, powiem o niej ogólnikowo, bo sam nie znam szczegółów, tu obecny pan prezydent Rady Ministrów ma wszelkie dane. Zatem tak, w ostatnich kilku tygodniach wyselekcjonowaliśmy i zebraliśmy sztab najlepszych w kraju naukowców, inżynierów, a nawet techników produkcji, który w naszych kilku ośrodkach, dodam, że bardzo utajnionych, szkoli się pod okiem naszych gości - tu wskazał na siedzących naprzeciw gości z nowej Polski - aby jak najszybciej i jak najlepiej zrozumieć to, co możemy wdrożyć w naszej produkcji. Na razie skupiamy się wyłącznie na technologii przydatnej armii. Powiem, że spodziewany skok techniczny będzie znaczący w skali całego świata, więc musimy robić absolutnie wszystko, aby to zachować w maksymalnej tajemnicy, jak długo będzie można. Będziemy potrzebować zakładów przemysłowych, hut, walcowni, warsztatów technicznych i całej masy innych przedsiębiorstw. Jak państwo wiedzą, gros tego dobra znajduje się na Śląsku. Niestety Śląsk to w znacznej mierze obywatele bez gwiazdy w naszym sztandarze.

Spodziewany szmer szeptów i lekki pomruk przetoczył się przez salę.

- Wprawdzie - ponownie zaczął Stern - deklarują oni jako Niemcy niechęć do rewolucyjnych i komunistycznych Niemiec, ale... - zawiesił głos - władza w Berlinie zmieniła się i według opinii wywiadu - tu ukłonił się lekko w stronę profesora Zagórskiego - nastroje naszych Niemców raczej też się zmienią. Dlatego model, jaki wstępnie przyjęliśmy, będzie rozdrobniony, ale o tym to już powiedzą fachowcy. Z mojej strony to tyle tytułem przedstawienia sytuacji ogólnej.

- To może państwo pozwolą, że dopowiem pokrótce o tym modelu rozdrobnionym, założenia i analizy znajdziecie państwo w odpowiednim raporcie. Mogę, panie generale? - Prezydent Rady Ministrów w trakcie swojego wtrętu zdał sobie sprawę, że zapomniał poprosić o głos generała.

- Proszę, proszę. - Generał Rozwadowski, chyba szczęśliwie dla premiera, nie zwrócił na to uwagi.

- Zatem pokrótce. Przygotowujemy szereg wymienionych zakładów do całkowicie innej produkcji. Nawet odgrzebaliśmy plan budowy nowej huty wraz z walcowaniami i innymi zakładami towarzyszącymi, który był w planach modernizacji, ale fundusze nie pozwalały go rozpocząć. Teraz fundusze się znalazły, a projekt nie będzie podejrzany, bo był planowany od dawna. Do tego wykorzystamy też zakłady krakowskie i wileńskie. Na Śląsku zaś planujemy uruchamiać produkcję konkretnych, pojedynczych elementów, których zastosowanie będzie wielorakie i trudne do jednoznacznej oceny. Chodzi także o to, aby przyszłe ilości nie wzbudzały podejrzeń. Rozdrobnienie takiej produkcji będzie sprzyjać skrytości najbardziej. Na tę chwilę z ramienia odpowiednich ministerstw koordynujemy szkolenie pracowników i to jest etap podstawowy, a z informacji napływających wnioskuję, że niezwykle trudny i wcale nie wiemy, jak szybko uda nam się to opanować...

- Dziękuję, panie prezydencie - przerwał mu generał. - Szczegóły, jak pan rzekł, są w raporcie na ten temat.

- Tak, w rzeczy samej, panie generale.

2

Cukiernia pod Arkadami jak zwykle dnia koło południa pękała w szwach. Istniało wiele podobnych lokali w okolicach Zamku, ale ten miał najlepszą lokalizację. Pracownicy zarówno Zamku, jak i wielu okolicznych biur mieli tu szybką obsługę, małą czarną i ciekawe towarzystwo. Grupy młodych dziewcząt, kobiet w średnim wieku i mężczyzn w tanich garniturach siedziały przy zastawionych stolikach. Wszelkiej maści sekretarki, stażystki, młodsi asystenci i inni pracownicy wpadali tu na swoje piętnaście minut na kawę i ewentualnie ciastko. Znalezienie wolnego stolika o tej porze graniczyło z cudem, dlatego kilkanaście osób zwykle stało przed wejściem, oczekując na zwolnienie miejsca.

Przy jednym ze stolików ruch był jednak niewielki. Stało tam tylko dwóch mężczyzn, leniwie pijąc kawę. Ich wygląd był dość nietuzinkowy: młody mężczyzna w błękitnym mundurze porucznika i człowiek w średnim wieku w marynarce niepasującej do reszty ubioru, narzuconej na gruby wełniany golf, w brązowych bryczesach przypominających spodnie do jazdy konnej. Obrazu cywila dopełniała fryzura - długie, nieco kręcone czarne włosy związane z tyłu w koński ogon - oraz okulary zsuwające się z nosa przy każdym ruchu głowy. Obaj kompletnie nie pasowali do reszty klientów.

Maksymilian Horowitz - dziennikarz, reporter, człowiek wykształcony i obyty - najmniej zwracał uwagę na swoją prezencję. Był pochłonięty sprawami o wiele istotniejszymi, a po wizycie w Polsce A.D. 2029 te kwestie wręcz iskrzyły się i wybuchały mu pod czaszką niczym granaty.

- I jakże tu o czemkolwiek teraz istotnem mówić, skoro władze, wiedząc o roli mojej w tem wszystkiem, nie raczyły zaprosić mnie na spotkanie? - żalił się, upiwszy łyk kawy. - Ten ich... posłaniec wręcz straszyć mnie próbował, że gdybym powziął zamiar pójść do jakiej gazety i o tem opowiedzieć, to pod sąd mnie oddadzą albo i gorzej potraktują. Robią wokół mojej osoby jakąś przedziwną... negatywną narrację.

- Ja bym odczekał chwilę - uspokajał go porucznik Małysz, towarzysz wyprawy na tamten świat, a po wszystkim, co przeszli, już przyjaciel. - Marszałek we śpiączce albo w innej cholerze, a ci, co go zastępują, to wiadomo sanacyjne mundury na wysokich stołkach. Mają teraz potworny paraliż decyzyjny. Sami nie wiedzą, co i jak począć, byle tylko nic nie zrobić, bo wtedy i odpowiedzialności nie poniosą żadnej.

- E tam, panie poruczniku. Ten Rozwadowski, co to do mnie list wystosował, to przecie stary lis i Marszałka od dawna główny zastępca. On swoje wie. A i pan wiesz przecie, że Marszałek po udarze sparaliżowany, więc do żadnej realnej władzy już nie wróci. Głowią się oni wszyscy teraz, jak konstytucyję obejść, by go ze stanowiska czem prędzej zdjąć. Tyle że nie wiedzą, iż to ich najmniejsze zmartwienie jest. Kompletnie nie rozumieją, jak to tam mówiono... targetu.

- Wiedzą, Maksiu, słowo daję - wtrącił Małysz. - Ściśle tajne to jest, co ja robię, ale wierz mi, że kroki wszelkie poczyniono, aby sytuację opanować można było. To dla nas sprawa priorytetowa.

- Ściśle tajne, ukryte, racja stanu, terefere! - Horowitz się zjeżył. - Ja i bez tej waszej tajności wiem, co robicie. Ludzi szkolicie, wojsko na modłę tych od Jaworskiego ustawiacie. Bo że sprzęt i technikę skopiować chcecie, to nawet ostatni ciura by się domyślił. Tyle że jak człowiek jej obsłużyć nie będzie umiał, to co mu po takim "high-techu"? Będzie to leżeć bezużyteczne niczym ten ich cały złom cyfrowy.

- Ha, ha! Panie Maksymilianie, mówię panu, poczekaj pan chwilę, a gwarantuję, że się na panu nawet generał Rozwadowski pozna. A teraz wybaczyć mi pan musisz, bo mój czas się zbliża, zbliża się mój... deadline, że tak powiem, i na Zamek gonić muszę. I wiedz pan, mój drogi, że dla zasady wspomnę tam o panu.

3

Spotkanie na Zamku trwało jeszcze dość długo. Major Zagórska, ubrana w typowy, nieokreślony żakiecik i spodnie, bardziej przyciągała uwagę burzą blond włosów niesfornie opadających na ramiona, niż tym, co mówiła. Mógł to być jednak efekt zamierzony, którego domyślali się nieliczni. Opowiedziała pokrótce, zgodnie ze swoją wiedzą, czym są bramy, jak prawdopodobnie działają i co może z tego wynikać dla kraju oraz świata, w którym aktualnie się znajdują. Zdawkowe uwagi i pytania wykazały, że większość ludzi dopuszczonych do tajnego spotkania nadal słabo zdawała sobie sprawę, o co chodzi globalnie. Skupiali się na zadaniach powierzonych przez dowództwo armii jako kluczowych dla siebie. Odbywało się to niemal zawsze według zasady "na moim odcinku robię wszystko, aby wykonać co do joty polecenia Marszałka". Przy czym fizyczny brak Marszałka nie miał żadnego wpływu na ich tok rozumowania.

Potem wystąpił pułkownik Jaworski. W ogólnikowy sposób podkreślił, że robią wszystko, aby dopomóc władzom RPN w przygotowaniu skutecznej obrony przed jakąkolwiek inwazją. Mają ludzi i sprzęt, mają chęci, a także są wystarczająco zmobilizowani, aby ta pomoc była najbardziej efektywna. Używał jednak języka technokratyczno-wojskowego swoich czasów, co dodatkowo utrudniało zrozumienie sensu wypowiedzi większości zebranych.

W końcu, po kilku mniej ważnych wystąpieniach dotyczących spraw ściśle tajnych, prezydent na wyraźny znak generała Rozwadowskiego zakończył spotkanie. Nie było poczęstunku w osobnej sali ani kawy, jak to bywało zwykle. Wszyscy zebrani gęsiego ustawili się do oficera wydającego imienne przepustki i po kwadransie w sali zrobiło się niemal pusto.

Niemal, gdyż zostali w niej goście z Polski A.D. 2029, szefowie służb wraz ze swoimi ludźmi, porucznik Wejchert oraz porucznik Małysz, który dołączył do zgromadzonych już po wyjściu pozostałych osób.

- Przejdźmy tam. - Generał Rozwadowski wskazał otwarte drzwi do sąsiedniej sali, gdzie stół był już zastawiony do obiadu. Słusznie założono, że po kilku godzinach nasiadówki przy szklance wody lepiej się myśli po konkretnym posiłku.

Zajęli miejsca, a prezydent, nadal teoretycznie przewodniczący dalszej części posiedzenia, zapraszał po staropolsku do jedzenia. Każdy sam nakładał sobie to, na co miał ochotę. Srebrne półmiski parowały, kusząc zapachem pieczeni cielęcej w sosie

własnym, dzwonkami sandacza po polsku i kopami złotych kopytek. Obok nich pyszniły się zimne pasztety z zająca i marynowane rydze. Prezydent, nakładając sobie solidną porcję schabu ze śliwką, spojrzał na Jaworskiego.

- Proszę panów, jedzmyż, póki gorące, bo w tem państwie tylko apetyt mamy jeszcze niezakłócony - rzekł prezydent. - Panie pułkowniku, siadaj pan bliżej. Prawda to jest, co mówią, że u was, w tem dwudziestem pierwszem wieku, to już tylko pigułki zamiast uczciwej pieczeni jada się na co dzień?

Jaworski uśmiechnął się lekko, choć w jego oczach wciąż czaiło się zmęczenie.

- Plotki to wierutne, panie prezydencie. Kuchnię mamy przednią, choć przyznam, że takiej cielęciny dawno u nas nie uświadczysz.

Generał Rozwadowski, nakładając sandacza, uniósł głowę.

- Jedzmy i pijmy... Panie i panowie - powiedział, spoglądając w kierunku dwóch kobiet, które bezustannie mąciły mu ogólny obraz świata. - Proszę też wybaczyć moje nieokrzesanie w światopoglądowych sprawach, ale już swoje lata mam i każda... nazwijmy toinność, po prostu miesza czasem człowiekowi w głowie.

Kobiety, Wielicka i Zagórska, ukłoniły się lekkim dygnięciem na modłę lat trzydziestych, co prawdopodobnie podpatrzyły na starych filmach. Wywołało to ogólne rozbawienie i rozładowało napiętą sytuację.

- Przejdźmy zatem do spraw najważniejszych - zagaił Rozwadowski. - Od razu dodam, że zgodnie z państwa oczekiwaniami, nasze władze - tu ukłonił się prezydentowi - umożliwią ewakuację, czy może, nazwijmy to, przemieszczenie ludzi i zasobów do naszego kraju. Oczywiście wówczas, gdy po waszej stronie uda się wam odzyskać dostęp do bramy.

- Miło nam to słyszeć. - Jaworski się skłonił. Choć był w cywilnym garniturze, ukłon od razu zdradził jego wojskową manierę. - Sytuacja faktycznie mocno się skomplikowała, ale my tutaj niewiele możemy teraz począć.

- Jedno mnie wszakże nurtuje - wtrącił Rozwadowski, zwracając się do major Zagórskiej. - Opowiedziała pani o bramach, przeczytałem dziesiątki raportów w tej sprawie i nadal nie rozumiem tego do końca. Skoro Rosjanie zajęli wasz koniec bramy, że tak się wyrażę, to dlaczego od razu nie wysłali tutaj jakiejś forpoczty, by spróbować opanować nasz brzeg?

Zagórska poczekała z odpowiedzią, napiła się wody i odparła krótko:

- Jestem niemal pewna, że wysłali.

Rozmowy przy stole ucięto. Wszyscy zwrócili na nią wzrok.

- Jak to Rosjanie, od razu pchnęli pancerną pięść, żeby się nie rozdrabniać. Oni u siebie tak działają cały czas. To ich stała doktryna.

- No, ale jakoś ich tutaj nie widać - wtrącił nieśmiało Rozwadowski.

- Otóż to - potwierdziła. - Niech państwo przypomną sobie historię dotychczasowych przejść. Piętnastotysięczna armia carska z powstania listopadowego potrzebowała prawie dwustu lat, żeby dotrzeć z waszej strony na naszą, zgadza się?

Posypały się potwierdzenia.

- Rosomak pułkownika wraz ze ścigającym go śmigłowcem potrzebował na to samo dwóch tygodni - dodała. - Dodatkowo, żeby było bardziej dramatycznie, te dwa tygodnie brama odliczyła wstecz. Do tej pory nie byliśmy pewni, ale teraz mam teorię.

- Teoria... - żachnął się ktoś z gości.

- Proszę wybaczyć. Oprócz bycia majorem jestem doktorem fizyki, stąd takie, a nie inne słownictwo. Powiem jasno, jak to widzę, i dodam, że jestem tego pewna, choć nie mogę tego udowodnić w praktyce. Czy to państwu wystarczy?

- Proszę mówić - zachęcił Rozwadowski.

- Czasoprzestrzeń jest jak tkanina. Elastyczna, uginająca się pod ciężarem masy. To tak, jakby położyć ciężki przedmiot na desce opartej na dwóch podporach. Deska się ugnie. A brama to dwie takie tkaniny - dwa różne strumienie czasu - które

nakładają się na siebie. I tam właśnie powstaje przejście. Kiedy coś przechodzi przez tę bramę, musi ona "przepisać" jego masę, energię i strukturę na warunki po drugiej stronie. To wymaga czasu. Im większa masa, tym dłużej trwa proces. Masa armii carskiej rozciągnęła czas wewnątrz bramy. Brama musiała ustabilizować to gigantyczne zaburzenie. To trwało pokolenia. Masę Rosomaka i śmigłowca brama "obliczyła" na dwa tygodnie, mówiąc obrazowo. I teraz najważniejsze: Kierunek upływu czasu podczas przejścia - czy obiekt wychodzi w przyszłość, czy w przeszłość - zależy od konfiguracji energetycznej bramy, która po prostu chwieje się, gdy napotyka dużą masę.

Potoczyła wzrokiem po zebranych. Chyba nie zrozumieli, pomyślała, więc pojednawczo dodała:

- Duża masa to duża amplituda drgań, a więc dłuższy czas stabilizacji i dłuższy tranzyt. Kierunek drgań, czyli faza, decyduje o tym, czy obiekt wychodzi "przed", czy "po" swoim wejściu. Krótko mówiąc, decyduje czysty przypadek.

- W przeszłości nikt się nie pojawił - skonkludował Rozwadowski. - Należy więc założyć, że ta rosyjska pięść siedzi w bramie i wyjdzie kiedyś tam, za dwadzieścia pokoleń.

- Jest to bardzo prawdopodobne, przy założeniu, że brama będzie wtedy jeszcze istnieć. - Zagórska się uśmiechnęła. - Niestety, kolizja czasowa w naszym świecie na pewno bramę zlikwiduje albo zastąpi czymś zupełnie innym, o czym nie mamy pojęcia.

- Panowie - wtrącił tym razem profesor i generał Zagórski w jednej osobie - z wywodu mojej imienniczki rodowej, że tak się wyrażę, wnoszę, iż ta konkretna pięść rosyjska nam nie grozi. Ale ci Rosjanie u was wyglądają na naród ogarniający niuanse naukowe i pewnie wpadną na to samo, co pani.

- Zapewne. Dlatego robimy, co się da, żeby ich przywitać tym, czym dysponujecie z naszą pomocą. Zakładamy bowiem, że wyślą znacznie szczuplejsze siły - skwitował Jaworski.

- Dobrze - podsumował chyba swoje myśli generał Rozwadowski. - Czasu jest mało i zadań ogrom, przeto państwo pozwolą, że przedstawię pokrótce ramy działania. Poproszę też, byście się państwo w nie wkomponowali, bo innej drogi nie widzę.

Wziął ze stołu szarą kartonową teczkę, otworzył ją i przejrzał z uwagą kilka kartek.

- Pan pułkownik Jaworski otrzyma sort mundurowy naszych sił zbrojnych, gdyż w swoim mundurze występować nie może. Będzie to generalski sort mundurowy.

Jaworski uniósł lekko brew, ale nic nie powiedział.

- Następnie weźmie pan, panie generale, połowę swoich żołnierzy i uda się do bazy w Brześciu, gdzie obejmie pan stanowisko, powiedzmy, współdowodzącego wraz z obecnym tam generałem, nomen omen, też Jaworskim. W założeniu chodzi o to, że nasz generał wie, jak działa nasza armia i co czynić należy w sytuacjach bojowych, a pan wiesz doskonale, jak działa armia z pana stulecia i jak się przed podobną bronią chronić.

- Logiczne - dodał jedynie Jaworski.

- Teraz nasze panie - zwrócił się do obu kobiet. - Pani, panna... nie wiem, jak powinienem się zwracać, aby było po waszemu dobrze... major Wielicka uda się z obecnym tu już generałem Jaworskim. Ubierzemy panią w mundur majora lotnictwa. To jest jedyny rodzaj wojsk w naszym kraju, gdzie mamy kobiety pilotów.

- Nie mam pojęcia o lataniu - wtrąciła ze szczerym uśmiechem Olga Wielicka.

- Nie szkodzi. Prawie nikt z nas tu obecnych nie ma pojęcia o lataniu, więc żołnierze w Brześciu tem bardziej go nie mają. Pan kapitan Hrynicki zajmie się państwa, nazwijmy to, adaptacją do naszych warunków.

Milczący cały czas, ale obecny u boku Sterna, Hrynicki wyprężył się i lekko skłonił generałowi.

- Tylko te włosy... - Generał się skrzywił, spoglądając na Wielicką. - Są przepiękne - dodał szybko - ale w armii nie przejdą w tej wersji.

Wielicka odruchowo przełożyła za plecy pasma włosów.

- Proszę się nie martwić, będą w regulaminowej formie - odrzekła.

- Będę zobowiązany - odparł generał, wyłuskując z papierów kolejną kartkę. Czytał ją z uwagą kilka sekund, po czym zwrócił się do drugiej z kobiet. - Pani, panna... ten sam problem... Zagórska. Według tego, co wyczytałem, oprócz żołnierzy jest z wami czwórka cywilów z tej organizacji, którą nazywacie NATO. Mają różne specjalności naukowe, których i tak nie rozumiem, więc je tutaj pominę. Ważne jest, że żaden z nich nie jest Polakiem.

- To nasi sojusznicy - wyjaśnił Jaworski.

Generał spojrzał na niego uważnie.

- Rozumiem pojęcie sojusznika - odparł. - Oni jednak są waszymi sojusznikami, a z nami mają niewiele wspólnego. Nadto, jak rzekłem, to obcy ludzie, a wśród nich Niemiec, Dietmar Hoff.

- To fachowcy w swoich dziedzinach! Informatyka, fizyka, geologia. Gwarantuję panu, że ich narodowość nie ma teraz żadnego znaczenia - próbowała wyjaśnić Zagórska.

- Być może jest tak, jak pani mówi - wycedził spokojnie Rozwadowski. - W czym mogliby pomóc konkretnie?

- Praktycznie w każdej dziedzinie. Wiedzą więcej, znają te zagadnienia od strony czysto technicznej. - Zagórska rozłożyła ręce. - Przykłady? Choćby oświetlenie jest zupełnie innego rodzaju, wydajniejsze i tańsze. Komunikacja to też całkowicie inny poziom, który będzie wam niezwykle potrzebny. Jest tego naprawdę mnóstwo.

- Rozumiem. - Rozwadowski raczej udawał, że się zgadza, gdyż decyzje podjął jeszcze przed spotkaniem. - Pani dołączy do zespołu naukowego wydziału PAN w "Magazynach" - spojrzał na Zagórską. - Tak nazywamy nasz tajny ośrodek w Warszawie. Zaś cywilni fachowcy trafią pod oko drugiego zespołu, który działa w naszej placówce w Kielcach i którym dowodzi tu obecny major Małysz. Pani otrzyma kwaterę, ba, całą willę, i oczywiście dyskretną opiekę służb. Czy to panią zadowala?

- Pewnie musi - odparła Zagórska.

- Zatem pozostają nam żołnierze - skwitował generał. - Mamy czterech komandosów, jak ich nazywacie, i ośmiu żołnierzy z bazy pana... generała Jaworskiego, zgadza się?

- Tak, zgadza się - potwierdził Jaworski.

- Dwóch komandosów ze sprzętem, który pojedzie pod strażą osobno zabezpieczony, oraz czterech pana żołnierzy dołączy do was w Brześciu. Dodam, że już zostali tam wysłani. To pana podkomendni i nic się nie zmienia w tej materii.

- A reszta?

- Reszta zostanie podzielona na dwie grupy i pod okiem panów Wejcherta oraz Małysza, w dwóch osobnych placówkach, rozpocznie szkolenie naszych ludzi. Tu macie panowie konkretne rozkazy.

Generał podał obu oficerom pliki luźnych kartek, po czym wyciągnął z wewnętrznej kieszeni munduru plik złożonych dokumentów.

- Teraz reszta panów oficerów. Tu są rozkazy awansów dla panów.

Rozłożył papiery i zaczął odczytywać:

- Podpułkownik Alojzy Stern, major Jan Wejchert, major Robert Małysz i w końcu panowie - tu zwrócił się do wiceszefów swoich agencji - generał Winnicki i generał Zagórski.

Jedynie nowo mianowany generał Winnicki, w swoim najbardziej błękitnym z błękitnych mundurów, wyraźnie zachwiał się i potknął, odbierając rozkaz z rąk Rozwadowskiego.

- Awanse panów są zasłużone, a dodatkowo podyktowane tem, że macie panowie rozszerzony zakres działań. Musi to wynikać także ze stopnia wojskowego, aby nie wzbudzało żadnych podejrzeń i byście mieli odpowiednie poszanowanie wśród podkomendnych. Ku chwale Ojczyzny, panowie!

Po krótkich uściskach rąk i służbowych formułkach wrócono do trybu roboczego.

- Pociąg do Brześcia odchodzi z Dworca Wołyńskiego za... - generał spojrzał na zegarek - dziewięćdziesiąt minut. Pan kapitan Hrynicki zabierze naszych gości i zajmie się wszystkiem w podróży oraz na miejscu. Są pytania? - Nie było. - Panowie Wejchert i Małysz udadzą się niezwłocznie do wyznaczonych w rozkazach placówek i dopilnują rozpoczęcia szkoleń zgodnie z instrukcjami. Są pytania?

- Panie generale, jedno pytanie, jeśli pan pozwoli - wtrącił szybko Małysz.

- Słucham.

- Co z naszym trzecim towarzyszem, który był z nami w tamtym świecie? Dostanie jakieś konkretne zadania? Czy to dla niego... koniec projektu?

- To cywil - uciął krótko generał. - Samowolnie przedostał się na tamtą stronę, w dodatku to pismak. Nie widzę żadnej roli dla niego i już został o tem poinformowany.

- Niech pan to jeszcze przemyśli. - Jaworski tym razem przyszedł w sukurs Małyszowi. - Gdyby nie jego trzeźwe myślenie i szybkie działanie, wasza Rzeczpospolita mogłaby już nie istnieć. Kto wie, jak to by się skończyło.

- Czyli czegoś brakuje w raportach z misji? - zapytał generał, patrząc chłodno na nowo awansowanych majorów.

- Nie w tym rzecz - napierał nadal Jaworski. - Jako generał nie ufa pan cywilom, o dziennikarzach nawet nie wspomnę, co jest dla mnie zrozumiałe. Ale akurat w tym przypadku sprawa jest warta ponownego przemyślenia. Zagrożenie jest ogromne, nie powinien pan skreślać ludzi, którzy mogą pomóc.

Rozwadowski przerzucił kilka kartek w teczce, po czym mruknął pod nosem:

- Zastanowię się. A teraz dziękuję państwu i życzę powodzenia. Panów z "Dwójki" proszę o pozostanie, omówimy jeszcze sprawy ochrony gości. Zaś pana jenerała Zagórskiego zapraszam jutro rano z raportem sytuacyjnym w sprawie niemieckiej. Mam szczerą nadzieję, że wszystko mamy jasno i dokładnie omówione na obecną chwilę.

ROZDZIAŁ 2

1

Na Zamku zrobiło się już bardzo cicho. Pracownicy dawno opuścili swoje biurka, warta spod sali obrad również odeszła. W gabinecie Marszałka, w kameralnych warunkach, przy kieliszku koniaku pozostali jedynie generał Rozwadowski, generał Winnicki i podpułkownik Stern.

- Co z tym pismakiem, jak mu tam... Horowitzem? - zagadnął Rozwadowski.

Winnicki wyjął niewielki, błękitny notesik, co obaj rozmówcy odnotowali z pewnym zdziwieniem. Otworzył go, przejrzał zapiski, zamknął i wsunął z powrotem do kieszonki na piersi.

- Nie figuruje jako etatowy dziennikarz żadnej gazety w kraju - zaczął służbowym, pozbawionym emocji tonem Winnicki. - W innych państwach również nie, chyba że pisuje pod aliasem, czego zweryfikować nie możemy. Pochodzi z Mozyrza, studia odbył w Pińsku, i to nie byle jakie. Wojskowa Szkoła Techniczna, Wydział Rzeczny. Posiada patent żeglarski, studiował też we Lwowie historię nowożytną, lecz kierunku nie ukończył. Kawaler, bez zatargów z prawem. Po studiach służba wojskowa jako podchorąży, trzeci oficer na monitorze. Reasumując, człowiek inteligentny, oczytany, kandydat na oficera z doświadczeniem w dowodzeniu załogą jednostki pływającej, inżynier techniczny...

- To z jakiej racji ktoś taki zostaje mało znanym dziennikarzem bez statusu i sprzedaje się za drobne, pisując byle jakie historyjki? - zapytał Rozwadowski.

- Brak danych w materiale dowodowym, panie generale - odparł sztywno Winnicki, ani na moment nie tracąc rezonu służbisty.

- To było pytanie retoryczne, generale. - Rozwadowski zwrócił się do Sterna - Panie pułkowniku, słyszałem, że zna się pan na ludziach i wyłuskał już pan dla służby kilku wartościowych oficerów. Proszę ustalić, czy powinienem zmienić zdanie odnośnie do tego Horowitza.

- Tak jest, panie generale. Zajmę się tym.

- A teraz sprawa kolejna, obserwacja. - Rozwadowski uzupełnił złocisty płyn w kieliszkach. - Ci naukowcy będą w bazie w Kielcach. Mają mieć tam dozór niezależny od miejscowego. Czysta, dyskretna inwigilacja. Obserwacja, meldunki na bieżąco. Musimy mieć całkowitą jasność, kim są i czy ktokolwiek nie będzie próbował do nich dotrzeć, przekabacić ich... wiecie panowie, o czym mówię.

- Przyjąłem. Agenci zostaną rozstawieni bezzwłocznie, meldunki do rąk własnych co dwadzieścia cztery godziny - zadeklarował lakonicznie Winnicki.

- Pani Zagórska tak samo. Pełna, drobiazgowa obserwacja, ale nie może się zorientować, na miłość boską! Miejcie na uwadze, że pochodzi, w gruncie rzeczy, z jakiejś wersji naszej przyszłości. Mogą tam mieć sposoby, o których nam się nie śniło. Nie możemy być pewni, czy się panienka nie połapie, a to byłoby... wysoce niefortunne. Baza w Brześciu to osobny temat, już się tym zajęliśmy. Czy są jakieś pytania? Uwagi? Coś do dopracowania?

Zapadła cisza. Po chwili odchrząknął podpułkownik Stern.

- No, niech pan mówi, pułkowniku - zachęcił generał.

- Zakładam, że jesteśmy ostrożnie przeciwni tej ich ewakuacji... czy przemieszczeniu, jak je pan nazwał?

Rozwadowski spojrzał na niego uważnie.

- "Ostrożnie przeciwni" to ciekawy dobór słów. Powiedzmy, że nie mamy jeszcze zdefiniowanej, jednoznacznej opinii, więc tak, jesteśmy ostrożnie przeciwni.

- Co, jeśli oni się zorientują, że nie mówimy im wszystkiego? Wyjdzie to nadzwyczaj niezręcznie, sam pan wie jak, a ich pomoc jest nam teraz kluczowo potrzebna.

- Myśli pan o drugiej bramie w Górach Świętokrzyskich, którą moglibyśmy otworzyć i sprawdzić, co u nich słychać, gdyby wiedzieli, że taka istnieje?

- Dokładnie.

- Mam nadzieję, że przemyślał pan również scenariusz, w którym coś pójdzie nie tak, jak oni zakładają, a przez tę drugą bramę zaczną masowo przybywać obcy. Zapewne ich sojusznicy, ale jednak nie nasi. W dodatku technologicznie rozwinięci znacznie bardziej niż my. Mogliby przejąć nie tylko nasz kraj, ale i cały świat. Co wtedy?

- Tak, oczywiście, rozważyłem wszelkie ewentualności - odparł Stern.

- Zatem zgadza się pan, że mówienie im o drugiej bramie jest... przynajmniej mocno przedwczesne.

- Panie generale, zapytałem dla jasności, aby wiedzieć, jak prowadzić dalsze działania na odcinkach. Sam pan przyznał, że tych odcinków mamy wiele.

- To ma pan jasność. Nadto sami nie mamy pewności, czy ta druga brama rzeczywiście istnieje, czy też tylko tym Abernagi udało się tam otworzyć przejście za pomocą owej mitycznej zakry. A propos - ustalił pan, czym jest ta zakra?

Stern odstawił kieliszek i poprawił się w fotelu.

- To dość skomplikowane...

- Jak wszystko tutaj.

- Zakra nie jest czymś materialnym. To rodzaj fal niewidzialnych, podobnych do radiowych - istnieją, choć ich nie widać. Oddziałują na warstwy mineralne pod powierzchnią ziemi, ale tylko w bardzo określonych warunkach. Te pokłady, a jest ich kilka rodzajów, muszą układać się w specyficzną kombinację. Wtedy fale uderzają w nie, tworząc rezonans magnetyczny, który wywołuje bramę. Zakra to splot kilku czynników występujących jednocześnie. Nasi naukowcy na "Magazynach" wiedzą o tym więcej, ja do nich nie należę, panie generale.

- Reasumując, nie jesteśmy zbyt daleko od prawdy, mówiąc, że nie wiemy, czy tam jest brama podobna tej pod Brześciem.

- Nie jesteśmy.

- I to jest nasza wersja, oficjalna i nieoficjalna. Nie opowiadamy o czymś, co mogłoby wywołać fałszywą nadzieję.

2

Na dziedzińcu Zamku czekały już auta, które miały rozwieźć gości w wyznaczonych kierunkach. Jednych na Dworzec Wołyński, drugich do Kielc, kolejnych w inne, tajne miejsca. Tylko Joanna Zagórska zostawała w Warszawie. Pożegnali się szybko, nie było o czym mówić, brakowało wspólnych wspomnień, które można by przywołać. Jaworski, żegnając się, przytulił Joannę, jakby chciał dodać jej otuchy.

- Niech pani po prostu robi swoje - powiedział. - My też się postaramy, może nie wszystko przepadło...

Odjechali. Joanna została sama z generałem Zagórskim, który zapraszał ją do swojego auta.

- Pani major, proszę - zagaił generał. - Jenerał Rozwadowski polecił, abym osobiście odwiózł panią na nową kwaterę, zatem cała przyjemność po stronie mojej.

Gdy podjechali pod narożną willę na jednej z żoliborskich uliczek, Joanna od razu poczuła, że zna to miejsce. W jej świecie również bywała tu u znajomych - charakterystyczny układ ulic, przedwojenne wille przeplatane nowszą zabudową. Tu różniło się tylko jedno, mianowicie domy wyglądały na lepiej utrzymane, jaśniejsze, jakby czas obchodził się z nimi łagodniej.

Wchodząc po schodkach na ganek, generał opowiadał:

- Willa jest piętrowa, nie powiem pani dokładnie, ile izb liczy, lecz zaraz to sprawdzimy. Ma pani do dyspozycji pokojówkę oraz ogrodnika, który pełni również funkcje konserwatorskie. Oczywiście jest telefon i wszelkie udogodnienia, jakie przysługują osobie na pani stanowisku.

Drzwi otworzyła młoda dziewczyna w granatowym fartuszku z białymi wypustkami. Dygnęła i przepuściła ich do środka.

- Czy ja na pewno potrzebuję tych ludzi? - zapytała Joanna, gdy znaleźli się w przestronnym salonie.

- Na pewno - odrzekł generał. - Jest pani uczoną i pracuje dla rządu przy niejawnych projektach naukowych. Na zewnątrz musi pani wieść życie zgodne z pani statusem. Nie możemy pominąć żadnego aspektu bezpieczeństwa. - Podniósł głos - Moja droga, podaj nam herbaty i udaj się na spoczynek. Rano pani major wyjaśni ci wszystko, co potrzeba. Wyglądasz mi na rezolutną panienkę, więc zapewne sama wiesz, jak prowadzić taki dom.

Dziewczyna dygnęła i zniknęła.

- Pracowała już u różnych naszych dygnitarzy, zna porządek rzeczy. Ale, na litość boską, ani słowa jej o tem wszystkiem - dodał ciszej.

- Proszę się nie martwić, wiem, co to tajemnica - uśmiechnęła się Joanna.

- Zatem pozwolę sobie panią pożegnać, choć nie ukrywam, iż korci mnie, by jeszcze chwilę porozmawiać...

- Proszę zostać. I tak nie zasnę.

- Jeśli to istotnie nie kłopot, pozwolę sobie zostać na kwadransik.

Pokojówka przyniosła herbaty i ciastka, po czym zniknęła.

- Panna Joanna, jak widzę, w swoich czasach pełni funkcję podobną do mojej. I żołnierz, i uczona w jednej osobie - zagaił generał.

- Tak się złożyło. Tradycja wojskowa w rodzinie i ciekawość świata.

- Nie chcę być natrętem, broń Boże, lecz nazwisko pani wielce mnie zastanawia. Rzadki to przypadek, a i sytuacja osobliwa. Wasz pułkownik Jaworski będzie służył ramię w ramię z naszym jenerałem Jaworskim... Doprawdy, zastanawiające.

- Rozumiem pytanie, ale konotacji rodzinnych nie znam. Nasze światy tylko teoretycznie są ciągłością.

- Owszem, studiowałem temat dokładnie. Wasz świat przyspieszył albo nasz zwolnił, stąd ta różnica stulecia. Ale nie pytam jako szef wywiadu. - Spojrzał na nią uważnie. - I myślę, że pani przeczuwa, dlaczego nie mogłem dłużej zwlekać.

- Szczerze mówiąc, nie wiem. Dziś spotkałam pana po raz pierwszy, a potem usłyszałam pańskie nazwisko, to wszystko.

- Rozumiem - westchnął. - Jednakoż jest coś... - Odstawił filiżankę. - Nie jestem jednym z tych, którzy o bramie dowiedzieli się dopiero wraz z waszem przybyciem.

- Domyślam się, wywiad...

- Nie o to chodzi. Proszę mi pozwolić dokończyć. Mam podstawy sądzić, iż pół roku temu przez ową bramę pod Brześciem przeszła - lub została wciągnięta wbrew swej woli, tego nie wiem - moja córka, Adela.

Joanna poczuła, jak pokój zaczyna wirować. Zachwiała się, dreszcz przeszył ją od czubka głowy po stopy. Filiżanka wypadła jej z dłoni i roztrzaskała się o podłogę.

- Pani Joanno! - zawołał generał.

- Nic... nic... Słabo mi się zrobiło...

- Pomogę pani się położyć. Widzę, że zmęczenie daje o sobie znać. Może lepiej, abym już wyszedł...

- Nie... Już mi lepiej... Proszę zostać...

Zebrała myśli.

- Czy pan ma albo miał majątek ziemski w Lipcach koło Rawy Mazowieckiej?

- A jakże. Ale co to ma do rzeczy?

Joanna odnalazła walizeczkę, otworzyła ją i wyjęła białą kopertę.

- Pańska córka to Adela Zagórzanka, urodzona w tysiąc dziewięćset piątym roku w Lipcach... - powiedziała cicho.

- Tak jest - potwierdził bezwiednie.

Joanna westchnęła głęboko, jakby zrzucała z piersi ogromny ciężar. Wyciągnęła z koperty stare, poszarzałe zdjęcie.

- Adela przeszła przez bramę - spojrzała na generała. - To moja babcia.

3

Generał Zagórski patrzył na wyblakłe zdjęcie i Joanna widziała, że on nie rozumie, na co właściwie spogląda.

- Ta pani w środku to właśnie Adela, moja babcia - wyjaśniła, wskazując palcem na szczupłą kobietę w jasnej sukience, z fasonem typowym dla tego kraju właśnie teraz, a w świecie Joanny, trzy pokolenia wcześniej.

- Nie pojmuję... - odezwał się generał powoli. - Ta kobieta wygląda na lat pięćdziesiąt, może i więcej. Jakże miałaby być córką moją?

- Dziecko na jej kolanach to moja mama - wyjaśniła Joanna. - A za nimi stoi Stasio Zagórski, mąż Adeli. Stąd ta dodatkowa zbieżność nazwisk.

- Nadal to dla mnie niepojęte... - mruknął generał. - Może i podobieństwo jakieś jest, lecz...

- A czy ja nie jestem podobna do Adeli? - zapytała cicho Joanna.

Generał uniósł wzrok, jakby nagle coś w nim zaskoczyło.

- Właśnie że jest pani! - powiedział żywiej. - W pierwszej chwili, gdy panią ujrzałem na Zamku, pomyślałem, iż mam przywidzenia... Lecz jakże to wszystko poukładać?

- Panie generale... - zaczęła ostrożnie. - Pan jest... moim pradziadkiem. W linii prostej.

- Ja? - powtórzył, jakby nie dowierzał własnym uszom.

- Zdjęcie zrobiono w tysiąc dziewięćset trzydziestym dziewiątym roku, w moim świecie. Babcia Adela miała wtedy około czterdziestu siedmiu lat. Przeszła przez bramę w waszym tysiąc dziewięćset trzydziestym pierwszym, a trafiła do naszego świata w tysiąc dziewięćset dwudziestym roku...

- Boże święty... - szepnął generał. - A ten Zagórski, jej mąż...

- Historia naszej rodziny jest mocno skomplikowana, panie... dziadku.

- Opowiedz, dziecko... - powiedział cicho, ale stanowczo.

- Do tysiąc dziewięćset dwudziestego roku trafiła babcia Adela i dwóch żołnierzy z powstania listopadowego. U was powiedzielibyście, hetmańskich. Wpadli prosto w środek wojny z Sowietami.

- Sowiety? - generał zmarszczył brwi. - Jacyż to znowuż obcy? Jak ci Abernagi?

Joanna pokręciła głową.

- Nie. U was Sowietów nie było. Rosjanie, komuniści - jak ci wasi z Niemiec.

- A, rozumiem... - mruknął. - I cóż dalej?

- Dalej... obronili dworek nad Bugiem przed ich hordami. Kurzawa. Dwór, który stał się naszym domem rodzinnym na wiele lat. Ciekawe, czy w waszym świecie też istnieje...

- Sprawdzimy, jeśli taka będzie wola pani - odparł generał z powagą.

- Potem wojna, bitwa i miłość - wyliczyła z uśmiechem Joanna. - Adela i jeden z żołnierzy, Bartłomiej Siemaradzki. Mój dziadek.

- To inny niż ten ze zdjęcia...

- Tak. Ten drugi. Niestety nie mam jego fotografii. Któregoś dnia po prostu zniknął. Babcia Adela mówiła, że "wpadł w poświatę", czyli w bramę, i przeszedł do innego świata. Potem Stasio Zagórski ożenił się z babcią Adelą i adoptował moją mamę, żeby dwór ratować dla rodziny. Ale nie udało się... A któregoś dnia i on przepadł bez wieści.

- Sądzisz pani, iż także przeszedł przez bramę? - zapytał generał powoli.

- Możliwe. Wtedy obaj powinni być tutaj, bo brama raczej nie przenosi do innych światów.

- Do innych światów... - powtórzył, wyraźnie poruszony. - Zatem jest ich więcej?

- Może być ich nieskończona liczba. Tyle że nie ma sposobu, żeby się tam dostać.

- To ponad wyobrażenie nawet dla mnie... - powiedział cicho.

Joanna sięgnęła do koperty.

- Od babci Adeli mam to. - Wyjęła mały, srebrny, nieco zaśniedziały medalik. Sfatygowany łańcuszek rozwinął się i zwisł z jej dłoni. - Powiedziała, że dostała go z tego świata, od kogoś, kto znał ją i tu i tam. To jedyna wskazówka, żeby odnaleźć mojego dziadka.

ROZDZIAŁ 3

Brześć nad Bugiem

listopadowa noc 1931

1

Major Bykow, dowódca drużyny zwiadu Specnazu, jak przez ostatnie kilka nocy, leżał na prowizorycznym posłaniu z mchu i paproci. Tak zwykł je nazywać. Patrzył w rozgwieżdżone niebo. Gwiazdy jak gwiazdy, pomyślał. Przecież chyba są takie same jak u nas. Chociaż... jedyną konstelacją, którą jako tako rozpoznawał, gdy już ją zlokalizował na niebie, był Mały Wóz.

Dziadek zawsze mu go pokazywał, kiedy wychodzili nocą przed chałupę w rodzinnej wsi pod Uralem, i powtarzał: "Tym wozem, synku, Dziadek Mróz prezenty grzecznym dzieciom dowozi. Jak się kiedy zgubisz po nocy albo nie będziesz mógł kierunku znaleźć, popatrz w niebo i poszukaj tego wozu. On tu zawsze jest".

A teraz go nie było. Może inna pora roku albo ziemia w inną stronę obrócona, kto by tam takie rzeczy pamiętał, ale fakt pozostaje faktem, że przez całe życie, kiedy w niebo spojrzał, wóz gdzieś tam był. Raz po lewej, raz na środku, czy w innej stronie - ale był. Gdzie się cholera tutaj zapodziała?

Okolica też taka sama, może tylko trochę bardziej dzika, nieuporządkowana, ale pagórki, rzeka, wszystko jak u nas. Dziwny jest ten świat, a może cały wszechświat, bo to niby inny świat, choć przecież taki sam.

Przypomniał sobie ostatnią odprawę przed skokiem.

- Będziecie jednocześnie u siebie i nie u siebie. Najważniejsze jest, aby przestawić myślenie z "tu i teraz" na "tam i teraz". Macie mapy terenu z naszej topografii - ogólnie taka sama, co szybko zauważycie. Drobne różnice wynikają z większej urbanizacji u nas i typowych działań człowieka. Tam tych działań nie ma albo jest ich mniej - powtarzał po raz któryś ich przewodnik, major Połomski.

- Był tam, widział, wie, co mówi. Macie wykonywać jego polecenia zawsze i bez gadania. Tylko w walce wy dowodzicie. Czy to jest jasne, majorze Bykow?

Jasne było. Tylko trudne do wprowadzenia w życie. Połomski kazał im rozbić obóz pośrodku mokradeł, w nieprzebranych chaszczach i sitowiu, wręcz na skraju bagien, a sam znikał, bo miał kwaterę w Brześciu. Niby języka zasięgnąć chodził, codziennie, od tygodnia. Ognia nie palić! Zwłaszcza nocą. Suchy prowiant musi wystarczyć. Fakt, że z miasta przynosił jakieś świeże jedzenie - chleb, owoce, nawet kiełbasę.Nie ma to jak porządny obiad raz w tygodniu. Nawet w Afganistanie lepiej jedliśmy niż tu, u nas i nie u nas jednocześnie.

I tylko czekanie i obserwacja... niczego. Nawet nie mógł żołnierzom kazać konserwować sprzętu, żeby się nie nudzili, bo nie było czego konserwować. Noże ceramiczne i takież kusze! W zasadzie brakuje nam orlego pióra na czapce i możemy robić za Robin Hoodów.

- Warunki ekstremalne potrzebują ekstremalnego działania - rzekł dowódca, pokazując im sprzęt, który zabiorą. - Noże ceramiczne, lżejsze i może nawet lepsze od standardowych. Kusze polimerowe, broń cicha i zabójcza w bliskim kontakcie, celność idealna z pięćdziesięciu metrów. To wasza podstawowa broń i innej nie będzie. Kamizelki kewlarowe zapewnią wam stuprocentową ochronę przed amunicją wroga. Pistolety też oczywiście nietradycyjne, amunicja polimerowa, skuteczność na jakieś pięćdziesiąt, siedemdziesiąt pięć metrów. I cała reszta użytecznego sprzętu. - Dowódca wskazał spory stos na stole. - Nie będzie noktowizji ani łączności, jaką znacie, nie będzie tabletów i innych gadżetów, do których jesteście przyzwyczajeni. Ale jesteście najlepiej wyszkolonymi żołnierzami na świecie. Wy eliminujecie przeciwnika kapslem od butelki - rzucił zadowolony, a żołnierze zawtórowali mu pomrukiem.

A teraz najlepiej wyszkoleni żołnierze na świecie, z kuszami, ale bez kapsli, leżeli na bagnach i podziwiali nieboskłon.

Bykow zasępił się, przypominając sobie te ostatnie chwile. Plan rozpisany na metry terenu, może nawet na centymetry: tu przejście prawą nogą, ręce szeroko, z dala od ciała, tu przykucnąć, potem skok. Ćwiczyli, ustawiali się w parach. Szesnastu ludzi, którzy znali dokładnie każdy swój krok na dwustu metrach przed sobą. Byli gotowi i ciekawi.

A potem wsio w pizdu, szlag trafił wszystkie plany jednocześnie.

Najpierw załoga wartowni, która miała się po prostu poddać na widok tej masy ludzi, zaczęła do nich strzelać. Polacy. Co za złośliwie upierdliwa nacja! Bykow aż zgrzytnął zębami na to wspomnienie. Później ci upierdliwi Polacy otworzyli tę mistyczną bramę do raju, zapakowali się do swojego rosomaka i chodu. To nasi za nimi, jobwasza mać! Śmigłowiec, chyba nawet bez rozkazu, otworzył ogień i popłynął nisko przez tę srebrnobłękitną poświatę. Ładny byłby to widok, gdyby człowiek miał czas się przyjrzeć. Ale czasu nie było.

Kamandir wrzeszczał jak opętany:

- Razwiedczyki! Wpieriod, za wiertoliotom! A dalsze - kak było skazano! Siejczas że!

Szesnastu ludzi i major Połomski, który jako jedyny chyba przewidział, że plan planem, a życie zrobi po swojemu, bo był idealnie ubrany, z plecakiem i pistoletem wyglądającym jak plastikowa zabawka.

- Nisko! Jak nie zobaczycie już tej poświaty, to na ziemię i w dół, do rzeki! Naprzód! - I jako pierwszy skoczył. Po chwili już go nie było.

Żołnierze ruszyli za nim dość chaotycznie. W ogniu bitwy i ogólnego zamieszania zapomnieli o szkoleniu albo po prostu działali z przyzwyczajenia. Niektórzy chwycili karabinki AK, o których na tej misji mieli zapomnieć. Bykow zauważył, jak srebrnobłękitna tafla reagowała na kontakt z metalem, jak otaczała broń i jej właścicieli błyskami. Nie potrafił przetworzyć obrazu, który zobaczył - ludzi znikających w świetle, jakby rozproszonych, rozpadali się na cząstki, które mieszały się z poświatą.

Widział na wojnie wiele, ale ten obraz przeszył go dreszczem.

Ruszył do poświaty jako jeden z ostatnich. Mgnienie oka i śmigłowiec, który kilka sekund wcześniej zniknął w bramie, znowu strzelał, wisząc nisko nad ziemią. Skoczył w bok, przykucnął, rozejrzał się. Wszystko tak jak na ćwiczeniach. Rzeka na lewo, nieco w niecce, na prawo równina.

- Bykow! Tędy! Biegiem, mamy tylko kilka chwil! - Słyszał ponaglający głos Połomskiego, choć nie mógł go dostrzec.

Rozejrzał się. Jego ludzie, zgodnie z tym, co ćwiczyli, sprawnie przemykali w dół do rzeki. Ruszył za nimi w momencie, gdy śmigłowiec zamienił się w kulę ognia i z łomotem, skowytem i zgrzytem zarył w ziemię. Tylko ogromne śmigło jeszcze parę razy się obróciło, młócąc powietrze w ostatnim tchnieniu. Pamiętał ten moment doskonale i nagłą myśl, która mu zaświtała. Podobno to wojsko sprzed stulecia, a śmigłowiec został zestrzelony z granatnika przeciwpancernego RPG... Co tu się odpierdziela?

Wtedy nie miał czasu się nad tym głowić. Teraz miał go aż za dużo, ale nadal nie wymyślił, jakim sposobem to przedwojenne wojsko zestrzeliło helikopter bojowy - jeden z najlepszych na świecie. nie wiedział też, dlaczego przez bramę przeszedł kilkunastotonowy śmigłowiec, a ludzie z karabinkami AK wyparowywali jak bańki mydlane.

2

Tego wieczora major Połomski zjawił się w obozie znacznie wcześniej niż zwykle, co mogło oznaczać dwie rzeczy. Albo coś się wreszcie zacznie dziać, albo że przyniósł coś na ciepło do żarcia i nie chciał, żeby wystygło. Bykow wstał ze swego posłania z mchu i paproci. Podniósł rękę, aby w ciemności Połomski mógł go dostrzec. Ten skwapliwie przysiadł się do niego, częstując pętem swojskiej kiełbasy, która - ku rozczarowaniu Bykowa - nie była żarciem na ciepło.

- Chłopakom już dałem prowiant, także śmiało - zachęcił Połomski.

- Jakieś ciekawe nowiny z miasta? - zapytał Bykow, odrywając zębami spory kęs kiełbasy. - Teraz po stakanie wódki by nie zawadziło - rozmarzył się.

- W mieście spokój. Przy tej ich bazie za to ruch dość duży, ciągle ktoś przyjeżdża, wyjeżdża, ale nowych wojsk żadnych przez cały dzień nie zauważyłem.

- Zaczniemy prowadzić książkę przyjazdów i wyjazdów? Utknęliśmy tu i czas to przyznać.

- Być może - przyznał Połomski - ale zaraz ruszamy.

- A gdzież to, łaskawco, nas pan zabierasz? - Bykow wyraźnie był zadowolony.

- Najpierw przeanalizuję głośno to, co wcześniej sobie ustaliłem, i potrzebuję pana jako swego rodzaju kontrasygnaty.

- Że co proszę?

Połomski zignorował pytanie Bykowa.

- Zgodnie z założeniami dalszego planu, po zajęciu bazy, maksymalnie do czterech godzin brama miała zostać otwarta i miały zostać wysłane siły do opanowania terenu po tej stronie. My zaś mieliśmy w tym pomóc dywersyjnie lub jak uznamy za stosowne w zastanych okolicznościach. Czy to się zgadza?

- Co do joty, majorze.

- Gdyby coś się nie udało z dowolnych przyczyn, ze wskazaniem jednak na przyczyny techniczne, ponowna próba miała nastąpić za dwanaście godzin i ewentualne trzecie podejście znów za kolejne dwanaście. Potwierdza pan, Bykow?

- Wszystko dokładnie tak, jak pan mówi.

- Przejście nie otworzyło się w żadnym ze spodziewanych interwałów czasowych. Więcej, w ogóle się nie otworzyło.

- Dokładnie. Obserwujemy teren non stop, raczej nie przegapilibyśmy takiej ferii światełek - stwierdził.

- Tu pana rozczaruję. Przejście widać tylko, jak się patrzy na wprost albo pod bardzo niewielkim kątem. Z naszych pozycji obserwacyjnych przejścia nie zobaczymy, ale zobaczymy ludzi, ruch, a na pewno zobaczylibyśmy atak naszych sił.

- Nic takiego nie miało miejsca.

- Zatem jesteśmy zgodni co do meritum. Teraz przyczyny. - W dłoni Połomskiego pojawiła się niewielka piersiówka, z której łyknął szybko i podał Bykowowi. Ten bez słowa wlał sobie do gardła pokaźny haust.

- Od razu lepiej się myśli - skwitował nieoczekiwany prezent.

- Przejście się nie otworzyło, bo nasi stracili dostęp, zostali wyparci i nie kontrolują bramy.

- Logiczne...

- Nie do końca - zaprzeczył Połomski. - Skoro brama wróciła w ręce Polaków czy ogólnie NATO, to dlaczego nie próbują jej otworzyć? To nie jest urządzenie, nie zostało zniszczone. Przecież im zależy na ewakuacji tak samo jak nam. Na co czekają?

- A jeśli tam już nastąpiła ta katastrofa i nic nie zostało ze świata?

- Teoretycznie jest to możliwe, ale katastrofa musiałaby nastąpić najdalej w ciągu dwunastu godzin od naszego przejęcia bramy, a to raczej mało prawdopodobne. Mam inną teorię... - Połomski łyknął nieco wódki i znowu podał piersiówkę Bykowowi. - Nasi wysłali oddziały zgodnie z pierwotnym planem.

- Tak? To gdzie one są?

- Jak przechodziliśmy przez bramę, ludzie z AK znikali, jakby byli rozbijani na atomy. Tak pan opowiadał, ja tego nie widziałem, bo przeszedłem pierwszy. Skoro tak jest, a nie mam powodu sądzić, że jest inaczej, to nasze oddziały przez bramę przeszły. Tak jak nasz helikopter. I nasi to widzieli. Bo gdyby zostali rozbici na atomy, spalili się czy wybuchli, widzieliby to i wiedzieliby, że coś poszło nie tak. Próbowaliby znowu, może inaczej.

- Do czego pan zmierza?

- Nasi po tamtej stronie nie próbują otworzyć bramy, bo są pewni, że wojsko przeszło.

- Powtórzę głupie pytanie: to gdzie ono jest?

- Według mnie wciąż w bramie.

- Ja pieprzę, panie majorze, nie pijmy już...

- Brama sama w sobie to fenomen kompletnie niezrozumiały, a stosując zwykłą logikę, wychodzi na to, że wojsko jest w środku i pewnie kiedyś z bramywyjdzie, tylko nie wiadomo kiedy. Ważna jest inna sprawa. W którym momencie nasi po tamtej stronie zorientują się, że tak właśnie jest? Osobiście myślę, że może już się zorientowali. Czekanie na kontakt z tej strony wydłuża się, więc mogą założyć dwie rzeczy. Albo atak się nie powiódł i wszyscy zginęli, co jest założeniem z gruntu mało prawdopodobnym, albo wojsko nie wyszło z bramy, a my nie jesteśmy w stanie opanować ich bazy.

- Za dużo założeń...

- Co by pan zrobił, zakładając, że doszedł pan do tych wniosków, które przedstawiłem?

Bykow myślał chwilę, w końcu się odezwał:

- Przejście otwiera się szeroko po obu stronach Bugu. Oba brzegi są jakoś zabezpieczone, a zaatakować mogę tylko ludźmi z kuszami albo innym idiotycznym sprzętem, zatem... Otwieram bramę, robię dywersję na lądzie, nawet po obu stronach rzeki, a przechodzę z ludźmi dnem rzeki. Brama jest przecież także nad rzeką i w rzece.

- Brawo, majorze. I gdzie pan by wyszedł na brzeg?

- Przynajmniej kilometr dalej, w ciszy i spokoju. Zaatakowałbym bazę z kierunku, którego się nie spodziewają. Dodatkowy efekt zaskoczenia, skoro nie mam sprzętu odpowiedniego do frontalnej akcji.

- To już pan wie, gdzie idziemy. Musimy obejść Brześć szeroko i wyjść nad rzeką ze dwa kilometry niżej. Zakładam, że nurkowie nie popłyną z prądem, tylko pod prąd.

- Też bym tak zrobił.

- Ruszamy natychmiast.

3

Ze specjalnego eszelonu wojskowego, odczepionego od pociągu pospiesznego relacji Warszawa - Kijów i przetoczonego pod znajdującą się w osobnym sektorze dworca rampę, ściśle otoczoną wojskowymi patrolami, wysypała się spora grupa żołnierzy. Część niemal natychmiast wsiadła do podstawionych aut osobowych, inni zaś wyładowywali wojskowe skrzynie różnych rozmiarów i pod czujnym okiem wartowników ładowali je na Bedfordy, ale nie te angielskie, co uważny obserwator mógłby dostrzec. Te były niemal nowe, z linią szoferki lekko wyższą i ze znaczkiem Star Bedford. Skrzynie ładownicze tych maszyn wydawały przy tym serie zgrzytów i trzasków, gdy ciężki ekwipunek osiadał na ich dnach. Operacja przeładunkowa trwała dobre pół godziny, po czym ciężarówki pośpiesznie, lecz w ustalonej kolumnie, ruszyły do miasta.

Auta osobowe wjechały na wybetonowany plac otoczony niskimi, parterowymi budynkami, przypominającymi bardziej naprędce zorganizowane magazyny niż cokolwiek innego. Ponad dachy baraków wybijała się dziwna wieża zmontowana z typowych żelaznych kątowników, z kilkoma antenami na szczycie. Głębiej, za budynkami, rozciągał się pas ziemi nieruszony ludzką ręką - typowe torfowe tereny przybrzeżne rzeki, która płynęła nieco niżej po lewej. Pas tej ziemi zamykał się wyraźnie ustawionymi w potrójnej linii żelaznymi jeżami przeciwpancernymi, których

linia łamała się czasem przez widoczne tu i ówdzie klasyczne żelbetowe zęby smoka.

Pasażerowie wysiedli z aut, poprawili mundury i ruszyli do jednego z parterowych pomieszczeń. Kapitan Hrynicki prowadził, wyraźnie objaśniając nowym gościom, co widzą, wskazując na poszczególne budynki i instalacje. Pułkownik Jaworski, który od wyjścia z eszelonu występował już w mundurze generalskim SZRN, i major Wielicka, teraz w mundurze lotniczym, słuchali z uwagą i patrzyli w miejsca wskazywane przez Hrynickiego. Towarzyszyło im kilku żołnierzy w tradycyjnych, jasnoniebieskich mundurach polowych.

Dopiero w budynku goście zorientowali się, że to tylko część - lub nawet atrapa - gdyż szeroka antresola z żelaznymi schodami prowadziła w dół, do piwnicy, a właściwie na poziom pod powierzchnią.

- Jeszcze wejście ani cały kompleks, jak widać, nie są ukończone, ale pracujemy usilnie - wyjaśniał Hrynicki. - W założeniu ma być tu winda plus silosowe wejście awaryjne, na razie mamy te przepięknej urody schody żelazne.

Zeszli po nich i znaleźli się w niewielkim pomieszczeniu, gdzie Jaworski z niemałym zdumieniem odkrył coś na kształt punktu dowodzenia wyposażonego w monitory telewizyjne.

- Telewizja czy macie kamery? - pierwsza zapytała Wielicka.

- I jedno, i drugie. Telewizja dość eksperymentalnie działa u nas od roku, ale zastosowaliśmy ich kamery po prostu połączone z temi monitorami, tak jak w ich studiu telewizyjnem, i mamy obraz skierowany wprost na teren, gdzie zwykle otwiera się przejście.

- Pomysłowe - pochwalił Jaworski.

- Przed zaporami, na pasie ziemi po obu stronach Bugu, mamy dwustumetrowy teren zaminowany. Głównie miny przeciwpancerne - tłumaczył Hrynicki.

- Pancerna jednostka raczej teraz tu nie dotrze, jak już wiemy, więc jest czas, żeby te miny nieco udoskonalić - stwierdził Jaworski. - Dorzucimy potykacze przeciw piechocie, sądzę, że sprawdzą się znacznie lepiej.

- Potykacze?

- Ładunki Semtexu albo C4,czyli po waszemu materiału wybuchowego w kostkach, zobaczymy, co mamy, połączone cienką linką tuż nad ziemią. Gwarantuję, że żadna nowoczesna piechota nie pomyśli nawet, że coś takiego tu spotka. Obejrzyjmy teren wokół bazy, jeśli można.

Półgodzinna inspekcja zakończyła się w kantynie, gdzie w oczekiwaniu na obiad podano kawę i lekki deser. Jaworski studiował notatki, które zrobił w czasie wizji lokalnej terenu. Gdy był gotów omówić to, co zobaczył, do kantyny weszła grupa oficerów, a raczej świta otaczająca niedźwiedziowatą posturę wąsatego generała. Hrynicki sprawnie zerwał się z krzesła i przyjął postawę zasadniczą, od razu przechodząc do meldunku.

- Panie generale, kapitan Hrynicki wraz z...

- Wiem, kapitanie, spocznij - zadudnił generał, uśmiechając się wprost do nowoprzybyłych. - Pani lotnik, no przepięknie i tak swobodnie, cóż za kojący widok. Generał Jaworski jestem - rzekł, lekko unosząc jej dłoń i pochylając się do tradycyjnego muśnięcia kobiecej dłoni ustami.

Wielicka spokojnie przyjęła te uprzejmości, a nawet dygnęła w lekkim ukłonie, który wychodził jej coraz lepiej.

- I pan... generał Jaworski, jak mniemam - zwrócił się do gościa i uścisnął mu dłoń. - Wnoszę z tego, że na obu światach Jaworscy to żołnierze pełną gębą, kto by pomyślał.

- Tak jakoś... - mruknął przybysz. - Oryginalnie pułkownik Tadeusz Jaworski, miło mi - przedstawił się.

- Tadeusz? No wręcz niepojęte! - Generał zaniósł się swoim rubasznym, lekko chrapliwym śmiechem. - Witam pana, panie pułkowniku generale Tadeuszu. Jestem Tadeusz Jaworski, generał, dowódca rejonu umocnionego Brześć i jednocześnie garnizonu brzeskiego.

- Rzeczywiście dość osobliwe - zdziwił się witany Jaworski. - Na drugie mam Andrzej, proponuję tę zmianę, aby nas po prostu nie mylono.

- Bardzo celna uwaga, popieram, panie Tadeuszu Andrzeju! A przynieś no tu, synu, jakiejś porządnej nalewki. A żywo! - krzyknął do stojącego przy barku żołnierza. Następnie znowu zwrócił się do gości: - Za pozwoleniem pięknej pani i pana, przejdźmy z formy wojskowej na bardziej prywatną, bo to ułatwi nam wszystko.

Żołnierz podał tacę z butelką jakiegoś czerwonego płynu i rozlał go sprawnie do przyniesionych kieliszków ciętych z kryształu.

- Wiśniówka, jak mniemam, dobra na zapoznanie - zawyrokował gospodarz. - Dla państwa jestem Tadeusz. Wypijmy...

4

Generał, dowódca rejonu umocnionego Brześć, nie pozwolił, aby jego nowi oficerowie siedzieli w kantynie o suchym pysku. Swoim zwyczajem wysłał do kuchni aż dwóch adiutantów czekających w pogotowiu na rozkazy. Po niecałym kwadransie na stole pojawił się bigos myśliwski z sarniną - jak zapewniał kucharz - oraz gulasz a la pelote, czego nikt z obecnych nie rozszyfrował ani o co nie pytał, by nie wyjść na niedouczonego laika. Wszyscy wybrali bigos. Rozmowa była zdawkowa, o niczym a to jak znajdują ten świat, a to jak im się podoba tu i teraz, a to znowu coś innego. Goście odpowiadali z kurtuazją, ale i z lekkim zniecierpliwieniem, co w końcu dostrzegł generał. A może wiedział o tym od początku, tylko celowo przeciągał konwersację.

- Teraz zapraszam do gabinetu mojego. Dość już tego trajkotania, bo nas wszystkich zamęczy - rzekł gospodarz, wstając od stołu. - Pan kapitan idzie z nami, oczywiście.

Gabinet, jak go nazwał generał Jaworski, zaskoczył przybyłych. Nie było tam przepastnych skórzanych foteli ani wielkiej kanapy. Zresztą, jak zauważyła Wielicka, żadna kanapa by się tu nie zmieściła. Okno od ziemi do sufitu opatrzono żaluzją. Stało tu jedno, dość niewielkie biurko i kilka zwykłych krzeseł z miękkim siedziskiem przy filigranowo wyglądającym stoliku. Na nim mapy sztabowe, jakieś teczki ułożone w równy stos i telefon. Jeden na biurku, drugi obok, a trzeci na ścianie.

- Słucham, Andrzeju pułkowniku - rzekł bez wstępów generał. - Co jest spieprzone? Co nie zadziała? Czego tutaj nie widzimy? - Jaworski aż stanął w miejscu, spoglądając na gospodarza ze zdumieniem.

- Skąd pan... Skąd wiesz - poprawił się, by zachować formę ugruntowaną przy wiśniówce - że coś jest spieprzone albo nie działa?

- Siadajcie, proszę. - Generał wskazał krzesła, sam rozsiadając się w fotelu za biurkiem. - Jestem generałem, brałem udział w wojnie, broniłem autochtonów na Bałkanach i wiele różnych rzeczy w życiu robiłem, ale wszystko tu i teraz. Jakaś armia czy oddział z przyszłości zapewne rozniesie tę bazę na strzępy i nawet się nie obejrzymy, kiedy to się stanie. Gdyby nie ci wasi komandosi, już ten aparat latający by to zrobił. A was przysłano tu po to, aby zminimalizować straty.

- Dobrze, przynajmniej nie muszę koloryzować - stwierdził pułkownik Jaworski. - Zakładam, że zapory przeciwczołgowe ustawiliście dokładnie na linii, w której otwiera się brama. Ta gigantycznych rozmiarów, bo mniejsze na razie pomijam. Jeśli tak, pancerny atak zatrzymacie w bramie, pewnie samo zjawisko ich zniszczy, gdy utkną na krawędzi przejścia. Dobrze pomyślane, tyle że to nie wystarczy. - Jaworski wyjął notes z zapiskami po wizji lokalnej. - Bazę zaatakuje jedna jednostka komandosów. Według mnie maksymalnie pięćdziesięciu ludzi. - Generał uniósł brew, ale nic nie powiedział. - Zaatakują z dwóch stron. Uderzenie przez bramę będzie dywersją, choć przy odrobinie szczęścia może przerodzić się w skuteczny atak. Siła ognia takiej jednostki, jej skuteczność, celność i penetracja przewyższają wszystko, czym dysponujecie. Jeżeli dodatkowo jakimś sposobem zaatakują skrycie z innego kierunku, po dziesięciu minutach będzie po wszystkim.

- Liczyliśmy, że utrzymamy się znacznie dłużej, zanim przejdziemy do kontruderzenia...

- Do kontruderzenia? Jeśli oddział specnazu lub inny zajmie bazę, zapewne dostanie posiłki w sprzęcie i ludziach. Jedynym hamulcem jest to, że brama nie wydaje się przepuszczać naraz zbyt dużej masy, ale dwadzieścia lekkich dronów załatwi sprawę. Co mamy, pani major? - zwrócił się do Wielickiej. Olga była przygotowana. Rozłożyła kartkę i szybko przeleciała wzrokiem notatki.

- Karabinki szturmowe HK416, cztery sztuki. Pistolety Glock, osiem sztuk. Karabiny wyborowe i snajperskie Heckler & Koch PSG1, cztery sztuki. Karabin maszynowy FN Minimi oraz UKM M240B, po dwie sztuki. Granatniki Carl Gustaf oraz granatniki RTGm, po dwie sztuki. Do tego dwadzieścia granatów ręcznych. Do wszystkich rodzajów broni mamy po dwanaście magazynków, plus to, co przywieźliśmy w Rosomaku. No i wyrzutnia Piorun, ale zostały nam tylko dwa pociski po akcji z helikopterem.

- Dodaj do tego ośmiu ludzi, którzy potrafią tego użyć... - wtrącił Andrzej.

- Mamy jeszcze zestawy noktowizyjne i termowizyjne oraz cztery radiostacje - Wielicka uśmiechnęła się krzywo - plus wspomniane zapasy z Rosomaka.

Jaworski ponownie przekartkował notes.

- Rosomaka już nam rozłożyli na części w Warszawie - skwitował - i część wyposażenia też. Ale mamy dwadzieścia Beryli, dziesięć RPG75 i około trzydziestu pakietów saperskich. Nie jestem pewien, ile nam w Warszawie zabrali do badań. W sumie osiem skrzyń z amunicją do tego wszystkiego plus jakieś drobne detale.

- Czyli jednak sporo wam się tego uzbierało - stwierdził generał. - Może powalczymy?

- Po to tu jesteśmy - odparł pułkownik. - Proponuję od zaraz wyznaczyć pięćdziesięciu, może stu dobrze strzelających żołnierzy. W parę godzin opanują obsługę Beryli, to pilne. Dalej, żebyśmy powalczyli, nie możemy czekać na przeciwnika, musimy wyjść mu na spotkanie.

- Słucham uważnie.

- Na tej wieży namierzającej proszę przygotować osłonięte stanowisko dla jednego człowieka. Ustawimy tam nasze urządzenie, które wykryje wroga z odległości kilometra. Będziecie mieli czas, żeby poczęstować ich Boforsami czy innym spowalniaczem wybuchowym. Radiostacje - jedna u pana, druga w bazie, trzecia na drugim brzegu, czwarta do mojej dyspozycji. Resztą zajmę się osobiście. Mamy snajperów, ustawimy potykacze i parę innych niespodzianek. Nasze główne i jedyne zadanie to nie dopuścić przeciwnika bezpośrednio do bazy. Przydałyby się myśliwce, które szybko się pojawią i mają odpowiednią siłę ognia...

- Zaraz coś zaradzimy - odrzekł generał i podniósł słuchawkę telefonu. - Połączcie mnie z bazą lotnictwa we Lwowie. Będzie mówił generał Jaworski z upoważnienia marszałka. Pilne! - Spojrzał na pułkownika. - Mają tam eskadrę naszych najnowszych Jastrzębi. Do bliskiego wsparcia i do czyszczenia przedpola niczego lepszego w tej części świata nie znajdziecie. Będą nad Brześciem w dwadzieścia minut od sygnału.

- Nie zapominajmy o najważniejszym - wtrąciła Wielicka. - Zakładamy, że nie operuje tu żaden oddział, który przeniknął wcześniej i liczymy, że wszystko zacznie się dopiero wtedy, kiedy otworzy się brama...

ROZDZIAŁ 4

Horowitz znalazł Zagórską bardzo szybko. Ustalili, że ta wyśle mu notkę z adresem do hotelu, w którym się zatrzymał, jak tylko będzie miała jakiś własny adres. Tak zrobiła już na drugi dzień. Miała mu sporo do opowiedzenia, głównie o nieoczekiwanym odkryciu dotyczącym pradziadka. Rozmowy w bazie w Terespolu zbliżyły ich do siebie dość mocno, oboje mieli podobne spojrzenie na to, co się wokół dzieje. Dodatkowo rodzinna historia Joanny i wieloletnie poszukiwania prawdy o cudzie nad Bugiem prowadzone przez Maksymiliana sprawiły, że nadawali na tych samych falach. Ona - żołnierz i naukowiec z XXI wieku, on - intelektualista, niespełniony pisarz, prawie oficer i prawie dziennikarz z początku wieku XX. Można śmiało przyjąć, że nie było to uczucie znane z melodramatów, ale jakaś forma mocno do niego zbliżona, skorelowana z ich charakterami i epokami, z których pochodzili.

Zadzwonił i umówili się na wieczór, gdy Joanna wróci już z tajnego instytutu na "Magazynach". Przyszedł rozpromieniony, z bukietem kwiatów, o które późną jesienią było w Warszawie dość trudno. Joanna nie mogła jednak o tym wiedzieć. W jej świecie kwiaty były dostępne zawsze i wszędzie, przez co spowszedniały na tyle, by nie zwracać na nie większej uwagi.

- Maks, jesteś nieuleczalnym romantykiem. Brakowało mi tego. - Powitała go, przyjmując wiecheć bliżej nieokreślonych kwiatów. - Zapraszam.

Gdy już siedzieli sami w przestronnym salonie, po przeczekaniu rytuału z pokojówką, tacą z kawą i pytaniami, czy "panienka jeszcze czegoś potrzebuje", oboje poczuli lekką tęsknotę. Może za wieczorami w terespolskiej bazie, może za sobą nawzajem, a może za tamtym klimatem, który wydawał się dziwny i obcy. A może po prostu myśleli o katastrofie, która w tamtym świecie zbliżała się z każdym dniem coraz wyraźniej.

- I cóż pradziadek? Jak zareagował? Uwierzył? ...

Opowiedziała mu ze szczegółami, jak w trakcie rozmowy z generałem odkryła, że jest jej pradziadkiem. Jak pokazała mu zdjęcie jego córki, a swojej babki, i streściła rodzinną historię.

- I cóż teraz, moja panno? - zapytał z uśmiechem, chwytając ją za obie dłonie.

- Pradziadek generał obiecał sprawdzić, czy tutaj istnieje dwór Kurzawa i kto tam mieszka. Ale to bardziej z ciekawości, bo nie spodziewam się po tym zbyt wiele.

- Fakt. Nam wszakże wypadałoby poszukać owego starego pasterza, z którym rozmawiałem. On jest kluczem do wszystkiego.

- Też tak myślę, ale to wymagałoby wyjazdu do Brześcia, a póki co nie mogę się urwać. Jestem tu potrzebna dla większej sprawy.

- Tak - westchnął Horowitz. - Dla sprawy, z której odsunęli jednego z głównych aktorów, czyli mnie. Władze mają osobliwe poczucie ważności dla spraw istotnych.

Dzwonek do drzwi przerwał ich chwilową idyllę. Służąca otworzyła drzwi, usłyszeli przytłumione głosy, a potem ją samą oznajmiającą w progu:

- Pan pułkownik Stern do panienki. Mam wprowadzić?

Joanna wiedziała, kim jest ten człowiek. Widziała go na posiedzeniu rządowym. Pomyślała, że pewnie przyszedł obwieścić kolejne tajemnice i zaostrzenia Ten kraj kochał się w ściśle tajnych celebracjach, co stawało się powoli męczące.

- Proś pana pułkownika. - Joanna poprawiła się w fotelu i wygładziła bluzkę. Horowitz także przyjął bardziej neutralną pozycję.

Niski, łysy mężczyzna ze zbyt małą kozią bródką, kompletnie siwą, ubrany w klasyczny cywilny garnitur, stanął w drzwiach i skłonił się sztywno.

- Witam pana, pułkowniku. - Joanna wstała, kłaniając się z chłodną uprzejmością.

- Witam państwa. Przepraszam za tę nieoczekiwaną zmianę planów i wizytę, ale czas nagli, a generał Rozwadowski nie lubi czekać.

To rzekłszy, wykonał młynek palcami podając jednocześnie niewielką karteczkę gospodyni. Joanna, jako wieloletni pracownik ABW, od razu zorientowała się, o co chodzi. Po krótkim zastanowieniu stwierdziła, że nawet nie jest zaskoczona, była wręcz zła na siebie, iż nie pomyślała o tym wcześniej. Chyba po prostu miała zbyt wiele na głowie...

- Mieliśmy właśnie wypić kawę na tarasie. Przyłączy się pan, pułkowniku?

- Z największą przyjemnością - odparł Stern i cała trójka, niemal jak na komendę, opuściła salon.

- Wasze powietrze jest... - Joanna zastanowiła się przez chwilę - jakieś takie orzeźwiające. Całkiem inne niż w moim świecie.

Stern zamknął drzwi prowadzące do pokoju i rzucił okiem na resztę okien, sprawdzając, czy wszystkie są domknięte.

- Proszę wybaczyć ten teatr, ale zdaje sobie pani sprawę, że willa jest okablowana. Nie wiem, czy słuchają cały czas, nawet w to wątpię, jednakże...

- Czuję się jak nędzny aktor w jakimś kiepskim filmie szpiegowskim - wtrącił Horowitz.

- To pan Maksymilian Horowitz, mój przyjaciel i towarzysz... podróży - przedstawiła go Joanna.

- Wiem doskonale, kim ten pan jest - odrzekł Stern. - Dlatego przyszedłem tutaj, a nade wszystko nie do pana hotelu, aby nie powtarzać po dwakroć tych samych czynności. Tu przynajmniej wiem, gdzie są mikrofony, a w hotelu musiałbym ich długo szukać. - Uśmiechnął się lekko.

- Teraz to pan zagaił jak prawdziwy as wywiadu - odparł Horowitz.

Joanna wskazała gościowi fotel. Ten usiadł, rozpinając marynarkę, rozejrzał się krótko po tarasie, po czym rzekł:

- Ponieważ znam historię pana przejścia na tamtą stronę, znam też pani działalność naukową, przejdźmy od razu do meritum, aby nie mitrężyć cennego czasu. Rozmawiałem też z generałem Zagórskim, który twierdzi, że jest pani jego prawnuczką. Nie żadnym alter ego, ale taką prawdziwą, w pierwszej linii. Znam generała i wiem, że nie konfabuluje w żadnej kwestii, więc tym bardziej w takiej. Szybko ułożyłem sobie prawdopodobną historię, zakładając, że jego córka nie zaginęła, lecz przeszła przez bramę. Skoro generał twierdzi, że tak jest, uznaję to za fakt. Przepraszam za ten przydługi wstęp - uśmiechnął się dość promiennie - ale tym sposobem unikniemy zbędnych pytań i zdziwień.

- Bardzo ciekawe podejście do życia pan prezentujesz - stwierdził Horowitz.

- Racjonalne. W swoim życiu miałem już do czynienia z takimi wydarzeniami, że brama czy pradziadek z innego świata nie robią na mnie piorunującego wrażenia, co nie znaczy, że nie jest to nadzwyczaj interesujące.

- A co konkretnie pana tu sprowadza? - wtrąciła Joanna.

- Dwie sprawy, które w efekcie łączą się w jedną - odparł krótko. - Pierwsza to pan Maksymilian Horowitz. Generał Rozwadowski, który aktualnie pełni obowiązki nieobecnego Marszałka, chciał uzyskać dodatkowy pogląd na pana działalność, by przemyśleć, co z panem począć.

- Ostatnio przysłał mi pismo przez posłańca, z groźbami wręcz, gdybym tylko pomyślał o ujawnieniu sprawy publiczne.

- Taka procedura - skwitował pułkownik. - Mniejsza o nią. Powiem krótko. Generał zdania o panu nie zmieni, jeśli nie zostanie pan żołnierzem w jakiejś dostępnej formie. Zwłaszcza że z pana akt i ukończonej szkoły wynika, iż może pan to zrobić od ręki. Według mnie nie chce pan być żołnierzem, bo już by pan z tej opcji skorzystał.

- Nie myli się pan.

- Zatem pozostaje mi opcja druga. Zostanie pan "na papierze" agentem, informatorem "Dwójki"...

- Oszalał pan? Nie zamierzam zostać donosicielem! - Maksymilian się wzburzył.

- Dla wiedzy generała i moich przełożonych zostanie pan takim informatorem - dokończył spokojnie Stern. - Zasadnicza różnica, droga pani - zwrócił się do Joanny - polega na tem, że ten przydział pozwoli wam obojgu, z pomocą pani pradziadka i moim błogosławieństwem, szukać owego pasterza, jak go nazywacie...

- O tym też pan wie... - Joanna była wyraźnie zaskoczona.

- Pracuję w kontrwywiadzie jednej z głównych potęg światowych - odparł od niechcenia Stern

- No tak, to sporo wyjaśnia. A Małysz miał szepnąć tylko słówko - zamruczał pod nosem Horowitz.

- Powiem że podjął pana temat w rozmowie z generałem, a to nie lada odwaga. To po jego interwencji generał kazał jeszcze raz zbadać sprawę. Tymczasem to pan, własną inicjatywą, znalazł drogę na tamtą stronę. Był pan tam naszym doskonałym ambasadorem i ocalił pan nasz kraj przed niebytem. Znam fakty, wiem, co mówię. Zatem musi się pan zdecydować zaraz.

- Na co? Na to donosicielstwo?

- Dokładnie. - Stern wyjął z kieszeni marynarki kilka zapisanych kartek papieru i pióro. - Proszę o pański autograf na każdej ze stron.

- Czemu pan to robi? - Joanna nadal nie wiedziała, co o tym myśleć.

Wiedziała natomiast, że dla Maksymiliana, człowieka wolnego od schematów i rygorów świata, jakakolwiek szufladka w systemie jest nie do zaakceptowania. A zwłaszcza taka.

- Zanim to wszystko się zaczęło, byłem zwykłym pracownikiem kontrwywiadu - odparł Stern, patrząc na nią uważnie. - Szukałem szpiegów, zwalczałem wrogie organizacje... Zwykłe życie. Potem spotkałem Abernagi i zdałem sobie sprawę, że nie możemy zrobić w zasadzie nic, a świat i tak będzie się dalej kręcił, albo bez nas, albo z nami w charakterze biernych obserwatorów. Ci Abernagi umierają i nie możemy im pomóc, mimo że okazali się przyzwoitemi istotami. Teraz przybyliście wy. Polakami jesteście, a teoretycznie też nie możemy wam pomóc. - Zamilkł, jakby zdał sobie sprawę, że powiedział o słowo za dużo. - Niech pan podpisze. Wieczorny pociąg do Brześcia odjeżdża za dwie godziny. Szukajcie tego, co dla was ważne.

Horowitz pochylił się nad papierami, przebiegł wzrokiem treść. Normalnie cyrograf, pomyślał. Spojrzał wymownie na Joannę, jakby chciał jej powiedzieć, że to dla niej łamie swoje najświętsze życiowe zasady. Miał nadzieję, że było warto. Ciekawe, czy pakt z diabłem, ale w polskim mundurze, nieco zmniejszy męki piekielne bycia donosicielem. Takie snuł rozważania, oddając podpisane dokumenty.

Stern schował je do kieszeni marynarki, wyrwał kartkę z notesu i napisał na niej jedno zdanie.

- Do bazy iść nie radzę - rzekł, podając świstek Horowitzowi. - Oni tam mają co robić, a i niebezpiecznie będzie na pewno. Idźcie najpierw do redakcji "Monitora Polskiego", mieści się w Ratuszu. Znajdźcie Julię albo Xawerego Prądzyńskich i dajcie im tę kartkę.

Horowitz spojrzał na pismo. Widniało tam tylko:

Pomóż im.

Stern.

ROZDZIAŁ 5

1

Podpułkownik Stern miał teraz teoretycznie większy zasięg operacyjny i możliwość oddziaływania na ludzi, współpracowników, a nawet na informacje, które spływały do niego szerokim strumieniem. To on trzymał wszystkie nici dawnej operacji Błysk, która po przybyciu gości z nowoczesnej Polski przeistoczyła się w... właśnie, w co się przeistoczyła? Alojzy miał sporo czasu, aby wszystko po kolei dokładnie sobie poukładać i zastanowić się nad wieloma sprawami. Swoją czerwoną CWS Torpedą jechał właśnie do ośrodka w Kielcach, a za kierownicą zejdzie mu jeszcze trochę czasu.

Zatem najpierw centrum PAN na "Magazynach", które odwiedził z samego rana. Dawno tam nie był, ale przywitał go widok ten, co zawsze. Zardzewiały i mocno sfatygowany płot z siatki drucianej, obleczony dzikim winem i zarośnięty mozaiką zielska dowolnego sortu. Drewniana, standardowa budka wartownicza w kolorze, który kiedyś na pewno był niebieski, a teraz tylko gdzieniegdzie przypominał regulaminowy wzór, znudzony wartownik, który nawet nie spytał, po co tam lezie. Metalowa tabliczka, niedbale przyczepiona do siatki, od lat informowała wprawdzie, że to Magazyny Techniczne Garnizonu Praskiego, ale nawet przypadkowy przechodzień - gdyby w ogóle jakiś zjawił się na tym zadupiu - na pewno by w to nie uwierzył.

Gdy już przedarł się przez zarośniętą do granic możliwości alejkę prowadzącą w głąb terenu, zobaczył parterowy budynek, tynkowany chyba w ubiegłym stuleciu, z oknami częściowo zabitymi deskami. Czy oni nie przesadzają z tą naturalnością? Kiedyś im się to wszystko na głowy zawali, pomyślał Stern. Jednak jak zwykle po przekroczeniu pierwszych, drugich i w końcu trzecich drzwi, przejściu przez bramki Fischera, przeszukaniu osobistym i okazaniu kilku przepustek, a następnie po zjechaniu windą dwa poziomy niżej, znalazł się w zupełnie innym, znanym sobie świecie.

Odnalazł jak zawsze zabieganego profesora Belinę, który przynajmniej w teorii zawiadywał obiektem, i wręcz zmusił go do zatrzymania się, używając zawsze działającego hasła "na Zamku czekają".

- Panie majorze drogi, jest tyle do zrobienia, że...

- Teraz już podpułkowniku, drogi panie profesorze - poprawił go z uśmiechem zdawkowo obojętnym, który posiadał w swojej kolekcji na takie właśnie przypadki.

- A to pogratulować! - Profesor szczerze się ożywił. - Od dawna się panu awans należał, nawet sam onegdaj mówiłem o tym z... z kim to ja wtedy rozmawiałem? - Naukowiec się zamyślił.

- Mniejsza o awans, tak dla porządku tylko mówię. Na Zamku chcą raportów, a że byłem akurat przejazdem, postanowiłem wstąpić, żeby potem specjalnie drogi nie nadkładać - wyjaśniał Stern.

- Nowości konkretnych na dziś nie ma. Przecież to nie piekarnia, że rach-ciach i upiecze się nową armatę albo inną tankietkę. Na dziś głównie metalurgią się zajmujemy. Nie moja to działka, ale ten Niemiec z ichniego sojuszu rozpisał to dokładnie, jak nitowanie na zgrzewanie blach zamienić i jaki proces w technologii jest potrzebny. Nasi inżynierowie ponoć w ogóle najpierw nie zrozumieli, na czym rzecz polega, zwłaszcza że Niemiec ani po polsku, ani w żadnym języku cywilizowanym ni w ząb. Tyle że ta doktor Zagórska wszystko przekłada i jeszcze dodaje od siebie.

Profesor zaciął się lub zamyślił nagle, co w sumie na jedno wyszło, bo przestał mówić. Stern skwapliwie z tego skorzystał.

- Wnoszę z tego, że metalurgia, a zatem nowe pancerze na tankietki i czołgi, to tylko kwestia czasu.

- Ta Zagórska... - zaczął znowu profesor, jakby słów Sterna nie słyszał. - Aż dziwne, że taka młodziutka, a już tam doktorem fizyki jest. I że w ogóle kobieta taką karierę w nauce zrobić może...

- Coś nowego w kwestii przejść? - Stern postanowił radykalnie przejść do tego, co go rzeczywiście tu przywiodło.

- W sprawie przejść? - Profesor się zdziwił. - A co ma być nowego? Tam w Brześciu większość się odbywa, my tu niewiele w tej kwestii dodajemy, przecież teraz adaptacja sprzętu i technologii przybyszów jest najważniejsza.

- Czyli nadal nie wiemy, jak odesłać naszych drugich gości i czy to w ogóle możliwe?

- Skoro tu trafili, powinni móc odejść - rzekł profesor. - Kiedyś nawet myślałem nad tym, jak to jest możliwe, że te linie czasowe zbieżne są do siebie, ale to czysta fantazja, żadnym dowodem niepoparta, bo i takiego być nie może. Jakby to obrazowo ująć, tak na tablicy kredą narysować... to mi wychodzi, że jedna Ziemia, nasza, musiała się rozdwoić jakoś i po paralelnych zrazu orbitach oddalić, wykonać woltę czy wręcz fikołka w kosmosie, gdzie przy tym bieg czasu się odwrócił, i potem znowu zaczęła się do siebie zbliżać. Wtedy czas na obu Ziemiach płynąłby wobec siebie wzajemnie odwrotnie. Rzekłem nawet tej Zagórskiej o takiej mej teorii, ale chyba nie potraktowała mnie poważnie.

- Dobrze, że naukowcem nie jestem, bo zdania żadnego mieć nie potrafię w tym zagadnieniu - skwitował Stern. - Ale... - zastanowił się - może w tym jest cała rzecz, że skoro czas odwrócony, to i czynności, żeby przejście otworzyć, odwrócone być muszą?

- To akademicka dyskusja, panie... podpułkowniku, a my tu, jak sam pan widzisz, roboty mamy po pachy.

Ocknął się z zamyślenia, gdy ujrzał wokół znajome miejsca: mur, kościół i ryneczek zaznaczony skrzyżowaniem ulic, na które właśnie wjechał. Nowa Słupia. To tutaj naprawdę wszystko się zaczęło, pomyślał. Na tej drodze do lasu, gdzie pierwszy raz ich zobaczył. Strach, zdziwienie, niezrozumienie... Dokładnie pamiętał te emocje, gdy ujrzał trzy postaci i zdał sobie sprawę, że nawet jeśli są przebrani i ucharakteryzowani, to nie są ludzie. Więc kto? Jak to możliwe? Potem nastąpiły długie rozmowy z tym, który zwał się Beno Res lub jakoś podobnie, bo nie sposób było ich dźwięków naśladować, a o powtórzeniu nie mogło być nawet mowy.

- Dla nas wasze formy życia są abstrakcyjne - powtarzał zawsze i przy każdej okazji. - Nasi naukowcy oczywiście dowiedli, że jest to bardzo prawdopodobna droga ewolucji na naszej planecie, ale przecież tylko jedna z wielu. Tak jak ty nie potrafisz pojąć naszego istnienia tu i teraz, od zawsze, tak my przeżyliśmy podobny szok, spotykając was po raz pierwszy. A potem kolejny, gdy okazało się, że prawdopodobnie jesteśmy jedyni na planecie w tej formie. Kolizja czasu, która się zbliża, uzmysłowiła nam, że coś w ewolucji poszło nie tak, ale nawet nie przypuszczaliśmy, że mogłoby chodzić o naszą ewolucję.

- Kolizja dotknie tylko tamte światy, tutaj tego nie zaobserwowaliśmy, więc nie możesz wiedzieć na pewno, że to wasza ewolucja była błędem.

- Teoretycznie tak, ale statystyka i prawdopodobieństwo mówią co innego. Wasze życie na Ziemi oparte jest na chemii związków węgla, nasze dodatkowo na związkach krzemu. Wasz model jest dominujący i jedyny na światach, które odwiedziliśmy.

- Bo nie trafiliście na inne, więc nie wiesz na pewno.

- W tych podróżach coś zrozumieliśmy. Coś, co prawdopodobnie różni nasze... życia bardziej, niż wszyscy myślimy. Patrzysz na mnie i widzisz rzeźbę, ale wewnątrz pulsuje życie, którego fundamentem jest porządek, a nie chaos. Podczas gdy twoi przodkowie lepili się z nietrwałego węgla w błocie, moi budowali szkielety z krzemu i tlenu. Jesteśmy hybrydami. Węgiel daje nam ruchliwość, ale krzemowe "nici" w naszych komórkach sprawiają, że możemy być niemal niezniszczalni. Jesteśmy następnym krokiem, połączeniem biologicznej pasji z mineralną trwałością planety. I problem być może tkwi właśnie w tym następnym kroku. Wasze życie węglowe non stop walczy o przetrwanie! Musicie się odżywiać zewnętrzną masą, którą trzeba zdobyć. Nasza ewolucja nie była walką o kęs jedzenia, lecz o wydajność energetyczną. Nie trawimy tak jak ty, nasze płuca wychwytują tlen, by spalać go w ogniwach fosforowych, co daje nam energię czystszą i silniejszą niż jakikolwiek ziemski mięsień. Moja krew, nasycona wanadem, nie niesie tylko tlenu, lecz jest płynnym procesorem, który naprawia moje ciało w locie.

- Czyli co? Kto walczył od zarania dziejów, jest bardziej prawdziwy od tego, co ma wszystko poukładane od zawsze?

- Gdyby nie ciąg wsteczny czasu tutaj, przeżylibyśmy kilka pokoleń waszych żyć, a tak po prostu rozpadniemy się na atomy...

Stern przypomniał sobie reakcje różnych kręgów, w tym głównie tych naukowych, gdy przeczytano stenogramy rozmów z Beno Resem, a zwłaszcza te fragmenty o

"To czyste wynaturzenie. Boska pomyłka. Wcielenie szatana. Wymyśliliście tych Abernagi, tylko po co? W czym mogą być użyteczni? Co oferują? Zabić ich, pozbyć się ich! Zarażą nas i pomrzemy!" Stern usłyszał wtedy te i wiele innych, mało naukowych i sensownych opinii.

Marszałek przynajmniej potrafił nad tym rozsądnie zapanować "próbujcie ich odesłać i koniec tematu". Generał Rozwadowski był inny. Według Sterna obawiał się wszystkiego, co nowe, nieznane i co może zagrozić jemu, a więc i nam wszystkim.

Potwierdzeniem tych przypuszczeń była permanentna inwigilacja przybyszów z nowej Polski, trącąca paranoją. I te awanse generalskie dla wiceszefów służb... Przecież tylko głupiec nie zauważy, że Rozwadowski bardzo szybko zastąpi obecnych szefów, ludzi Marszałka, nowo awansowanymi, bo to będą jego ludzie. Paranoja osiągnie pułap absurdu, a nam nie potrzeba absurdu, tylko logicznych działań. Zapewne generał ma sporo racji w tym, że wpuszczenie tutaj ewakuowanych z tamtego świata może skończyć się katastrofą dla nas, bo raczej nie dla nich, ale i na to znajdą się sposoby. Tylko trzeba chcieć ich szukać.

Stern chciał ich szukać.

2

W dawnym garnizonie batalionu zapasowego w Kielcach Stern pojawił się w porze obiadu, co po prostu wyczuł zaraz po opuszczeniu auta. Poinformował służbowego, kim jest i do kogo przyjechał, po czym dodał, że udaje się do kantyny. Kuchenne zapachy przypomniały mu bowiem, że nie jadł nic od wczoraj. Przechodząc przez plac, który dotąd brał za manewrowy, zauważył dość istotne zmiany na dziedzińcu. Placu manewrowego już nie było. Zamiast niego powstał ogromny poligon z wykopanymi rowami, przeszkodami wszelkiej natury, słupami oraz wieżami z platformami, których przeznaczenia nie do końca pojmował. Najdziwniejsze było jednak to, że nad całą powierzchnią placu, na wysokości około sześciu metrów, rozciągnięta została całkiem dobrze mu znana, klasyczna siatka maskująca. Aż przystanął, żeby objąć wzrokiem teren, który przykrywała.

Zapach przypalonej fasolki po bretońsku wraz z kiełbasą smażoną na czarno nie zachęcał, ale liczył, że może trafi się jakiś zimny bufet. Zanim dotarł do kantyny, dogonił go major Wejchert - jeden z celów jego wizyty.

- Pan pułkownik osobiście na tych peryferiach? - zapytał Wejchert, wyraźnie jednak zadowolony ze spotkania.

- Oj tam, majorze, na większych peryferiach się bywało, a tu przecież tereny wielce urokliwe. Góry Świętokrzyskie, Pałac Biskupi... Słyszałem, że biskupi oficerów całkiem niezłym jadłem podejmują. Był pan?

- Zaproszenia są, ale czasu brak - uciął krótko Wejchert.

- Polecam skorzystać, naprawdę warto - kontynuował kulinarny temat Stern. - A u was co zjemy? Nie ukrywam, że po drodze nieco zgłodniałem.

- W takim razie zapraszam do kasyna, bo tutaj, jak czuć, nic dobrego się nie trafi.

Kasyno okazało się osobnym budynkiem poza murem garnizonu. Wewnątrz bardziej przypominało salę balową niż typowy lokal oficerski. Gości nie było wielu, jedynie dwie pary skryte przy stolikach w kącie ogromnej sali. Zajęli miejsce, Wejchert zaordynował posiłek, byle świeży i dobry, po czym mogli w spokoju rozmawiać. Obaj mieli tę manierę wywiadowczą, że im ciszej się mówi, tym lepiej dla wszystkich.

- Cóż to za dach nad tym placem z przeszkodami żeście ustawili? Po co on jest? - Stern neutralnym pytaniem zagaił rozmowę.

- To chłopaki z nowej Polski tu rządzą, ja tylko szkolenie obserwuję. A siatka po to, żeby nam satelity zdjęć nie narobiły. - Wejchert zaśmiał się całkiem głośno i szczerze.

- Cóż to te satelity?

- Żart, pułkowniku. Oni tam u siebie mają takie urządzenia, co latają po niebie i robią zdjęcia wszystkiemu, co na ziemi widać.

- Samoloty znaczy się? U nas przecież żaden obcy samolot nie ma prawa tutaj dolecieć.

- Nie, nie, to właśnie te satelity. Niby z nieba zdjęcia robią, ale latają dookoła Ziemi, już w kosmosie bardziej.

- Aha - przytaknął ze zrozumieniem pułkownik. - I niby jakim sposobem na nasz świat miałyby się dostać?

- Żadnym. To jest ćwiczenie abstrakcyjne, jak mówią ci z GROM-u... no, ci komandosi, co ludzi nam szkolą. Mówią "spodziewaj się niespodziewanego", a wtedy nie tylko z życiem wyjdziesz, ale i misję wypełnić zdołasz.

- Chyba ci zazdroszczę Karolu, żeś na własne oczy ich świat widział - westchnął Stern. - Jak to szkolenie idzie?

- Nadzwyczaj dobrze. Pierwszych dwudziestu naszych ludzi właśnie awansowałem, bo ukończyli kurs jako pierwsi, teraz sami będą szkolić kolejnych. W tym systemie za dwa miesiące będziemy mieli wstępnie całą brygadę wyszkoloną, a jak się ludzi po pułkach roześle, to szkolenia obejmą cały kraj. To jest kolosalna przewaga, panie pułkowniku. Wszystko jest inne: taktyka, walka wręcz, starcia w budynkach czy na ulicach. Sam się szkolę już na drugim kursie z nimi, bo o wielu tych sposobach wcześniej nawet nie słyszałem.

- Czyli pożytek jest, bo armia będzie zupełnie innego wyznania taktycznego i innej sprawności, jak rozumiem.

- Dokładnie tak, pułkowniku. Żeby jeszcze Mosiny i Mausery zamienić na coś, co ich karabiny choćby przypomina, to...

- Do tego też dojdziemy - zawyrokował pułkownik. - Co u naszych gości?

- Nie chodzę tam wcale. Przerażają mnie trochę, wstyd się przyznać - wymruczał Wejchert. - Ale zaraz po porucznika Szafrańca poślę, on z nimi na co dzień przebywa.

- Nie trzeba. Zjemy i sam do nich pójdę, bo też w tej sprawie przyjechałem.

- To co z nimi zrobimy?

- Nic nowego poza tym, co Marszałek kazał. Znowu spróbujemy odesłać ichtam, skąd przyszli. Innego rozkazu chyba nie ma? - zapytał niby zwyczajnie Stern.

- Mnie nic o tym nie wiadomo.

- Czyli nie ma. Ty jesteś dowódcą placówki.

- No tak, ale Marszałek przecież niedysponowany...

- To wydaje ci się, że mamy zawiesić wykonanie rozkazów, bo Marszałek niedysponowany?

- No gdzież - żachnął się Wejchert. - Byle nam tylko nikt potem nadgorliwości nie zarzucił.

- Pewnie nic z tego nie wyjdzie, jak i ostatnimi razy, ale spróbować trzeba. Jest nowy pomysł i muszę go z Beno Resem omówić. Może w ogóle zrezygnujemy, zobaczymy później.

- Jasne, panie pułkowniku, nie ma co się na zapas martwić.

- Co u siostry słychać? - zapytał Stern, kompletnie zmieniając temat.

- A dziękuję, potomek w drodze, ponoć nie krzywduje sobie.

- To co ona teraz robi? Nadal w Brześciu siedzi?

- No jakżeby inaczej. Redaktorem prowadzącym w filii "Monitora" w Brześciu jest. Szycha, że ho-ho. Opowiada, że sam burmistrz przychodzi jej o zdanie pytać, zanim coś nowego w mieście postanowi.

- A mąż jej, ten pisarz, dziennikarz, co o błyskach pisał?

- Też figura. Książkę opublikował już drugą, coś tam o zaginionych światach czy cywilizacjach. Nie znam, nie czytałem. Julka opowiadała, ale wie pan, ja żołnierz, to co mnie zaginione światy obchodzić mogą?

- No tak - skwitował Stern. - Przecież żadnego nigdy nie odwiedziłeś.

3

- Porucznik Szafraniec, panie majorze, melduję się! - Młody, dwudziestokilkuletni chłopak rozpoznał Sterna już z daleka, podbiegł i regulaminowo zasalutował.

- Spocznij, poruczniku - rzekł Stern. - Munduru nie mam, ale podpułkownikiem teraz jestem.

- Pan wybaczy... Gratuluję awansu, przepraszam...

- Dosyć, poruczniku - przerwał mu z uśmiechem Stern. - Prowadź do naszych gości.

- Tak jest, oczywiście. - Porucznik przez chwilę nie wiedział, co zrobić z rękami. - Są tam, w ostatniej willi. - Wskazał dłonią rząd budynków oficerskich stojących równolegle do koszar, po przeciwnej stronie niegdysiejszego placu manewrowego. Ruszyli we wskazanym kierunku.

- Musi pan wiedzieć, pułkowniku, że od ostatniej pana bytności zmieniłem nieco ich... warunki.

- Mam nadzieję, że na lepsze - odparł Alojzy, nie spoglądając na chłopaka.

- Oczywiście, że na lepsze - zapewnił Szafraniec. - Dla nich. Dowódca placówki zezwolił na te zmiany - zaasekurował się szybko.

Stern spojrzał na porucznika z ukosa.

- To musiały być kosztowne zmiany - stwierdził.

- Zobaczy pan. Proszę założyć to i maskę.

- Hm, czemuż to? Chce mnie pan zapędzić do jakiejś huty żelaza? - Stern z niedowierzaniem przyjrzał się podawanych mu fartuchowi hutniczemu i masce spawalniczej.

- W takich warunkach może pan przebywać wewnątrz w tym umundurowaniu najwyżej czterdzieści pięć minut. I proszę zdjąć marynarkę, a nawet koszulę.

Sterna trudno było naprawdę zaskoczyć, więc wyraz jego twarzy w tej chwili byłby studium niechcianej mimiki oficera kontrwywiadu Gdy przywdział szaty hutnicze, weszli do środka.

Najpierw przez ciemne szkło maski zobaczył podłogę. Parkietu nie było, zamiast niego leżały płyty wyglądające na azbestowe, ale nie to było najdziwniejsze. Natychmiast uderzyła go fizyczna ściana gorąca. Próbował się rozejrzeć. W każdym rogu salonu syczały potężne, żeliwne promienniki, a pod sufitem zamontowano baterię lamp kwarcowych w mosiężnych obudowach. Światło było nienaturalnie fioletowe, wyraźne nawet przez filtr maski. Wszystkie szyby wymieniono na szkło kwarcowe.

- Chryste... - wybełkotał Stern i sam się przeraził własnego głosu. - To jak ich stąd wyprowadzić?

- Normalnie - odparł porucznik. - W naszych warunkach też funkcjonują, ale kiepsko. Szybko stają się szorstcy, boję się o ich życie.

- Rozumiem teraz - wykrztusił Stern. - Wolałbym porozmawiać z Beno Resem w jakichś bardziej ludzkich warunkach, choć przez kwadrans. Da się?

- Tak! - krzyknął porucznik, zupełnie zbędnie, bo Stern słyszał go doskonale. - Niech pan idzie na piętro, najlepiej na taras od strony lasu. Zaraz przyprowadzę Beno.

Na taras wyszedł humanoid. Jego powłoka nie błyszczała tak, jak Stern zapamiętał - była chropowata, choć jeszcze niepopękana. Postać zdawała się skurczona, niższa, wcześniej Stern musiał nieco zadzierać głowę, teraz patrzył prosto w jej twarz. Może to nie Beno Res? Przecież i tak ich nie rozpoznaję, pomyślał.

- Beno Res? - zapytał po prostu.

- Witaj, major Stern - usłyszał znajomy, nienaturalny, blaszany głos z translatora. - Tak, jestem Beno Res.

- Czy to... pomaga? - Stern wskazał dłonią w stronę parteru willi.

- Pomaga. Zwalnia proces, ale końca nie zmieni. Struktura się rozpada.

Stern czuł się nieswojo, w zasadzie jak zawsze podczas tych rozmów, ale wywód profesora Beliny z "fikołkiem Ziemi" i odwróceniem procesu nie dawał mu spokoju.

- Mam jeszcze jeden pomysł, jak można by was odesłać do waszego świata - zaczął Stern.

Beno Res przekrzywił głowę mocno w bok, niczym nasłuchujący pies.

- Nie wiem dokładnie, czym jest wasza zakra. Tak, tłumaczyłeś mi, coś tam sobie po swojemu ułożyłem, ale mimo wszystko nie rozumiem do końca.

- Mogę przypomnieć jeszcze raz...

- Nie, nie. I tak nie mam do tego głowy, nie znam podstaw. Nie o to chodzi.

- A o co chodzi, major Stern?

- Rozumiem, że zakra to zestaw minerałów w ziemi, fale, które w ten zestaw mają uderzyć, plus coś z grawitacją i tak dalej.

- Mówisz o tachion i grawiton, które u was nie są znane.

- Być może. - Stern nienawidził mówić o czymś, o czym nie miał bladego pojęcia, zwłaszcza że mało było takich zagadnień w jego zawodowym życiu. Ba, nie było ich wcale! - Tak, pewnie o tym mówię. Ale sedno jest ważne. Słuchaj, musicie użyć tych narzędzi, tachionów, grawitonów, fal, minerałów, jako konkretnej sekwencji działań. Te wasze maszynki na głowach robią to za was, tak?

- Skanery ustalają teren i zakrę, a potem ładuje się sekwencję działań, jak powiedziałeś, i otwiera bramę.

- Otóż to! Wiedziałem! - Stern wypuścił powietrze z płuc, które wcześniej wstrzymywał, by nie zgubić wątku. - Nigdy nie próbowaliście otworzyć bramy inaczej?

- Po co? Nie otworzy się inaczej.

- Tak myślałem. - Stern chciał klasnąć w dłonie, ale powstrzymał się, by nie wystraszyć Beno gwałtownym gestem. - Możecie więc w tych skanerach - wskazał na urządzenie przypominające gogle na czole istoty - zmienić ręcznie to i owo? Nie wiem... kolejność, parametry, cokolwiek?

- Wszystko na początku programuje się manual, żeby potem działało automat.

- No i tu jest pies pogrzebany! - niemal krzyknął Stern.

- Poruczniku! - Stern zwrócił się do asystującego im oficera. - Ciężarówka, samochód i drużyna pańskich ludzi. Jak najszybciej, gotowi do drogi. Jedziemy do Nowej Słupi. Wykonać!

Porucznik, asystujący ich rozmowie w milczeniu, trzasnął obcasami i zniknął z tarasu.

- Czy będziemy tego psa odgrzebywać? - Stern usłyszał pytanie Resa i pierwszy raz od bardzo dawna zaczął się śmiać, tak po prostu, naturalnie i głośno.

- Żebyś wiedział, Beno, przyjacielu. Odeślę was do domu! Chyba. Ustawcie ten manual w skanerach w odwrotnej sekwencji, niż macie teraz. Zapewne będzie trochę kombinacji, bo nie musi być idealnie odwrotnie, ale idea jest prosta. Skoro ten świat posuwa się w kierunku przeciwnym do waszego, to znaczy czas się tak posuwa, no, rozumiesz, co mam na myśli, to sekwencję trzeba odwrócić, żeby była zgodna z tą linią czasu. I wtedy się zobaczy.

4

Wiatr na szczycie był ostry i suchy. Rozległe rumowisko szarych, kanciastych skał ciągnęło się w dół zbocza niczym skamieniała rzeka. Stern, Wejchert i Szafraniec stali na krawędzi lasu, a wokół gołoborza rozstawili się żołnierze z drużyny porucznika Szafrańca. W świetle zachodzącego słońca chropowate powłoki trzech istot zdawały się zlewać z barwą kwarcytów. Wyglądali, jakby wracali do korzeni. Nieruchomi, monumentalni, obcy.

Palce jednej z istot, przypominające sękate korzenie, poruszały się z nienaturalną precyzją nad goglami skanera. Ludzie obserwowali to w najwyższym skupieniu, nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Gdyby tylko potrafili zrozumieć mowę Abernagi...

- Znalazłem punkt styku. Tutaj zakra jest... czysta - rzekł Step. - Ale sekwencja zwrotna, o której mówił Beno, generuje paradoks.

- Skaner myśli, że chcesz zniszczyć przejście, którego i tak na razie nie ma, zamiast je otworzyć - odparł Beno Res. - Trzeba zrobić, jak mówi major Stern. Przekręć klucz w stronę, której skaner nie uznaje za logiczną.

- Jaki klucz? - Step nie rozumiał.

- To ziemski idiom. Po prostu ustaw skaner odwrotnie i nie patrz na paradoks.

Step coś pomruczał, ale zaczął ustawiać skaner od nowa.

- Bardo, zrób to samo. Podwójna inicjacja może być teraz wskazana - dodał Beno.

- Gotowe - potwierdzili obaj niemal jednocześnie.

- No to... klik.

Powietrze wokół nich zaczęło drżeć. Stern poczuł dziwne mrowienie w zębach i ucisk w klatce piersiowej - jakby grawitacja na ułamek sekundy straciła pewność, w którą stronę ma przyciągać. Nagle stało się coś niewytłumaczalnego. Dym z papierosa Sterna, zamiast unosić się do góry, zaczął zwijać się z powrotem w stronę żaru, a małe kamyki, które osunęły się spod jego butów, w skokowym ruchu wróciły na swoje miejsce.

- Otwierają przejście - szepnął Stern, jakby nie chciał spłoszyć czegoś, co mogło zaraz zniknąć bezpowrotnie.

Nad rumowiskiem skał powietrze zafalowało. Trzask. Jeden, potem drugi. Błysk, piorun, błyskawica, a może wszystko naraz, pojawiły się na ułamek sekundy. Po chwili została tylko niewyraźna, pionowa fala, jakby morze nagle ustawiło się w pionie.

- Chyba to mają! - Wejchert chwycił Sterna za rękaw i potrząsał nim jak dziecko domagające się cukierka.

Jedna z istot odwróciła się w stronę oficera.

- Dziękuję, major Stern. Pies odgrzebany!

- Powodzenia, Beno Res!

Trzy postacie po prostu zniknęły, robiąc krok w stronę migotliwej poświaty, a ta zgasła bez ostrzeżenia. Wszystko na powrót wyglądało zupełnie zwyczajnie, jakby nic tu Sue nigdy nie wydarzyło Żołnierze zaczęli schodzić z gołoborza, a oficerowie spokojnym krokiem kierowali się w stronę auta, jakby wracali ze zwykłego spaceru po górach.

- Stracił pan robotę, poruczniku - stwierdził Stern, patrząc gdzieś daleko przed siebie. - Ilu ma pan ludzi, którzy... - zawahał się, szukając odpowiedniego słowa - obsługiwali te istoty?

- Trzydziestu - rzucił krótko porucznik Szafraniec. - Zgodnie z pana rozkazem są tam ci, którzy mieli pierwszy kontakt, plus kilku, których sam wybrałem. Wszystkich, zgodnie z rozkazem, sprawdziły dodatkowo służby.

- I co? - zapytał Stern, tym razem spoglądając na porucznika. - Wszyscy dali radę? Nikt nie wypadł?

- Nie mam zastrzeżeń, wszyscy są w porządku.

- A ci żołnierze z Nowej Polski, co szkolą naszych... Co pan o nich uważa?

- Co ja mam uważać, panie pułkowniku... - Szafraniec nieco się speszył faktem, że taka szycha prosi o opinię szeregowego oficera. - Szkolimy się pod ich okiem jak wszyscy. Nie powiem, różnice są, i to zasadnicze. Jakby całkiem nowe wojsko od podstaw budować chcieli.

- Właśnie. Nowe wojsko od podstaw - powtórzył Stern. - I widzi pan zalety? Podoba się panu ten system?

- Po dziesięciu godzinach intensywnych ćwiczeń to i pan by uznał, że zalety są, ale człowiek ich efektu nie dożyje, bo go wykończą po drodze do ich osiągnięcia.

- Ludzie narzekają? - Stern nie odpuszczał.

- A gdzież tam - żachnął się Szafraniec. - Chłoną wszystko jak gąbki. Żołnierz przecież zwyczajny ciągłego szkolenia, a tu wszystko nowe, inne. Wyraźnie widać, że nawet jak na pysk ze zmęczenia padają, to jednak chcą.

- Mam dla pana nowe zadanie - stwierdził pułkownik. - Ale najpierw pan i pańscy ludzie musicie być prawie tak samo dobrzy jak instruktorzy z Nowej Polski.

- Będziemy, panie pułkowniku!

- Niech pan pamięta, że to nie jest rozkaz skwitowany krótkim "tak jest" i jakoś tam się wykona. Naprawdę musicie być dobrzy i ci komandosi muszą to jasno i wyraźnie potwierdzić. Śmiało może pan to przekazać swoim ludziom. Pan i pańscy ludzie, jeśli wam się uda, zostaniecie być może forpocztą czegoś, czego jeszcze w naszej armii nie było. Uważam, że warto się zmęczyć dla tej sprawy.

Porucznik już nic nie odrzekł, bo nie było potrzeby.

- Karolu, wyślij iskrówkę na Zamek - rzekł Stern tym razem do Wejcherta. - Myślę, że takiej treści: "Kolejna z planowanych prób zakończyła się sukcesem. Goście wrócili do domu".

Wejchert spojrzał na niego z pewną wyższością.

- Nie muszę. - Pokręcił głową.

- Musisz przecież. Jesteśmy w stałym kontakcie, ty jesteś dowódcą placówki...

- Nie muszę wysyłać iskrówki - przerwał. - Na Zamku mają radiostację GROM-u, a my kilka dni temu zbudowaliśmy pierwszy aparat radiowo-nadawczy, przez który możemy po prostu rozmawiać!

Stern aż przystanął. To była druga rzecz, która tego dnia naprawdę go zaskoczyła. Wejchert spojrzał na niego z dumą, ale zaraz spytał:

- Dlaczego on ciągle mówił do ciebie "major Stern" i jakiego psa odgrzebał?

- Hm... On jest Beno Res, a ja major Stern. Proste imiona - odparł Stern, śmiejąc się pod nosem. - A pies... może po prostu lubią zwierzęta? Nie wiemy o nich zbyt wiele.

ROZDZIAŁ 6

1

Hotel Hetmański w Brześciu nad Bugiem nie był być może najbardziej reprezentacyjnym hotelem w mieście, gdyż ten splendor od lat dzierżył Hotel na Skale. Tam obsługa była ponoć z samej Francji oryginalnie zatrudniana, szlachetne trunki pochodziły wyłącznie z winnic o znanej renomie, a kucharzy było szesnastu. Po trzykroć nocował tam prezydent, raz minister francuski, a raz miał nawet nocować angielski król. Tyle że był on daleko od centrum, a ceny również były dalekie od realnie dostępnych. Był jeszcze Metropol, opływający blichtrem, złotem i dowolnym hotelowym kiczem, z cenami rozsądnymi i niezłą obsługą, jednakże był to przybytek w pełni żydowski, a jakby tego było mało, przyjmował nieobywateli, co dla wielu podróżnych było już o jeden krok za daleko. Dlatego Hetmański był w sam raz. Blisko do stacji kolei, w samym centrum miasta, blisko do twierdzy - blisko wszędzie.

Horowitz, jako wieloletni obywatel tego miasta, bo jednak miał tych miast w życiorysie nieco więcej, właśnie tutaj wraz z Joanną Zagórską skierował swoje kroki prosto z dworca. Wynajęli ładny apartamencik, zapisali się jako małżeństwo, aby nie czyniono zbędnych uwag, choć i bagażowy, i recepcjonista przyglądali się im aż nazbyt uważnie, co nie uszło uwagi Maksymiliana.

- Wydaje mi się, że nikt tu nie wierzy za bardzo w naszą wersję o małżeństwie - szepnął do ucha Joanny, gdy zmierzali do windy. - Nawet ten bagażowy zaraz się potknie o własne nogi, jak nie przestanie się wgapiać.

Rzucili torby podróżne, po czym Maksymilian wybrał dla Joanny odpowiednią suknię z tych, które przywiozła, oceniając, że muszą jej garderobę znacznie rozszerzyć. Sam również założył wyjściowe bryczesy i buty z oficerskim glancem - dla odmiany od kierpców, w których chodził, kiedy tylko mógł - oraz nowy, pachnący wełniany golf, który lubił nosić przy każdej okazji. Zeszli do baru i wzięli po drinku, aby się rozejrzeć i przemyśleć sytuację.

- Czuję się jak na planie filmu kostiumowego - szepnęła Joanna niemal do ucha. - Wszystko jest dla mnie takie... nierealne, że trudno uwierzyć, iż to prawda.

- Droga panno z przyszłości - odparł rozbawiony Horowitz - wyobraź sobie teraz, jak ja się czułem u was, zwłaszcza w pierwszych minutach. Ty masz lepiej. Wiesz, na co patrzysz, bo gdzieś to już widziałaś, czy na filmach, czy na obrazach. Ja nie widziałem wcześniej nic.

- Chyba ty się mimo wszystko szybciej w tym odnalazłeś niż ja, bo ciągle czuję się tak, jakby za następnymi drzwiami było już normalnie, jak w moim świecie. Otwieram je, a tu kolejna scena z filmu... W Warszawie miałam sporo zajęć i nie zdążyłam się nad tym gruntownie zastanowić, ale tutaj... ten hotel jak ze starego kina, tyle że w kolorze. To miasto jest prawdziwe, tętniące życiem.

- Będzie czas przywyknąć, jak mniemam, bo nawet jak ci wasi eksperci coś wymyślą, to powrót i tak wydaje się nielogiczny.

Zamilkli, bo coraz więcej osób, zarówno z obsługi, jak i gości, przystawało przy nich, szepcząc konfidencjonalnie, a nawet wskazując ich palcami. To już nie wyglądało na zwykłe zainteresowanie nowymi ludźmi, to było coś innego.

- Coś tu się jednak dzieje dziwnego - stwierdziła Joanna, szturchając lekko Maksa pochłoniętego drinkiem.

Ten odwrócił głowę i też się rozejrzał. Zauważył przynajmniej trzy grupy ludzi coraz głośniej o czymś rozprawiających, wszyscy w jakiś sposób wskazywali na nich.

- Czy nie masz czasem na czole wypisane: "jestem z innego świata"? - zapytał w swoim lekko ironicznym tonie Horowitz. - Ulatniamy się stąd, moja droga - dodał, wstając zza baru.

Joanna ruszyła w jego ślady. Drogę zastąpił im jednak tęgi i niewysoki mężczyzna w lśniąco nijakim garniturze. Ukłonił się z przesadną galanterią.

- August Niezgoda - przedstawił się. - Jestem kierownikiem dziennym w hotelu.

- Konsjerż - wyjaśnił Joannie Maks.

- Ci państwo - kontynuował Niezgoda, zataczając dłonią krąg w nieokreślonym kierunku - rozpoznali panią ze zdjęcia. Stąd to poruszenie. Proszę mi wybaczyć ciekawość, ale nie wiedzieliśmy, że panienka się odnalazła.

- Odnalazła? - Joanna powtórzyła mimowolnie, kompletnie nie wiedząc, co mężczyzna ma na myśli.

- Gazety, policja i bóg wie kto, a potem ani słowa wyjaśnienia! Za kogo oni nas mają?! Skandal! Bardzo niefortunne zachowanie! Skandal! - Niezgoda niemal krzyczał, zapraszając ich gestem do siebie. - Proszę, zapraszam do gabinetu. Powiadomimy policję, jeśli będzie trzeba. Przepraszam w imieniu hotelu za to zachowanie, zapraszam, wszystko się wyjaśni.

Gdy weszli do niewielkiej kanciapy, gwar rozmów i wzburzenia zostawili za drzwiami. Konsjerż, nie przerywając monologu o przykrościach, prawie zanurkował za biurko, przekładając sterty papierów i druków leżące pod ścianą. Wreszcie z okrzykiem zadowolenia znalazł to, czego szukał. Goście zobaczyli w jego ręku płachtę gazety, którą skwapliwie rozłożył na blacie, stukając palcem w zdjęcie na pierwszej stronie.

- Stąd to zamieszanie - wyjaśnił. - Przecież to panienka na tym zdjęciu.

Oboje pochylili się nad gazetą. Ze zdjęcia patrzyła na nich młoda blondynka z lekko falującymi włosami i uśmiechem, który był kopią uśmiechu Joanny. Horowitz czytał: "Zaginęła nasza reporterka Adela Zagórzanka, z domu Zagórska...".

- Ach, to! - wypaliła Joanna a Maksa olśniło gdy usłyszał wypowiedziane przez nią, odkrywczym tonem imię - Adela! moja...

Horowitz zdecydowanym ruchem chwycił Joannę za ramię i mocno ścisnął, aż niemal jęknęła.

- Siostra! - dokończył za nią. - Teraz rozumiem całe zamieszanie. Kto by się spodziewał po tylu... - ponownie spojrzał na gazetę, data 15 kwietnia - po pół roku ludzie nadal tym żyją?

- Siostra. - Konsjerż spojrzał na Joannę i na zdjęcie. - Rzeczywiście, gdyby nie pani fryzura, ale ta twarz!

- Podobne, nieprawdaż? - stwierdził Horowitz. - Muszą być, bo to przecież bliźniaczki, ale jak to się mówi, no wie pan, nie z jednego... no, nie wypada przy damie - powiedział z uśmiechem, zadowolony ze zmiany tematu.

- Ależ jak najbardziej, rozumiem pana doskonale - przytaknął Niezgoda.

- Oczy je zdradzają - kontynuował Maksymilian. - W gazecie koloru nie widać, ale Adela ma chyba piwne, prawda, kochanie?

- Tak, piwne zdecydowanie. Ja mam po prostu lekko brązowe - włączyła się Joanna.

- Boże, muszę tym ludziom w restauracji powiedzieć, bo mi gotowi hotel roznieść. - Konsjerż się zmartwił. - Ale czemu panienka dopiero teraz tu przyjechała? Ojciec pani nic nie wspominał o siostrze...

- A po cóż miałby? Ja nie zaginęłam - odparła Joanna.

- Panna Joanna była w Ameryce - wypalił Maksymilian. - Podróż w jedną stronę trwa cztery tygodnie, a do tego trzeba było na miejsce poczekać. To nie jest tak, że raz-dwa i się wraca.

- W Ameryce... - Konsjerż nieco się rozmarzył. - To wiele wyjaśnia.

- Proponuję - zadecydował Horowitz - by pan wyjaśnił nieporozumienie gościom i wskazał nam jakieś boczne wyjście. Aha, i pożyczamy tę gazetę.

2

Major Bykow miał prawo sądzić, że jego ludzie po niemal tygodniu przymusowych wakacji będą rozluźnieni, nieco ociężali, a nawet może niezadowoleni. Obserwując, jak zwijali prowizoryczny obóz i szykowali się do marszu, zauważył te nieco niepokojące symptomy, które zawsze pojawiają się, gdy żołnierz po przymusowej bezczynności musi wrócić do swojej normalnej roboty. Za dużo rozmów, zbyt luźne podejście ogólne, a tempo działania jakieś takie... za wolne.

Normalnie postawiłby wszystkich na baczność, rzucił parę razy na glebę i kazał zrobić dwadzieścia kilometrów w pełnym oporządzeniu biegiem, drąc się przy tym tak, jak tylko on potrafił. Niestety tutaj nie mógł zrobić żadnej z tych rzeczy. Musiał wystarczyć od razu nocny przemarsz w ubezpieczeniu.

Jak ruszą, mam nadzieję, że wszystko wróci na swoje tory, pomyślał.

Poszli w gęsty mrok, stąpając miękko, wręcz bezszelestnie. Trzynastu ludzi wtopionych w tło, pozbawionych charakterystycznego szumu radiostacji i pikania elektroniki, przypominało raczej grupę pierwotnych myśliwych niż elitarny oddział z XXI wieku.

Gęstwina nadbużańskich borów była ich pierwszym sprawdzianem. Bez noktowizorów świat skurczył się do kilku metrów szarości i czerni przed oczami. Bykow czuł na twarzy uderzenia mokrych gałęzi, których nie widział, a jedynie wyczuwał. Zamiast laserowych wskaźników celu dłonie zaciskały się na chłodnych, polimerowych łuczyskach kusz. Każdy krok był wyliczony - najpierw palce, potem pięta, by nie trzasnęła pod butem żadna gałązka. Pachniało butwiejącym igliwiem i wilgocią. W tej ciszy brak szelestu kevlarowych kamizelek pod pałatkami wydawał się nienaturalny. Byli jak duchy.

Specnazowcy poruszali się w formacji "węża", czyli kolumnie dwójkowej przesuniętej, która zapewniała najlepszy kompromis między szybkością a skrytością. Każdy żołnierz miał swój sektor obserwacji. Parzyste numery patrzyły w lewo, nieparzyste - w prawo. Bykow jako dowódca znajdował się w pierwszej jednej trzeciej kolumny, skąd mógł sprawnie zarządzać całością, podczas gdy Połomski, pełniący rolę nawigatora, trzymał się tuż przy szpicy. Tyły zamykało dwóch tak zwanych czyścicieli, którzy nie tylko osłaniali plecy oddziału, ale w miejscach miękkich maskowali ślady butów, rozgarniając liście lub poprawiając przydeptaną trawę.

W świecie bez radiostacji i wibracyjnych komunikatorów jedyną metodą porozumiewania się były sygnały dotykowe i wizualne. Zatrzymanie kolumny następowało przez uniesienie zaciśniętej pięści, a przekazanie rozkazu szło "po sznurku" - każdy żołnierz dotykał ramienia następnego, podając sygnał dalej. W sytuacjach krytycznych używali cichych, naśladowanych odgłosów natury. Krótkie, stłumione piśnięcie polnej myszy oznaczało zagrożenie, a niskie hukanie sowy - potwierdzenie gotowości. Wszystko, co mogło wydać dźwięk, zostało wyeliminowane. Klamry pasów owinięto czarną taśmą materiałową, a polimerowe kusze spoczywały w dłoniach z odbezpieczonymi, ale zablokowanymi mechanizmami spustowymi, by uniknąć jakiegokolwiek szczęku. Szli pochyleni tworząc jeden, płynny i milczący organizm, który zdawał się być częścią nocnego krajobrazu.

Gdy las zaczął się przerzedzać, wyłoniły się pierwsze zarysy zabudowań - chałupy kryte strzechą, uśpione i ciemne. To był najbardziej ryzykowny odcinek. Połomski uniósł dłoń, a oddział natychmiast przypadł do ziemi, znikając w wysokich trawach przy pierwszym płocie. Z wnętrza jednej z zagród dobiegło nerwowe szczekanie psa. Bykow zamarł, trzymając dłoń na rękojeści ceramicznego noża. Zwierzę wyczuło obcych, ale w ciemności nie widziało nic poza cieniami przesuwającymi się wzdłuż ścian stodół. Przemykali pojedynczo, od cienia do cienia, nisko przy ziemi. Czuć było dym z wygasłych palenisk i zapach obornika. Dla mieszkańców tej wsi byli tylko nocnym wiatrem, który poruszył niedomknięte okiennice.

Gdy minęli ostatnie zabudowania i weszli głębiej na otwartą przestrzeń, Bykow zarządził krótki postój, aby ocenić sytuację. Posługiwał się normalną mapą sztabową, wydrukowaną właśnie na taką okoliczność prosto z jej wersji elektronicznej. Topografia terenu wydawała się identyczna, choć w ciemności mógł tylko przypuszczać, że tak jest. Do wyznaczonego punktu nad brzegiem Bugu mieli jakieś pięć kilometrów.

Ten końcowy odcinek prowadził przez rozległe, podmokłe łąki ciągnące się aż do srebrzystej wstęgi rzeki. Tu nie było gdzie się schować. Księżyc, choć schowany za chmurami, dawał wystarczająco dużo światła, by sylwetka stojącego człowieka była widoczna z kilometra. Specnazowcy poruszali się więc "skokami" - krótkie, intensywne podejście, a potem długie minuty bezruchu w brudnej, lodowatej mazi torfowiska. Ceramiczne groty bełtów w kołczanach nie dzwoniły o siebie, owinięte miękkim suknem. Bykow czuł, jak zimna woda przesiąka mu przez spodnie, ale nie drgnął nawet, gdy kilkadziesiąt metrów dalej przejechał konny patrol. Słyszał parskanie koni i brzęk metalowych wędzideł - dźwięki z innego świata, który mieli opanować.

3

Znaleźli większą, głębszą nieckę w nierównym terenie nad brzegiem rzeki. Ta była nieopodal i choć jej nie widzieli, słyszeli wyraźnie jej szum. Dowódca wydał szybkie, niemal bezgłośne polecenia swoim ludziom, którzy natychmiast dwójkami rozpełzli się we wszystkich kierunkach. Połomski był pod wrażeniem sprawności zespołu, zwłaszcza że wcale nie sprawiali takiego wrażenia na szkoleniu i odprawach przed skokiem. Nabrał pewności, że ta garstka ludzi, gdy tylko wskaże się im kierunek i cel, może po prostu wykonać zadanie.

- Musimy znaleźć odpowiednie leże, aby w dzień nie rzucać się w oczy - poinformował Połomskiego Bykow. - Za godzinę świt, musimy być już wtedy na właściwych pozycjach oczekujących.

- Załóżmy, że nurkowie wypłyną w tej okolicy. Dobrze byłoby mieć czujki ustawione tak, by każda miała sąsiednią w zasięgu wzroku.

- Zgadzam się, ale najpierw musimy tu przetrwać pierwszy dzień, jeżeli oczywiście czekanie się wydłuży. Rozpoznamy okolicę, trasę i częstotliwość tych konnych patroli oraz wstępnie tę stronę bazy, bo z tego kierunku będziemy atakować.

- Pan tu dowodzi - stwierdził Połomski. - Pokaże mi pan, gdzie mam być i w którą stronę patrzeć. To wszystko, co mogę dla was zrobić.

Gdy nastał świt, a niedługo po nim wschód słońca, listopadowy dzień nad brzegiem Bugu okazał się spokojny. Dziewiczą ciszę tego terenu mącił tylko jednostajny szum nurtu rzeki. Konne patrole z bazy pod Brześciem, przemierzające niespiesznie okolicę co parę godzin, były jedynym znakiem, że gdzieś tam istnieje cywilizacja.

Specnazowcy, podzieleni na sześć dwuosobowych czujek, zastosowali tradycyjny sposób maskowania obserwatorów snajperskich. Okolica temu sprzyjała. Wysokie trawy, kępy krzaków i niska, acz rozległa gęstwina zieleni stanowiły niemal idealny kamuflaż. Bykow rozciągnął czujki tak, aby każda miała w zasięgu wzroku dwie sąsiednie. Posługiwali się przy tym specjalistycznymi lornetkami pryzmatycznymi o dużej jasności. Były to konstrukcje czysto mechaniczne, pozbawione jakiejkolwiek elektroniki czy podświetlenia, za to wyposażone w soczewki z wysokiej jakości szkła lantanowego z naniesioną powłoką antyrefleksyjną. Wewnątrz okularów znajdowała się jedynie wytrawiona na szkle skala dalmiercza, pozwalająca na precyzyjne określenie odległości metodą matematyczną.

W każdej czujce jeden obserwator pilnował rzeki, drugi patrzył w stronę bazy. Czekali i patrzyli, zbierali informacje i opracowywali plan ataku lub dywersji. Pod wieczór byli gotowi.

4

Inne wyjścia z hotelu oczywiście były, w tym także boczne, ale zawsze najpierw należało wyjść z kanciapy konsjerża, minąć windy oraz restaurację, a dopiero potem kierować się w różne strony. Konsjerż Niezgoda zaproponował więc,

że wyjaśni pokrótce wzburzonym gościom, skąd wynikło nieporozumienie, i doda, że powinni nawet państwa przeprosić za swoje zachowanie. Na co Horowitz rzekł, że przeprosiny przy wyjaśnieniach niech jednak odpuści. Goście zaś w tym czasie mieli odczekać kwadransik lub coś koło tego, a potem spokojnie hotel opuścić lub wrócić do apartamentu, gdzie kolacja na koszt hotelu będzie już na nich oczekiwać. Zgodzili się, że te parę chwil w kanciapie Niezgody wysiedzą.

- Siostra - rzekła Joanna, gdy już zostali sami. - Muszę przyznać, że refleks posiadasz imponujący, a to ja przecież pracuję czasem w ABW.

- No, jakby nie było, też jestem jakimś tam szarym pracownikiem "Dwójki", odkąd ten cyrograf Sterna podpisałem.

- No niechże będzie na twoim - zgodziła się Joanna, wpatrując się w ogłoszenie o zaginięciu Adeli. - To musiało być tutaj nie lada wydarzenie. Pół roku zaledwie... - westchnęła. - Babcia Adela niemal całe życie przeżyła, a tutaj pół roku minęło i jak to wszystko ma człowiekowi w głowie nie namieszać?

- Panno moja ukochana, skoro mnie, zwykłemu andrusowi prawie, w głowie nie namieszało, to tobie, pani doktor od fizyki części, też nie namiesza. Wolniej przyswajasz tylko.

- Fizyki cząstek - poprawiła trochę bezwiednie Joanna.

- Niech jej będzie. Ja z fizyki wiem tylko, że ciało zanurzone w wodzie... coś tam wypiera chyba, ale dalej zapomniałem.

- To jakżeś został inżynierem od tych morskich i nabrzeżnych konstrukcji? Tam co chwila woda coś wypiera - Joanna się zaśmiała.

- To było w innym życiu, kochana. W zupełnie innym, jakby nawet nie moim.

Drzwi uchyliły się lekko i wyjrzała zza nich głowa konsjerża.

- Droga wolna, proszę szanownych państwa. Ale jest jeden problem...

- A jakżeby inaczej. - Maksymilian ruszył do drzwi, aby samemu ocenić sytuację.

- Jest tutaj ten znany redaktor i pisarz z "Monitora". Uparł się, że chce się z państwem widzieć.

- Żadnej prasy, litości - szepnęła Joanna. - Poczekamy, aż pójdzie.

- Nie pójdzie - stwierdził Niezgoda. - Ktoś do gazety zatelefonował albo i poszedł nawet, przecież to za rogiem jest, i wszystko opowiedział, co się tutaj działo.

- Może jednak spławisz go pan jakoś? - zachęcił Maksymilian. - Zrewanżujemy się sowicie.

- Ale jakby to kto inny był... A to mąż naczelnej i wybitnie znany, cóż ja mogę w tej kwestii? I tak już kazałem mu czekać w restauracji...

- No i wystarczy tego czekania! - Usłyszeli stanowczy głos z korytarza. - Bądź pan łaskaw odstąpić! Nie przyszedłem się bić, tylko poznać i zapytać.

Drzwi otworzyły się szerzej. Głowa Niezgody zniknęła, a w progu stanął szczupły, wysoki młodzieniec w nienagannie skrojonym garniturze. Emanował pewnością siebie, blichtrem traktowanym jako coś naturalnego oraz lekką dozą nonszalancji w ruchach i mowie.

- Jestem Xawery Prądzyński - rzucił bardzo wyraźnie, spoglądając na dwójkę gości, po czym zamarł w pół kroku. - Panna Adela? Jak to może być?

Głos nie był już nacechowany nonszalancją, lecz kompletnym zaskoczeniem i niezrozumieniem sytuacji.

- Maksymilian Horowitz - przedstawił się Maks i zauważył, że twarz przybyłego znowu zmieniła wyraz na jeszcze większe zdumienie.

- Czy to jakaś mistyfikacja? Żart? Kim wy jesteście, ludzie? - głos Xawerego przechodził w ton lekko oburzony. - Pana Horowitza szukam od... od dawna, a tu nagle mi się pan anonsujesz w asyście panny Adeli, której szukam tak samo długo... Choć nie, przepraszam. W pierwszej chwili mnie oszołomiło, ale jednak nie jest pani panną Adelą, choć nie przeczę, gdybym jej nie znał osobiście...

Horowitz klasnął w ręce, jakby chciał zresetować całą sytuację i zacząć od nowa.

- Nie będziemy chyba panu Niezgodzie zajmować miejsca pracy, zwłaszcza że kolacja ponoć czeka w naszym apartamencie, a i czas po temu najwyższy. Mamy o czym pomówić. Zapraszamy.

Do apartamentu dotarli wraz z bagażowym taszczącym dwa wózki przykryte białymi, krochmalonymi obrusami. Horowitz zostawił napiwek i podziękował, sam wtaczając oba wózki do środka. Joanna i Xawery weszli za nim.

- Na luzie, proszę państwa, jak to mówią... a gdzieś tam - zachęcił Maks. - Siadajcie, poukładamy sobie wszystko powoli, systematycznie, przy czymś na ząb.

Ściągnął oba obrusy z wózków i przyjrzał się, co dobrego przywieźli. A było na co patrzeć. Na jednym wózku spoczywały zimne zakąski na srebrnych półmiskach. Wybór mięsiw pieczonych na zimno, garnirowanych marynowanymi rydzami i korniszonami. Do tego mus z gęsich wątróbek w kruchych babeczkach. Z boku - świeżo wypiekane bułeczki pszenne i masło uformowane w dekoracyjne kuleczki na lodzie. Na drugim wózku stały dania główne: delikatne bitki cielęce w sosie śmietanowym z kurkami, podane z puszystym purée ziemniaczanym i sałatką z cykorii.

- No, rzeczywiście się postarali - rzekł radośnie Maks. - Moja panno, jak wszystkiego skosztujesz, szybciej przyswoisz, że to jednak nie kino kostiumowe. Tam tak jeść nie dają. Małmazja dla pani, koniak dla panów - zawyrokował, rozlewając trunki i podając im kieliszki.

- Kim wy jesteście? - zapytał Xawery Prądzyński, cedząc słowa i wskazując na nich kolejno dłonią z kieliszkiem koniaku.

- Powoli i systematycznie. Może ja zacznę, aby to miało ciąg logiczny - zaproponował Maksymilian. - Pan, panie Xawery, przyjechał do Brześcia nad Bugiem wraz z panną Adelą na reportaż o kręceniu filmu "Cud nad Bugiem". Wieczorem tego dnia panna Adela wyszła z hotelu i ślad po niej zaginął, zgadza się?

- Zgadza się - przyznał Xawery.

- Po wizycie na planie filmu, a przed zniknięciem Adeli, wydarzyło się coś istotnego. Rozpytywaliście ludzi na błoniach, czy widzieli błyski, a może coś więcej. Jak to dziennikarze niuchaliście tu i tam. - Maks się uśmiechnął. - I nie musi pan potwierdzać, bo my oboje wiemy dokładnie, jak to wszystko było.

- A jeśli można wiedzieć, skąd ta wiedza pochodzi? - odciął się Xawery.

- A, wszystko w swoim czasie, bo właśnie czas jest tu główną przeszkodą w zrozumieniu całości. Może jednak zakąsimy, bo szkoda, aby wystygło?

- Maks, zlituj się - ponagliła Joanna.

- No dobrze, ale ja coś zjeść muszę. - To rzekłszy, wyłuskał ze srebrnego półmiska spory kawał rolady boczkowej i bezceremonialnie ugryzł kęs prosto z widelca. - Teraz pan, panie Prądzyński. Spotkaliście człowieka, którego wszyscy zainteresowani ochrzcili starym pasterzem...

Xawery pokręcił głową, ale nic nie rzekł. Horowitz kontynuował:

- Ów stary pasterz powiedział Adeli, kim jest. Znał ją z imienia i nazwiska, a wiedział o niej jeszcze więcej.

- To jakiś jasnowidz hochsztapler. Szukałem go potem, ale bez skutku, podobnie jak pana i Adeli. Dalej nic nie rozumiem...

- Nie był jasnowidzem - uciął krótko Horowitz. - Też go znam, przegadałem z nim z tuzin wieczorów i nocy.

- O tym wiem. Wspominał o panu, gdyśmy z nim rozmawiali. Powiedział, że pewnie znalazł pan swoją sensację, cokolwiek miało to znaczyć.

- A znalazłem, nie mylił się. - Maks skosztował kolejny kęs z innego półmiska. - Znalazłem bramę w błyskach i przeszedłem przez nią. - Powiedziawszy to, wypił jednym haustem koniak. - Tak samo jak Adela, dwa lata po mnie.

Wszyscy milczeli. Tylko Maks wyłuskiwał kolejny kawałek przysmaku z półmiska.

- Czyli to rzeczywiście są przejścia? I cóż tam jest, skoro pan tam był? Gdzie jest Adela? - Xawery wypluł z siebie te i inne pytania niemal na jednym wydechu.

Horowitz milczał, spojrzał na Joannę i zachęcił ją gestem dłoni.

- Joanno, słuchamy - rzekł wyczekująco.

- Adela Zagórzanka, de domo Zagórska, przeszła przez bramę nieświadomie tej nocy, kiedy wyszła z hotelu - zaczęła Joanna, nie patrząc na nikogo tylko w przestrzeń przed sobą. - I trafiła do innego świata, w rok tysiąc dziewięćset dwudziesty. Wraz z nią, wprost z bitwy pod Brześciem w tysiąc osiemset trzydziestym pierwszym roku, trafili tam dwaj... hetmańscy grenadierzy. - Nadal patrzyła w pustkę przed sobą, ale ta wypełniona już była obrazami z opowiadań babki czy Stasia. - Na tamtym świecie była wojna, wzięli w niej udział na swój sposób, długo by opowiadać. - Joanna upiła łyk małmazji. - Potem wyszła za mąż za jednego z owych grenadierów. Urodziła córkę, która w swoim czasie też wyszła za mąż i też urodziła córkę. I... to jestem ja.

Joanna dopiła swoją małmazję.

- Nie wiem doprawdy, co mam myśleć. Przecież to są jakieś fantazyjne opowieści. Wiem o błyskach, domyślałem się, że mogą stanowić przejście, ale bez przesady... - Prądzyński również wypił znaczną część koniaku.

Maksymilian spokojnie uzupełnił wszystkim trunki i usiadł w fotelu, degustując.

- Panie dziennikarzu Xawery - wtrącił. - Myśli pan, że to fantazje, i słusznie, bo normalnie funkcjonujący mózg człowieka po prostu tego nie obejmuje.

- Ale minęło pół roku od zaginięcia Adeli, a wy mi opowiadacie wielopokoleniową sagę rodzinną! Litości...

- To nie koniec. - Mak się uśmiechnął. - Tu dopowiem epilog historii globalnej, którą wszyscy znamy jako Cud nad Bugiem. Pan, jako człowiek inteligentny, mam nadzieję, podobnie jak ja, nigdy nie wierzył w Matkę Boską, błękitny płaszcz, gromy z jasnego nieba i tym podobne, właśnie, fantazje.

Prądzyński tym razem spojrzał na Maksa z prawdziwą uwagą, czekając, co ten dopowie. I zgadzał się z nim bezapelacyjnie. Nigdy nie wierzył w tę legendę, ale nigdy też nie znalazł dowodów, jak było rzeczywiście. Ba! Nikt przez stulecie takich dowodów nie znalazł. Może nie szukano wystarczająco głęboko?

- Piętnaście tysięcy żołnierzy carskiej armii spod Brześcia nie uciekło, nie zostało zabitych ani nie wyparowało w odmętach absurdu, jak to się czasem mówi i pisze tu i ówdzie - powiedział Maks, zwilżając usta małym łykiem koniaku i dając czas Xaweremu, by wszedł na właściwą ścieżkę poznania prawdy. - Ta armia weszła w przejście, które otworzyło się w czasie bitwy. Opowieści o piorunach, błyskawicach i błękitnej poświacie akurat są prawdą, tyle że kontekst jest zupełnie inny. I tu najciekawsze - aby zrozumieć, że czas jest czymś kompletnie przypadkowym we wszystkich tych historiach. - Odstawił kieliszek i rozsiadł się wygodniej. - Ta armia, która weszła w przejście w tysiąc osiemset trzydziestym pierwszym roku, wyszła z niego w innym świecie... prawie dwieście lat później.

- Już? To wszystkie prawdy, jakie pan ma? - Xawery wstał. - Podziękuję państwu, ale to nawet jak na moje opowieści drukowane kompletnie się kupy nie trzyma. Nie wierzę i żałuję, że dałem się namówić na te... głupoty. Jak dłużej tego posłucham, okaże się, że Jezus Chrystus był moim sąsiadem i trafił niechcący do czasów biblijnych, a Rzymianie polecieli na księżyc! Państwo wybaczą.

Joanna wzięła torebkę leżącą na łóżku, otworzyła ją i po chwili wyjęła stare, poblakłe zdjęcie.

- Proszę spojrzeć. - Podała je Xaweremu. - Tutaj Adela ma czterdzieści osiem lat. Można ją jednak rozpoznać, zwłaszcza jeśli znało się ją osobiście.

Prądzyński wziął zdjęcie, popatrzył chwilę i oddał je Joannie.

- Nie, proszę łaskawej pani. To może być każdy. To nie dowód. Żegnam państwa.

- A to? Poznaje pan? - Joanna otworzyła zaciśniętą dłoń i podsunęła ją bliżej Xawerego.

Na dłoni leżał mały, srebrny, nieco zaśniedziały medalik z delikatnym łańcuszkiem. Dziennikarz popatrzył i zamarł. Wziął medalik i przybliżył do oczu.

- Tysiąc osiemset dwudziesty... - wymamrotał, obracając go w palcach.

- Babcia Adela dała mi go, abym pamiętała dziadka... - rzekła Joanna.

Xawery usiadł ciężko w fotelu, nadal obracając w palcach srebrny medalik. Chyba właśnie uświadomił sobie, że to nie może być mistyfikacja ani jakaś głupia gra na jego emocjach, bo i czemu miałaby służyć?

- W hotelu, zanim wyszła Adela, zastanawialiśmy się, co to wszystko znaczy - powiedział wreszcie chrapliwym, cichym głosem. - Skąd ten człowiek mógł znać Adelę ... Jak on to mówił do niej "Adelciu"... i ten medalik. Jak on to wtedy powiedział? "Spotkasz grenadiera z wielkiej bitwy jutro albo za dziesięć lat, nie wiem tego, i daj mu ten medalik w Kurzawie". Powtórzył tę Kurzawę kilka razy...

- Tak nazywa się nasz rodowy majątek - wyjaśniła Joanna. - Kurzawa.

- Chryste... - Xawery był oszołomiony. - To wszystko jest prawdziwe? Po co mi to wiedzieć? Co ja mam z tym zrobić? Przecież tego nie opiszę, bo niby jak, po co? Wyśmieją mnie, stracę autorytet, pozycję... Co mi po tej wiedzy?

Tym razem to Maksymilian dopowiedział:

- Na razie, drogi panie, to informacje tajne i nawet gdyby pan chciał coś napisać, nie może pan. A gdyby nawet pan mógł, to co? Zburzy pan taką piękną legendę Rzeczpospolitej Narodów? Chyba nie.

- Tajne informacje, mówisz pan, i opowiadasz je dziennikarzowi... Proszę, żeby pan teraz był poważny.

- Zna pan pułkownika Sterna? - zapytał krótko Maks.

- Co? - Zaskoczony dziennikarz spojrzał na Maksa. - Stern? Łysy jegomość z kozią bródką i w śmiesznych okularach?

- Dokładnie ten.

- Major Stern... awansował, znaczy się. Znam. Mieliśmy wspólne zabawy szpiegowskie tego lata, nie powiem...

Maksymilian podał Xaweremu kartkę od Sterna, na której widniało jedno zdanie z jego podpisem.

- W czym ja mogę pomóc, skoro nawet kontrwywiad, jak widzę, nie daje rady?

- Musimy odnaleźć tego starego pasterza. Sądzimy, że to może być dziadek obecnej tu Joanny.

- Ulotnił się jak kamfora. Szukałem go. Bez skutku - stwierdził Xawery.

Ciszę wieczoru przerwało echo wystrzałów. Szybkie staccato przemknęło po ulicach Brześcia, potem kolejne i znów kakofonia strzałów - nieco odległych, ale rozpoznawalnych. Joanna i Maksymilian poderwali się z foteli.

- Spokojnie, w bazie, jak słychać, nocne strzelanie uskuteczniają - rzekł Xawery. - Już im dnia brakuje, bo niemal codziennie strzały słychać.

Wtedy echo przyniosło głośny wybuch artyleryjski, jeszcze jeden i znów serie wystrzałów.

- To serie z kaemu - Joanna zerwała się z fotela podchodząc bliżej okna. - A te wybuchy to chyba RPG, nasze granatniki i słyszę AK.. - oznajmiła Joanna nasłuchując. - Rosjanie atakują bazę!

5

Noc nad Bugiem była spowita oparami mgły i zapachem wilgotnego torfu. Ciszę mącił jedynie stukot kopyt na kamiennym moście regularnie przejeżdżających nim konnych patroli z bazy Aż do chwili, gdy spokój rozdarł dźwięk, który w tym świecie nadal łączony był z magią.

Kilkaset metrów dalej eksplodowała jasna, błękitna poświata, poprzedzona znanymi już tutaj trzaskami i wyładowaniami niczym z elektrycznych transformatorów oraz błyskawicami, które jednak wcale nie przypominały uderzeń piorunów w czasie burzy. Z jej wnętrza w pełnym biegu wypadli ludzie w mundurach. Żołnierze. Krótką sekundę trwało, zanim wszyscy, a było ich chyba dziesięciu, zaczęli strzelać w różnych kierunkach.

To nie był cichy atak. To był chaos obliczony na wywołanie paniki. Wybuchy granatów hukowych i serie z kałasznikowów oślepiły i ogłuszyły żołnierzy RPN. W jasnej poświacie agresorzy wyglądali jak przybysze z piekła - dym, ogień i huk nowoczesnej broni automatycznej sprawiły, że polscy strzelcy z Mauserami nie byli w stanie podjąć równorzędnej walki. Cała uwaga obrony skupiła się na tym jednym punkcie.

Sto metrów poniżej zakola rzeki, tam, gdzie nurt zwalniał, uderzając o piaszczystą łachę, woda jakby się zaczęła bezgłośnie gotować. Najpierw na powierzchni pojawiły się zmarszczki na spokojnej tafli wody, zaraz po nich, niczym głowy rzecznych potworów, ukazały się czarne, lśniące hełmy. Trzech nurków wynurzało się powoli, starając się nie mącić tafli wody. Ich kombinezony, wykonane z ciemnego polimeru, odprowadzały wodę z cichym, niemal niesłyszalnym mlaskaniem. Gdy tylko stopami dotknęli mulistego dna, zaczęli poruszać się z mechaniczną precyzją. Nie mieli butli. Korzystali z rebreatherów o obiegu zamkniętym, które nie zostawiały na powierzchni zdradzieckich bąbli.

Niedługo po pierwszej trójce zaczęli wynurzać się kolejni, potem następni... w końcu woda niemal wypluwała ze swego wnętrza wszystkie ciemne postaci. W dłoniach trzymali krótkie, pneumatyczne harpuny i ceramiczne noże. Wyślizgiwali się na brzeg, przypominając wielkie, czarne płazy. Jeden z nich uniósł dłoń i wszyscy zamarli w pozycji oczekiwania.

Wysoko w trawach otaczających wybrzeże pojawiło się małe światełko, gasło i znowu się pojawiało. Sekwencja ta trwała kilkanaście sekund. Dwóch nurków ruszyło po piaszczystej plaży w stronę wzniesienia, skąd migał sygnał.

- Operacja Skok, major Bykow - rozległ się cichy, gardłowy szept.

Jeden z nurków uniósł dłoń i wydał niemy rozkaz: "zbliż się". Po chwili z zarośli wynurzyła się postać od stóp do głowy ubrana w liście, kępy traw i inne elementy maskowania snajperskiego.

- Kapitan Jazow, Grupa Operacyjna Wimpel.

- Cześć, Oleg. Major Bykow - głos zamaskowanego był cichy. Nie musiał się dalej przedstawiać, byli z tej samej brygady, a kapitan Jazow był jego podkomendnym. - Zadanie? - zapytał krótko.

- Opanować i utrzymać teren bramy do czasu nadesłania posiłków, głównie w uzbrojeniu i logistyce. Brama przepuszcza bardzo ograniczone ilości materii nieorganicznej...

- Domyśliliśmy się tego, kapitanie. Strzelanina w bazie to dywersja, jak rozumiem? Czyli mamy mało czasu. Uzbrojenie?

- Harpuny, kusze polimerowe, noże. Żadnej elektroniki ani dodatkowego wyposażenia. Mamy co najwyżej kilka minut - wyjaśnił Jazow. - Tam powinno walczyć dziesięciu naszych z pełnym wyposażeniem.

- Zatem przejmuję dowództwo. Ilu mamy ludzi?

- Pełna kompania, jeśli wszyscy przeszli...

- To mamy osiemdziesięciu ludzi. Zajmujemy pozycje do ataku. Zwykła tyraliera, byle nisko. Podchodzimy jak najbliżej to będzie możliwe i likwidujemy wszystkie cele widzialne. Zadaniem głównym jest ten niski budynek po prawej stronie. Ustaliliśmy, że to powinno być dowództwo bazy, ale nie wiemy nic więcej. - Bykow poprawił kurtkę, poklepał się po kieszeniach.

- Wpierjod! Ten świat czeka na nas!

CZĘŚĆ II

- Witamy w 1931 -

ROZDZIAŁ 1

1

W podziemiach budynku dowództwa panował nienaturalny spokój, mącony jedynie przez szum wentylacji i ciche trzaski wyładowań statycznych z monitorów. Była sobotnia noc, przepustki wprawdzie zostały odwołane, ale kilku oficerów i tak znalazło sposób, aby zamienić bazę na jakiś przytulny lokalik z dziewczętami. Sam generał Tadeusz Jaworski pojechał na weekend do domu, pozostawiając bazę w rękach swojego imiennika z przyszłości. Uznał bez ceregieli, że w razie W i tak poradzi sobie lepiej od niego, więc nie ma co roztrząsać, a on po prostu musi być w weekend z bliskimi, bo tak robił całe swoje życie i nic tego nie zmieni.

- Jeśli któregoś dnia, nawet w czasie wojennym, zapomnimy o swoich bliskich, to jaki sens będzie miała służba ojczyźnie - rzekł na odchodne do Jaworskiego. - Przecież to właśnie ich mamy bronić.

Major Olga Wielicka siedziała nieruchomo, a błękitna poświata kineskopu wyostrzała jej rysy. Obraz z wieży radarowej był ziarnisty i drżał przy każdej większej fali wiatru, ale głowica termowizyjna robiła swoje.

- Kapitanie Hrynicki, zgłoś gotowość - rzuciła, nie odrywając wzroku od ekranu.

- Sekcja "Beryl" na pozycjach. KMy w oknach - głos kapitana był suchy i skupiony. - Może zamiast ciągłego powtarzania scenariusza gotowości obronnej pójdziemy choć do kantyny? Już zapomniałem, jak smakuje kawa z prawdziwej filiżanki - dodał zupełnie innym tonem, zachęcająco.

- Panie kapitanie, przypominam, że wasze radio nadaje do wszystkich, którzy słuchają - uśmiechnęła się sama do siebie, bo naprawdę polubiła kapitana. Inteligentny, rozmowny, miał to swoje poczucie humoru, takie z innej epoki, które odkryła dopiero tutaj. - Kawa po służbie, czyli za jakieś dwie godziny. Bez odbioru.

Wtedy właśnie szary, martwy obraz na monitorze "północ" ożył. Miejsce, w którym zwykle otwierała się brama, a które od ich przybycia było tylko ciemną plamą, rozjarzyło się gwałtownie w błysku wyładowań i trzasków, które słyszała z zewnątrz. Wszyscy to zauważyli i usłyszeli - trudno byłoby coś takiego przegapić.

Wielicka widziała, jak na krawędzi poświaty pojawiają się białe, gorące sylwetki.

- Pułkowniku! Widzę dziesięciu ludzi w pełnym biegu. Wchodzą w strefę zapór przeciwpancernych - zameldowała przez radio gromowców, tylko dla uszu dowódcy.

W tym samym momencie teren na zewnątrz wstrząsnęła seria wystrzałów. Dla zwykłego żołnierza RPN brzmiało to jak kakofonia, ale dla Olgi to był znajomy, rytmiczny jazgot AK.

- No i szlag trafił kawę! - zameldował chrapliwym głosem Hrynicki. - Biją z jakiejś broni samopowtarzalnej. Chcą nas przykryć ogniem i przeskoczyć do budynków. Chłopaki z Mauserami już chcą strzelać, mam ich trzymać?

- Trzymaj. Niech marnują amunicję na jeże. Czekaj na dym.

- Jaki znowu dym? Nie wystarczy, że strzelają do nas?

- Nie, nie wystarczy. Zaraz położą zasłonę dymną i ruszą do przodu, a wtedy wiesz, co się stanie. I wtedy strzelacie.

Wielicka obserwowała, jak białe punkciki na ekranie poruszają się skokami. Nagle jeden z nich błysnął jaśniej i gwałtownie zgasł. Ziemia zadrżała od wybuchu miny potykaczowej.

- Dobra nasza - pomyślała. - Weszli na druty.

Na ekranie widać było gwałtowne poruszenie. Z sylwetek agresorów wystrzeliły mniejsze, gorące smugi. Sekundę później przed linią zapór zaczęły wykwitać kłęby gęstego, czarnego dymu, który w świetle rac był nieprzenikniony. W świecie 1931 roku to była kurtyna ostateczna. Ale na monitorze Olgi dym był tylko przezroczystym cieniem. Widziała, jak Rosjanie formują się do sprintu, ufni w swoją zasłonę.

- Kapitanie, teraz twoja kolej. Sektor cztery, wejście w dym. Celujcie metr nad ziemią, skokami po pięć pocisków. Czyśćcie im drogę.

Do prowizorycznego centrum dowodzenia wbiegł pułkownik/generał Jaworski i od razu omiótł wzrokiem monitory.

- Z drugiego brzegu raporty? Coś się tam dzieje?

- Nic, panie pułkowniku. Jestem na nasłuchu, meldują co dwie minuty.

- Wezwij te samoloty ze Lwowa - zaordynował Jaworski.

- Już to zrobiłam. Potwierdzili. Minus dwadzieścia dwie minuty. Ale wie pan, to nie nasze myśliwce.

Seria z Kaemów, która rozległa się chwilę później, była dla obrońców jak kojąca muzyka, a dla napastników - wyrokiem. Wielicka patrzyła, jak białe sylwetki wewnątrz szarego dymu padają jedna po drugiej. To nie była walka bohaterów, to była egzekucja prowadzona przez ludzi, którzy widzieli niewidzialne.

- Pole minowe "B" aktywne! - krzyknął ktoś w sztabie. Kolejna eksplozja podbiła obraz na monitorze.

- Jedna drużyna chciała zająć bramę? - Wielicka była mocno zdziwiona.

2

Błękitna tarcza bramy zafalowała, wyrzucając z siebie oślepiający snop iskier. Zanim pierwsza fala światła zgasła, dziesięciu ludzi zaczęło strzelać, biegnąc przed siebie. Poruszali się z nieludzką pewnością, od razu szukając osłony za potężnymi, stalowymi "jeżami" zapór przeciwczołgowych.

- Ogień! - ryk dowódcy grupy został natychmiast zagłuszony przez jazgot karabinków AK.

Rosjanie nie celowali do konkretnych ludzi, prowadzili ogień zaporowy, siejąc ołowiem po oknach budynków i szczytach wież. Chcieli sterroryzować obrońców, zmusić ich do schowania głów, by móc błyskawicznie przeskoczyć dwustumetrowy pas otwartego terenu dzielący ich od dowództwa.

Dywersanci, pewni przewagi, którą dawała im noktowizja, zaczęli przemykać między zaporami. W ich zielonkawym obrazie świata wszystko wydawało się proste. Wtedy jeden z nich, idący na prawej flance, zawadził butem o ledwo widoczny drut.

Huk miny odłamkowej rozdarł noc. Stalowe kulki uderzyły w grupę z boku, rykoszetując od zapór. Jeden z żołnierzy zwalił się na ziemię, chwytając za poszarpane udo.

- Dym! Kurwa, dawać dym! - wrzasnął dowódca, widząc, że ich podejście zamienia się w krwawą pułapkę.

Z podwieszanych granatników wystrzeliły puszki z dymem. W kilka sekund przed zaporami wyrosła gęsta, szara ściana, odcinająca napastników od wzroku polskich strzelców. Rosjanie poczuli przypływ pewności. Zgodnie z podręcznikową taktyką podzielili się na sekcje jedna została za jeżami, osłaniając ogniem ciągłym drugą, która ruszyła sprintem przez otwarte pole.

Wewnątrz dymu czuli się bezpieczni. Byli duchami, których nie mogły dosięgnąć archaiczne Mausery.

Tymczasem w bunkrze dowództwa Olga nie odrywała wzroku od monitora. Na ziarnistym obrazie termowizyjnym szara plama dymu była przezroczysta. Widziała w niej dziesięć wyraźnych, białych sylwetek - gorące punkty energii poruszające się w rytmie skoków.

- Widzę ich - powiedziała beznamiętnie do słuchawki. - Sektor północny, środek dymu. Hrynicki, teraz.

Zamiast pojedynczych strzałów Mauserów, na które czekali Rosjanie, od strony budynków odezwał się suchy, morderczy warkot karabinów Minimi i precyzyjne serie Beryli. Polacy strzelali wprost w chmurę dymu, kierowani komendami z góry.

Pociski 5,56 mm zaczęły wycinać biegnących Rosjan. Ci, którzy nie padli od kul, w panice próbowali uskoczyć w bok - prosto na pole minowe.

Kolejna eksplozja, tym razem potężniejsza, targnęła dymem. Jeden z dywersantów został wyrzucony w powietrze jak szmaciana lalka. Pozostali padli w błoto, przyciśnięci do ziemi ogniem, którego nie rozumieli. Ich nowoczesna taktyka rozbiła się o system, którego nie przewidzieli polską termowizję, która zamieniła ich zasłonę dymną w przejrzystą pułapkę.

Z początkowej dziesiątki, przed linią budynków, w dymie i ogniu zostało zaledwie trzech sprawnych ludzi. Byli odcięci, ranni i po raz pierwszy tej nocy - przerażeni.

3

Noc nad Brześciem zamieniła się w festiwal światła i grzmotów, ale tylko na północy, przy samej bramie, rozgrywał się teatr ognia. Huk rosyjskich granatów i suche serie z kałasznikowów skutecznie odciągnęły uwagę obrońców. W tym samym czasie, osiemset metrów na południe, grupa majora Bykowa poruszała się niczym cienie wyryte w czerni.

Kilkunastu ludzi zamarło przy pierwszej linii ogrodzenia. Przed nimi wyrastała plątanina drutu kolczastego i siatka, która w świetle dalekich łun pożarów lśniła złowrogo. Bykow nie potrzebował słów. Jeden z komandosów wyłuskał z zasobnika giętką, kewlarową piłę strunową napyloną pyłem diamentowym. Dwaj inni chwycili za uchwyty, owijając cienki jak włos przewód wokół napiętego drutu. Kilka krótkich, niezwykle szybkich ruchów ramion i stalowe sploty z 1931 roku puściły z niemal niesłyszalnym "pyknięciem". Powtórzyli to kilkanaście razy, tworząc kilka korytarzy w samym dole ogrodzenia. Prześlizgiwali się

przez nie jeden po drugim, bez jednego brzęku metalu, bez szelestu munduru.

Niemal na wprost stały parterowe budynki, magazyny i zabudowania o nieznanym przeznaczeniu. Budynek, który określili jako centrum dowodzenia, znajdował się 150 metrów przed nimi, po prawej stronie, jako ostatni w szeregu.

W budynku dowództwa Olga właśnie dziwiła się, że Rosjanie próbowali zająć bramę siłą jednej drużyny. Nie wiedziała - podobnie jak nikt w centrum dowodzenia - że pierwszy atak zmusił operatora termowizji do ukrycia się.

Na szczycie wieży radarowej, w ciasnej stalowej gondoli, sierżant Banach przylgnął do podłogi. Nad jego głową rykoszetowały pociski, wyrywając kawałki blachy i krzesząc snopy iskier. Termowizyjna głowica na obrotnicy wciąż pracowała, ale Banach musiał zwinąć się w kłębek, chroniąc przed odłamkami tablet, na który spływał obraz.

Gdy atak od bramy został wstępnie wyhamowany przez pole minowe i ogień Beryli, Banach uniósł głowę. W uszach mu dzwoniło, dym gryzł w gardło. Dopadł do okularu urządzenia i zerknął na ekran tabletu. To, co zobaczył, przypominało koszmar z Afganistanu sześćdziesiąt, może siedemdziesiąt sygnatur właśnie forsowało zasieki i wylewało się na dziedziniec tuż przed centrum bazy.

Radio miał tylko jedno - eksperymentalną "cegłę", zapasowy radiotelefon. Główna radiostacja została zniszczona w pierwszych sekundach ataku.

- Tu Oko! Słyszy ktoś?! Oko!

- Słyszymy. Co widzisz nowego? - odpowiedział ktoś, kogo Banach nie potrafił rozpoznać.

- Macie siedemdziesięciu napastników na dziedzińcu tuż przed budynkami! Powtarzam siedemdziesięciu! Nie widzicie ich?!

W słuchawce zapadła cisza, przerywana jedynie trzaskami wyładowań bramy. Banach wbił wzrok w tablet. Wyświetlacz OLED w trybie White Hot pokazywał armię duchów. Białe, jaskrawe sylwetki poruszały się pewnie, wylewając się z mokradeł prosto na tyły garnizonu.

- Widzicie ich?! - wrzasnął Banach. - Idą od południa! Wachlarzem!

- Wszystkie linie obrony! Zwrot o sto osiemdziesiąt stopni, frontem na południe! - zagrzmiał Jaworski. - Przed wami siedemdziesięciu ludzi, są już na terenie! Ogień oskrzydlający! Drużyny Beryli na dachy! Wykonać!

Jeszcze gdy wydawał rozkazy, usłyszał pierwsze strzały - najpierw pojedyncze, potem coraz częstsze. Dochodziły tuż zza ściany, mniej niż sto metrów od sztabu. I wtedy uświadomił sobie coś jeszcze, nie było słychać wystrzałów napastników.

- Strzelają z... ja pierdolę, to strzałki z kusz! - zameldował ktoś z jego ludzi.

- Poruczniku Jamróz! - krzyknął Jaworski. - Oni nie mają broni strzeleckiej! Brama ich ogołociła z metalu! Wysyłaj kompanię na bagnety! Masa ich przykryje!

- Robi się, pułkowniku! - odpowiedział Jamróz.

W tej samej chwili odezwał się Banach

- Tu Oko! Kilkunastu napastników biegnie na centrum dowodzenia! Reszta zajęła pozycje między budynkami!

Jaworski rzucił słuchawkę i szarpnął za zamek HK416.

- Olga, bierz ludzi na schody! Strzelają z kusz i harpunów, z bliska są groźni. Ogień krzyżowy, odskok pół piętra niżej!

Dziesięciu żołnierzy RPN, wyselekcjonowanych i szkolonych przez ostatnie tygodnie na modłę nowoczesnych komandosów, błyskawicznie zajęło pozycje. W ich ruchach było jeszcze widać starą szkołę - sztywne sylwetki, palce zaciśnięte na kolbach Beryli. Patrzyli na Jaworskiego i Wielicką jak na bogów wojny, kopiując każdy gest.

Nie minęło kilka sekund, gdy główne drzwi do budynku dowództwa wyleciały z zawiasów pod uderzeniem tarana. Do środka, w kłębach mgły i mułu, wpadły trzy czarne sylwetki. Zamiast huku wystrzałów powietrze przeciął suchy świst polimerowych bełtów. Jeden odbił się od ściany tuż przy głowie młodego kaprala, drugi wbił się w blat biurka.

- Ognia! - wrzasnęła Wielicka.

Korytarz rozświetliły serie karabinków. Dziesiątka z RPN, mimo stresu, trzymała dyscyplinę. Strzelali krótkimi, kontrolowanymi seriami. Pierwszy z napastników padł natychmiast, pozostali dwaj rzucili się naprzód z nienaturalną szybkością, wyrywając zza pasów ceramiczne noże.

- Odskok! - komenderował Jaworski, cofając się w stronę schodów.

Na półpiętrze doszło do zwarcia. Jeden ze specnazowców, mimo rany, dopadł najbliższego żołnierza. Ten odruchowo próbując walki wręcz, nie zdążył zareagować.

- Niżej! Już! - ryczał Jaworski, widząc kolejnych napastników wlewających się przez okna parteru.

Zbiegali po schodach skokami. Żołnierze, spoceni, z obłędem w oczach, ale karni, osłaniali odwrót dowódców. Na klatce schodowej wybuchł rosyjski granat hukowy. Oślepiający błysk i fala uderzeniowa ogłuszyły wszystkich.

W tej sekundzie ciszy, która zapadła po eksplozji, usłyszeli jednocześnie warkot silników - odbity echem od piwnicznych murów - i głuchy, ale wydobywający się z dziesiątek gardeł, jakże swojski i jednocześnie poetycki w tych warunkach, żołnierski okrzyk

- HURRA!

4

Nim jeszcze rozwiał się gryzący dym po wybuchu hukowego, a może i dymnego granatu, obrońcy centrum dowodzenia, skuleni w piwnicy, usłyszeli nawoływania z góry.

- Porucznik Jamróz! Swoi! Nie strzelać! Żyjecie tam?!

- Tak, poruczniku! - próbował wykrzyczeć Jaworski, ale głos uwiązł mu w ściśniętym gardle i przerodził się w chrapliwy kaszel.

- Major Wielicka! Żyjemy! - krzyknęła znacznie wyraźniej Olga.

- Bezpiecznie! Można wychodzić! - dobiegł głos, chyba kapitana Hrynickiego.

Zebrali się i po omacku, w ciemności i dymie, odnaleźli schody na górę. W połowie drogi na parter Jaworski już rozpoznawał otoczenie. Zobaczył najpierw kapitana Hrynickiego, który - wcale nie z wojskową sztywnością - podtrzymywał Olgę i pomagał jej wyjść na zewnątrz. Trupy obu stron krótkiej walki gęsto ścieliły schody.

Widok na zewnątrz był zgoła nieoczekiwany.

Niebo nad bazą dosłownie pękło, zalane upiornym, magnezowym blaskiem. Jastrzębie z bazy we Lwowie jednak zdążyły. Trzy maszyny, lecąc nisko w ciasnej formacji, wyrzuciły serie flar na spadochronach. Oślepiająco białe światło, kołysząc się na wietrze, wydobyło z mroku każdy detal dzikiego pobrzeża - od najmniejszej kępy tataraku po srebrzystą wstęgę rzeki.

- Patrzcie! - krzyknął jeden z podoficerów, wskazując na południowe przedpole.

Czarne sylwetki napastników, dotąd niemal niewidzialne, teraz biły po oczach na tle jasnej trawy jak tarcze na strzelnicy. Cofali się jednak bardzo szybko.

Wtedy ziemia pod stopami Jaworskiego zaczęła rytmicznie drżeć. To nie był ryk silników ani huk granatów. To był tętent dziesiątek końskich kopyt.

Zza linii magazynów, niczym fala przypływu, wylały się szwadrony kawalerii. Widok był surrealistyczny, w świetle magnezowych flar, pod huczącymi nad głowami samolotami, pędziła polska jazda. Ułani w błękitnych mundurach, z obnażonymi szablami, tworzyli stalowy mur.

- Szwadrony! Galopem... marsz! - rozkaz dowódcy kawalerii przeciął nocne powietrze.

Konie z głośnym parskaniem i rżeniem wpadły na otwarty teren. Kawalerzyści nie strzelali - szli na zimną stal. Jaworski patrzył jak urzeczony, gdy pierwsze szeregi ułanów dopadły cofających się. Szable błysnęły w magnezowym świetle, tnąc kewlary i polimery z furią, której nie przewidział żaden rosyjski planista.

To nie była już bitwa technologiczna. To był pościg. Elitarni komandosi z XXI wieku, uciekający przez błoto, byli wycinani przez formację z innej epoki, która w tym konkretnym splocie czasu i świata stała się ich ostatecznym pogromcą.

- No i macie swoją przewagę - mruknął do siebie Jaworski, opuszczając lufę Beryla. - Witamy w tysiąc dziewięćset trzydziestym pierwszym.

ROZDZIAŁ 2

Pułkownik Jaworski drugi raz w życiu wziął udział w prawdziwej bitwie. Za pierwszym razem nie uczestniczył w niej osobiście, ale widział i dowodził, a przynajmniej próbował dowodzić. Wtedy przeciwnikiem była carska armia w ogromnej masie, która wyszła z bramy i nawet nie wiedziała, kogo i po co atakuje, jednak strzały padły - nawet całkiem sporo. Teraz był drugi raz. I teraz już otarł się o śmierć, całkiem fizycznie, całkiem namacalnie. "Żadna z tych bitew nie znajdzie się w moim dossier", pomyślał. "Nawet samo dossier pewnie w ogóle niebawem szlag trafi. Czy to wszystko da się jakoś odkręcić, czy kiedyś znowu będzie normalnie?"

- Trzech jeńców z bramy, nawet nie draśniętych - usłyszał za sobą głos porucznika Jamroza. - Kazałem rozebrać do gaci i zamknąć tymczasowo w magazynie, co ma te kratownice. Aresztu nie mamy.

- Ok, może być. A jak rajd kawalerii?

- Hm, jeńców nie brali - rzekł z uśmiechem porucznik. - Przyciągnęli dwadzieścia dwa trupy. Jak dodamy tych zabitych w bazie, będzie siedemdziesięciu pięciu zabitych. Wszyscy bez dystynkcji, nie wiadomo, ilu udało się uciec i co z ich dowódcami.

- Ranni?

- Jak nasi poszli na bagnety, to podobnie jak kawaleria - jeńców nie brali.

- Szkoda. Więcej żywych, więcej informacji. Przynajmniej teoretycznie.

- Mam już skatalogowaną listę zdobyczy wojennych - usłyszał głos zbliżającej się major Wielickiej w towarzystwie Kapitana Hrynickiego taszczącego ze sobą niewielki brezentowy worek.

Jaworski spojrzał na nią uważnie. Twarz lekko poszarzała, włosy w kompletnym nieładzie - choć nawet uczesane zawsze żyły własnym życiem - opatrunek na łokciu. Na ramieniu miała przewieszone słuchawki.

- Jest pani ranna?

- A to?! - spojrzała na opatrunek. - Nie, rozwaliłam łokieć w ciemnościach piwnicy. Nic poważnego - uśmiechnęła się.

- Ok. Niech pani zostawi zinwentaryzowaną listę w tej kasecie pancernej w biurze. Gdzie ten sprzęt?

- W tym samym magazynie, co jeńcy - odparła. - Tylko tam można go chwilowo bezpiecznie przechować. Tu mamy rosyjskie radia, chyba rozdamy je kluczowym oficerom, w końcu będziemy mieli łączność jak trzeba.

- Dobrze, ale z naszymi zadziałają?

- Sierżant Banach twierdzi, ze tak, już tam majstruje podłączenie jednego pasma, podobno to dziecinnie proste.

- Rozumiem. Co mamy ogólnie?

Wielicka spojrzała na trzymaną w dłoni odręczną inwentaryzację.

- Dziesięć karabinków automatycznych AK12, niektóre mają tłumiki. Około czterdziestu magazynków, ale niepełnych. Dziesięć pistoletów samopowtarzalnych MP443. Noże bojowe z wysokowęglowej stali. Dziesięć gogli noktowizyjnych. Radiostacje osobiste z szyfrowaniem skaczącym. Celowniki kolimatorowe i holograficzne. Dziesięć hełmów kompozytowych, dziesięć kamizelek kuloodpornych z wkładami ceramicznymi. Mundury...

- Całkiem bogaty arsenał. Zaraz nam połowę ukradną do badań. Ciekawe, czy oni tu są w stanie to skopiować, czy choćby zrobić coś podobnego?

- Amunicja będzie najszybciej - wtrącił Jamróz. - Rusznikarze z Brześcia już nam dostarczyli pierwszą partię do Beryli. Ożyliśmy teraz, działa. Fabryka amunicji gdzieś tam pod Tarnowem podobno już niebawem ma rozpocząć produkcję.

- Jeden pozytyw - podsumował Jaworski. - Coś jeszcze mamy ciekawego?

- Dla nas konkretnie może mało potrzebne, ale dla nich tu, jeśli uda im się to kiedyś powielić... Sześćdziesiąt aparatów oddechowych o obiegu zamkniętym, te rebreathery. Płetwy i maski sześćdziesiąt par płetw napędowych o dużej sztywności. Sześćdziesiąt masek o niskim profilu z hartowanego szkła z powłoką antyrefleksyjną. Kombinezony skonfiskowano około sześćdziesięciu suchych skafandrów wykonanych z laminatów. Tutaj taka izolacja termiczna jest nieosiągalna. Wyposażenie dodatkowe sześćdziesiąt pasów balastowych z szybkim wypięciem. Boje sygnalizacyjne i kołowrotki z linką syntetyczną o ogromnej wytrzymałości na zerwanie. Wodoszczelne worki transportowe na suchy prowiant i mapy. To ich posunie w technologii o jakieś dwa pokolenia.

- Nasze działania przeistaczają się niemal w boskie interwencje - podsumował Jaworski. - Jakie straty po naszej stronie, wiemy już?

- Z naszych wszyscy bez szwanku - odrzekł porucznik. - Z miejscowych żołnierzy sześćdziesięciu zabitych, dużo rannych, ale jeszcze nie wiem dokładnie ilu.

Jaworski spojrzał na porucznika smutnym spojrzeniem. Młody, niespełna trzydziestolatek, po szkole, niby całe życie przed nim. Pokolenie Z.

- Źle, panie poruczniku - rzekł dobitnie. - Teraz oni wszyscy to już nasi chłopcy. Myślałem, że pan to ogarnął już...

Odwrócił się powoli.

- A teraz weź pan miejscowych oficerów, zróbcie porządek z gapiami. Za dużo ich tu, a my z major Wielicką i kapitanem porozmawiamy z jeńcami.

Weszli do okratowanego magazynu z sekcjami, które również rozdzielone były kratami, tworząc szereg swego rodzaju klatek. W najdalszej siedzieli trzej mężczyźni opatuleni zwykłymi wojskowymi kocami - a może to były derki dla koni? Jaworski tego nie wiedział. Pilnowało ich dziesięciu wartowników z bronią gotową do strzału, mimo że ci ludzie wydawali się w tym momencie niegroźni.

"Strach ma wielkie oczy" - pomyślał Jaworski. "Ciężko będzie wyrobić w tych żołnierzach współczesne odruchy. A może to wręcz niemożliwe?".

Zanim podeszli bliżej, Jaworski zwrócił się do Hrynickiego

- Rosyjski pan zna, jak rozumiem?

- Oczywiście - odparł kapitan.

- To proszę się nie ujawniać ze znajomością, tylko słuchać, co będą mówić między sobą.

- Zrozumiałem.

Gdy podeszli bliżej, Jaworski rzucił krótko

- Nazwiska, stopnie, jednostki - powiedział to po angielsku. - Jeżeli mówicie po polsku, możemy rozmawiać w tym języku.

Cisza.

Jaworski spojrzał na towarzyszy.

- Jeśli nie znają angielskiego ani polskiego, to szkoda naszego czasu - powiedział do Wielickiej po angielsku. - Wyprowadzić za magazyn i rozstrzelać - dodał, odwrócił się i postąpił krok do przodu.

Wielicka była na tyle zaskoczona, że dopiero po chwili ruszyła za pułkownikiem. Hrynicki już wołał wartowników. Pułkownik chwycił ją niedostrzegalnie za ramię i lekko ścisnął.

- Wychodzimy - szepnął.

- Sierżant Bogatin, wszyscy znamy angielski - usłyszeli głos za sobą.

Odwrócili się i podeszli ponownie.

- Tak też myślałem. Jednostka?

- 3 Samodzielna Brygada Specjalnego Przeznaczenia, jednostka specjalna Wimpel.

- Specnaz najwyższego sortu - stwierdziła Wielicka.

- Co pani o nich wie? - zapytał po polsku pułkownik.

- Wimpel to w Rosji coś jak Navy SEALs i Delta Force w jednym. Większość ich operacji jest tajna, to światowa elita operacji specjalnych.

- No proszę, nie wysłali byle kogo... Jakie mieliście zadanie? - zapytał ponownie po angielsku Jaworski.

- Opanować bazę, czekać na posiłki.

- Jak przeszedł ten oddział, który zaatakował nas z drugiej strony?

Cisza.

- Dla ułatwienia powiem w skrócie nie mam ani warunków, ani potrzeby trzymania was przy życiu. Nie obowiązują tu żadne konwencje i jeśli nie będziecie współpracować, zostaniecie po prostu rozstrzelani.

- Kim pan jest? - zapytał drugi z więźniów.

- Pytającym z bronią - odparł Jaworski. - Powtarzam pytanie jak przeszedł drugi oddział?

- Dnem rzeki - odpowiedział sierżant Bogatin.

- Chwila, panie pułkowniku - wtrąciła Wielicka. - Już zrozumiałam, że zaraz znowu otworzy się brama. Musimy ustalić ramy czasowe ich działania. Teraz! Mogę?

- Proszę.

- Sierżancie Bogatin, proszę opowiedzieć po kolei, co się wydarzyło od przejęcia bramy przez was.

Sierżant spojrzał na towarzyszy, szukając pomocy lub zgody na opowieść, ale nie uzyskał żadnego znaku.

- Po kolei, sierżancie. Był pan tam?

- Tak, byłem. Nasz oddział był w zespole zapasowym. Nie zdobywaliśmy bazy w Terespolu, naszym zadaniem było czekanie na okno. Na bramę, znaczy się.

- OK, dalej. Co się zdarzyło, gdy zdobyliście bazę?

- Zgodnie z planem dowództwo w ciągu godziny otworzyło okno. Poszła kompania zmotoryzowana w asyście plutonu czołgów

.Mieli zająć bazę po drugiej stronie i otworzyć bramę stamtąd. Mieli ze sobą cały sztab ludzi do tego celu.

- Dalej, co było dalej?

- Dalej nic nie było. Oddział przeszedł, brama się zamknęła i czekaliśmy, aż ją otworzą, żeby przeszły posiłki.

- Bramy nie otworzyli, to wiemy. Co dalej?

- Po ośmiu godzinach zdecydowano, że wyślą nas. Zwłaszcza że tam się już gorąco zaczęło robić. Oddziały NATO podobno były już blisko, chyba szykowała się bitwa.

- Czyli razem wychodzi mi dziesięć godzin od zajęcia bramy do momentu, gdy otworzyli ją po raz drugi dla was, tak?

- Chyba tak, mniej więcej.

Wielicka dała znak oficerom i odeszli parę kroków od klatki.

- Rozumiecie? - zapytała, ale nie czekała na odpowiedź. - Nieistotne jest, kiedy tu dotarł drugi rzut Rosjan. Ważne, że wysłali go po dziesięciu godzinach od zajęcia bazy, a ta teoretycznie została zajęta w chwili, kiedy my się tu pojawiliśmy.

- Dziesięć dni temu - uzupełnił Hrynicki.

- Czyli co? Jeden dzień tutaj to jedna godzina tam? - zapytał dla pewności Jaworski.

- Przynajmniej. Ale sądzę, że różnica jest większa. Uznajemy, że bramę zajęto w chwili, gdy się tu pojawiliśmy, ale nie wiemy, ile trwało samo przejście. Wychodzi mi, że im większa masa, tym trwa to dłużej, a czasami w ogóle się nie udaje.

Wrócili do przesłuchania.

- Wiecie, gdzie jesteście i kogo atakowaliście? - zapytał Jaworski.

Trójka więźniów spoglądała na siebie porozumiewawczo. Jeden, wyraźnie poruszony, warknął coś do sierżanta, a potem powtórzył to jeszcze raz.

Hrynicki, zakrywając usta, szepnął

- Ten mniejszy każe mu milczeć i nic już nie gadać.

- Dobrze. Rozdzielamy ich. Każdy do osobnego pomieszczenia, łatwiej będzie ich pilnować. Na stołówce jest parę osobnych pokoi - rozkazał Jaworski.

W tym momencie w słuchawce usłyszał głos, jak zwykle dość radosny, porucznika Jamroza

- Panie pułkowniku, mamy gości z miasta.

- Tylko nam gości brakuje - Jaworski zmełł w ustach przekleństwo. - Mieliście ogarnąć ten bałagan z gapiami, poruczniku!

- Ogarnięty! - rzekł szybko Jamróz. - A goście to major Zagórska i Maks Horowitz z jakimś trzecim, którego nie znam.

ROZDZIAŁ 3

Warszawa 1 grudnia 1931

Podpułkownik Stern wrócił do Warszawy późną nocą. Uznał, że to właściwie idealna pora, żeby po prostu pojechać do domu. Kiedy tam był ostatnio? Nie pamiętał. Z Hanią, swoją żoną, nie rozmawiał zbyt często, odkąd ich syn wyprowadził się z domu, założył własną rodzinę, dorobił się dzieci. Ona była w zasadzie ciągle zajęta wnukami i - jak zauważył - dobrze jej z tym było. Nawet więcej niż dobrze.

Choć sam rzadko widywał syna i jego całkiem już sporą rodzinę, Hania zajmowała prawie cały jego czas bytności w domu opowieściami o poczynaniach wnuków. To nawet mu się podobało, ale tylko w takich momentach, kiedy chciał oderwać myśli od pracy i skierować je na coś neutralnego, nieistotnego, zwykłego.

Teraz jednak zawrócił auto i pojechał do swojego biura, gdzie miał małą garsonierę. Uznał, że dziś nie da rady skupić się na opowieściach o wnukach, wejść w rolę dobrodusznego dziadka i kochającego męża. Może następnym razem.

Obudziło go bicie dzwonów kościelnych. "Przecież dzisiaj chyba nie jest niedziela" - pomyślał zły, bo planował spać przynajmniej do 8 rano. Była 6.30. Kawa postawi go na nogi, trudno. Ale co z tymi dzwonami? To nie były dzwony jednego kościoła - to chyba wszystkie dzwony w mieście odezwały się o poranku.

Radio. Coś się musiało stać. I to poważnego. Gdyby nie był zaspany, pewnie sam by na to wpadł po chwili zastanowienia, ale z eteru dobiegły go słowa komunikatu

"Halo, halo! Tu Polskie Radio. Podajemy komunikat nadzwyczajny. Dziś, w poniedziałek 1 grudnia, o godzinie 5 minut 45, Marszałek Rzeczpospolitej Narodów życie zakończył".

"Czyli stan stabilny wegetatywny nie był jednak idealnym rozwiązaniem dla generalicji" - pomyślał Stern.

Otworzył notes i zapisał drukowanymi literami notatkę

Mundur galowy oddać do krawca. Pilne.

Usiadł z kawą przy biurku i zastanowił się chwilę, jak przyjdzie im ogarnąć pogrzeb, tłumy ludzi i jeszcze więcej oficjeli ze świata, zwłaszcza tych najważniejszych. Koszmar logistyczny. Ale może obejdzie się bez jego udziału - miał w końcu i tak wiele ważniejszej roboty.

Z radia płynęło orędzie prezydenta do narodu

"Marszałek zasnął w Bogu. Trudem swych trzydziestu jeden lat na stanowisku budował moc w Narodzie, ducha wznosił wysoko. Żaden człowiek naszych czasów nie zdobył sobie tak ogromnego autorytetu i powszechnej miłości [...] Niech żałoba i ból pogłębia w nas zrozumienie naszej - całego Narodu - odpowiedzialności przed Jego Duchem i przed przyszłymi pokoleniami".

Przez chwilę zastanawiał się, czy założyć jakiś mundur na spotkanie ze swoim szefem, ale w końcu uznał, że świeży garnitur w zupełności wystarczy.

Wychodząc, usłyszał jeszcze kolejne komunikaty radiowe. Śmierć Marszałka była bezbolesna i spokojna, a "nie widząc możliwości poprawy, na życzenie rodziny odłączono aparaturę...".

Alojzy aż przystanął zdziwiony.

Na życzenie rodziny?! Jakiej? Kuzyna męża córki z drugiego małżeństwa chyba... Wiadomo było wszem i wobec, że Marszałek przeżył własne dzieci, a te swoich dzieci nie miały, więc co za rodzina? Jakąś musieli znaleźć.

"Po co mi się tym zajmować? W sumie to lepiej tak, niżby wszystko miało trwać w zawieszeniu" - pomyślał w końcu i ruszył korytarzem, aby zejść dwa piętra niżej, do gabinetu generała Winnickiego.

Z gabinetu szefa właśnie wysypywała się całkiem spora grupa ludzi, zarówno w mundurach, jak i po cywilnemu. Kilka osób Stern znał osobiście, innych kojarzył. Szybkie przywitania, zdawkowe uwagi "czołem, czołem, do miłego...".

W gabinecie unosił się papierosowy dym i zaduch, który generał Winnicki usiłował właśnie rozpędzić, otwierając wszystkie okna. Stern tradycyjnie ocenił ubiór szefa, bo po tym drobnym szczególe mógł zwykle domyślić się, w jakim jest nastroju i jak należy z nim rozmawiać. Teraz był ubrany w codzienną, biurową wersję błękitnego munduru - co Stern stwierdził po braku złotych lampasów i wypustek. Jednak jego mundur, nawet w wersji codziennej, prezentował się lepiej niż niejeden mundur galowy dowolnego generała.

- Ale mi burdelu narobili. Człowiek zanim pomyśli, już źle zrobi. Chodźmy do salonki, a tu się musi wietrzyć do południa - powitał Sterna pryncypał i ruszył bez ceregieli do drzwi prowadzących do owej salonki.

Stern podążył za nim.

- To żeście Abernagi wysłali gdzieś, jak się dowiedziałem - zaczął Winnicki, rozsiadając się w fotelu i jednocześnie pilnie studiując zawartość teczek, które wziął ze sobą z gabinetu.

- Jeden problem mniej - stwierdził Stern.

- Rozwadowski się mocno nabuńczuczył, że mu Wejchert wyszedł przed szereg i się nie skonsultował. Wyjaśniłem, że rozkaz o odesłaniu był ciągle aktualny, więc postąpił właściwie.

- Co mam dodać, zgadzam się - rzekł Stern.

- Oczywiście nie wspomniałem o pana udziale i pana sprężynce, co niech pan łaskawie do ciężkiej nieokrzesanej ma na uwadze.

- Jestem zobowiązany - uśmiechnął się Alojzy.

- Na poranny bankiet pana nie wzywałem, bo całym burdelem pogrzebowym zajmie się kto inny. Masz wystarczająco dużo na głowie - wyjaśnił Winnicki, wskazując ręką na drzwi gabinetu, gdzie ów rzeczony burdel właśnie się skończył.

- Znowu jestem zobowiązany.

- I dobrze, Stern, bo coraz głupszych ludzi nam po szkołach podsyłają. Już kompletnie nie ma się na kim oprzeć. Za chwilę to my dwaj zostaniemy, a potem tylko przedszkole na nauce.

Stern nic nie odrzekł, bo i nie było co. Czekał na dalszy monolog generała. Ten zaś nieoczekiwanie wstał i wyszedł do gabinetu, by za chwilę wrócić z jakimś pakunkiem, który podał pułkownikowi.

- Przynajmniej łączność mamy teraz, w mordę jeża kulawego, kosmiczną! Wyrzuć pan tę cegłę. Tu masz pan zestaw słuchawka i ten mały przekaźnik. Możesz pan gadać z każdym, kto ma to samo lub podobne, i z naszymi głównymi radiostacjami, co mamy od gości z Nowej Polski. Ponoć szyfrować nawet nie trzeba, bo się nadaje na jakichś krótkich falach radiowych, a tych reszta świata nie odkryła jeszcze albo nie umie używać.

Stern obejrzał przedmioty. Jedna słuchawka z zawieszką na ucho, kabelek łączący z niewielką stacją radiotelefonu, którą faktycznie można schować pod marynarką. Był pod wrażeniem.

- Tym pokrętłem, co tam pan widzisz, zmieniasz pan tylko adresy, do kogo chcesz pan rozmawiać. Naprawdę przejebitna zabawka. Wreszcie coś pożytecznego od tych darmozjadów z instytutów.

Stern słuchał, ale już układał w głowie plan zabezpieczeń tej innowacji. Nie był do końca pewien, czy jego szef zdaje sobie sprawę z wagi tego adoptowanego wynalazku, jak i z innych, których wysypu się spodziewał. "To nas posuwa o lata do przodu, a utrzymanie tajemnicy jak najdłużej jest kluczowe, żeby to odpowiednio wykorzystać. Mam nadzieję, że nie rozdaje tych radiotelefonów na prawo i lewo komu popadnie" - pomyślał.

- Ale do rzeczy - zasępił się Winnicki. - Wczoraj był atak na bramę w Brześciu. Krwawo odparty. Spodziewają się kolejnego. I to jest oczywiście ważniejsze od śmierci Marszałka, pogrzebu i wszystkich tych w dupę kopanych uroczystości.

- Ktoś z naszych... - zaczął Stern.

Winnicki uniósł dłoń w geście "teraz ja mówię".

- Nikt z kluczowych osób nie ucierpiał, ale mamy sześćdziesięciu zabitych i drugie tyle rannych. Jak do francy kurewiąt mamy wyjaśniać rodzinom żołnierzy, że ich dzieci poległy, skoro nie mamy żadnej wojny? A teraz jeszcze armia przejdzie pod rozkazy pułkowników. Mam nadzieję, że na krótko, ale jednak...

- Tego nie zrozumiałem - szczerze odparł Stern.

- Dla mnie to też paranoja, ale zjeżdżają generałowie nawet z Żytomierza czy Lidy, bo dalej to już chyba nie rezydują. Dobrze, że z placówek zagranicznych ich nie będą ściągać, ale kto wie...

- To w związku ze śmiercią Marszałka i wyborem nowego - odkrył przyczynę zjazdu generałów Stern. - Ale to co, przecież mogą opinię telegramem wyrazić, nie muszą być osobiście.

- Nie jest pan w temacie, jak widzę - skwitował Winnicki. - To będzie regularne pieprzone konklawe, jakby papieża wybierać trzeba było! Okazuje się, że na poprzednim wyborze Marszałka w 1900 roku nie było nikogo z obecnych generałów, a w ogóle czterech dzisiejszych było wówczas zaledwie majorami i coś tam o wyborze słyszeli. Więc wyciągnęliśmy konstytucję, zinterpretowaliśmy przepisy sprzed stu lat na dzisiejsze i nam wyszło konklawe normalnie w dupę kopane. Koszmar.

- To zamkną was w sztabie, aż nie wybierzecie Marszałka? - uśmiechnął się Stern. - To chyba trochę idiotyczne. Rozwadowski nie zostanie wybrany?

Winnicki poczęstował Sterna cygarem z drewnianego pudełka stojącego na stoliku. Potem wziął ciężką, mosiężną gilotynę, obciął końcówkę i zachęcił Sterna, by zrobił to samo. Ten jednak po prostu ją odgryzł. Zapalili.

- Buja pan po kraju, z polityką nie jest pan na bieżąco, to panu w skrócie zreferuję, bo jednak powinien pan być świadom sytuacji. Pierwsza rzecz Marszałek umarł dwa dni temu. Furda tam "umarł", to czysty kurewski eufemizm. Zakończył życie. I tu najciekawsze zakończył życie na rozkaz generała Jaworskiego, który zamiast bronić nas w Brześciu albo siedzieć z rodziną pod Lwowem, jak to robi całe życie, pojawił się w Warszawie z notarialną wolą jakiegoś pociotka Marszałka, w której to woli ówże zgadza się na odłączenie aparatury, co życie wegetatywne podtrzymuje. Bla, bla, bla i takie tam. Wolę wykonano. Ustaliliśmy już operacyjnie, że ów pociotek, hrabia Niżański, jest zięciem generała. Ciekawy zbieg okoliczności, nie sądzisz pan?

- W drugim etapie tej zabawy generał pełniący obowiązki, Rozwadowski awansował sześciu nowych generałów. To stało się wczoraj. Teoretycznie więc korpus generalski liczy teraz trzydziestu sześciu generałów.

- Etap trzeci generał Jaworski przypomniał sobie wówczas, że jest inspektorem sił zbrojnych na wschodnie tereny RPN i - co najważniejsze - inspektorem szesnastu pułków z linii Bema.

Tu Winnicki zrobił przerwę, a Stern szybko przypomniał sobie, czym była - dziś już dość archaiczna - linia Bema. Jednak szesnaście pułków gotowych do uzupełnień do dywizji w trybie alarmowym to wciąż była główna siła militarna kraju. Zwłaszcza że większość tych pułków realnie przeniesiono po wojnie o Wielkopolskę na teren Śląska i Wielkopolski właśnie.

- I w związku z powyższym - kontynuował Winnicki - do niego należy kontrasygnata rozkazów awansu pod nieobecność Marszałka. Oczywiście jej nie podpisał. Korpus generalski wraca więc do ilości dwudziestu ośmiu. A samo w pizdu jebane konklawe generalskie zaczyna się jutro i do pogrzebu musi się skończyć. Kto wyjdzie z niego Marszałkiem - nie mam pojęcia, ale nie obstawiam za bardzo Rozwadowskiego.

Stern wydmuchał gryzący dym z cygara i stwierdził, że to wcale nie jest przyjemny nałóg. Chętnie wypłukałby gardło czymkolwiek, ale szef niczego tym razem nie proponował. Nie wypadało mu ani się domagać, ani zgasić cygara ostentacyjnie. Więc po prostu będzie je trzymał - może samo zgaśnie.

"Czas na temat, z którym przyszedłem, bo reszta interesuje tylko generała" - pomyślał. Odchrząknął, żeby nie mieć cygarowej chrypki, i zaczął:

- Jako szef operacji rozszerzonej Błysk - powiedział, słuchając, jak brzmi nazwa, którą właśnie wymyślił - mam konkretne propozycje, które należy po prostu wdrożyć. I ktokolwiek nie zostałby Marszałkiem, powinien je po prostu klepnąć. Tego zaczyna wymagać bezpieczeństwo państwa.

Wypowiedział to na jednym wydechu, po czym westchnął głęboko i patrzył na reakcję szefa. Nie było jej. Nie zrozumiał, czy generał nie słucha, czy nie reaguje.

- Należy zatem utworzyć kompletnie nowy wydział przy Sztabie Naczelnym, który będzie zajmował się wyłącznie zagadnieniami związanymi z bramą, ludźmi z Nowej Polski i wszystkim, co będzie z tym związane operacyjnie. I nie mówię tu o wdrażaniu nowych technologii, adaptacji naukowych czy czymś w tym kierunku, bo rozumiem, że to już się tworzy. Brakuje nam działu operacyjnego.

- Czyli co? - zapytał w końcu generał. - Armia w armii? Wywiad w wywiadzie? Potrójna konspira plus nie wiem, co tam jeszcze w tym zagadnieniu wymyślicie?

- Tu mam gotowy projekt organizacyjny - rzekł Stern, podając mu kilka złożonych kartek papieru. - Oczywiście wymaga dopieszczenia, bo to są założenia, ale tak to widzę.

Generał wziął kartki, rozłożył i omiótł wzrokiem pisaną zawartość. Spojrzał na Sterna.

- Batalion komandosów z własnym wywiadem, zaopatrzeniem, komunikacją... Może jeszcze z samolotami i okrętem podwodnym?

- Wiem, że to odważne sugestie - ripostował Stern. - Ale mam ku temu możliwości, a co najważniejsze - powody. Tajemnica nie utrzyma się wiecznie. Musimy mieć odpowiednie środki, aby to wszystko neutralizować, zabezpieczać, a często i zwalczać - i wie pan o tym doskonale. Już nawet ten system łączności, którego części pan rozdaje zapewne zaufanym i potrzebującym oficerom, może za chwilę przestać być tajemnicą, bo ktoś gdzieś coś chlapnie, coś powie kochance albo przyjacielowi. Ludzie nie zdają sobie sprawy, że to jest znacznie ważniejsze niż zwykła, nawet największa tajemnica wojskowa.

- Tu akurat w pełni się zgadzam - przytaknął generał. - Systemy łączności daję według rozdzielnika zapotrzebowań wyłącznie najbardziej sprawdzonym ludziom, ale oczywiście to pewnie będzie za mało. Zdaję sobie z tego sprawę.

- Proponuję zacząć przygotowywać lokalizację pod bardzo konkretny obóz szkolenia dla naszych przyszłych komandosów. Od tego musimy zacząć. Musi być w pobliżu drugiej bramy w Górach Świętokrzyskich. Zaznaczyłem tam też lokalizacje, które są niemal odcięte od świata, a jednocześnie wystarczająco blisko.

- Czyli wierzy pan, że ta brama, z której wysłał pan Abernagi, będzie miała znaczenie strategiczne?

- Tak. I to zasadniczo kluczowe.

- Już w Brześciu mieliśmy pierwszy atak wroga i tam trzeba się mocniej ubezpieczyć.

- Bramę w Brześciu zlikwidujemy - odparł Stern. - A przynajmniej zablokujemy.

Godzinę później czerwona CWS Torpeda z Alojzym Sternem, w skórzanej cyklistówce i potężnych goglach, pędziła już szosą brzeską na wschód. Alojzy uznał, że pojedzie autem, bo w Brześciu może mu chwilę zejść i lepiej mieć własny środek lokomocji. Nadto - jako że uwielbiał prowadzić swoją Torpedę - po prostu relaksował się drogą i mógł swobodnie poskładać myśli oraz zaplanować kolejne kroki.

Był też zadowolony, że zarówno pogrzeb Marszałka, jak i echa swoistego konklawe generałów po prostu go ominą.

ROZDZIAŁ 4

Nad Bugiem 1 grudnia 1931

Major Piotr Aleksandrowicz Połomski od biegania całkowicie odwykł. Nawet tych porannych przebieżek już od dawna nie praktykował, uznając, że mu to w samopoczuciu nie pomaga, a dla zdrowia? Cóż - robił w życiu takie rzeczy, że na zdrowie pomagała mu jedynie setka pszenicznej i słonina do poniuchania. Tutaj o pszenicznej mowy nie było, ale miejscowa wódka zaczęła mu nawet smakować lepiej niż jego ulubiona, a słoniny było pod dostatkiem.

Jako przewodnik i doradca grupy rozpoznawczej w samym ataku na bazę nie zamierzał brać udziału, bo "to jednak nie moja działka" - jak uczciwie Bykowowi wyłożył.

- Jak się wszystko wam powiedzie, oczywiście natychmiast zajmę się tym, co do mnie należy.

- Zakłada pan major, że się coś nie powiedzie? - Bykow spojrzał sceptycznie.

- Trzydzieści lat w służbie. Widziałem najlepsze plany i najlepiej zorganizowane akcje, które kończyły się spektakularnymi katastrofami. Albo, jak pan woli, pięknymi katastrofami. A pański plan B, co ja nazywam odwrotem, jest po prostu po to, aby był - bo sam pan w niego nie wierzy.

- Majorze, my mamy bazę zająć i zrobimy to. Plan B jest po to, aby żołnierze działali spokojnie i z przekonaniem, że wszystko jest dopracowane - ripostował Bykow.

- Zatem zgodzi się pan, że w przypadku dowolnych komplikacji albo zginiecie, albo traficie do niewoli. Bo odwrót jest kwestią przypadku i szczęścia.

- Nie będzie takiej ewentualności. Powtarzam bazę zajmiemy.

- Powodzenia, majorze - stwierdził wtedy Połomski. - Ale proponuję, dla spokoju sumienia zostaw mi pan dwóch naszych ludzi. W razie problemów - znamy miejsca, znamy zapasowe punkty zbiórek i po prostu będziemy tu na wszelki wypadek. W ataku dwóch mniej czy więcej różnicy nie uczyni.

Bykow niechętnie, ale zgodził się z sugestią Połomskiego i ludzi zostawił.

Niecałą godzinę później leżał martwy w piwnicy budynku dowodzenia w bazie, a wraz z nim ponad połowa atakujących żołnierzy Wimpel. Reszta - w nieładzie i w przypadkowych kierunkach - wykonywała odwrót taktyczny, co Połomski nazwał po prostu bezładną ucieczką.

Teren oświetlony magnezowymi racami zrzucanymi z samolotów był pod absolutną kontrolą kawalerii, która wyłuskiwała kolejnych uciekających z wykrotów, rozpadlin i innych miejsc, w których próbowali się ukryć, lub po prostu siekła szablami uciekających. Wyglądało na to, że nie brali jeńców. Uciekający czasem próbowali stawić opór, jednak bez karabinów i innej broni strzeleckiej próby te okazały się kompletnie nieskuteczne.

Zaledwie jedna drużyna, może dziesięciu ludzi, skoczyła przez zarośla w dolinę rzeki, słusznie zakładając, że jeźdźcy będą mieli z tym problem i albo poszukają zejścia do dolinki, albo zejdą z koni i wznowią poszukiwania na piechotę. Z koni nie zeszli - i zanim znaleźli drogę na dół oraz pojawili się na samym brzegu rzeki, uciekający już zdołali zniknąć im z pola widzenia. I Połomskiemu też.

Major obserwował wydarzenia przez pryzmatyczną lornetkę, będąc ponad kilometr dalej, w zagajniku, który łagodnie przeradzał się za nim w las - jedyną nadzieję na przetrwanie dla uciekających. Jednak do tego miejsca nikt nie dobiegł. Kawalerzyści zaczęli zataczać szerokie koła w terenie, gdzie dorwali ostatniego z uciekających, poszukując jeszcze ocalałych. Kilkanaście koni puściło się pędem w stronę zagajnika i majaczącego za nim lasu, ale po kilkuset metrach rozjechali się na boki w poszukiwaniu. Do jego pozycji mieli wciąż dość daleko.

Połomski poszukał tych, którzy zjechali na sam brzeg rzeki - było ich sporo. Jedni jechali stępa wzdłuż brzegu, inni szablami siekli zarośla na zboczu dolinki. Trwało to dość długo, jednak w końcu uznali, że takie poszukiwania nie wróżą powodzenia, i wrócili na błonia wyżej. Na brzegu zostały konne patrole, które po prostu obserwowały teren.

"Zrobi się widno, zaczną szukać dokładniej" - pomyślał Połomski. - "Trzeba się zwijać."

Dziesięciu ludzi, sześć kusz, dwa pistolety kompozytowe i te fajne noże, których Połomski wcześniej nigdy nie widział. "Jest nas mniej niż wczoraj" - pomyślał - "i jeszcze jesteśmy poszukiwani. Gorzej będzie tylko wtedy, gdy nas dopadną".

Połomski wraz z dwójką ludzi, których zostawił mu Bykow przed akcją, przeszli brodem kilometr dalej i wyszli w las po drugiej stronie rzeki. Tam "spotkali" tych, którzy uciekli wcześniej na brzeg. Mieli swoje kombinezony nurkowe, co prawdopodobnie uratowało im życie, gdyż zanurzyli się w rzece i spokojnie, bez pośpiechu, po dnie oddalili się aż do tego samego brodu, którym przeszli ludzie Połomskiego. Wyszli na drugi brzeg, gdzie się wzajemnie odnaleźli.

Połomski znał teren, bo miał sporo czasu, żeby to, co pamiętał z dzieciństwa po swojej stronie świata, dopasować do tego, co zastał tu. Stare, opuszczone baraki po robotnikach leśnych znalazł kiedyś przypadkiem i teraz uznał, że to będzie dobre miejsce na chwilowe przyczajenie się i przemyślenie, co robić dalej.

"Po pierwsze - nie uciekaj w stronę, w którą będą cię ścigać.

Po drugie - szybko i skutecznie zaadaptuj się do otoczenia".

I to był na razie koniec jego planów. Nie mieli dokumentów, ubrań cywilnych, pieniędzy - zatem niczego, co byłoby potrzebne do adaptacji. Nie mieli pojęcia, co dalej z atakiem na bramę, wiedzieli tylko, że sami nie są aktualnie żadną siłą taktyczną, która mogłaby cokolwiek zmienić.

- Ilu mówi po polsku? - zapytał najpierw Połomski i uzyskał odpowiedź - jeden.

- A w innych językach?

- Wszyscy mówią po angielsku, jeden po niemiecku.

"Hm... można zorganizować wycieczkę turystyczną Anglików" - zaśmiał się w duchu Połomski. - "Ukraść autobus spod hotelu i odjechać... albo wsiąść do pociągu do Kijowa, granicę przejść gdzieś lasami i... i co? Zameldować się na carskim posterunku granicznym i jaką bajkę im opowiedzieć? I po co?".

Czekać tu jednak nie mogli - bo nie mieli na co.

ROZDZIAŁ 5

Rejon Umocniony Brześć grudzień 1931

1

Rejon Umocniony Brześć, jak oficjalnie nazywano bazę, gdzie otwierało się przejście, trwał w swoistym zawieszeniu. Generał Jaworski - dowodzący bazą nominalnie - przysłał oficjalny telegram, w którym ustanowił na stanowisku dowodzącego w swoim zastępstwie generała, faktycznie pułkownika Jaworskiego z Nowej Polski. Dodał też, że istotne sprawy wagi państwowej zatrzymują go chwilowo w Warszawie.

Kapitan Hrynicki pełnił wszystkie dodatkowe funkcje od łącznika ze sztabem, przez szefa Dwójki, po rolę zastępcy tymczasowego dowódcy. A żeby obowiązkom tym podołać i mieć w pełni odpowiednią szarżę wojskową, generał drogą telegraficzną awansował go do stopnia majora.

Do bazy dotarli też major Zagórska z Maksymilianem Horowitzem w towarzystwie Xawerego Prądzyńskiego, a na koniec zjawił się podpułkownik Stern. Przybył tuż po ostatnim wysłanym transporcie poległych w obronie bazy do ich miejsc pochodzenia, gdzie - zgodnie z regulaminem SZRN - wojsko organizuje i asystuje w pogrzebach przygotowanych przez rodzinę lub bliskich.

Od ośmiu lat nie zaistniała w RPN sytuacja, by chowano więcej niż jednego żołnierza, który zginął lub uległ śmiertelnemu wypadkowi. Tym razem było ich aż sześćdziesięciu ośmiu.

Hrynicki rozdzielił transporty poległych, aby wszyscy nie trafili do miejsc pochówku tego samego dnia - dawało to pewien margines dla zachowania tajemnicy. Sam jednak wiedział, że margines jest niewielki, a przecież nie mógł ich po prostu zakopać po kryjomu i udawać, że nic się nie stało.

- To się nie ma prawa utrzymać - żalił się Wielickiej, zarówno w tej, jak i prawie każdej innej kwestii, która wymagała jego decyzji.

Zauważył przy tym, że dziewczyna jest po prostu mądrzejsza - tak ogólnie - w porównaniu do wszystkich innych kobiet, które poznał w życiu, o samej urodzie nawet nie wspominając. Widział też, że i dla niej nie jest całkiem obojętny, i gdyby nie ogólna absurdalność sytuacji, w której się wszyscy znaleźli, pewnie poczyniłby już jakieś kroki w wiadomym celu.

- Nie masz wpływu na sprawy, które potoczą się niezależnie od ciebie - wyjaśniała Olga. - Taki jest świat, przecież wiesz. I nie twoja w tym głowa, aby utrzymać tajemnicę za wszelką cenę. To bez sensu.

Xawery natomiast spotkał Sterna właściwie w przelocie - kiedy on wyjeżdżał, a Stern wjeżdżał.

- Znasz sprawę, jak mniemam? - zapytał zamiast powitania Alojzy. - I co zamierzasz?

- A co ja mogę zamierzać? Szukamy starego pasterza, tak ogólnie. Ale w kwestiach zasadniczych to ty mi powiedz, co mam zamierzać. Sprawa i tak się długo w pełnej dyskrecji nie utrzyma. Mam na myśli to wszystko, co się tu dzieje - rzekł, czyniąc ruch ręką, wskazując nieokreśloną okolicę.

- Powiem, jak przyjdzie czas. I będziesz pierwszy, który dostanie zielone światło na opowieści. To wystarczy?

- Chyba musi - zgodził się Xawery. - Teraz jadę na pogrzeb Marszałka do Iganii. Kondukt ruszył z Warszawy chyba jutro rano i trochę mu zejdzie, zwłaszcza że ma być telewizja, kronika i sporo cudów techniki, żeby cały naród mógł uczestniczyć w wydarzeniu. Potem pokręcę się przy sztabie - nowy Marszałek, te sprawy, sam wiesz.

- A macie tam w prasie jakichś kandydatów na to stanowisko?

- My? To generalicja wybiera Wodza Narodu - zaśmiał się Xawery.

- Ale zakłady pewnie są, zatem?

- Rozwadowski trzy do jednego, Sikorski siedem do jednego, Jaworski jedenaście do jednego - ale chyba tylko dlatego, że on nasz, stąd.

- Czyli trzeba obstawić Jaworskiego, żeby sporo wygrać - skwitował Stern.

Major Zagórska natomiast coś ustalała. I określenie "coś" było najbardziej adekwatne, bo nikt nie wiedział, czego dotyczy. Wyjaśniała wprawdzie mechanizm bramy i obaliła teorię, która - po przesłuchaniu jeńców - zaczęła obowiązywać, że jedna godzina tam, to dziesięć godzin tu.

- Wiemy, kiedy wysłali ten oddział zmotoryzowany, ale ponieważ jeszcze nie dotarł, nie możemy przecież stwierdzić, że wysłali go dwie godziny przed kolejnym desantem. To tylko ich czas, a nie nasz. Skoro zamierzają wysłać dozbrojenie w ciągu dwóch godzin po ataku, a ono nadal nie dotarło, to albo w ogóle nie przeszło przez bramę i teraz kombinują, co zmienić, albo weszło w bramę i idzie - a kiedy dojdzie, to zobaczymy. Pewne jest jedno najszybciej przechodzi materia organiczna, chyba nawet czasem natychmiast. Cała reszta to loteria czasowa.

Poza ludźmi z Nowej Polski i Hrynickim, który zaskakująco szybko łapał te sprawy, reszta oficerów miała niewielkie pojęcie, jak do tego w ogóle podejść racjonalnie - o zrozumieniu nie wspominając.

Zagórska postanowiła na początek ustawić bardzo konkretne znaczniki na wbitych w tym celu stalowych wspornikach i połączyć je z programem, który miała - a może wręcz napisała - w swoim laptopie, jednym z trzech, które przeszły przez bramę podczas ich ucieczki.

Do zestawu pomiarowego dołączyła teodolit optyczny, ciężki instrument na drewnianym trójnogu, który kwatermistrz odnalazł w magazynie, gdyż - jak stwierdził - skoro mają talerze na wieżach, co umieją namierzać, to na pewno mają też "to coś", czego pani szuka. Sierżant Banach poszperał, przestudiował listę i znalazł. Luneta, koła podziałowe i libella wyglądały archaicznie przy komputerze Zagórskiej, ale stanowiły idealne uzupełnienie. Teodolit mierzył kąty poziome i pionowe z precyzją, której nie dało się zastąpić żadnym improwizowanym sprzętem.

Ustawiła instrument tak, by obejmował wszystkie znaczniki jednocześnie, a następnie zaczęła kalibrację najpierw poziom, potem azymut, potem wysokość. Teodolit podawał jej surowe wartości kątów, które wpisywała do programu. Laptop przeliczał je na układ współrzędnych, tworząc siatkę odniesienia wokół bramy. Wszystko powinno się zamknąć w jednym, spójnym układzie.

Powinno.

Już przy drugim pomiarze zmarszczyła brwi.

Przy trzecim przestała notować i spojrzała przez lunetę jeszcze raz, jakby podejrzewała, że źle ustawiła ostrość.

Przy czwartym westchnęła cicho, zirytowana.

- Nie... to niemożliwe - mruknęła pod nosem.

Odchyliła się od instrumentu, spojrzała na stalowy znacznik wbity w ziemię, potem znowu na teodolit. Jeszcze raz ustawiła poziom, wyzerowała koło, zmierzyła ten sam punkt.

Wynik był identyczny jak poprzednio.

I równie absurdalny.

- Coś tu się nie zgrywa... - powiedziała już głośniej.

Zrobiła szybki test zmieniła punkt odniesienia na zupełnie inny, położony dalej.

Teodolit podał wartość, która nie mieściła się w jej głowie.

Nie dlatego, że była duża czy mała - tylko dlatego, że nie zgadzała się z żadnym układem, jaki znała.

Przesunęła lunetę na kolejny znacznik.

Kąt pionowy był poprawny.

Kąt poziomy - znowu "przesunięty".

Poprosiła sierżanta Banacha, aby zrobił pomiar - znał się na tym i wykonywał to często, ona była teoretykiem, więc może coś przeoczyła.

Po dłuższej chwili sierżant Banach odsunął się od teodolitu, spojrzał na laptop, który czekał na dane.

- Triangulacja A-B-C nie zamknęła się o jedenaście przecinek trzy centymetra - stwierdził Banach. - To jest nonsens. Ten sprzęt chyba naprawdę jest starożytny.

- Trzy razy już sprawdziłam i to samo mi wychodzi - odparła Zagórska. - Tu jest inna krzywizna terenu albo inny układ odniesienia.

- Czyli że co, pani major? - Banach podrapał się w głowę. - Te wsporniki są rzeczywiście wyżej, niż je widzimy? Linijka ma tu inny centymetr?

Zawahał się, po czym dodał

- W sumie... skoro mają tu inny czas, to i centymetr może być inny.

Joanna siedziała nad laptopem, wpatrzona w liczby, które jeszcze przed chwilą wydawały jej się tylko błędem pomiarowym. Teraz już wiedziała, że to nie błąd.

Kąty nie pasowały.

Triangulacja się nie zamykała.

Azymut Słońca był przesunięty.

Wszystko razem układało się w jedną, nieprzyjemną prawdę.

Przez chwilę próbowała znaleźć inne wyjaśnienie, rozkalibrowany teodolit, źle wbite znaczniki, refrakcja, mgła, cokolwiek.

Ale każde z tych tłumaczeń odpadało jedno po drugim.

W końcu odsunęła się od ekranu i zamknęła oczy.

- Jakby tak na rozum wziąć... - usłyszała głos stojącego obok sierżanta - to się wszystko układa teraz w jedno. Z tym czasem i centymetrami. I w ogóle z tą całą sytuacją, w jakiej się znaleźliśmy.

- Myślisz, sierżancie, o tym samym co ja? - zapytała cicho. - Idziemy do pułkownika.

2

Idąc błoniami przed terenem bramy, musieli pójść prawie przy zewnętrznym ogrodzeniu, aby ominąć pole minowe, które po prostu tam było, ale nie zostało oznaczone. Sierżant Banach doskonale się orientował, gdzie się kończy, bo sam nadzorował umieszczanie min i pułapek.

Przy bramie spotkali Sterna, który właśnie przyjechał i pożegnał się z Xawerym. Widząc ich, przyspieszył kroku, by dołączyć.

- Witam, pani major, myślałem, że jest pani jednak gdzie indziej - zagaił.

- Też chciałam być gdzie indziej, ale sam pan wie, co się dzieje. To sierżant Banach, nasz technik od wszystkiego - przedstawiła Joanna, a sierżant prostym salutem do daszka czapki przywitał pułkownika. - Idziemy do pułkownika. Poznał pan już naszego wodza?

- Nie miałem okazji, właśnie się do niego wybieram.

- Zapraszam, też muszę coś omówić, ale to może poczekać - na razie dziękuje sierżancie, miejcie mnie na radarze, nie skończyliśmy - zwróciła sie do Banacha.

- Odmeldowuje sie, pani major.

Znaleźli pułkownika - w mundurze, rzecz jasna, generała RPN - Jaworskiego, idącego wraz z Hrynickim i Olgą w stronę kantyny, żywo o czymś dyskutujących.

- Tadeusz! - zawołała Joanna.

Cała trójka zatrzymała się i zamilkła jak na komendę, spoglądając na Joannę i jej towarzyszy. Podeszli.

- To podpułkownik Stern - przedstawił gościa Jaworskiemu - Hrynicki. - Mój szef i szef wydziału, że tak powiem.

- Witam... generale - powiedział Stern, omiatając wzrokiem mundur Jaworskiego.

- Dzień dobry, pułkowniku. Inspekcja z wydziału, czy ostatni atak pana tu przygnał?

- Od inspekcji są inspektorzy - odparł Stern. - A ja, cóż... krążę po kraju w te i z powrotem...

Jaworski już go nie słuchał. Przytrzymał dłonią słuchawkę w uchu i słuchał, potakując głową.

- Marek, ruskie radio, migiem! - rzucił po chwili do Hrynickiego. - Olga, centrum telewizyjne!

Oboje ruszyli natychmiast.

- Co się dzieje? - zapytał Stern.

Jaworski uniósł dłoń, dając znak, by zaczekał. Znów słuchał uważnie głosu w słuchawce.

- Poruczniku, weźmie pan kompanię i ustawi się jak najbliżej. Rozpoznać dokładnie! - rzucił w przestrzeń, po czym spojrzał na Sterna. - Wygląda na to, że zaraz otworzy się brama. Rosjanie, zgodnie ze swoim planem, dosyłają uzbrojenie. Proszę ze mną.

Ruszyli w stronę centrum operacyjnego. Dogonił ich Hrynicki, zakładając słuchawki i sprawdzając radio przyczepione do paska.

- Hasło "Zaustria". I niech pan mówi z właściwym akcentem, może się uda - rzucił Jaworski.

Weszli do centrum, gdzie Olga i sierżant Banach zarządzali sprzętem, już mocno wymieszanym epokowo - do telewizyjnych kineskopów podłączono kamery z zewnątrz i laptop Zagórskiej. Ona sama śledziła odczyty spływające z nowo zamontowanych znaczników.

- Sygnał radiowy zwykle przechodzi przez bramę bez opóźnień - wyjaśniał Sternowi Jaworski. - I zapewne będą chcieli skontaktować się ze swoim oddziałem szturmowym, sprawdzić, czy brama zdobyta. Nie mamy wielkiej nadziei, że uda się ich oszukać, ale zobaczymy.

Kineskopy rozjarzyły się do granic możliwości, a spoza budynku dochodziły trzaski i wyładowania towarzyszące otwieraniu się bramy. Zagórska aż kucnęła przy laptopie, wpatrzona w ekran z najwyższą uwagą.

- Jest brama na obu brzegach! - zameldowała Wielicka. - Znowu gigantyczna!

- Bateria na stanowiska, ładować przeciwpancernymi! Drużyna RPG w pogotowiu! - komenderował Jaworski. - Jamróz! Cofnij się, to chyba coś innego, niż myślimy!

- Przejście jest stabilne i kaskadowe, na pewno! - krzyknęła Zagórska. - To może być...

Wtedy wszyscy to usłyszeli niski, basowy ryk turbin i chrzęst stalowych gąsienic. Z migotliwej poświaty bramy, niczym z gardzieli potwora, zaczęła wypluwać się pancerna kolumna. T80 na przedzie, obłożony kostkami pancerza reaktywnego, parł naprzód z pewnością drapieżnika.

- Czekać... - wycharczał do radia porucznik Jamróz, który w ostatniej chwili wycofał swój oddział za pierwsze umocnienia. Dalej nie było sensu się cofać. Obok niego, w brudnym okopie, dwaj operatorzy GROMu w oliwkowych mundurach wyglądali przy piechocińcach RPN jak przybysze z gwiazd.

Rosyjska szpica wjechała prosto w las stalowych jeży i betonowych zapór. Pierwszy czołg próbował je przepchnąć, ufając swojej masie. Wtedy w radiu zagrzmiał Jaworski

- Baterie! Ognia!

Cztery baterie Boforsów 37 mm plunęły ogniem jednocześnie. Pociski z lat 30. odbijały się od przednich płyt czołgów jak groch od ściany, ale artylerzyści celowali niżej. Seria trafień zerwała gąsienicę prowadzącego wozu. Kolos obrócił się w miejscu, blokując wyjazd z bramy.

- Teraz! - krzyknął operator GROMu.

Chłopak w niebieskim mundurze, już szkolony w nowym drylu, uniósł RPG7. Dłonie mu drżały, ale oko miał zimne. Odpalił. Rakieta przecięła dwieście metrów i uderzyła w bok BTRa próbującego ominąć zator. Eksplozja paliwa i amunicji zamieniła transporter w pochodnię.

Wtedy odezwało się pole minowe. Jaworski nie czekał, aż Rosjanie sami w nie wjadą. Operatorzy zdetonowali ładunki C4 ukryte pod ziemią. Ziemia uniosła się w potwornym gejzerze. Nowoczesny materiał wybuchowy nie uszkadzał kół - on urywał całe osie.

Z unieruchomionych wozów zaczęła wysypywać się rosyjska piechota. Ruszyli naprzód, bo nie mieli innego wyboru - w okolicy nie było nic, co mogłoby dać im choćby minimalną osłonę. Biegli krótkimi skokami, ich AK12 pluły precyzyjnym ogniem.

Ale po bokach czekały kompanie piechoty. To nie była armia z podręczników historii. Obok starych Mauserów grzechotały Beryle.

- Dobijaj! - ryczał sierżant, rzucając współczesny granat odłamkowy w grupę rosyjskich komandosów chowających się w dymie.

Huk eksplozji zlewał się w jeden ciągły grzmot. Powietrze śmierdziało spalonym olejem napędowym i krwią.

- Obsługa baterii, natychmiast wycofać się! - grzmiał Jaworski w radiu.

Nowoczesne czołgi, ślepe i uwięzione w wąskim gardle, zaczęły strzelać na oślep z armat 125 mm. Pociski rozerwały stanowiska Boforsów w kilkanaście sekund po tym, jak Jaworski kazał ludziom uciekać.

Los starcia był już przesądzony.

Gdy ostatnia z sześciu rakiet GROMu trafiła w wieżę drugiego czołgu, powodując potężną detonację wewnętrzną, rosyjski dowódca zrozumiał. To nie była potyczka z kawalerią lat 30. - trafili na przeciwnika, który znał ich słabości.

- Otchod! W wrata! - niosło się po rosyjsku w eterze, co Hrynicki natychmiast przekazał Jaworskiemu.

Niedobitki Rosjan zaczęły wycofywać się w blask portalu, depcząc po ciałach poległych. Na polu bitwy pozostało osiem płonących wraków i cisza, którą przerywały tylko jęki rannych oraz trzask dopalającego się kewlaru.

Jaworski westchnął ciężko, spoglądając na Sterna, który też mocno przybladł - a może to tylko fioletowe światło kineskopów dawało taki efekt.

3

- Poruczniku Jamróz? Żyjesz, chłopie? - zapytał przez radio Jaworski, kiedy ostatnie trzaski obwieściły wszystkim całkowite zamknięcie bramy.

- Nadal żyję, panie pułkowniku - odpowiedział Jamróz.

Wszyscy, którzy mieli słuchawki w uszach, usłyszeli ten dość radosny głos młodego porucznika, zawsze zadowolonego z życia. Może właśnie dlatego Jaworski wywołał go jako pierwszego - licząc, że jeśli on przeżył...

- Gratulacje dla chłopaków. Wszystkie strzały celne!

- Dziękują, panie pułkowniku.

- Weź pan ludzi i zabezpiecz pole walki. Cały sprzęt, nawet częściowo zniszczony. Z trupów i rannych też zdjąć wszystko, jasne?

- Wykonuję, panie pułkowniku.

- Straż ogniowa! Przystąpić do gaszenia natychmiast - piana i koce! Przypominam żadnej wody! Sanitariusze do roboty! Wykonać!

Jaworski rozpiął sztywny kołnierzyk generalskiego munduru i usiadł przy stole obok podnoszącej się z kolan Zagórskiej. Wskazał ręką wolne krzesło, zapraszając Sterna.

- Nie macie jakichś luźniejszych mundurów? - zapytał całkiem poważnie, gdy Stern usiadł obok. Ten spojrzał na niego z mieszaniną uznania i niedowierzania, ale nic nie odpowiedział.

- Ich pancerna pięść szła przez bramę tylko dwa tygodnie - wtrąciła Joanna. - Myślałam, że potrwa to dłużej, ale po prostu czas przyspieszył.

Jaworski tego nie słyszał - przyciskając słuchawkę do ucha, odbierał meldunki od kolejnych grup zadaniowych.

- Co to znaczy, że czas przyspieszył? - zapytał Stern półgłosem, z ogromną uwagą przyglądając się laptopowi Zagórskiej. Nigdy nie widział takiego urządzenia, ale szybko zrozumiał, że to maszyna potrafiąca obliczać wszystko błyskawicznie i pokazywać wyniki w formie cyfr i wykresów. Faktycznie niemal kosmiczna technologia - ale jednak ludzka. Zamiast się dziwić, trzeba ją poznać i już.

- Każde otwarcie bramy przyspiesza czas w świecie rozchwianym - wyjaśniła Zagórska. - To tak, jakby każde zderzenie światów dodawało kolejną falę energii rozrywającą jego czasoprzestrzeń. Stąd głównie wzięła się różnica czasowa między naszymi światami.

- Kolejny atak Rosjan na taką skalę będzie już piękną katastrofą - tyle że naszą - wtrącił Jaworski. - Już wiedzą, że bramy nie broni armia z przeszłości. Drugi raz nie popełnią tego błędu. Mamy dziewiętnastu zabitych i prawie setkę rannych. Liczby mogą się zmienić.

- Pułkowniku! - zawołała głośno Wielicka, mimo że siedziała praktycznie tuż przy nim. - Znowu!

Jaworski jednak już słuchał radiowych meldunków.

- Rozumiem... tak. Kapitanie Waligórski, tych to się spodziewaliśmy. Zlikwidować, przejąć sprzęt! Wysyłam drużynę GROMu! Jamróz, bierzesz chłopaków i kładka na drugą stronę - ubezpieczacie!

Spojrzał na siedzących, a niektórzy już stali w gotowości. Machnął ręką - ni to w rezygnacji, ni to w zmęczeniu, jakby odganiał natrętną muchę.

- Majorze Hrynicki, pańska kolej. Tym razem to musi być dostawa - rzekł, zatrzymując na nim wzrok.

Ten sprawdził radio i skinął głową.

- Uwaga wszyscy! - krzyknął Jaworski. - Cisza w eterze! Powtarzam absolutna cisza w eterze!

Wylot bramy drżał błękitną poświatą. Żołnierze majora najszybciej przeskoczyli przez "kładkę" - niewielki drewniany mostek zbudowany niemal na wprost bramy terespolskiej twierdzy, służący właśnie do szybkiego przerzutu oddziałów bez korzystania z mostu, który znajdował się dalej.

Zaraz za nimi przeskoczyła drużyna GROMu z porucznikiem Jamrozem. Hrynicki nasłuchiwał rosyjskiej częstotliwości. Wszyscy nasłuchiwali.

Tylko szumy i trzaski. Może przez chwilę jakby mocniejszy ton się przedarł, ale nie były to dźwięki zrozumiałe.

- Zaustria! - krzyknął głośno, a potem jeszcze raz, wolno wysylabizował - Zaustrja.

Jego rosyjski był naturalny, melodyjny, niebudzący wątpliwości. Nawet jeśli my ich nie słyszymy, nie znaczy, że oni nie słyszą nas - pomyślał, powtarzając hasło.

Leżeli płasko w wysokiej trawie - ludzie majora i żołnierze Jamroza - zaledwie kilka kroków od tworzącej się bramy.

Szczęśliwie lub nie, czas oczekiwania się skończył. Nie wiadomo, czy po tamtej stronie usłyszano hasło Hrynickiego, czy nie, ale z portalu wytoczyła się pierwsza paleta niska, ciężka, obciągnięta czarnym polimerem.

Zaraz za nią wyszło trzech mężczyzn. Nie mieli hełmów, tylko furażerki. Kabury puste, ręce zajęte pchaniem wózka. Wyglądali na rozluźnionych, przekonanych, że wchodzą na zabezpieczony teren. Jeden otarł pot z czoła i zawołał coś cicho w głąb bramy.

Wyszła druga paleta i kolejna dwójka "logistyków".

- Teraz - szepnął Hrynicki.

To nie była bitwa.

To była egzekucja połączona z polowaniem.

Pierwszy operator GROMu, wyposażony w pistolet z tłumikiem, zdjął dwóch Rosjan przy drugiej palecie błyskawicznymi strzałami w nogi i miednicę. Upadli bez krzyku, w szoku.

Ludzie majora wyskoczyli z trawy jak cienie. Nie strzelali. Używali kolb karabinów i bagnetów. Jeden z Rosjan próbował rzucić się z powrotem w stronę bramy, ale któryś z błękitnych dopadł go dwoma skokami i powalił potężnym uderzeniem w potylicę.

- Brać ich! Czyścić wylot! - syknął Hrynicki.

Zgodnie z rozkazem Jaworskiego - zero jeńców, poza niezbędnym "językiem".

Żołnierze działali z bezlitosną sprawnością, której nauczyli się w ostatnich tygodniach morderczego treningu. Krótkie pchnięcia bagnetem kończyły żywot tych, którzy próbowali stawiać opór lub czołgać się do broni.

W ciągu minuty na ziemi leżało siedem trupów i jeden ciężko ranny sierżant logistyki, którego major osobiście przygniótł kolanem do ziemi, wykręcając mu ręce.

- Wszyscy na ziemię i czekamy!

Ale komenda była już niepotrzebna.

Brama była niewielka - i tak szybko, jak się otworzyła, niemal bezszelestnie po prostu zgasła.

4

Nie spodziewano się więcej gości. Zagórska "policzyła", że najwcześniej i najszybciej Rosjanie zareagują za jakieś 8-10 dni - jeżeli niedobitki "pięści pancernej" wróciły natychmiast i jeżeli reakcja będzie natychmiastowa.

Z drugiej strony zapewne dojdą też do wniosku, że zdobycie bramy, które według nich trwa 2-4 godziny, w rzeczywistości nie zgrywa się czasowo kompletnie, a wysyłane oddziały docierają w różnym czasie, a nawet w różnej kolejności.

- Pat to eufemizm w tej sytuacji, ale tak właśnie jest - oceniła Zagórska. - Oni muszą uciec, ale ciągle nie wiedzą, jak to zrobić skutecznie. I szczerze powiem nie widzę już opcji, żeby im się to mogło udać. Przez bramę, nawet gigantyczną, nie przejdzie armia pancerna w zwartym szyku.

- Mogą wysłać dziesięć tysięcy piechoty i przejść jak carska armia pod Brześciem - stwierdziła Wielicka.

- Mogą. I pewnie wyślą - zgodziła się Zagórska. - Tylko nie mają pojęcia, że carska armia szła przez bramę dwieście lat.

- Mamy wszystko spisane! - niemal krzyknął Jamróz, machając plikiem kartek. - Palety wstawiłem do tej szopy po prawej, żeby wszystko w jednym miejscu nie było, ale trzeba szybko zbrojownię zbudować, bo w tym tempie dostawy od Rosjan nas zaleją.

Jakoś wszyscy się szczerze uśmiechnęli, słysząc ten wstępniak młodego porucznika.

- Co mamy? - zapytał konkretnie Jaworski.

- Rozpieszczają nas, panie pułkowniku - rzucił jeszcze Jamróz i podał mu kartki, choć kopię nadal trzymał w ręku. Zaczął recytować

- Cztery palety sprzętu, i tak osiemdziesiąt karabinków AK19 z zapasem amunicji 5,45 mm - dziesięć jednostek ognia na głowę. Dwanaście karabinów maszynowych PKP Pieczenieg - tak mają napisane, nie znam tego modelu - wtrącił dygresję Jamróz.

Dwadzieścia granatników jednostrzałowych RPG26, granaty ręczne i dymne - skrzynka, czyli dwieście sztuk. I sam miodzio na koniec, panie pułkowniku, jeśli to, co powiedziałem, też nie jest miodzio - gogle termo noktowizyjne, osiemdziesiąt sztuk, akumulatory i stacje ładowania na panele słoneczne. Cztery kolejne radiostacje - te ich, plecakowe, ale niezłe. I super hit na koniec drony rozpoznawcze Quadrocopter. Są rozłożone, upchali chyba ze sto sztuk.

- Pakiety medyczne, racje żywnościowe... - dodał, przeglądając kartki, Jaworski. - Proszę państwa, z tym możemy iść na całkiem dużą wojnę.

- Cztery T80 w stanie "jakimś tam", trzy BTRy, w tym jeden tylko koła stracił - uzupełnił Jamróz.

- Czyli na dużą wojnę ze wsparciem pancernym - dodał Jaworski.

- Jamróz, ostatnie zadanie na dziś. Weź ludzi, weź pakiety medyczne i pokażcie, przeszkólcie personel, jak tego używać, żeby było dobrze. Mamy ponad stu rannych.

Porucznik zasalutował regulaminowo i bez słowa zniknął za drzwiami centrum dowodzenia.

Jaworski rozejrzał się, zobaczył Sterna, który jakimś cudem też miał kartki z inwentaryzacji i przeglądał je z zaciekawieniem.

Zagórska bezustannie wystukiwała coś na laptopie.

- Panie pułkowniku, przynieśmy cały sprzęt radiowy i termo - zasugerował sierżant Banach. - Podłączymy to wszystko do naszej sieci. Chwilę z tym schodzi.

- Słusznie, sierżancie. Działajcie.

- Ja się odmelduję, pułkowniku - rzekł, wstając Stern. - Macie co robić, a ja tu jestem zbędny. Zorganizuję transport dla tego złomowiska, bo nie może tu zostać.

- W porządku. Widzimy się rano, rzecz jasna - zgodził się pułkownik.

- Tak łatwo się pan mnie nie pozbędzie. Jutro nauczycie mnie przynajmniej strzelać z waszych karabinów, tak na początek.

- Oczywiście. Miłej nocy bez dodatkowych wrażeń życzę.

- Wzajemnie - odparł Stern i zniknął za drzwiami.

- Majorze - Jaworski zwrócił się do Hrynickiego, który też chciał się pożegnać. Twarz miał mocno poszarzałą i widać było, że ma dość. Nie był żołnierzem, a musiał walczyć - i to w bezpośrednim kontakcie. Jaworski zastanowił się chwilę, czy w swoim życiu poznał kogoś o podobnym charakterze, ale nikt konkretny nie przychodził mu na myśl. - Odbój dla bazy. Podwójne warty, patrole konne normalne, dwie kompanie alarmowe, zmiana co cztery godziny. A potem jest pan wolny.

- Tak jest. Odmeldowuję się.

- Olga, sprowadź dyżurnego do telewizorów i też jesteś wolna.

- Robi się - rzuciła krótko Wielicka i już dzwoniła wewnętrznym telefonem kablowym na dyżurkę oficera służbowego.

- Pani major... - zwrócił się Jaworski do Zagórskiej, która nadal bez ustanku pracowała na laptopie. - Niech się pani prześpi. Jutro też jest dzień.

Oderwała wzrok od ekranu i rozejrzała się po centrum. Byli we troje. Było cicho - nawet nienaturalnie cicho jak na ostatnie godziny.

- Mamy problem, pułkowniku - powiedziała niezbyt głośno, klikając jednocześnie w klawiaturę.

- Jakiś niecierpiący zwłoki? - zapytał Jaworski. - Bo chyba na jeden dzień wystarczy problemów.

- Proszę się skupić, pułkowniku. Olga, odłóż słuchawkę. Potem zadzwonisz.

Odwróciła laptop tak, by oboje widzieli ekran.

Wyświetlał wykres elipsę orbity Ziemi, podpisaną "Model 2029".

- To jest orbita Ziemi w 2029 roku - powiedziała.

Kliknęła.

Obok pojawiła się druga elipsa - minimalnie przesunięta, o innym nachyleniu osi i innym położeniu peryhelium. Podpis "Pomiary terenowe, 1931".

- A to jest orbita tutejszej Ziemi. Wyznaczyłam ją na podstawie pozycji Słońca, Księżyca i Jowisza z ostatnich trzech dni, dodając - jak mi się wydawało - błędną triangulację, którą przeprowadzaliśmy z sierżantem Banachem dziś rano.

Klik.

Obie elipsy nałożyły się na siebie.

Różnice były widoczne natychmiast:

- inny kąt nachylenia,

- inna ekscentryczność,

- przesunięte peryhelium,

- inna długość roku w symulacji.

- To nie jest ta sama planeta - powiedziała cicho. - Orbita różni się o wartości, których nie da się wytłumaczyć błędem pomiarowym.

Przesunęła wykres.

Na ekranie pojawiła się symulacja całego układu słonecznego.

- A to jest najgorsze. Układ planet też jest inny. Minimalnie, ale wystarczająco, żeby wykluczyć jakiekolwiek "to tylko przeszłość".

To jest inny Układ Słoneczny.

Jaworski patrzył na ekran długo, w milczeniu.

- Czyli...? - wydusił w końcu.

- Jesteśmy na innej planecie. Chyba w innym wszechświecie. A na pewno w innym układzie słonecznym.

Jedynie delikatne szumy z kineskopów telewizorów i głuche trzaski radiostacji świadczyły o tym, że w centrum dowodzenia wciąż tliło się życie, a nie że był to futurystyczny, lekko fioletowy obraz martwej natury z trzema postaciami - jak pewnie zatytułowałby to jakiś malarz.

Współczesne "Ja pierdolę", które wydobyło się z ust Olgi Wielickiej, zburzyło ten chwilowy, nienaturalny spokój zastygły w fioletowej poświacie kineskopów.

- Znaczy...,że fizycznie na innej Ziemi? - zapytał nieśmiało Jaworski.

- Tak. Fizycznie na innej Ziemi - odparła Zagórska. - A teraz druga część. Świat, z którego przyszliśmy, 2029... on nie jest przyszłością tego świata. On jest rozszczepieniem, które od 1831 roku zaczęło się powoli odchylać. Najpierw o ułamki procenta, potem coraz szybciej. Inna orbita, minimalnie inna oś, trochę inna grawitacja, inna energia próżni. Każda z tych różnic osobno jest mała, ale razem dają efekt wykładniczy.

- Joanno, pani doktor... to są przypuszczenia, które już znaliśmy u siebie - wtrącił Jaworski.

- Owszem, domyślaliśmy się - potwierdziła. - Ale wszyscy nasi naukowcy, jak typowi egocentrycy naszych czasów, przyjęli błędne założenie uznając, że nasz świat jest oryginałem.

- No to chyba dość oczywiste - rzuciła Olga.

- Właśnie nie - Joanna pokręciła głową. - Policzyłam to, bo to akurat było najprostsze. Różnica czasu między tym światem a naszym rośnie w tempie około 0,7% rocznie. To oznacza, że od 1831 roku różnica lat podwaja się co dziewięćdziesiąt parę lat. Dlatego w 1929 mieliśmy już sto lat rozjazdu. To nie jest przypadek. To nie jest niezrozumiałe.

- Zatem czym to jest?

- Teoria Wielkiego Wybuchu - albo każda inna mówiąca o powstaniu wszechświata - zakłada jedno, start wszechświata uruchomił go od razu z gotową matrycą parametrów. Zmiana któregokolwiek z nich powoduje, że powstaje inny wszechświat. Albo nie powstaje nic.

Rozszczepienie w 1831 roku nie zmieniło parametrów "od początku", tylko wprowadziło mikroskopową korektę. Na tyle dużą, żeby kosmos w tym świecie wyglądał inaczej, ale na tyle małą, żeby życie nie zostało skasowane - tylko delikatnie zmodyfikowane.

Zaczerpnęła tchu.

- Reasumując nasz świat z 2029 roku to anomalia. A ten tutaj - to oryginał.

- Hm... - Jaworski zmarszczył brwi. - Jeśli tak, to wynika z tego jeszcze coś, według mnie...

- Myśli pan o trzecim świecie. O Abernagi?

- Właśnie - przyznał. - Wtedy ta matryca początkowa rzeczywiście się uwiarygodnia, prawda?

- Owszem. Nawet bardzo. Big Bangi są różne. Jeśli mamy dowolną liczbę wszechświatów, to jeden z nich mógł mieć matrycę parametrów taką, że nie powstali ludzie, tylko istoty krzemowo węglowe.

- Ok - wysylabizował powoli Jaworski. - Skoro znamy już trzy, możemy założyć, że może ich być więcej. Ale jak to się ma do kolizji czasów w naszym świecie?

Joanna skinęła głową.

- Najprościej z teorii wieloświatów zakładamy, że każdy wszechświat to osobna kartka w książce. Kartki leżą blisko siebie, ale się nie dotykają. Każda ma własną matrycę parametrów. Jeśli te parametry są choć trochę inne, powstaje inny wszechświat.

A nasz świat 2029 ma matrycę z minimalnym odchyleniem. To wystarczyło, żeby jego czas płynął szybciej. Wykładniczo szybciej. To tak, jakby nasza kartka zaczęła przesuwać się do przodu szybciej niż reszta książki.

- A świat Abernagi... jego matryca jest przesunięta w drugą stronę. Tam czas ma odwrotny gradient. Nie chodzi o cofanie się ludzi, tylko o to, że ich wektor czasu jest skierowany przeciwnie do naszego. Jeśli jedna kartka przyspiesza, a druga zwalnia albo biegnie w przeciwną stronę, to w pewnym momencie muszą się na siebie nałożyć.

To właśnie zrobił świat 2029 - dokończyła. - Biegnąc zbyt szybko, wyszedł ze swojej pozycji i wszedł na trajektorię świata Abernagi. A ponieważ ich linie czasu są skierowane przeciwnie, punkt styku jest gwałtowny i niestabilny. Stąd bramy. Stąd anomalie. Stąd wszystko.

- Wracać nie ma do czego - szepnęła Olga. - I tak w końcu tam wszystko szlag trafi. Zajebiście się porobiło.

- Z tego odkrycia wynika coś jeszcze - Joanna mówiła już ciszej. - I to jest dla nas najbardziej kluczowe tu i teraz. Bramy nie są po to, żeby przez nie przechodzić To nie są w ogóle żadne bramy.

Zapadła cisza. Joanna podniosła głowę.

- To światy ścierają się na swoich krawędziach, jak piłeczki pingpongowe. Nasz świat jest rozchwiany, pływa i odbija się. Równie dobrze takie odbicie może nastąpić z dowolnym innym światem, nie tylko z tym. A tam, gdzie się odbija, gdzie jest ścieranie krawędzi, powstaje to, co nazywamy bramą. Chwilowa dziura w osnowie rzeczywistości.

- Czyli jednak przejście - stwierdził Jaworski.

Joanna spojrzała na niego z lekkim politowaniem.

- Jak się stłuką o siebie dwa jajka, to oba będą miały popękaną skorupkę i żółtko może się wylać do drugiego. Ale to nie jest przejście. To jest uszkodzenie skorupki.

Jaworski założył ręce za głowę. On i Wielicka mieli w oczach ten sam chaos.

- Nie chcemy tu wpuścić Rosjan. Nie mamy jak wpuścić naszych. Nie mamy po co wracać. A jak nasi gospodarze dowiedzą się tego wszystkiego... - układał myśli na głos.

- ...to nasza sytuacja może się zmienić diametralnie - dokończyła Zagórska.

Pytanie Wielickiej zawisło w powietrzu jak ostrze.

- To co robimy?

Joanna odpowiedziała bez wahania

- Musimy zniszczyć bramę. A przynajmniej ją zablokować.

CZĘŚĆ III

- Ostatnie przejście -

ROZDZIAŁ 1

Rzeczpospolita Narodów, grudzień 1931

1

Grudzień 1931 roku zapisał się w historii Rzeczpospolitej Narodów wyjątkowo wyraźnie i głęboko. Aura tych dni jakby rozumiała podniosłość wydarzeń - zamiast śniegu trwała złota jesień, ciepła, spokojna, niemal uroczysta. Tylko rolnicy mogli mieć żal, że przy takich pogodowych wybrykach plony będą marne, a zysk niewielki.

Pogrzeb Marszałka sam w sobie był ceremonią przewidywalną: kondukt żałobny, przejazd do nekropolii w Iganiach, mowy, salwy honorowe. Jednak takiej ceremonii Rzeczpospolita nie widziała od trzydziestu jeden lat. Tradycyjna kareta-karawan zaprzężona w dwanaście koni dotarła jedynie do rogatek stolicy - tłumy i wozy transmisyjne tak płoszyły zwierzęta, że dalszy przejazd stał się niemożliwy.

Licznie zgromadzeni mieszkańcy na trakcie brzeskim zobaczyli coś, co na zawsze odmieniło oblicze państwowej propagandy. Kondukt żałobny przeszedł do historii jako triumf rodzimej myśli technicznej.

Na czele kolumny jechał potężny, czarny polski Fiat - duma Warszawskiej Fabryki Fiata - wioząc trumnę za wielkimi, przeszklonymi drzwiami. Za nim sunęły cztery identyczne limuzyny, a kamery PAF i eksperymentalne wozy Telewizji Polskiej rejestrowały każdy metr drogi. W samym kondukcie panowała jednak uderzająca pustka - żadnych ministrów, żadnych ambasadorów. Wszystkich oficjeli skierowano wcześniej do Siedlec.

Nekropolia Narodowa w Iganiach - wzniesiona na polu triumfu z 1831 roku - tego popołudnia stała się politycznym środkiem ciężkości świata. Nad wejściem górował monumentalny pomnik trzech żołnierzy w dramatycznej scenie walki, a nad nimi ogromny biały orzeł z rozpostartymi skrzydłami, uchwycony w chwili tuż przed poderwaniem się do lotu. Na jego grzbiecie łopotał błękitny sztandar z sześcioma białymi gwiazdami - symbolami narodów Najjaśniejszej Rzeczpospolitej.

U stóp monumentu, na granitowym postumencie, widniał wykuty napis Mortui sunt ut liberi vivamus.

Ramię w ramię stali najwyżsi duchowni RPN: kardynał Kościoła katolickiego, prawosławny metropolita, ewangelicki superintendent, grekokatolicki władyka, Naczelny Rabin Rzeczpospolitej, a obok nich muzułmański mufti, ormiański arcybiskup, duchowny karaimski oraz przedstawiciele innych wspólnot wyznaniowych zamieszkujących rozległe ziemie Rzeczpospolitej. Razem tworzyli wielowyznaniową liturgię żałobną Rzeczpospolitej Narodów - jedyną w swoim rodzaju, uroczystą i symboliczną.

Na trybunie honorowej stał Prezydent RPN Adamski, otoczony przez całą Radę Ministrów, posłów i senatorów - wszyscy o twarzach skrojonych pod obiektywy kamer.

Po liturgii huknęła pierwsza armatnia salwa. Potem druga. Trzecia. Dwanaście armat ustawionych na skraju nekropolii oddało pełny salut państwowy, a echo niosło się po polach Igań daleko jak grzmot zwiastujący koniec epoki.

Potem rozpoczęła się najważniejsza część każdego pogrzebu państwowego - składanie wieńców.

Pierwsza ruszyła delegacja Rzeczpospolitej Narodów: Prezydent Adamski, Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu, premier i szefowie sztabów. Za nimi przedstawiciele wszystkich narodów RPN - Polaków, Litwinów, Rusinów, Żydów, Ormian i Łotyszy - z wieńcami w barwach swoich wspólnot.

Następnie podeszły delegacje zagraniczne, każda w ścisłym protokole:

- Król Wielkiej Brytanii, w ciemnozielonym mundurze galowym Household Division ze złotymi sznurami i orderami na piersi, w asyście dwóch oficerów gwardii w czerwonych tunikach. Niósł wieniec przewiązany purpurowozłotą wstęgą królewską.

- Cesarz Prus, w białym mundurze galowym z czarnymi wyłogami i złotymi epoletami, prowadzony przez dwóch oficerów Gwardii Królewieckiej, niósł wieniec przewiązany czarno-­białą wstęgą pruską.

- Król Hiszpanii, w ciemnogranatowym mundurze galowym z czerwonymi lampasami, prowadzony przez dwóch oficerów Guardia Real. Niósł wieniec przewiązany czerwono-żółtą wstęgą.

- Władca Meksyku, w ceremonialnym stroju, z wstęgą w barwach trójkoloru.

- Car Rosji, w paradnym mundurze gwardii, prowadzony przez dwóch generałów. Niósł wieniec przewiązany biało-złoto-czarną wstęgą - w barwach carskich - największy i najcięższy spośród wszystkich.

- Król Szwecji, w granatowym mundurze marynarki królewskiej, w asyście dwóch oficerów floty, niósł wieniec przewiązany błękitno-żółtą wstęgą.

- Król Danii, w czerwonym mundurze gwardii królewskiej, prowadzony przez adiutanta i chorążego - jego wieniec zdobiła biało-czerwona wstęga nordycka.

- Car Bułgarii, w ciemnozielonym mundurze carskiej gwardii, z dwoma generałami u boku, niósł wieniec przewiązany trójkolorową wstęgą bułgarską.

- Król Grecji, w białym mundurze galowym z elementami marynarki, w asyście oficerów Evzonów - jego wieniec miał wstęgę w barwach niebiesko-białych.

- Sułtan Turcji, w ciemnym stroju ceremonialnym z czerwonym fezikiem, otoczony przez dwóch wysokich urzędników Porty, niósł wieniec przewiązany zielono-złotą wstęgą sułtańską.

- Prezydent Stanów Zjednoczonych wraz z ambasadorem.

- Premier Francji z delegacją wojskową.

- Delegacje z niemal wszystkich państw europejskich, reprezentowane na szczeblu premierów i ministrów, składające wieńce w imieniu swoich rządów.

- Przedstawiciele Brazylijskiej Republiki.

- Książę Chichibu, brat cesarza Japonii, w mundurze oficera Cesarskiej Armii, w asyście dwóch adiutantów. Niósł wieniec przewiązany białą i czerwoną wstęgą.

- Specjalny wysłannik Republiki Chińskiej, generał - dyplomata w ciemnym mundurze reprezentacyjnym, w asyście dwóch oficerów sztabowych. Niósł wieniec przewiązany niebiesko-białą wstęgą - w barwach Republiki.

- Wicekról Indii Brytyjskich, w białym mundurze tropikalnym, z wieńcem przewiązanym szafranowo-białą wstęgą.

- Delegacja Niemiec Hitlera, z Komisarzem Ludowym ds. Zagranicznych i oficerami GESSIM, ich wieniec przewiązano czerwoną flagą z czarnym godłem ALBWER, surowym i agresywnym symbolem rewolucji.

- Delegacja Polskiej Kolonii na Madagaskarze, z Komisarzem Generalnym Kolonii i oficerami Korpusu Kolonialnego, niosąca wieniec z madagaskarskich kwiatów przewiązany błękitną wstęgą z sześcioma białymi gwiazdami.

- Dyplomaci z najdalszych, egzotycznych zakątków świata, z którymi RPN utrzymywała stosunki dyplomatyczne i handlowe.

Każda delegacja zatrzymywała się na chwilę przed grobem - głębszy lub bardziej wojskowy ukłon, wieniec i odejście w milczeniu. Kamery PAF i Telewizji Polskiej, radiowi reporterzy i fotoreporterzy gazet niemal z całego świata rejestrowali i przekazywali każdy gest, każde spojrzenie, każdy drgający mięsień twarzy.

Maksymilian Horowitz i Xawery Prądzyński, stojący w sektorze urzędniczym, nie patrzyli na trumnę. Przyglądali się dyplomatom. Widzieli, jak różni asystenci obserwują uważnie i notują każdy szczegół: nietypowe oporządzenie eskorty, geometryczną antenę na wozie transmisyjnym, zachowanie ochrony.

Sztabowcy, wspomagani przez służby wywiadu i kontrwywiadu, wiedzieli, że nie jest to defilada wojskowa, na której można pokazywać nowinki techniczne i nowe rodzaje broni. Zatem precyzyjnie kontrolowali każdy detal - żadnych tajemnic, tylko wrażenia, które miały trafić do właściwych stolic.

Rzeczpospolita Narodów chowała swojego pierwszego żołnierza, pokazując światu obraz niezłomnego mocarstwa.

2

Grudzień 1931 roku zapisał się w historii Rzeczpospolitej Narodów także z innego powodu - zapewne mniej widowiskowego niż pogrzeb Marszałka, ale jego ciężar był zgoła nieporównywalnie ważniejszy od igrzysk pogrzebowych, jakie jego ojczyzna urządziła światu.

Wybór nowego Marszałka.

Sposób wyboru faktycznie nie różnił się od papieskiego konklawe, może tylko w jednym detalu nie był z nim zgodny - nie było białego dymu z komina Sztabu Generalnego obwieszczającego, że wyboru dokonano. Złośliwi mówili, że dymu nie było, bo w budynku sztabu po prostu nie ma kominów, ale kto by tam to rzeczywiście sprawdzał.

Zebranie dwudziestu ośmiu generałów uprawnionych do wyboru trwało jedynie cztery godziny. Gdy wyszli, pytano tylko, dlaczego przerwano posiedzenie, kiedy zostanie wznowione i jakie szanse mają poszczególni kandydaci. Reporterzy już biegli do telefonów, aby poinformować redakcje o nieoczekiwanej przerwie, telewizja nie miała czego transmitować. Wszyscy byli - jak to przy takich wydarzeniach - nieco zaangażowani, nieco nerwowi, nieco niecierpliwi.

Wtedy sekretarz posiedzenia zwrócił się do dziennikarzy żywo gestykulujących i zajętych samymi sobą.

- Proszę państwa - rzekł głośno, tak aby był słyszany jak najdalej - widzę, że wkradło się nieporozumienie, nie z naszej winy, za co przepraszam.

- Posiedzenie wyborcze generalicji Rzeczpospolitej Narodów zakończyło obrady.

Na te słowa wszyscy zamilkli. Natychmiast ruszyły korby kamer telewizyjnych, a sekretarz - upewniwszy się, że już na pewno jest filmowany i przekaz trafi do odbiorników - powiedział:

- W zgodzie z literą prawa, konstytucją RPN i w dobrej wierze dla pomyślności i bezpieczeństwa wszystkich naszych narodów, posiedzenie wyborcze generalicji dokonało wyboru nowego Marszałka.

Tu ostentacyjnie zawiesił głos, przedłużając swoje przysłowiowe pięć minut uwagi w telewizji. Po chwili, z miną uroczystą, ogłosił:

- Nowym Marszałkiem został dotychczasowy Główny Inspektor Sił Zbrojnych na wschodnie województwa, Generalny Inspektor Linii Bema, dowódca Rejonu Umocnionego w Brześciu nad Bugiem - dotychczasowy generał Tadeusz Jaworski.

Cisza zapanowała na krótką chwilę, przedłużyła się o kolejną - jakby nazwisko, które padło, nie chciało się nikomu zmieścić w głowie. Dziennikarze patrzyli po sobie z niedowierzaniem, jakby każdy z nich czekał, aż ktoś inny potwierdzi, że dobrze usłyszał.

To nie był kandydat, którego typowano. Nie był nawet wśród tych "poważnie rozważanych".

Pierwsze drgnęły brwi reporterów wojskowych - oni pierwsi zrozumieli wagę tej decyzji. Potem ruszyła reszta: szepty, nerwowe notatki, telefony wyciągane z kieszeni, krótkie przekleństwa wypowiadane półgłosem.

Zaskoczenie było tak powszechne, że przez chwilę nikt nie wiedział, czy powinien klaskać, zadawać pytania, czy po prostu stać i patrzeć.

W końcu ktoś z tyłu westchnął głośno, jakby podsumowując myśl wszystkich obecnych:

- Jaworski? Naprawdę...?

Sekretarz odwrócił się bokiem, pokazując swój lepszy profil do kamer telewizyjnych i gestem wskazał na zbliżającego się do mikrofonów Jaworskiego, jeszcze w tradycyjnym mundurze generalskim.

- Proszę państwa - obwieścił uroczyście - przed państwem Pan Marszałek Rzeczpospolitej Narodów, Tadeusz Jaworski.

Szum kamer narastał jak burza. Operatorzy przekrzykiwali się, ustawiając statywy, ktoś poprawiał ostrość, ktoś inny wymachiwał ręką, żeby usunąć kolegę z kadru. Mikrofony na wysięgnikach kołysały się nad głowami reporterów jak stado niespokojnych ptaków.

Ktoś odpalił lampę błyskową, ktoś inny potknął się o kabel, a w tle słychać było charakterystyczne trrr korb kamer telewizyjnych, które dopiero co ruszyły pełną parą.

Wszystko to trwało może dziesięć sekund, ale wyglądało jak mała bitwa o najlepszy kadr.

Jaworski podszedł do mikrofonów spokojnie, niemal beznamiętnie, jakby od dawna wiedział, że ten moment nadejdzie. Stanął. Poprawił mundur. Prezentował się jak typowy generał swoich czasów - z bagażem doświadczeń, rutyny i przeszłością wojennego dowódcy. Sumiasty wąs podkreślał jego pełną, ale dość surową twarz - twarz, która bez wojskowej otoczki mogłaby należeć do kogoś całkiem zwykłego, piekarza z przedmieścia czy rzeźnika stojącego za pieńkiem do dzielenia mięsa.

Spojrzał na salę.

I rzekł tonem człowieka, który zna odpowiedź na każde pytanie, ale dziś na żadne nie odpowie:

- Szanowni państwo. Dziękuję za zaufanie, jakim obdarzyła mnie generalicja Rzeczpospolitej Narodów. Przyjmuję ten wybór z poczuciem obowiązku i odpowiedzialności. Zapewniam, że dołożę wszelkich starań, aby służyć państwu i wszystkim narodom naszej Rzeczpospolitej najlepiej, jak potrafię.

Krótka pauza.

Szum kamer przycichł, jakby nawet one słuchały.

- Przed nami czas wyzwań, ale i czas możliwości. Wspólnie, w jedności i w duchu służby publicznej, będziemy kontynuować dzieło naszych poprzedników. Stabilność, bezpieczeństwo i rozwój - to wartości, które pozostaną fundamentem naszych działań.

Kolejna pauza.

- Dziękuję państwu. Na dziś to wszystko.

Ukłonił się sztywno, po żołniersku i odwrócił się od mikrofonów, nie czekając na pytania.

Reporterzy poderwali się, próbując coś krzyknąć, ale ochrona już ruszyła, a Jaworski zniknął w korytarzu sztabu, zostawiając za sobą tylko szum kamer i niedosyt, który media będą przeżuwać przez najbliższe dni.

Tego dnia to było wszystko, co miało związek z wyborem. Jednocześnie mało - i jednocześnie za dużo. Gazety napiszą o tym dopiero jutro, bo nawet popołudniówki zostały już puszczone w miasto bez tej informacji, gdyż nikt nie przypuszczał, że wybór będzie tak szybki. Nikt też nie spodziewał się, że to było tylko preludium do trzydniowych, błyskawicznych reform nowego Marszałka, który okazał się graczem politycznie bijącym na głowę swoich poprzedników i sobie współczesnych.

Rano, tuż po 9.00, zebrało się nadzwyczajne posiedzenie parlamentu - w trybie mocno przyspieszonym, ponieważ następnego dnia odbywał się pogrzeb starego Marszałka, a wszyscy parlamentarzyści, chcąc utrzymać swoje pozycje polityczne, zamierzali w tym wydarzeniu uczestniczyć i być w nim widocznymi.

W trzy godziny załatwiono wszelkie proceduralne formalności związane z powołaniem nowego Wodza Naczelnego. Osobne głosowania, stwierdzenie zgodności procedury wyboru z Konstytucją, uznanie ważności wyboru de iure, a na koniec uroczysta formuła.

"Zgromadzenie Narodowe, po wysłuchaniu raportu Komisji Kontrolnej, stwierdza prawomocność wyboru oraz zgodność onego z literą Konstytucji Rzeczpospolitej Narodów. Akt wyboru Marszałka uznaje się za dokonany i z chwilą obwieszczenia wchodzi on w pełną moc prawną."

Oklaski, ukłony, chwila dla prasy i telewizji, którą w nieograniczonej liczbie wpuszczono na salę obrad. Potem uroczysta przysięga Marszałka przed obiema izbami parlamentu i w obecności prezydenta, jego podpis na dokumencie.

Dziękujemy. To wszystko.

Można wrócić do pracy.

Następnego dnia pogrzeb starego Marszałka zdominował przekazy prasowe, choć informacje o wyborze nowego również musiały się pojawić. Po raz pierwszy prasa zaczęła nie nadążać za wydarzeniami. Telewizja wciąż miała zbyt niewielki zasięg, dlatego w informacyjnym wyścigu bezapelacyjnie wygrało radio.

Na przemian relacjonowano przebieg uroczystości pogrzebowych oraz kulisy wyboru Marszałka. Jak to zwykle bywa dla podbicia słuchalności, w audycjach dopołudniowych dominowały teorie spiskowe i niestworzone historie. Jednak wieczorem, gdy ucichły działa w nekropolii w Iganiach, a goście zaczęli się rozjeżdżać, skupiono się już niemal wyłącznie na wyborze. Słusznie zakładano, że było to wydarzenie ważniejsze niż to, jak zaprezentował się król angielski czy w co był ubrany prezydent USA.

Pierwsza potwierdzona informacja wywołała powszechne zdziwienie - generalskie konklawe nie liczyło dwudziestu ośmiu generałów, lecz jedynie dwudziestu pięciu.

Rano, przed posiedzeniem, Inspektor Sił Zbrojnych na Województwa Wschodnie i Linię Bema - który de facto powinien zastępować Marszałka - odwołał i przeniósł w stan spoczynku trzech generałów, szefów wywiadu, kontrwywiadu i Urzędu Ochrony Rzeczpospolitej. Pozbawił ich tym samym prawa głosu. Generał Rozwadowski, który - jak się okazało - jedynie próbował uzurpować sobie rolę zastępcy Marszałka (taka była wersja oficjalna), nie miał mocy sprawczej, by tym dymisjom zapobiec.

Wszystko odbyło się zgodnie z konstytucją i literą prawa, ponieważ Inspektor miał pełne uprawnienia do takich działań.

A potem wybuchła kolejna "afera", wyboru nie dokonano jednogłośnie.

Zaproszeni goście i dzwoniący słuchacze gardłowali, że "tak nie powinno być", że "to rozłam w armii może wywołać", że "to niebezpieczny precedens" i tak dalej. Zatelefonowano do profesora Domagalskiego, który - będąc niekwestionowanym autorytetem w dziedzinie prawa konstytucyjnego i autorem opinii prawnych na potrzeby rządu - miał orzec, cóż sądzi o nie jednogłośnym wyborze.

- Nic sądzić nie mogę - odparł rozbrajająco profesor przed mikrofonem Polskiego Radia - albowiem nie ma tu czego sądzić ani dopowiadać. W ustawie zasadniczej nie ma zapisu ani nawet sugestii, iżby wybór Marszałka - ówcześnie Hetmana, rzecz jasna - musiał zapaść jednogłośnie. Jedyna uwaga w tym przedmiocie powiada, że brać szlachecka, w wojskowym rygorze będąca i buławy generalskie nie dla ozdoby posiadająca - co oznacza wprost, iż czynnymi generałami pozostawać muszą - ma obowiązek dokonać wyboru Hetmana spośród własnego grona.

- Czyli wszystko odbyło się w należytym porządku? - dopytywał redaktor.

- Wszystko odbyło się w zupełnej zgodzie z literą konstytucji, co zresztą Zgromadzenie Narodowe uroczyście stwierdziło - rzekł profesor. - Roztrząsanie, czy jednogłośnie, bądź czy wszyscy byli obecni, pozbawione jest jakiegokolwiek sensu.

Mimo tych oczywistych wyjaśnień wszyscy chętnie drążyli temat, bo po prostu było o czym mówić po próżnicy, a ludzie takich tematów lubią słuchać.

A jak to naprawdę wyglądało?

Generał Władysław Sikorski, uchodzący za młodego - ledwie czterdziestodziewięcioletniego - człowieka, szans na stanowisko nie miał żadnych. Zwłaszcza że do Sztabu Generalnego trafił zaledwie dwa lata temu jako zwykły planista. Ale miał pomysł, plan i protektora.

Z Jaworskim znali się od czasów wyprawy na Wielkopolskę, gdy jako pułkownik w jego sztabie odpowiadał za plan operacyjny. Szybko przypadli sobie do gustu. Jaworski - praktyk, człowiek stawiający ludzi na odpowiednich stanowiskach i umiejący wykorzystywać ich talenty - późniejsze awanse Sikorskiemu ułatwiał. Zwłaszcza po tym, jak ten wziął za żonę Helenę, kuzynkę Jaworskiego (jeżeli wnuczkę siostry babki można tak nazwać).

A potem Marszałek prawie umarł.

Sikorski przedstawił plan, jak szybko i skutecznie usunąć "prawie" z "prawie umarł", gdy odkrył, że zięć Marszałka jest jedynym znanym krewnym starego wodza. Plan się powiódł. Hrabia Niżański, krewny Marszałka w linii mocno zszywanej, zgodę na odłączenie aparatury podtrzymującej życie wydał. Decyzja ta była wszystkim na rękę, a kraj jej potrzebował, więc dokładnie koligacji rodzinnych nie sprawdzano, by nic niepożądanego nie wyszło przy okazji.

Kolejny krok był trudniejszy, ale Sikorski na planach znał się doskonale.

Dwudziestu ośmiu generałów, którzy w zdecydowanej większości po prostu bezwolnie potwierdziliby stan zastany - czyli Rozwadowskiego jako wodza - było do przewidzenia. Wówczas Sikorski odkurzył konstytucję i znalazł zapis mówiący, kto w zastępstwie Marszałka urząd sprawować może. A może to robić najwyższy godnością wojskową generał w służbie pozostający.

Interpretując na czasy współczesne - nie był to szef sztabu.

Był to Inspektor Sił Zbrojnych na Województwa Wschodnie i Inspektor Linii Bema.

Funkcja od dawna jedynie tytularna, bez praktycznego zastosowania, okazała się kluczowa i nader przydatna.

Odwołanie trzech generałów - szefów służb - uszczuplało skład wyborców.

Generał Rozwadowski, pewny wyboru, obiecał ogólnie, że linię Marszałka utrzyma, zmian żadnych znaczących nie wprowadzi i wszystko toczyć się będzie "po staremu, dobrze i do przodu". I to był jego gwóźdź do trumny.

Jaworski obiecał rzeczy krótkie i konkretne - na zachodzie mamy Hitlera, który do wojny dąży, w Brześciu mamy bramę, którą wroga armia z przyszłości forsuje - a on sam najlepiej o tym wie, bo obroną dowodzi.

Jak zatem wszystko może iść "po staremu dobrze i do przodu", skoro właśnie trzeba wprowadzić modyfikacje - i to natychmiast?

Swoim wystąpieniem jednak raczej mało kogo przekonał, co było do przewidzenia. Dlatego za namową Sikorskiego nowych szefów służb uczynił z dotychczasowych zastępców, a szesnastu generałom Pułków Linii Bema* przedstawił na piśmie dalsze kontrakty dowódcze na czas nieokreślony. I to był tzw. strzał w dziesiątkę.

Generałowie pułków liniowych w swej większości sprawowali jedynie dowództwo tytularne, bo niemal stuletnia tradycja istnienia Linii Bema dawała dowódcy prestiż, pozycję i wszystko, co się z tym wiąże - także odpowiedni żołd. Dowództwo pułku liniowego zwykle było ostatnim etapem kariery większości generałów, więc trzymali się tej funkcji do końca. Znane były przypadki, gdy umierali na służbie w wieku powyżej osiemdziesięciu lat.

Pułki miały jednak szeroką kadrę i ciągle szkoliły nowe rzesze rezerwistów, dlatego faktycznym dowódcą był zawsze ktoś inny - młodszy, lepiej przeszkolony. Stan ten trwał i nikt nie próbował go zmieniać, bo funkcjonował właściwie. Dlatego przedstawienie generałom na piśmie, że mogą do śmierci dowodzić swoim pułkiem, było czymś więcej niż zwykłą obietnicą. Było prawnym uznaniem stanu zwyczajowego.

Wynik głosowania w pierwszym podejściu - które okazało się jednocześnie ostatnim - wyglądał następująco

19:6 na korzyść Jaworskiego.

*{Linia Bema - stały system obronny Rzeczpospolitej Narodów, ustanowiony w 1846 roku przez ówczesnego Hetmana Józefa Bema. Była to jedna z najważniejszych reform wojskowych XIX wieku, mająca na celu stworzenie jednolitego, równomiernie reagującego trzonu armii.

Linia została wytyczona od Wilna po Kamieniec Podolski, wzdłuż naturalnych przeszkód terenowych i rzek - jednak jej przebieg nie wynikał wyłącznie z geografii. Bem zaprojektował ją tak, aby każdy z rozlokowanych wzdłuż niej pułków miał możliwie podobną odległość marszu do wszystkich granic Rzeczpospolitej Narodów. Dzięki temu w razie zagrożenia z dowolnego kierunku państwo mogło liczyć na symetryczną, szybką i przewidywalną reakcję.

Wzdłuż Linii Bema rozmieszczono szesnaście Pułków zwanych Liniowymi, pełniących funkcję stałych jednostek kadrowych. Każdy pułk posiadał własny garnizon, magazyny mobilizacyjne oraz rezerwę terytorialną. W czasie pokoju pułki te funkcjonowały jako jednostki kadrowe, utrzymujące gotowość i szkolące rezerwistów.

W razie wojny każdy pułk był rozwijany do pełnego stanu osobowego, przekształcając się w Dywizję - zgodnie z planem pospolitego ruszenia, później przekształconym w plan mobilizacyjny obowiązujący nieprzerwanie od połowy XIX wieku.

Linia Bema przez dziesięciolecia stanowiła fundament obrony Rzeczpospolitej, a jej pułki - dzięki tradycji, stabilności i lokalnym kadrom - zyskały opinię formacji wyjątkowo lojalnych i odpornych na polityczne naciski. Większość pułków została wykorzystana w wojnie o Wielkopolskę w 1922 roku, zaś po odzyskaniu przez RPN terenów Śląska i Wielkopolski część z nich na stałe rozlokowano na tych obszarach.}

3

Następny dzień był dniem pogrzebu starego Marszałka. Nowy wódz nie pojawił się na uroczystościach - może nie chciał odbierać zmarłemu uwagi, która powinna należeć wyłącznie do niego?

Przed południem, gdy żałobna kolumna była wciąż na trakcie brzeskim, w Armijnym Dzienniku Rozkazów ukazało się pierwsze obwieszczenie nowego włodarza

MINISTERSTWO SPRAW WOJSKOWYCH

GABINET MARSZAŁKA RPN

ROZKAZ NACZELNY

Wobec nadzwyczajnych okoliczności bezpieczeństwa Państwa i na zasadzie art. 48 Ustawy Zasadniczej, nawiązując do chlubnych tradycji oręża polskiego, zarządzam, co następuje:

I. Przywracam instytucję Hetmana Polnego pod współczesną nazwą urzędową Pierwszy Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Narodów. Urząd ten przejmuje wszelkie historyczne prerogatywy Buławy Polnej.

II. Pierwszy Generalny Inspektor jest Pierwszym Zastępcą Marszałka RPN w zakresie dowodzenia operacyjnego i planowania strategicznego. W razie nagłego zagrożenia lub śmierci Marszałka przejmuje Naczelne Dowództwo.

III. Na stanowisko Pierwszego Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych RPN mianuję generała Władysława Sikorskiego, dotychczasowego Szefa Oddziału Operacyjnego Sztabu Głównego.

Rozkaz niniejszy ogłosić natychmiast w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. oraz odczytać przed frontem wszystkich garnizonów i oddziałów polowych.

MARSZAŁEK RZECZPOSPOLITEJ NARODÓW

Kiedy kondukt prowadzony przez żałobnego Polskiego Fiata wjeżdżał na nekropolię w Iganiach, w tajnej sekcji Dziennika Rozkazów pojawił się drugi akt.

GABINET MARSZAŁKA RPN

Warszawa, 15 grudnia 1931 r.

ROZKAZ SPECJALNY - ŚCIŚLE TAJNE

Na podstawie art. 48 Ustawy Zasadniczej, celem wypracowania nowoczesnych metod walki oraz osłony operacyjnej wojsk, powołuję z dniem dzisiejszym

KORPUS STUDIÓW I PRAKTYK POLOWYCH

PRZY SZTABIE GENERALNYM (KSPP SG)

Korpus przeznaczam do prowadzenia tajnych studiów taktycznych, doświadczeń z nowym materiałem wojennym oraz szkolenia kadr do działań specjalnych i nieregularnych.

Jednostka podlega bezpośrednio Sztabowi Generalnemu i pozostaje w wyłącznej dyspozycji Marszałka. Zwierzchnictwo ogólne powierzam Pierwszemu Generalnemu Inspektorowi Sił Zbrojnych.

Korpusowi nadaję pełną autonomię zaopatrzeniową, prawo poboru ochotników oraz delegowania żołnierzy z innych formacji. Wydatki pokrywane będą z pozycji specjalnych budżetu MSW.

Rozkaz sporządzono w trzech egzemplarzach.

Klauzula "ściśle tajne".

MARSZAŁEK RZECZPOSPOLITEJ NARODÓW

Jeszcze tego samego dnia, gdy uczestnicy ceremonii pogrzebowej opuszczali już cmentarz, Marszałek podpisał serię rozkazów awansowych. Do większości z nich dołączył niebieskie książeczki wojskowe z odpowiednimi adnotacjami - dokumenty, które w Rzeczpospolitej Narodów były często jedynym prawdziwym dowodem tożsamości. Wszelkie inne potwierdzenia wydawano wyłącznie na żądanie, na pojedynczych drukach instytucji uprawnionych do ich wystawiania.

Bardzo pracowite kilka dni Marszałka Tadeusza Jaworskiego dobiegały końca. Dokładnie sprawdził, czy wszystkie książeczki wojskowe są właściwe i zgodne z rozkazami awansów. Wezwał adiutanta i nakazał w trybie alarmowym przekazać dokumenty osobom widniejącym na listach.

Spojrzał na odręczną listę, aby upewnić się, że wszystko zostało wykonane właściwie.

- Podpułkownik Alojzy Stern ? pułkownik. Powierzyć dowództwo nowego Korpusu.

- Tadeusz Jaworski ? generał. Książeczka wojskowa z historią służby.

- Joanna Zagórska ? pułkownik pil. Oficer operacyjny Korpusu Studiów i Praktyk Polowych, książeczka wojskowa + dołączyć dyplom doktora (lub profesora) fizyki.

- Olga Wielicka ? pułkownik pil. Oficer operacyjny Korpusu Studiów i Praktyk Polowych, książeczka wojskowa z historią.

Lista obejmowała jeszcze kilkanaście nazwisk, ale wszystko wyglądało poprawnie.

Marszałek zgasił lampę, zamknął teczkę z rozkazami i po raz pierwszy od wielu dni pozwolił sobie na krótką myśl, że jutro zacznie się już zupełnie inna gra wojenna.

ROZDZIAŁ 2

Moja Droga Joasiu,

Wybacz, dziecko, iż zaniedbałem Cię w ostatnich czasach, lecz sama zapewne najlepiej wiesz, jak gorąco wyglądały sprawy państwowe w minionych tygodniach. Jeśli tylko obowiązki służbowe pozwolą i żadna nagła afera nie wybuchnie nam znowu w twarz, niezwłocznie na okres świąteczny przybędę do Brześcia. Sama wszakże przyznać musisz, żeś Ty sama poniekąd częścią owej największej z afer... Piszę to jednak z uśmiechem, więc nie bierz moich słów zbyt mocno do serca.

Po naszej ostatniej rozmowie długo rozmyślałem i wciąż jeszcze uwierzyć nie mogę, iż to wszystko może być prawdą - choć przecież wszelkie inne okoliczności całkowicie i niezależnie tę wersję potwierdzają. Wybacz również, że list ten chwilami przypominać może słowa pisane do własnej córki. Wiem, iż to niemożliwe, wiem, że zaledwie pół roku minęło, jak Ona tak nagle zniknęła, i wszystko wciąż jeszcze wydaje mi się czasem senną marą.

W sprawach, które Ci solennie przyrzekłem, podjąłem natychmiastowe działania. Oto, co udało mi się ustalić w przedmiocie dworu Kurzawa oraz jego mieszkańców. Majątek ów od wieków pozostaje niezmiennie w jednych rękach. Wspomniana przez Ciebie rodzina Borowieckich ma się tam dobrze, a wręcz doskonale. Być może dzieje się tak dlatego, iż cały nasz kraj poszedł ostatecznie inną, znacznie spokojniejszą drogą i nie doświadczyliśmy tych wstrząsów, których Twoja rodzina była niegdyś świadkiem i uczestnikiem.

Badający tę sprawę moi ludzie z referatu raportowali, iż to ród ze wszech miar godny, zasłużony, piastujący odpowiednie stanowiska honorowe oraz urzędy państwowe. Biznes drzewny prowadzą na skalę niespotykaną - to największe przedsiębiorstwo na całe Polesie, sięgające zapewne aż po Niemen. Skorzystałem przeto z nadarzającej się sposobności i wdrożyłem ich zakłady do rządowego planu modernizacji technologicznej. Będziemy wszak potrzebować gigantycznych ilości drewna, węgla i żelaza, aby owe Twoje i Twoich znajomych udogodnienia w ogóle wprowadzić w życie.

Wybacz, iż nie rozwijam szczegółów na papierze, lecz słowo pisane zawsze w niewłaściwe ręce popaść może. Co wiemy - to nasze, co zaś napisane - naszym być przestaje.

Twojemu przyjacielowi, Maksymilianowi, wydany został "żelazny pakiet" dokumentów osobistych, do którego sam Pan Marszałek nie mógłby mieć najmniejszych zastrzeżeń - o jego bezpieczeństwo nie musisz się zatem lękać. Zresztą teraz, gdy nowy Marszałek objął już pełnię władzy w państwie, wiem na pewno, iż wystawił Wam wszystkim w pełni legalne, normalne dokumenty obywatelskie, byście mogli bez przeszkód funkcjonować w społeczeństwie.

Na marginesie - choć to sprawa niemniej ważna - dodam, iż w Banku Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, którego potężna filja mieści się w Brześciu, tuż obok Hotelu Hetmańskiego, zdeponowałem na Twoje nazwisko znaczną sumę w gotówce. Pragnę, abyś cieszyła się pełną swobodą materjalną. Nie wiem wszak, jak dajesz sobie radę samopas, bez własnego grosza. Armia - jak to armia - wikt i kwaterunek zapewni, lecz o subtelniejszych potrzebach, zwłaszcza młodej kobiety, pamiętać nie będzie.

Gdy tylko uzyskam nowe wiadomości, niezwłocznie je skreślę lub - w miarę możności - osobiście Ci przekażę.

Kocham Cię najbardziej na świecie, choć pewnie sam jeszcze nie wiem o tem z całą dokładnością.

Zawsze Twój oddany

pradziadek

Generał Zagórski

***

Kurzawa nad Bugiem w wigilję Bożego Narodzenia 1931 r.

Najdroższa Joanno,

Pragnę Cię w pierwszych słowach mego listu upewnić, iż wraz z Xawerym dotarliśmy szczęśliwie na miejsce przeznaczenia i obaj cieszymy się najzupełniejszem zdrowiem.

Majątek Kurzawa zastaliśmy - rzec mogę śmiało - w stanie prawdziwego rozkwitu. Zanim jednak przejdę do szczegółowych wyłuszczeń, muszę przyznać, iż fortel, jaki Xawery obmyślił, okazał się ze wszech miar genialny. Jego rzekoma praca nad cyklem reportaży o nadbużańskich gniazdach rodowych, jako o dawnych i współczesnych ostojach polskości, otworzyła przed nami wszelkie podwoje.

Będąc tu od niemal tygodnia, zwiedziliśmy kawał przyległej ziemi, myszkowaliśmy po miejscowych cmentarzach, badali sioła i przysiółki, o czworakach folwarcznych wszakże nie zapominając. Xawery dokonał mnóstwa zdjęć fotograficznych. Otrzymasz je niezawodnie, jak tylko odnajdzie on w okolicy punkt, w którym zdoła owe klisze wywołać.

Teraz zaś do samego sedna naszej sprawy przechodzę.

Dwór Kurzawa, wraz z kilkoma tartakami rozlokowanemi po obu brzegach Bugu, należy do rodziny Borowieckich od dawien dawna. Ponoć od czasów Zygmuntowskich, a może i wcześniej, czego na razie, nie chcąc budzić podejrzeń, zbyt natarczywie nie dociekamy. Istotne, iż jest to gniazdo rodziny od wieków tu osiadłej, co potwierdzają nie tyle archiwalne pergaminy, ile rodowy cmentarz, gdzie odnaleźliśmy najstarsze mogiły z XVI stulecia.

Obecnie dobra te znajdują się w posiadaniu państwa Andrzeja i Heleny Borowieckich. Pan Andrzej sprawuje urząd Komisarza Ziemskiego na cały tutejszy okręg, aczkolwiek pochłonięty jest głównie nadzorem nad owemi tartakami i ich produkcją. Małżonka jego, pani Helena, podejmuje nas z rzadką gościnnością i chętnie snuje opowieści. Własnych dzieci nie posiadają - o przyczyny, rzecz jasna, nie godziło się pytać - a jedynym sukcesorem wydaje się ich siostrzeniec Benio (co pisze się zapewne Benon).

Abym mógł dociec, czy tutejsze realia odpowiadają wspomnieniom Twojej Babki tudzież innym relacjom, nakreślę Ci krótki opis tego dworu.

To klasyczna siedziba pańska z gankiem i kolumnadą, otoczona niskim, ceglanym murkiem, który gęsto porasta dzikie wino i bujna, swobodna zieleń. Na podjeździe wzrok przykuwa ogromny, z wielkim kunsztem utrzymany klomb kwiatowy. Wokół niego goście wciąż jeszcze wysiadają z kolasek i innych zaprzęgów konnych, gdyż o automobilach mechanicznych w tych bezdrożach mało kto słyszał. Jak wspomniałem, Xawery uwiecznił wszystko na fotografjach, możesz zatem moje opisy puścić mimo uszu - i tak bowiem nie rozpoznam piękna architektury ni przyrody, dopóki samo nie uderzy mnie w twarz.

Teraz o tem, co najważniejsze, a zarazem najtrudniejsze.

Liczyliśmy po cichu, że pośród dworskiej służby, ogrodników czy stajennych zastaniemy ledwie garstkę ludzi, co pozwoli łatwo ustalić, czy nasz poszukiwany stary pasterz kiedykolwiek tu bawił, lub czy przebywa tu aktualnie.

Niestety. Gospodarz zarządza czterema czy nawet pięcioma nowoczesnemi tartakami parowemi. Realizuje obecnie gigantyczny kontrakt rządowy, który - jak mniemam - mógł dojść do skutku za protekcją Twojego Dziadka, Pana Generała. Całemi dniami setki robotników ładują na wagony kolejowe sosnowe podkłady, ekspedjowane na Śląsk i do Wielkopolski. Ponoć służyć mają budowie nowych linij kolejowych, łączących huty i stalownie z centrum kraju w sposób szybszy i sprawniejszy.

Kto wie, czy Kurzawa nieświadomie nie bierze udziału w tem samem przedsięwzięciu, o którem wspominałaś mi w głębokiej tajemnicy. Tory kolejowe podciągnięto tutaj bezpośrednio z głównej magistrali brzeskiej, co dowodzi, jak wielką wagę państwową ma ta sprawa.

Wracając jednak do naszych zamysłów, rzeczą niemal niemożliwą wydaje się zbadanie, czy nasz człowiek tu bywał, lub czy kryje się tu obecnie. Chyba tylko ślepy traf mógłby nas nań naprowadzić. Nie ustajemy wszakże w poszukiwaniach, a o jakichkolwiek rezultatach powiadomię Cię niezwłocznie.

Uściski i ukłony od Xawerego niniejszem przekazuję, sam zaś swoje najczulsze wyznania dokładam. Brak mi Ciebie okropnie i tęskno mi bardzo, bom tu w gruncie rzeczy sam jak palec. Lecz czegóż się nie czyni dla najdroższej mej dziewczyny?

Całuję Twoje dłonie i raz jeszcze pozdrawiam,

Maksymilian Horowitz

ROZDZIAŁ 3

leśne okolice Brześcia nad Bugiem, koniec roku 1931

Zwiadowcy wysłani przez majora Połomskiego, po tym jak usłyszeli głośną kanonadę i strzelaninę z kierunku feralnej bazy pod Brześciem, niestety nie przynieśli dobrych wieści. Wszyscy byli niemal pewni, że to musi być atak brygady pancernej, którą dowództwo pchnęło jeszcze zanim wysłało ich - a skoro tak, baza musiała zostać zdobyta.

Niestety, tak się nie stało.

Gdy zwiadowcy dotarli na zbocza po drugiej stronie Bugu, skąd przez lornetki pryzmatyczne mogli spokojnie zlustrować sytuację, zamiast swoich żołnierzy zobaczyli niskie platformy przypięte do jakichś, prawdopodobnie wojskowych, ciągników. Obok pracowały dwa dźwigi polowe, niewielkie, o krótkich ramionach - widać było, że podnosiły tylko mniejsze elementy, głównie wieże i fragmenty pancerza czołgów T80. Dalej, bliżej zabudowań, stał większy dźwig, wyraźnie mocniejszy, który unosił przód jednego z wraków czołgu, żeby ułatwić jego wciąganie na platformę. W głębi, ustawione jak na defiladzie, stały BTRy - mniej lub bardziej pokiereszowane.

Całość wyglądała na powolną, metodyczną operację: podnoszenie, podkładanie belek, przeciąganie linami, ustawianie wraków na platformach. I tyle zostało z naszej inwazji, mogli pomyśleć zwiadowcy, gdy opuszczali miejsce obserwacji.

Major Połomski w tym czasie nie próżnował. Wraz z jedynym żołnierzem, który deklarował, że mówi po polsku, poszli do Brześcia. Szerokim łukiem, nadkładając aż piętnaście kilometrów, bo dopiero wtedy trafili na odpowiednią łódkę, którą mgli przepłynąć rzekę.

Major nadal miał w Brześciu wynajęty pokój w hotelu i kwaterę, którą opłacił za rok z góry i z której korzystał, gdy oddział czekał na mokradłach. Nie sztuką było się do kwatery dostać - sztuką było zorganizować cywilne ubrania, prowiant i wszystko to potem okrężną drogą, pieszo i łódką, przetransportować na drugi brzeg. To głupi pomysł, przyznał sam w duchu Połomski. Potrzebujemy furgonetki i łutu szczęścia, żeby po prostu przejechać przez most brzeski.

Miał prawie dwieście dwudziestozłotowych banknotów, które zrobił mu wydział fałszerstw w domu na podstawie jedynej dwudziestki, jaka zawieruszyła mu się w kieszeni, kiedy uciekał przez bramę.

- Są nawet lepsze od oryginałów, wyprane, zdekatyzowane, bezpieczne - zachwalał oficer, który mu je wręczał.

Rozmienił dwie dwudziestki na targu, bo jednak do żadnego sklepu z tym chodzić nie chciał. Ale zakup jakiejś używanej furgonetki to będzie najmniej pięćset złotych, więc trzeba będzie zapłacić tymi "lepszymi od oryginalnych".

W Brześciu były dwa punkty sprzedaży aut przechodzonych, jak je nazywano. W obu była łącznie jedna furgonetka - dość stary Citroën, pamiętający na pewno tutejsze lata przedwojenne. Kupili ją za czterysta dwadzieścia pięć złotych, z pełnym bakiem paliwa, co dość skutecznie wytargował zabrany przez Połomskiego żołnierz mówiący po polsku.

- Nieźle, Władek - pochwalił go po polsku major, chrząkając jego Władimirowskie imię na bardziej miejscowe "Władek". - Jutro na targ, a potem modlimy się do wszystkich świętych, żeby ruch na moście był duży i żeby żadnych papierów nie sprawdzali.

Tu przynajmniej wszystko poszło według planu majora. Zakupili bluzy robocze zapinane, bez dopasowanego kroju, co było najważniejsze, spodnie robocze z szerokim pasem, płócienne koszule w jednym rozmiarze, "dużym", do tego parę płaszczy i kufajek. Znaleźli jeszcze dość duże płócienne worki na ramię, ściągane sznurkiem - i mieli komplet. Buty zostawili swoje, nie były typowo wojskowe, więc nie stanowiły zagrożenia przy rozpoznaniu. Ot, nieznany w okolicy model porządnych skórzanych butów, może górskich.

Potem prowiant - trochę kiełbasy, chleb, słonina i skrzynki z oranżadą.

Furgonetka była niemal do połowy zapełniona, a jeszcze musieli naładować drewna, które to głównie wieźli zwyczajnie na opał - w końcu zima miała nadejść lada chwila.

Na moście ruch był spory, jak to w dzień targowy, i tylko dwóch policjantów, ciągle zajętych tłumieniem sprzeczek, kierowaniem furmankami, żeby pod samochody nie wjeżdżały, i zwykłą robotą porządkową. Przejechali bez problemu.

Godzinę później byli pod starymi barakami robotników leśnych. Zwiadowcy też już wrócili.

Wieści były w zasadzie druzgocące. Połomski widział to w oczach tych chłopaków, mimo że większość z nich to weterani wielu konfliktów i niejedno już widzieli, z niejednej opresji wychodzili i teoretycznie żadna sytuacja nie była dla nich bez wyjścia. Było jednak małe, kluczowe "ale".

Zawsze, na końcu każdego zadania, gdzieś tam, z tyłu głowy - często nieosiągalna, czasem okupiona stratami i cierpieniem, czasem nawet śmiercią - była ich ziemia, ich świat, ich baza. Miejsce, do którego mogli wrócić, odpocząć, powspominać, jak było ciężko, i czekać na nowe zadanie, na nową operację, która przyniesie kolejne wyzwania, jakie potem w kręgu przyjaciół będą mogli roztrząsać przy piwie, ciesząc się, że są potrzebni, że żyją, że znów mogą działać.

Widział to po wielokroć. Sam bywał w życiu w niezłych opałach, czasem w sytuacjach niby bez wyjścia. A teraz?

Przebierali się w milczeniu w cywilne ubrania przywiezione z Brześcia, zabierali ze zdjętych mundurów wszystko, co mogło się przydać, a co nie było od razu podejrzane. Połomski cierpliwie i ze spokojem tłumaczył:

- Zamki błyskawiczne, rzepy, syntetyk, paski z grawerem, nawet skarpety, jeśli mają jakieś wojskowe znaczki - wszystko do dołu.

Wskazywał przy tym na dół, który kazał wykopać i w którym wszystko, co niepotrzebne i podejrzane, mieli zasypać.

- Zostawiamy dwa noże i jedną kuszę, dopóki będziemy w lesie. Przyda się nawet do polowania - jeść trzeba. Reszta do dołu. Od tego w dużej mierze zależy wasz przyszły los.

- Co robimy, majorze? - pytania zaczęły spadać na niego z każdej strony. W końcu coś należało postanowić.

- Nie jestem waszym dowódcą, to chyba jasne - zaczął ostrożnie.

Od razu usłyszał sprzeciwy, że jest, że najstarszy rangą, że tak jest normalnie.

- To teoria armii, której tu nie ma - odpierał Połomski. - Ale powiem wam, co ja myślę, a wy musicie sami zdecydować.

- Pan mówi, majorze. Słuchamy.

- Jest kilka możliwości - zaczął. - Najpierw musimy sobie zdać sprawę z faktu, że nie wrócimy do domu i że nasi prawie na pewno tu nie przyjdą.

- Będą próbować do skutku, na pewno im się uda...

- Być może - zgodził się major - ale wątpię. Bramy broni oddział z naszych czasów, co odczuliście na własnych skórach. Mają sprzęt, możliwości i całą miejscową armię z zapleczem, która jak na razie wykonuje ich rozkazy, bo bronią wspólnie tego samego. Teraz mają jeszcze nasze czołgi, BTRy i cholera wie co jeszcze.

W niedługim czasie ta miejscowa armia zacznie się modernizować na bazie ich wiedzy i zdobytego sprzętu. Za kilka lat to będzie najlepsza armia na tym świecie - westchnął. - Natomiast za kilka lat prawdopodobnie nie będzie już naszego świata.

- Powiem, co myślę - odezwał się jeden z żołnierzy. - Przedrzyjmy się do naszych tutaj, przynajmniej to jakaś szansa.

Pomruk, uciszanie, a nawet gwizdy zakłóciły dalszą wypowiedź.

- Niech major powie, co uważa! Niech mówi!

- Dobrze - westchnął Połomski. - Jest kilka możliwości, które widzę.

Popatrzył po siedzących w kręgu ludziach i zdał sobie sprawę, że gdyby pośrodku było ognisko, można by pomyśleć, że to obóz skautów.

- Pierwsza to taka, że próbujemy dostać się do Rosji.

Pomruki zadowolenia i szepty zaczęły przybierać na sile. Major podniósł dłoń.

- Dajcie wyjaśnić, a potem będziecie komentować. Rosja ma plusy, bo to "nasza matuszka", powiecie. Otóż nie. Tu jest carstwo i system taki, jaki nasi pradziadowie obalili w czasie rewolucji.

Załóżmy, że przyjmą nas, uwierzą, bo im pokażemy, jak się robi fajne rzeczy, o których nie mają pojęcia. Może dadzą pałace nawet, kto wie. Ale mogą też zupełnie wtrącić do lochu, jak w średniowieczu, i zapomnieć o nas.

Umilkł, bo szmery znowu się nasilały. Nie zamierzał ich przekrzykiwać. Uciszyli się sami.

- Druga możliwość - idziemy na południe. Dostajemy się do Turcji, przykładowo. Może też być Bułgaria - tam również mają cara, jakbyście nie wiedzieli.

Więc dostajemy się tam i zostajemy oddziałem najemnym. W tym świecie, jak w każdym innym, są tacy, co zapłacą za takie umiejętności jak wasze. Akcje, operacje - będzie jak w Wimpel, tylko jeszcze spora kasa dla każdego. Przewiduję może niezbyt długie życie, ale raczej na bogato.

- Trzecia możliwość - zmieniamy barwy narodowe i przyłączamy się do armii, która niebawem będzie potęgą w tym świecie, jeśli nic się nie zmieni.

Tu nie było szeptów - tylko od razu głośny pomruk i złorzeczenia.

- Zabijali naszych jak zwierzęta na polowaniu! Nie brali jeńców! Barbarzyńcy! Polska hołota! Lachy przeklęte!

Z każdej strony słyszał podobne wybuchy.

- Spokój! - Połomski się zirytował. - Co wy, małe dzieci u babci na ognisku jesteście, czy komando najlepszej drużyny taktycznej od tajnych operacji?

Poskutkowało.

- Wy byście zrobili co innego na ich miejscu? Pewnie nie. Wojna to wojna, a tu konwencje nie obowiązują ani nas, ani ich. Nie martwię się tym, że do nas strzelają - tylko jeszcze nie wymyśliłem, jak ich skutecznie przekonać, że możemy być przydatni.

- Ten oddział, co pan major mówił, że broni bramy - to są ci, co nam uciekli przez bramę z Terespola. To zwykli żołnierze, pogranicznicy. Jesteśmy od nich kilka razy lepsi!

- Możemy zaoferować szkolenie ich armii na takim poziomie, jakiego ci Polacy nie są w stanie dać.

- Możemy też zająć tę bazę, jak już nas wpuszczą i dadzą broń, otworzyć bramę...

- Umiesz, synu, otworzyć bramę? - zapytał Połomski. - Bo ja nie umiem.

- Dowiemy się, jak będziemy w środku!

- Być może jest to jakaś opcja na potem - mruknął major. - Ale najpierw trzeba się z nimi w ogóle dogadać.

- To szkolenie to nasz główny atut. Tu się nie da oszukać, więc będą widzieć, że naprawdę to robimy - rzucił ktoś z kręgu.

- Ta, a jak już ich wyszkolimy, to na nich napadniemy. Plan kurewsko idealny - ripostował inny.

- Ostatnia opcja dla każdego - rzekł major. - Każdy decyduje za siebie. Pokazałem wam możliwości, sami zdecydujecie.

Opcja indywidualna jest taka, że wszyscy znacie angielski. Możecie się zamustrować na jakikolwiek statek w Bułgarii czy Grecji i popłynąć daleko stąd, licząc na spokojne życie z dala od tego... wszystkiego.

- A pan, majorze? Co pan wybiera?

Cisza, która zapadła po tym pytaniu, była natychmiastowa. Połomski przeczesał siwe włosy ręką.

- Ja? Najchętniej emeryturę z wnukami - zaśmiał się całkiem szczerze.

Wszyscy mu zawtórowali gromkim śmiechem. Gdy ucichł, mówił dalej:

- Powiem wam, bo nikogo innego z naszej Rosji już pewnie nie spotkam.

Zawahał się, a może tylko szukał właściwych słów.

- Trzydzieści lat służby to bardzo długo, żeby wiedzieć, kiedy coś się musi skończyć, bo nie ma prawa dalej trwać... Ale tu - położył rękę na piersi - tu zostaje pewność, że gdyby matka wezwała, stawiłbym się zawsze.

Nikt się nie odezwał, mimo że przecież major na pytanie nie odpowiedział. On sam wstał ze swojego siedzenia i rozejrzał się po polanie, oceniając, czy wszystko jest odpowiednio ukryte.

- Pójdę z tymi, których będzie w jednym wyborze najwięcej.

Bladym świtem przy opuszczonych barakach robotników leśnych nastał ruch, który nijak nie współgrał z widokiem opuszczonego miejsca. Ludzie pojawiali się na polanie, krzątali się przy swoich sprawach, upychali coś w płóciennych przepastnych worach, poprawiali swoje siermiężne ubrania, słychać było szmer cichych rozmów, a z lasu dobiegały odgłosy budzącego się dnia. Ludzie na polanie zbierali sięw kilku grupach coraz intensywniej dyskutując, być może przekonując siebie nawzajem, być może po prostu rozmawiając.

Major Połomski pojawił się wśród nich ostatni, wcześniej z daleka obserwując co się dzieje zarówno na polanie przed barakami jak i dalej, w lesie i na ścieżce do niej prowadzącej.

- To mówcie - rzekł w przestrzeń niezbyt głośno. - Kto się na co zdecydował?

Rozmowy ustały, czuć było, że to ta chwila, która będzie mieć znaczenie dla ich życia właśnie nadeszła i zaraz zacznie się dla każdego z nich być może ostatnia istotna operacja taktyczna w życiu, a może tylko po prostu kolejna, jedna z wielu?

- Przedostaniemy się do Rosji - zaczął któryś z nich. - Ja Wasia i Wańka zdecydowaliśmy, że tak właśnie zrobimy.

- Ja z Nikołajem i Giennadijem popłyniemy do Ameryki - oznajmił następny przestępując z nogi na nogę. - Plan mamy dobry majorze - zapewnił ten zwany Wasią - wszyscy wsiądziemy do pociągu do Kijowa na stacji w Kowlu, pójdziemy na południe wzdłuż Bugu, przejdziemy brodem albo znajdziemy łódkę...

- Wyskoczymy przed granicą i przejdziemy lasami, przecież to nie nasze czasy i granice nie są tak chronione, na pewno nie będzie problemu - dokończył Nikołaj.

- To sześciu jak rozumiem - skwitował major - a reszta?

- Przyłączymy się do miejscowych, a pan major wymyśli jak - rzekł z uśmiechem ten, którego Połomski ochrzcił imieniem Władziu.

- Czyli postanowione - Połomski już myślał nad kolejnymi ruchami, rozejrzał się po polanie choć nie było ku temu powodu, zbierał po prostu myśli - W furgonetce jest pełny bak paliwa, to starczy na jakieś 400 kilometrów nawet. Weźmiecie ją - zwrócił się do tych którzy ruszali na Kijów - pojedziecie traktem brzeskim do pierwszej jakiejkolwiek drogi na południe. To tereny prawie dzikie, nawet nie wiem czy jakieś drogi poza traktami tam są ale furgonetka powinna dać radę. Przekroczycie rzekę jakimś mostem, bo w końcu jakiś będzie, nie przeprawą promową, tylko mostem, to ważne - popatrzył na czwórkę ludzi, którzy słuchali i potakiwali w milczeniu. - I proponuję wybrać mniejszą stację w mniejszym miasteczku, gdzie po prostu podjedziecie pod dworzec, zostawicie auto i nikt specjalnie się tym nie zainteresuje.

- No jeśli autem to tak zrobimy, trochę to zmienia sytuację - zgodził się Wasia.

- Zatem cóż, powodzenia, bo się chyba już nie zobaczymy - stwierdził major. - Ruszajcie jak najszybciej.

- Powodzenia majorze!

Odjechali w niecałe pół godziny później. Ścieżka i las były jeszcze wilgotne od porannej rosy więc nawet kurz nie wzbił się pod kołami Citroëna.

Kiedy auto zniknęło między drzewami, na polanie zapadła cisza. Taka, która nie jest naturalna dla lasu o świcie - cięższa, gęstsza, jakby sama przestrzeń czekała na kolejny ruch.

Połomski stał chwilę nieruchomo, słuchając, jak odgłos silnika cichnie, aż w końcu rozpłynie się w porannej wilgoci. Dopiero wtedy odwrócił się do tych, którzy zostali.

Twarze zmęczone, ale zdecydowane. Każdy z nich wiedział, że od tej chwili nie ma już nic pewnego, nic wynikającego z założeń operacyjnych czy wcześniej ustalonych planów taktycznych. Dalej była tylko improwizacja i instynkt.

- No dobrze - powiedział cicho. - Teraz my.

Ci, którzy zostali, zebrali się bliżej, jakby instynktownie. Niektórzy poprawiali pasy, inni sprawdzali buty, ktoś nerwowo zaciskał dłonie na pasku torby. Wszyscy czekali.

- Pójdziemy popatrzeć na ich bazę z tego miejsca, gdzie byliście na zwiadzie - powiedział Połomski. - Tylko teraz musimy dowiedzieć się jak najwięcej.

- Potem, - zastanowił się chwilę - potem pójdziemy do Brześcia poszukać asów w rękawie...

ROZDZIAŁ 4

Rejon Umocniony Brześć nad Bugiem, koniec roku 1931

Minęło znacznie więcej niż dziesięć czy jedenaście dni, o których wspomniała Joanna, przewidując reakcję Rosjan. Baza znowu zaczynała przypominać rejon umocniony Brześć, jak miała w nazwie. Wraki rosyjskich czołgów i wozów piechoty, po trzech dniach ciężkich prac, udało się w końcu dostarczyć na wojskową bocznicę kolejową. Samo "przerzucenie" ich z lawet kołowych na lawety kolejowe zajęło kolejne trzy noce. Na wszelki wypadek w dzień przerywano wszelkie prace, zasłaniano szczelnie każdy centymetr nieznanych współczesnym konstrukcji i oczyszczano teren z jakichkolwiek przypadkowych świadków, którzy mogliby coś zobaczyć.

Stern osobiście nadzorował przeładunek i kilkakrotnie sprawdzał, czy żołnierze rzetelnie pełnią wartę i wykonują rozkazy, zgodnie z wyznaczonymi zadaniami. To właśnie na tej bocznicy kolejowej odnalazł go osobisty kurier GISZ generała Sikorskiego, który przekazał mu rozkazy - awans na pułkownika, objęcie stanowiska zastępcy Wydziału II oraz dowództwa nad nowo utworzonym Korpusem Studiów i Praktyk Polowych (KSPP SG). W odręcznym piśmie generała przeczytał, że ma rozpocząć tworzenie korpusu natychmiast i że otrzymuje pełną autonomię finansową w ramach przewidzianego budżetu. Preliminarz budżetowy znajdował się w załączeniu.

Gdy Stern odnalazł rzeczony preliminarz, naliczył piętnaście kartek zadrukowanych najmniejszą możliwą czcionką.

"Czy oni zwariowali?" - pomyślał. - "Najpierw muszę zatrudnić księgowego".

Ale w duchu był zadowolony. Winnicki przekazał dalej jego raport z projektem, a nowy marszałek nie czekał z decyzją. Czyżby szło nowe? - zastanowił się. Oczywiście, poza tym "nowym", które już i tak przyszło.

W dalszej części pisma generała wyczytał, że proponowana lokalizacja obozu szkoleniowego jest właściwa i że należy modernizować zarówno ten teren, jak i garnizon w Kielcach, gdyż wspomniany obszar jest obecnie najlepiej skomunikowany nową łącznością ze stolicą.

Po powrocie do bazy Stern, bez zbędnego roztaczania wizji, zaproponował swojemu przyjacielowi Markowi Hrynickiemu nową robotę.

- Spodziewam się - zaczął zachęcająco - że masz już dość robienia za żołnierza. Z założenia jesteś policjantem i jako szef bezpieczeństwa nowego korpusu będziesz i bardziej przydatny, i lepiej wykorzystasz swoje umiejętności. Nie wspomnę o odpowiednim dodatku finansowym, aucie służbowym i oczywiście właściwej kwaterze.

Hrynicki wyglądał na jednocześnie zadowolonego i lekko przybitego, choć - jak się Sternowi zdawało - z powodów zupełnie innych niż sama oferta.

- Coś poważnego w życiu prywatnym? - zapytał, przypominając sobie, że jego relacje z major Wielicką były nieco inne niż służbowe, przynajmniej gdy patrzyło się z boku.

- Aż tak to może jeszcze nie, ale sam wiesz... - wymamrotał Marek.

- Wszyscy oni mają teoretyczny przydział do naszego korpusu. Postawimy to wszystko w ruch i zobaczymy, kto i do czego będzie potrzebny - uspokoił go Stern. - A na razie masz auto służbowe. Z Kielc do Brześcia to nie jest jakaś abstrakcyjna odległość.

- Wiesz, że nie przepadam za autami. Wolę pociągi. Ale niech tam, przeżyję - zgodził się Hrynicki.

- Czyli pojaw się w garnizonie w Kielcach w miarę bezzwłocznie. Stamtąd będziemy zaczynać.

Rozstali się umówieni, a Stern wciąż nie mógł pojąć, jak można nie lubić jeździć autem.

Rozkazy marszałka dotarły do bazy kilka dni później. Zaraz za nimi przyjechała pierwsza, próbna partia nowych mundurów dla wojska, wykonana w zakładach włókienniczych w Zgierzu. Najbardziej zadowolony z nich był pułkownik - teraz już oficjalnie, z papierami - generał Zagórski. Wreszcie mógł pozbyć się sztywnej marynarki z jeszcze sztywniejszym kołnierzem i włożyć prawie normalne moro.

Prawie normalne, bo różnice jednak były: zdecydowanie mniej kieszeni, brak rzepów i zamków błyskawicznych, wszystko na tradycyjne guziki. Szczęśliwie kurtka i spodnie miały ściągacze, co eliminowało konieczność używania paska - zawsze to jakiś plus.

Kompletów było sto sztuk, a kwatermistrz - z natury człowiek nierychliwy, wręcz działający powoli - znalazł się nagle pod obstrzałem wszystkich ludzi w bazie, łącznie z kucharzami i stajennymi, którzy również ustawiali się w kolejce po nowe, fantastyczne mundury.

Młody, wiecznie zadowolony Jamróz ubrał siebie i swoją drużynę wspierającą operatorów GROM jako jeden z pierwszych, co natychmiast wzbudziło zazdrość i złośliwe uwagi całej reszty bazy. Ludzie tworzyli już skomplikowane listy zapisów do kolejki po nowe mundury, a on po prostu się pojawił - cały w nowym, jakby szytym na miarę.

Wszedł do centrum telewizyjnego, jak zaczęto nazywać salę operacyjną z wciąż niedokończoną przebudową, zapewne po to, by wymienić spostrzeżenia z grupą dowódczą... albo po prostu pochwalić się zaradnością i nowym uniformem.

- Panie puł... generale - zmitygował się, gdy zobaczył Jaworskiego również w nowym mundurze, z trzema gwiazdkami na pagonach. - Nowy marszałek działa jak ekspres pośpieszny - stwierdził, wyjmując niebieską książeczkę wojskową. - Paweł Jamróz, kapitan, historia służby utajniona... ale jednak jest. Tylko nie napisali, ile żołdu mi się należy, zwłaszcza zaległego - zaśmiał się. - A tak na poważnie, panie generale... co robimy dalej?

Pytanie nie było ani odkrywcze, ani pierwsze, ani jedyne. Scenariusz działania wciąż pozostawał w zawieszeniu. Tylko kilka osób znało teorię - a właściwie prawdę - którą przedstawiła doktor Zagórska. Prawdę, która ciążyła wszystkim coraz mocniej.

Na razie przedstawiono dowództwu plan zablokowania bramy, opracowany przez major Zagórską. Projekt nie wymagał wielkich nakładów ani specjalistycznych materiałów - opierał się na ustawieniu lekkiej konstrukcji szkieletowej wokół miejsca, gdzie zwykle formuje się brama, oraz na rozmieszczeniu dwunastu modułów w równych odstępach, tworzących geometryczny pierścień.

Każdy moduł był po prostu skrzynką wielkości radia polowego, ustawioną na trójnogu i skierowaną krótką anteną w środek pola bramy. W środku znajdowały się znane elementy - lampy, cewki, transformatory - ciężkie, metalowe, solidne, jak cała technika obecnych czasów. Jedynym obcym elementem było niewielkie pudełko z nowej epoki, ukryte wewnątrz obudowy. To ono miało pilnować, by wszystkie skrzynki pracowały w jednym rytmie, jak orkiestra grająca według tego samego taktu.

Zadaniem modułów było wysyłanie fal, które bramę zagłuszą. Nie niszczyły jej i nie zamykały siłą - po prostu nie pozwalały jej złapać stabilności. Zagórska porównała to do sytuacji, w której kilku ludzi zaczyna mówić jednocześnie, a ten po drugiej stronie nie może się przebić ze swoim głosem. Brama wtedy migocze, traci kształt, aż w końcu zapada się sama, jakby ktoś odciął jej zasilanie.

W raporcie dodała jeszcze jedno zdanie, które generałowie zapamiętali najlepiej:

"Jeśli skrzynki będą buczeć, brama się nie otworzy."

Oczywiście dołączono do raportu kilka niezrozumiałych wzorów fizycznych i matematycznych oraz parę nazw, które nic nikomu nie mówiły - tak, by nie wyglądało to na rozwiązanie typu "splunąć i gotowe".

Zagórska wyjaśniała to Jaworskiemu, mówiąc mu jednocześnie, co tak naprawdę musi zbudować.

- Te dwanaście skrzynek nie wysyła byle czego - tłumaczyła. - Każda z nich generuje falę o niskiej częstotliwości, taką, jaką potrafią wytworzyć lampy i cewki z tutejszych czasów. To surowy sygnał, stabilny i mocny, ale sam w sobie niewystarczający. Dopiero nasze urządzenie nakłada na tę falę modulację o zmiennej fazie - coś, czego technika tutaj nie potrafi zrobić. W efekcie każdy moduł wysyła nie jedną falę, ale ciągle zmieniający się wzór zakłóceń, który nie daje bramie złapać rytmu.

Brama utrzymuje się dzięki własnej fali nośnej - bardzo regularnej, bardzo uporządkowanej. Pierścień miał tę regularność rozbić. Fale z modułów nakładały się na siebie, tworząc coś w rodzaju szumu interferencyjnego. Dla bramy wyglądało to tak, jakby ktoś ciągle popychał ją z różnych stron - nie mocno, ale wystarczająco chaotycznie, by nie mogła się ustabilizować.

- W praktyce, jeśli skrzynki buczą, to znaczy, że ich fale się nakładają, a jeśli się nakładają, to brama nie ma prawa się otworzyć. To cała tajemnica - uśmiechnęła się. - Ale to teoria. Falę nośną bramy ustaliłam na podstawie dwóch ostatnich zapisów - i to są jedyne zapisy. Teoretycznie były takie same. Zatem na pewno zablokujemy bramę o takiej samej fali nośnej. Nie wiemy jednak, czy każde przejście ma identyczną.

- Czyli nadal strzelamy kulą w płot, tylko że płot może się okazać betonową zaporą - skwitował Jaworski.

- Otóż to - potwierdziła Joanna. - Nie mam możliwości modulowania zagłuszeń na bieżąco. Mogę jedynie zapisać falę nośną i dostawić kolejny krąg z kolejnym wzorem na przyszłość.

- Jasne - zgodził się Jaworski. - Przemyślałem też, co bym zrobił na miejscu Rosjan, skoro poprzednie ataki zawiodły. Wydaje mi się, że skoro czas, który określiłaś na ich reakcję, już dawno minął, wysłali do nas inny atak.

- Czyli? - zapytała Joanna. - Większa ilość sprzętu, stąd dłużej idzie przez bramę?

- Dokładnie. Wysłali kawalerię powietrzną - rzucił krótko. - Ja zaatakowałbym masą dronów, bo ich łączna masa jest najmniejsza, a potem rzuciłbym śmigłowce. Ale chyba już załapali, że muszą to zrobić w jednym przejściu.

- Czyli nalot... - zamyśliła się Joanna. - Brama nie skierowała ich wstecz w czasie, bo już dawno by tu byli, jeszcze przed ostatnimi atakami. Zatem będą tu w ciągu miesiąca, chyba że udało im się przepchnąć przez bramę więcej sprzętu niż ostatnio...

- Tak czy inaczej, mamy jeszcze trochę czasu.

- Jadę do Warszawy - oznajmiła Zagórska. - Tylko w ich magazynach możemy zbudować urządzenia do pierścienia zagłuszającego. Niezależnie od tego, co się wydarzy, bramę musimy zablokować. Mam też pomysł, jak to zrobić permanentnie, ale muszę skonsultować go z naszymi ludźmi z NATO, którzy są właśnie w Warszawie i Bóg wie, co tam aktualnie tworzą.

Po tych wydarzeniach minęły kolejne dni, coraz bardziej wypełnione przygotowaniami do spodziewanego ataku z powietrza. Złożono kilka zdobycznych rosyjskich dronów, wypuszczono je w powietrze, by pokazać żołnierzom, z czym mogą się zmierzyć. Ku zaskoczeniu Jaworskiego i innych ludzie z dzisiaj przyjęli to z ogromnym zaciekawieniem, ale bez przerażenia czy panicznego lęku. To był istotny szczegół - eliminował z przygotowań całą część dotyczącą oswajania "niezrozumiałego", bo nowy stan rzeczy przyjęli jako normalny.

Plan obrony nabierał realnych kształtów. Do bazy trafiły nowiutkie baterie dział przeciwlotniczych 40 mm Bofors i kilkanaście kolejnych baterii armat 75 mm prosto z zakładów uzbrojenia w Katowicach i Starachowicach. W sumie w niebo po obu stronach Bugu nad teren otwierania się bramy skierowano ponad setkę luf. Jaworski zdawał sobie sprawę, że skuteczność przeciw śmigłowcom będzie minimalna - celowniczy musieliby trafić w wirniki lub śmigła, co byłoby szczęśliwym zbiegiem okoliczności. Ale sto szybkostrzelnych armat dawało szansę na kilka takich zbiegów. Do dronów trzeba będzie strzelać z karabinków tuż przy bramie, zanim się rozprzestrzenią. Trenowano strzelanie do rzutek - niby też obiekt w ruchu, ale...

Potem nastał czas świąteczny. Uroczysta wigilia, choinka, opłatki. Ludzie z przyszłości dawno nie widzieli takich obrazków - wszystko wyglądało trochę jak z bajki, trochę jak z pocztówki z ubiegłego wieku, trochę nierealnie.

Gdy dodatkowo Jaworski, jako dowódca bazy, otrzymał raport z datami wszystkich świąt religijnych, w których Siły Zbrojne RPN mają obowiązek zapewnić żołnierzom odpowiednią oprawę lub udzielić przepustek okolicznościowych, prawie złapał się za głowę.

- Boże Narodzenie - 25 grudnia

- Prawosławne Boże Narodzenie - 7 stycznia

- Nowy Rok / Świętej Bożej Rodzicielki - 1 stycznia

- Święto Trzech Króli - 6 stycznia

- Chanuka - 30 grudnia

- Tu BiSzwat - 15 stycznia

- Ramadan - w tym roku w marcu, w wojsku ograniczony do uroczystego Id alFitr

- Buddyjski Nowy Rok - przełom grudnia i stycznia

- Makar Sankranti - 14 stycznia

Odręczna notatka dowódcy garnizonu, ku jego uldze, zmniejszała jednak liczbę uroczystości.

"Aktualnie w garnizonie i na obszarze umocnionym Brześć nie ma żołnierzy deklarujących wyznanie buddyjskie lub hinduistyczne."

Co najciekawsze - jak ustalił Jaworski - w każdym z powyższych świąt na terenie garnizonu może wziąć udział każdy żołnierz, niezależnie od wyznania.

No tak - uśmiechnął się - okazja do świętowania jest wykorzystywana w każdym wojsku. Normalne.

Zorganizował dodatkową wigilię dla ludzi z przyszłości. Sam często powtarzał, że teraz wszyscy są "swoi", wygłaszał podobne moralitety, ale doskonale wiedział, że ci ludzie potrzebują chwili, by być gdzie indziej - bardziej u siebie, albo przynajmniej we własnym gronie. Choć na moment poczuć, że to wszystko nie jest snem wariata ani koszmarem, który nie chce się skończyć.

Przyszli wszyscy.

Stół był zastawiony tradycyjnie, jak na wigilię - opłatek, śledź w kilku rodzajach, parę prostych, ale domowych potraw. Gdy wymienili życzenia - w których często przewijało się pragnienie rychłego spotkania z "naszymi", a mniej rychłego powrotu do domu - Jaworski uznał, że to dobry moment na kilka słów o sytuacji bieżącej, jak to ujął na wstępie.

- Wszyscy wiecie, jak jest - zaczął. - Albo trafiliśmy los na loterii i zaczniemy od nowa, albo... - zawahał się na chwilę - wszystko po prostu szlag trafi. Dlatego powiem, jak to widzę.

Uniósł kieliszek, dając znak, by wypić - bez toastu, bez życzeń, po prostu, dla rozjaśnienia umysłu.

- Czekamy na atak Rosjan. Zakładam, że tym razem będzie z powietrza - mówił, odstawiając opróżniony kieliszek. - Ale równie dobrze bramę mogą otworzyć nasi, bo ją odbili. Pewności nie ma. Tam czas zasuwa dwa razy szybciej niż tu, więc i wydarzenia toczą się szybciej... poza samymi rosyjskimi atakami, bo tu czas zwalnia w przejściu przez bramę wielokrotnie. Dlatego teoretycznie może się zdarzyć wszystko.

Przerwał na moment, zbierając myśli.

- W każdym przypadku wiecie, że wracać nie mamy do czego. Nasz świat tam po prostu zniknie. Może już zniknął - tego też nie możemy być pewni.

Kilka szeptów zakłóciło ciszę, ale zaraz wszyscy zamilkli.

- Nowe władze tego kraju wiedzą, ile jesteśmy warci. Póki co nasza pozycja jest, rzekłbym, niezachwiana. Mam nadzieję, że tak zostanie już na stałe. W związku z tym mam dla was konkrety od nowych władz. Pani pułkownik pilot Wielicka już konkret ma, choć o lataniu pewnie ma takie pojęcie jak ja - uśmiechnął się szeroko, a sala zawtórowała śmiechem. - Pan Jamróz, kapitan SZRN, też już konkret ode mnie wyciągnął - dodał z kolejnym uśmiechem. - A teraz reszta.

Wyjął z kieszeni kilka niebieskich książeczek i podał je kolejno każdemu.

- Jak widzicie, każdy z was otrzymał oficjalne, legalne dokumenty tego kraju. Każdy jest w stopniu oficerskim - chyba porucznicy, jeśli dobrze pamiętam - a co za tym idzie, dostaniecie żołd. Przydział do korpusu macie już wpisany, choć nazwy tego tworu nadal nie mogę zapamiętać. Jak wszystko się tu uspokoi, miejmy nadzieję, zajmiemy się czymś zwyczajnym... o ile w tym świecie cokolwiek może być zwyczajne.

Rozejrzał się po sali, po twarzach ludzi, którzy jeszcze niedawno żyli w zupełnie innym świecie.

- A teraz życzę wszystkim wesołych świątAnno Domini 1931.

ROZDZIAŁ 5

Kielce, Dowództwo Korpusu Studiów i Praktyk Polowych, zima 1932

1

Miasto Kielce ani na gospodarczej, ani na politycznej mapie Rzeczpospolitej Narodów praktycznie nie istniało. Niespełna czterdziestotysięczne miasteczko skupiało się wokół kopalni wapienia, huty szkła i zakładów "Społem", które stanowiły główną wizytówkę lokalnej gospodarki. Dzięki staraniom Stanisława Staszica, twórcy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, funkcjonującego m.in. w rejonie Gór Świętokrzyskich w XIX wieku, w mieście od ponad wieku działała Główna Dyrekcja Górnicza, a przy niej pierwsza w Polsce politechnika - Szkoła Akademiczno-Górnicza.

Gdyby nie położenie geograficzne między stolicą a Krakowem, Kielce prawdopodobnie nie istniałyby również na mapie komunikacyjnej. Główne szlaki kolejowe na południowy wschód z warszawskiego Dworca Wołyńskiego wiodły przez Brześć, rzadziej przez Kraków - i tak było od zawsze. Jednak po przyłączeniu do RPN ziem zachodnich, często nazywanych, nie wiedzieć czemu, "piastowskimi", okazało się, że Kielce mogą stać się główną stacją tranzytową dla towarów wysyłanych z Dęblina, Lublina czy ogólnie z Polesia na Śląsk.

Prace nad unowocześnieniem magistrali kolejowej łączącej Brześć ze Śląskiem postępowały bardzo szybko i to właśnie w Kielcach zadomowiły się przedsiębiorstwa budowy kolei, infrastruktury oraz liczne firmy pomocnicze. Asfaltowe szosy w każdym kierunku dawały miastu niemal geograficznie pozycję centrum logistycznego. Dawny garnizon pułku zapasowego znajdował się na przeciwległym biegunie tej rozwijającej się infrastruktury.

Wszystko to utwierdziło pułkownika Sterna w przekonaniu, że wybór tego miejsca na siedzibę i dowództwo nowego Korpusu ma sens. W Warszawie otrzymał plany urbanizacyjne dotyczące lokalizacji przyszłych tajnych magazynów wojskowych oraz raporty z wstępnych działań.

Pierwsza lokalizacja - głęboki, naturalny jar w okolicach Huty Szklanej, tuż pod krawędzią monumentalnego gołoborza. Miejsce było idealne: gęsty las jodłowy chronił przed wzrokiem z okolicznych dróg, a miliony ton luźnych kwarcytowych głazów nad nimi gwarantowały darmowy, potężny pancerz, którego nie przebiłaby żadna bomba lotnicza. W głębi jaru cieśle postawili solidną, drewnianą szopę, wyglądającą jak zwyczajna leśna gajówka. To w jej wnętrzu rozpoczął się właściwy kunszt inżynieryjny.

Saperzy, pracując w absolutnej ciszy i na trzy zmiany, zaczęli wgryzać się w zbocze góry. Nie używano ciężkich maszyn ani dynamitu, by nie budzić podejrzeń mieszkańców. Skałę kuto ręcznie, centymetr po centymetrze. Urobek wywożono małymi kolebkami wyłącznie nocą i rozrzucano wyżej na stoku, mieszając z naturalnym rumowiskiem. Z góry nic nie mogło wyglądać inaczej.

Gdy sztolnia wbiła się na kilkadziesiąt metrów w głąb góry, rozgałęziono ją na dwie obszerne komory. Kolejny etap zakładał wylanie wnętrza grubym, zbrojonym betonem, tworząc szczelny, podziemny schron. Największym wyzwaniem była wilgoć - wróg amunicji i broni. Wymyślono jednak sposób genialny w swej prostocie - szczeliny między głazami gołoborza miały posłużyć jako naturalny system wentylacyjny. Powietrze zasysane z zewnątrz miało filtrować się i osuszać, przechodząc przez labirynt kamieni, a następnie ukrytymi, ceramicznymi rurami docierać do betonowych hal, utrzymując tam stałą, niską temperaturę i idealną suchość.

Efekt końcowy - po sześciu miesiącach tytanicznych wysiłków - miał stanowić całkowicie niewidzialny, autonomiczny arsenał, zdolny przetrwać lata bez obsługi.

"Plany, plany, plany... I chcą to postawić w sześć miesięcy. Pożyjemy, zobaczymy" - pomyślał Stern.

Kolejna lokalizacja to nowo budowana kopalnia pirytu w Rudkach koło Nowej Słupi. Tu postawiono na pełny kamuflaż przemysłowy, wykorzystując legalny ruch maszyn, wagoników i setek robotników. Wojsko podpięło się pod drążenie prawdziwego szybu. Plan zakładał odcięcie jednej z bocznych, ślepych sztolni na poziomie stu metrów i postawienie tam zamaskowanej, pancernej ściany imitującej naturalne zawalisko.

Efektem końcowym był magazyn zasilany w prąd, światło i wentylację z infrastruktury kopalni. Miał tam trafić ciężki arsenał, w tym nowoczesne działa przeciwpancerne i to, co uda się skopiować z technologii przyszłości. Całość można było wywieźć na powierzchnię kopalnianymi windami w jedną noc. Projekt miał zakończyć się już w kwietniu 1932 roku.

Kolejne lokalizacje obejmowały wsie po południowej stronie głównego Pasma Świętokrzyskiego. Tu planowano metodę "odkrycia i zasypania" - wjechać w głąb jarów, wznieść żelbetowe pudła schronów, a następnie zasypać je ziemią i darnią. Na stropach sadzono dorosłe jodły, by natychmiast scalić strukturę z otoczeniem. Harmonogram zakładał od sześciu do dziewięciu miesięcy.

Większość z tego Stern zdołał utrwalić w pamięci, nim późnym popołudniem dotarł do nowego dowództwa Korpusu w Kielcach.

Mimo późnej pory w garnizonie panował ruch. Dawny plac ćwiczeń Wojska Polskiego został zrównany z ziemią. Na jego miejscu wyrósł "Kill House" - plątanina drewniano-żelbetowych makiet imitujących wnętrza budynków, miejskie korytarze i ciasne podziemia.

Przy wieży obserwacyjnej Stern zatrzymał się na dłużej. W dole, pod okiem instruktora z Nowej Polski, w oliwkowym kapeluszu i znoszonym szpeju z 2029 roku, drużyna z rocznika 1931 "czyściła" kolejne pomieszczenia. Ruchy chłopaków straciły dawną sztywność. Dynamika wejść, ubezpieczanie stref i komunikacja krótkimi komendami wyglądały jak z podręczników przyszłości.

Największy przełom czekał jednak na osi strzeleckiej. Gdy Stern podszedł do stanowisk ogniowych, uderzył go suchy, potężny jazgot ognia ciągłego. W rękach żołnierzy plunęły ogniem pierwsze egzemplarze partii próbnej karabinu szturmowego wz. 32 "Błyskawica".

- Konstrukcja wytrzymuje zapiaszczenie, błoto i wodę z gołoborza, panie pułkowniku - zameldował operator GROMu. - Chłopaki z Radomia skrócili suwadło i zmodyfikowali urządzenie wylotowe według specyfikacji AK-19. Odrzut minimalny. Dzisiaj tą "Błyskawicą" wycinamy całe makiety w trzy sekundy.

Stern przesunął kciukiem po napisie na komorze zamkowej KSPP - BŁYSKAWICA - wz. 32.

Ludzie biegający w pyle kieleckiego "Kill House'u" nie byli żółtodziobami. Major Weychert, dowodzący tym bajzlem, wykorzystał wszystkie podpisane in blanco rozkazy o niejawnym oddelegowaniu żołnierzy. Byli to najlepsi podoficerowie i młodsi oficerowie z elitarnych pułków piechoty i formacji strzelców górskich.

Kielce były dla nich szkołą przetrwania, a jej zadanie - czysto strategiczne. Te zgrane, czteroosobowe sekcje po ukończeniu morderczego cyklu szkolenia miały rozjechać się po garnizonach w całym kraju jako instruktorzy nowej ery.

Byli jak biologiczny zarodnik. Wracając do macierzystych jednostek, mieli natychmiast wdrażać nowoczesne standardy taktyczne i obsługi broni automatycznej na poziomie całych dywizji. Tylko w ten sposób, poprzez reakcję łańcuchową i szkolenie kaskadowe, armia mogła w kilkanaście miesięcy przejść transformację, na którą normalnie potrzebowano pół wieku.

Sukces misji KSPP SG wisiał teraz na barkach tych kilkuset instruktorów, którzy z kieleckiej Bukówki mieli ponieść naukę przyszłości na sztandary całej Rzeczypospolitej Narodów.

Z rozmyślań o globalnej przyszłości ojczyzny i innych, które wdarły się do głowy Alojzego, gdy trzymał w dłoniach nową "Błyskawicę", wyrwał go znajomy, jak zawsze lekko przytłumiony głos.

- Czołem, panie pułkowniku! - Stern odwrócił się i ujrzał swego przyjaciela w odsłonie, jakiej chyba nigdy dotąd nie widział. Marek Hrynicki miał na sobie cywilny, stonowany i nierzucający się w oczy, lecz bez wątpienia szyty na miarę garnitur. Mocny, granatowy krawat natychmiast przykuwał uwagę ewentualnego rozmówcy. No tak, zapewne zastosował jakieś nieznane mi techniki kryminalne z tym doborem garderoby - pomyślał Stern, witając się nad wyraz serdecznie.

- Cześć, Mareczku - odwzajemnił powitanie. - Widzę, że z ciebie całkiem nowy człowiek. Zmiana klimatu wyraźnie ci służy.

- Jestem tu od dwóch tygodni, miałem więc czas, by się przestawić. Zwłaszcza że obarczyłeś mnie funkcją nie lada! Istny dom wariatów, ale powoli wyprowadzam to wszystko na prostą.

- Jeśli zatem dysponujesz czasem, zapraszam do tutejszego kasyna. Zjemy coś, napijemy się, a ty mi wszystko skrupulatnie opowiesz - zaproponował Stern.

- Ja w zasadzie zawsze dysponuję czasem, taka już specyfika mojej służby - uśmiechnął się całkiem szczerze Hrynicki.

Stern spoglądał na niego ukradkiem, gdy szli w stronę kasyna. Rzeczywiście, dostrzegł zmianę nie tylko w ubiorze, ale w całej jego postawie. To nie był już ów przytłoczony żołnierz, który - nie do końca pewny swoich działań - szukał oparcia u bardziej doświadczonych kolegów, byle tylko nie wypaść z roli, jaką powierzono mu w bazie nieco na wyrost i w sumie tymczasowo. Choć przecież działać musiał nie tymczasowo, lecz z całą stanowczością. Zresztą, kto przy oficerach z nowej Polski czuł się w pełni komfortowo i kompetentnie? On sam czuł się nieswojo, mimo że próbował ten fakt ignorować.

W kasynie, jak to zwykle bywało o tej porze, zastała ich pustka. Zamówili ciepłą strawę i po kuflu lodowatego piwa. Wtedy Stern wręczył Markowi zalakowany pakiet z jego nazwiskiem wypisanym na wierzchu.

- Tu są twoje oficjalne rozkazy oraz przydział. Przejrzysz to sobie później. Nie ma tam nic, o czym byś nie wiedział, poza jednym... - Stern uśmiechnął się, wyciągając z kieszeni zdobyte specjalnie na tę okoliczność szlify z nowego munduru SZRN. - ...że od dziś, a w zasadzie od tygodnia na papierze, jesteś pan majorem, panie kolego. I to już takim całkiem prawdziwym, w zgodzie z twoją oficjalną listą starszeństwa, a nie żadnym przyszywanym kapitanem Dwójki.

Hrynicki nie odkładał tego na później. Zerwał plombę, rozciął pakiet i wydobył dokumenty, które schował niemal natychmiast. Książeczkę wojskową jednak otworzył i przeczytał na głos:

- Major Marek Hrynicki, oficer operacyjny Korpusu Studiów i Praktyk Polowych...

- Żołd pięćset osiemdziesiąt złotych, plus dodatek korpuśny. Razem wyjdzie z górką jakieś osiemset złotych - dopowiedział z uśmiechem Alojzy.

- No, to zostanę wreszcie milionerem! Cóż ja pocznę z taką fortuną?

- Masz być finansowo niezależny, mój drogi, abyś nie był podatny na zakusy wrogich wywiadów, ale sam je bezwzględnie zwalczał - zaśmiał się Stern, choć nie był to do końca żart. - Jak się mają sprawy na twoim odcinku, że tak powiem?

- Ze szczegółami czy tylko ogólnie? - zapytał Marek całkiem poważnie.

- Szczegóły umieścisz w raporcie, dla mnie i dla potomnych. Tutaj, przy piwie, powiedz mi po prostu, jak to widzisz.

- No dobrze - przytaknął Hrynicki. - Aktualnie głównie zajmujemy się przeczesywaniem piachu i trawy na terenie koszar. Zastanawiam się poważnie, czy dla świętego spokoju nie kazać zalać tego wszystkiego betonem.

Stern patrzył na niego z wyraźnym niezrozumieniem. Marek uśmiechnął się pod nosem.

- Czy ty sobie zdajesz sprawę, co się stanie, jeśli zginie choćby jedna łuska z tej nowej amunicji? O całym naboju nawet nie wspomnę. Na razie mamy tylko to i nowe karabiny, a co będzie, gdy zaczną dosyłać kolejne prototypy? Sama ochrona radiostacji, które nam przysłali, wymaga zaangażowania aż trzech żołnierzy na raz.

- Teraz rozumiem - zgodził się Stern. - Ale dlaczego do jednej radiostacji potrzeba aż trzech ludzi? Tego wciąż nie pojmuję.

- To proste jak konstrukcja cepa. Dwóch żołnierzy zawsze może się dogadać i działać w porozumieniu przeciwko nam. Trzech teoretycznie też może wejść w komitywę, ale istnieje sześćdziesiąt sześć procent szans, że któryś z tej trójki wyda pozostałych.

- Ciekawe studium psychologiczne...

- Do tego raz w tygodniu preparujemy gotowy zestaw wiarygodnie brzmiących bzdur sztabowych, które póki co sprzedajemy pismakom albo sami kontrolowanie puszczamy w obieg. Mam za mało ludzi, Alojzy, i nie mam ich skąd wziąć. To nie mogą być surowi rekruci, lecz ludzie z doświadczeniem w służbie. Na razie ściągnąłem jednego kolegę z policji w Brześciu, o którym wiem, że się sprawdzi. Oczywiście przeszedł już u was ten cały młynek sprawdzający, czy jak wy to tam w centrali nazywacie.

- Mówisz, że brak ci rąk do pracy - powtórzył Stern. - To da się załatwić, daj mi tylko parę dni. W ogóle zamierzam przenieść tu na stałe placówkę wywiadu, która obecnie stacjonuje w Krakowie i zbija tam bąki.

- To byłoby nadzwyczaj pomocne - zgodził się Hrynicki. - Nadto wiedz, że zaangażowałem do pomocy porucznika Szafrańca i jego ludzi. Mówię tak, albowiem ów oficer zarzeka się, iż czeka jedynie na przydział od ciebie, a mnie wyświadcza przysługę w międzyczasie.

- He he, będą z niego jeszcze ludzie - skwitował Stern. - Jak dostanie oficjalny przydział, to go zabiorę, ale to jeszcze chwilę potrwa. Coś jeszcze?

- Hm... - zamyślił się Marek. - Biuro mam na pierwszym piętrze, właśnie urządzają mi garsonierę z dawnej izby żołnierskiej - dodał dziarsko.

- A sprawy prywatne, jeśli to nie tajemnica państwowa? - zapytał Stern.

- Leżą odłogiem, niestety - skwitował Hrynicki. - Ale przyjdzie czas, że i one ruszą z miejsca. Taki mam plan.

- Zatem podsumowując - rzekł Stern. - Spodziewaj się całej placówki wywiadowczej z Krakowa lub z innego miasta, bo szczegółów sam jeszcze nie znam, oraz ludzi, którzy przybędą z rozkazami od Głównego Inspektora Sikorskiego z przydziałem do służby ochronnej. Wszyscy oni, wraz z rzeczoną placówką, będą podlegali bezpośrednio tobie - rzekł dobitnie Stern. - Żadnych cudacznych podziałów kompetencji i innych bzdur, które tylko rozmydliłyby skuteczne działanie. Głównie mam na myśli wywiad, bo ci ludzie zawsze mają swoje tajne instrukcje. Niech je sobie mają, ale ty masz wiedzieć o wszystkim, a ostateczna decyzja należy do ciebie. Jasne?

- Pewnie - odparł Hrynicki. - Taką komendę lubię najbardziej.

- To byłoby wszystko w tym przedmiocie - zakończył Alojzy. - Gdzież to podziewa się major Wejchert? Chyba nie zauważył mojego przyjazdu.

Marek znowu uśmiechnął się jednym z niewielu szczerych uśmiechów, jakie posiadał w swoim arsenale.

- O, to długa historia, ale przedstawię ci wersję skróconą - zaczął ochoczo. - Otóż w odwiedziny do naszego dowódcy przyjechała jego rodzona siostra, znana nam obu pani Julia Prądzyńska. I tutaj uważaj... - zawiesił głos, podnosząc przy tym palec wskazujący ku górze. - ...wraz z koleżanką z pracy, panną Dorotą Zaczyńską, o urodzie nieprzeciętnej. I żeby było jeszcze osobliwiej, przyjechały we dwie pięknym, czerwonym coupé, które prezentuje się o niebo lepiej od twojej torpedy!

- Chyba tylko z daleka lepiej wygląda, i to gdy jest ciemno albo deszcz pada - wtrącił urażony w swojej dumie automobilisty Alojzy.

- No, zapewne możesz mieć w tym rację, ale mówiłem raczej o tym, że całość wygląda o wiele lepiej, gdy te dwie nadobne panie siedzą wewnątrz - zaśmiał się Hrynicki, a Stern także uśmiechnął się zdawkowo.

- I cóż było dalej? - zapytał Alojzy.

- Tak mi się wydaje, że pani Julia chce brata koniecznie wyswatać.

- A, więc do tego to zmierza.

- Aktualnie cała trójka bawi na obiedzie u biskupa w kieleckim pałacu.

- No proszę - Stern pokiwał z uznaniem głową. - A każdy, kto tutaj trafia, twierdzi, że to prowincja zabita dechami.

- Ja tak nigdy nie mówiłem - zarzekał się Marek. - Ale trochę w tym prawdy jest, a jeden pałac wiosny nie czyni. Dodam jednak, że - rzecz jasna za wiedzą i aprobatą jej brata, a naszego szefa - wyposażyliśmy panią Julię w misternie skrojony pakiet dezinformacyjny. Ona, jako gruba ryba w "Monitorze", bez wątpienia będzie wiedziała, jak zrobić z tego właściwy użytek na łamach prasy.

- Ona tak całkiem nieświadoma znowu nie jest - zauważył Alojzy. - W końcu sama to i owo zdołała już zwęszyć, a teraz heros, jej rodzony brat, jest dowódcą w garnizonie, gdzie urzęduje najtajniejsze dowództwo w całym kraju. Wejchert tajemnic służbowych nawet rodzonej siostrze nie zdradzi. Nie było chłopa przez równe dwa lata i wiem doskonale, że pary z gęby nie puścił, gdzie się w tym czasie podziewał.

- Zresztą, nawet gdyby jakimś cudem chciał to zrobić... - Hrynicki uśmiechnął się ironicznie. - ...to powiedz mi, Alojzy, kto na tym świecie uwierzyłby w taką historię?

- Czyli Wejchert ma urlopowanie. Dobrze. Czasem trzeba dać sobie dyspensę i się zrelaksować. Może ożenić, a może nawet rozwieść - wszystko jest dla ludzi.

2

Alojzy spędził weekend w domu. Głównie dlatego, że na spotkanie z profesorem Zagórskim, szefem wywiadu, umówiono go dopiero we wtorek. Mimo ponawianych prób przyspieszenia terminu, powoływania się na korpus, osobę Marszałka i wszystkich świętych, ustalona data nie uległa zmianie. Zatem - dawno nieodwiedzany dom, małżonka z setką opowieści o rzeczach zupełnie nieistotnych, a potem już wyłącznie o wnukach. Zdjęcia, znowu zdjęcia, aż wreszcie w niedzielę rano ujrzał wnuki na własne oczy - co, wbrew pozorom, było wydarzeniem z gatunku jednocześnie miłych i wysoce męczących zarazem.

Nawet dziękował w duchu opatrzności, że audiencja u szefa wywiadu nie przypadła w poniedziałek. Czuł się wyjątkowo znużony, niewyspany i trochę rozbity. Jeden dzień zwłoki zapewne zrobi różnicę.

Gościł u Zagórskiego raz, kiedy ten był jeszcze wice i zapamiętał jego gabinet. Głównie dlatego, że był kompletnie z innej bajki i całkowicie, w każdym szczególe, różnił się od gabinetu jego osobistego wówczas szefa, generała Winnickiego. Ten gabinet był raczej czymś na kształt przytulnego saloniku prasowego w klubie dla stałych członków ze złotymi karnetami wstępu.

Masywna, pięknie zdobiona biblioteczka i zestaw zbyt prostych przy niej mebli - kanapa, dwa fotele, stolik kawowy. Niezbyt bogate, ale całkiem duże biurko ustawione w jednym z narożników sprawiało wrażenie, jakby było tu meblem koniecznym, ale niechcianym. Wielka agawa dodawała wnętrzu nieco spokojnego, zielonego blasku, a podwójne drzwi wychodzące na taras stanowiły niemal centralny punkt.

Zdziwił się zatem, kiedy szef wywiadu przyjął go właśnie w owym zapamiętanym gabinecie. Nie przeniósł się do wystawnych wnętrz dyrekcji? - zdumiał się nawet Stern, ale nie miał czasu ani potrzeby się nad tym zastanawiać.

- Czołem, panie pułkowniku - powitał go gospodarz dość jowialnym tonem. - Słyszałem, że zabiegał pan o pilny kontakt, a ja tymczasem, no cóż, nadrabiałem zaległości rodzinne, jeśli można się tak wyrazić. Proszę, proszę, niechże pan siada i mówi, w czym wywiad może usłużyć korpusowi?

Wskazał miejsce, po czym wydał dyspozycję przez telefon, nakazując podanie kawy. Usiadł obok Sterna w fotelu, a nie za ciężkim biurkiem, co Alojzy uznał za gest godny zapamiętania.

- Spraw jest kilka, panie generale - zaczął Stern, rozważając w myśli, od czego zacząć. - Najpierwszą będzie ustanowienie stałej placówki wywiadu w Kielcach. Ma pan zapewne na stole stosowny raport i naszą prośbę w tej mierze.

- Tak, podjąłem już odpowiednie kroki - odparł generał. - Utworzymy całkiem nową sekcję, albowiem likwidacja jakiejkolwiek dotychczasowej struktury w całości nie jest dziś wskazana. Major Błaszczyk zamelduje się w Kielcach jeszcze w tym tygodniu i w przeciągu kilku dni postawi na nogi odpowiednią komórkę.

- To nadzwyczaj pomyślne wieści - rzekł Stern. - Ważnym jest jednak, aby rzeczona sekcja, zachowując naturalnie własną autonomię w działaniu, podlegała służbowo naszej służbie ochrony korpusu. To jest dobro nadrzędne. Musimy stanowczo spłaszczać i likwidować wielotorowość działań wszelkich innych służb, aczkolwiek każdą bardzo chętnie u siebie witamy.

- Rozumiem pańskie obawy. - Zagórski skosztował kawy, którą właśnie przyniósł ordynans, a może lokaj czy nawet kelner. Stern nie potrafił tego stwierdzić z całą pewnością. - Rozumiem też wagę problemu. Sam Inspektor nalegał, bym wysłuchał pańskich konkretnych... - zawahał się, szukając właściwego określenia - ...sugestii w tej materii.

- Będę zobowiązany, jeżeli... - Stern również szukał odpowiednio mocnych, lecz zarazem uprzejmych sformułowań, by wymusić na Zagórskim akceptację swojej koncepcji hierarchii służbowej - ...jeżeli przychyli się pan do życzenia Inspektora, które jest zarazem moją najusilniejszą prośbą. - On również skosztował kawy, podanej w dość filigranowej, kompletnie niewojskowego fasonu filiżance. - Jest pan przecież jedną z tych nielicznych osób, które posiadają osobiste doświadczenia związane ze sprawą, o której istocie tutaj mówimy i do nadzoru której powołano nasz korpus.

- Mówi pan o moich dziewczynach... Tak, to dość osobliwy rodzaj doświadczenia, kiedy jednocześnie traci się córkę i zyskuje jej pełnoletnią wnuczkę niemal w tym samym czasie. - Zagórski przerwał, by upić kolejny łyk naparu, po czym odłożył filiżankę i spojrzał w wielkie okno swojego gabinetu. - Cały czas, bezustannie nie potrafię tego sobie poukładać, zracjonalizować choćby w stopniu gotowym do wewnętrznego przyswojenia. - Spojrzał prosto na Sterna. - Zna pan moją wnuczkę osobiście, jak mi wiadomo. Czy... czy rzeczywiście jest tak, jak powiadają raporty? Że bez niej wiele z tych rzeczy, które czynimy, mogłoby się w ogóle nie udać?

- Nie mnie to oceniać, panie generale - odparł Stern. - Mogę jedynie zaświadczyć, że wedle mojej opinii, która pozostaje wszak opinią laika, nie masz w tym kraju drugiej osoby z taką wiedzą, jaką dysponuje ona. Skłonny jestem przypuszczać, iż prawdopodobnie na całym świecie nie znajdzie się nikt podobny.

- I właśnie to napawa mnie lekkim lękiem - zgodził się Zagórski. - A jednocześnie usiłuję krzesać w sobie dumę z tego faktu, bo moje zdanie w tej materii jest zbliżone.

- Panie generale - uciął stanowczo Stern, zauważając, że konwersacja zbacza na tematy poboczne. - Wiem, że pański czas jest nader cenny, dlatego druga, być może istotniejsza jeszcze kwestia wymaga niezwłocznego omówienia.

- Zamieniam się w słuch.

- Wywiad sam w sobie - rzekł krótko Stern. - Z moich informacji wynika, iż nikogo dotąd nie zatrzymaliście. Żadnych szpiegów, żadnych informatorów. Być może po prostu nie zostałem o tym powiadomiony, lecz jeśli stan ten odpowiada rzeczywistości, jest to wielce zastanawiające. W Warszawie i w samym Brześciu kręci się, wedle moich szacunków, całkiem pokaźny tłum agentów obcych potęg.

- Nie myli się pan, pułkowniku - zgodził się Zagórski. - Kontrolujemy na tyle, na ile to wykonalne, poczynania wywiadów niektórych państw. Wiemy o Amerykanach, Brazylijczykach, mamy też jasny obraz krajów europejskich, które wbrew naszym deklaracjom rozpoczęły rozmowy traktatowe z Berlinem. W połączeniu z naszymi tajemnicami technologicznymi, które rosną niemal lawinowo z dnia na dzień, staramy się trzymać rękę na pulsie, ale...

- A ów Hitler i te jego tyrady o rewizji granic oraz zjednoczeniu? Należy to traktować poważnie, czy to jedynie szumne wymachiwanie szabelką na pokaz, by zwrócić na siebie uwagę?

- Panie pułkowniku - odparł spokojnie generał. - Zapraszam na taras. Dzień piękny, słoneczny, zapalimy.

Otworzył drzwi balkonowe i zaprosił gościa na zewnątrz. Usiedli w stylowych fotelach ogrodowych przy szklanym stoliku, wspartym na wiklinowych, a może raczej bambusowych nóżkach. Istotnie, generał poczęstował gościa papierosem.

- Ma pan tę samą klauzulę dostępu do informacji co ja, mogę tedy mówić bez ogródek. Sędziwy Cesarz lada chwila dokona żywota, być może zresztą już skonał, lecz wieść ta nie dotarła jeszcze do opinii publicznej. Nastroje w Prusach są tego rodzaju, że Hitler nie musi nawet głośno krzyczeć o zjednoczeniu, albowiem ono już się dokonuje. Tamtejsze służby są doszczętnie zinfiltrowane i działają niemal jawnie na rozkaz Berlina. Armia jest w pełnej gotowości do inkorporacji, a ludność, choć może bez przesadnego zachwytu, widzi w tym wreszcie szansę na rozwój, dostatnie życie i przyszłość. A to w zupełności wystarczy. Jakiś akt aneksji czy innego anszlusu - mniejsza o to, jak go nazwą - będzie jedynie papierem sankcjonującym stan faktyczny.

- Tak też przypuszczałem - mruknął bardziej do siebie Stern.

- Nasze porty dalekomorskie, Gdańsk i Kłajpeda, znajdują się już na pierwszej linii przyszłego frontu. O Śląsku nawet nie wspomnę, gdyż to bomba z lekko opóźnionym zapłonem. Do tego, po faktycznym zerwaniu z tak zwaną macierzą kolonii afrykańskich, co oznacza pełną współpracę tamtych organizmów z Hitlerem, zagrożony jest także nasz Madagaskar. Niemcy, nawet bez zasobów Śląska, posiadają potencjał gospodarczy, który w dwa, trzy lata są w stanie rozwinąć niepomiernie wyżej ponad to, co my możemy osiągnąć. Dysponują ponadmilionową armią, głodną sukcesu i uznania już w tej chwili, a są zdolni zmobilizować siły dwu, trzykrotnie liczniejsze.

My mamy nowe karabiny, plany budowy nowoczesnych czołgów z nowym pancerzem i nowe armaty, wyprzedzające wszystko, czym dysponuje świat, o kilka dekad. Ale to są dopiero plany! Gdyby dzisiaj Hitler podpalił lont, byłaby to dla nas katastrofa. Przy tym wszystkim agenci obcych państw, próbujący wywęszyć cokolwiek wokół bramy, to czysty pikuś. Gdyby dowiedzieli się, jaką przewagę technologiczną owa brama nam zapewniła - wprawdzie na razie głównie na deskach kreślarskich - dostaliby apopleksji z wściekłości. Ale tego nie znajdą wokół bramy w Brześciu. Tego powinni szukać tutaj, w Warszawie, może w pańskich Kielcach, a może w kilku innych, zupełnie zagubionych miejscach, o których póki co nie mają zielonego pojęcia.

ROZDZIAŁ 6

Brześć nad Bugiem, zima 1932

Deszcz bębnił o parapet starej, ale wciąż nieodkrytej kwatery wynajętej niegdyś przy ulicy Unii Lubelskiej, lecz major nawet nie spojrzał w okno. Korzystali z niej przy swojej operacji, bo była w centrum, a jednocześnie nieco z boku głównych ulic, co dawało wiele możliwości.

Z mieszkaniem przenieśli się do nowego lokum zorganizowanego przez Władzia - tego, który mówił po polsku. Wynajął garaż od starego mechanika, który na zdrowiu niedomagał, ale interesu całkiem sprzedać nie chciał. W garażu był rozsądnie funkcjonujący warsztat samochodowy, z podnośnikiem, kanałem i kilkoma przydatnymi maszynami, a co najważniejsze - w kamienicy nad garażem były do wynajęcia aż dwa mieszkania. Lepszej okazji do zasiedlenia się, i to na widoku, musieliby szukać pewnie długo.

Połomski siedział przy drewnianym stole, na którym leżał rozłożony plan Brześcia z naniesionymi ołówkiem czerwonymi punktami. Wszystkie linie zbiegały się w jednym miejscu - wokół pensjonatu położonego zaledwie dwie ulice dalej.

W pokoju panowała absolutna cisza. Dwaj jego towarzysze, operatorzy Wimpla, Iwan i Siergiej, sprawdzali stan swoich ubrań. Żadnej broni palnej, żadnych noży, żadnych śladów z 2029 roku. Tylko cywilne, kupione na brzeskim targu garnitury z szorstkiej wełny, kaszkiety i mocne, skórzane buty. Połomski natomiast wciąż miał w szafie kostium - jak go nazywał - rosyjskiego hrabiego, w którym ostatnim razem uciekał przed obławą. Miał też dwa inne garnitury, ale żaden z nich nie pasował na chłopaków, jak ich nazywał w myślach.

Byli gotowi do wyjścia. Cel został namierzony, rozpracowany i otoczony niewidzialną pętlą. Czekali już tylko na sygnał od Aleksieja, który zabezpieczał zewnętrzny obwód wokół parowozowni.

Major przymknął oczy, a bębnienie deszczu natychmiast uruchomiło w jego głowie film z ostatnich dwóch tygodni. Kiedy zostali i zdecydowali się przyłączyć do miejscowej armii - on i młode wilki specnazu w obcym, archaicznym świecie - wiedział, że pójście do Polaków z podniesionymi rękami to bilet do celi i na wielomiesięczne, brutalne przesłuchania. Musieli zdobyć walutę przetargową. Coś, przed czym Polacy będą musieli skłonić głowy. Ich asa w rękawie.

Wyjście na pierwszy ślad było czystym pokazem rzemiosła chłopaków z Wimpla. Podczas gdy polski kontrwywiad szukał klasycznych szpiegów fotografujących zasieki, major kazał swoim ludziom szukać anomalii w biuletynach pocztowych i radiowych. Przez dziesięć dni, krok po kroku, obserwowali otoczenie głównych miejsc, skąd zwykle ruszały transporty do bazy wojskowej, bocznicy kolejowej, hoteli. Wyłapali człowieka, który z rzadką i podejrzaną regularnością nadawał z Brześcia handlowe depesze szyfrowe do Królewca.

Oficjalnie nazywał się Erich von Bülow, inżynier hydrotechnik z Prus, sprowadzony przez polskie władze jako niezależny konsultant do spraw modernizacji węzła kolejowego. Służby polskie traktowały go z nabożnym szacunkiem, jako przedstawiciela starego, pruskiego cesarstwa, gdzie na wszystko jest ordnung i gdzie fachowiec w swojej dziedzinie zwykle zastępował nawet kilku podobnych, tyle że miejscowych. Ale Połomski zbyt dobrze znał mechanizmy służb. Von Bülow był perfekcyjny - aż za bardzo.

Kiedy polska policja sprawdzała jego dokumenty na stacji, jego ciało reagowało automatyczną, wojskową karnością, typową dla zreorganizowanych przez Hitlera struktur bezpieczeństwa czerwonego Berlina. Ponadto specnazowcy przyłapali go na nocnym spotkaniu w ustronnej uliczce nad Muchawcem, gdzie płacił lokalnemu łącznikowi złotymi carskimi rublami.

Berlin nie szukał planów okopów. Berlin szukał fizyki bramy - to na pewno - ale jak wszyscy inni szukał też dojścia do polskich systemów łączności. Było oczywiste, że każdy liczący się wywiad bardzo szybko zorientował się, że Polacy zaczęli nadawać coraz mniej, a zarazem coraz więcej informacji zbędnych. Zapewne przestali też używać szyfrowania, a to już na pewno wywołało panikę.

Rzecz jasna, była to teoria oparta na fakcie, że Polacy nowe radiostacje UKF mają z bramy - zarówno polskie, jak i rosyjskie. Nawet jeśli były to ilości niewystarczające, był pewien, że uruchomienie słyszalnego pasma UKF jest tu wykonalne, zwłaszcza gdy ma się wzór i wie się, czego szukać.

- Idzie - cichy, spokojny głos Iwana wyrwał majora z zadumy.

Iwan stał przy oknie, zaledwie o centymetr odchylając brudną firankę. Na dole, w świetle gazowej latarni, pojawiła się sylwetka w długim, ciemnym płaszczu i filcowym kapeluszu. Inżynier z Prus szedł szybkim krokiem, kuląc się przed zacinającym deszczem. Nie miał pojęcia, że oświetlona ulica była idealną strefą zrzutu, którą operatorzy Wimpla zabezpieczyli już godzinę temu.

- Czysto na obwodzie, policji brak - rzucił Siergiej, naciągając kaszkiet głębiej na czoło.

Major wstał od stołu. Spojrzał na swoich ludzi z zimnym, profesjonalnym spokojem, który wypracował przez trzydzieści lat służby w wywiadzie.

- Żadnego rabanu - nakazał cicho po rosyjsku. - Zdejmujecie go w bramie przy pensjonacie. Iwan z przodu, Siergiej asekuruje tył. Macie trzy sekundy, zanim zorientuje się, że ulica jest pusta. Chcę go mieć na tym krześle żywego i w jednym kawałku.

Inżynier Erich von Bülow poprawił kołnierz płaszcza. Deszcz zacinał go prosto w twarz, a bruk przy ulicy był śliski jak lód. Do wejścia do pensjonatu brakowało mu zaledwie trzydziestu metrów. Ciemna, głęboka brama sąsiedniej kamienicy ziała czernią. Niemiec podświadomie zwolnił kroku.

Rozejrzał się. Ulica była pusta, latarnia gazowa migotała sennie w gęstniejącej mgle. Nic nie zwiastowało niebezpieczeństwa.

Zrobił dwa kroki naprzód - i wtedy świat wokół niego eksplodował bezgłośną, brutalną dynamiką.

Z ciemności bramy, z absolutnego niebytu, wyrosła potężna sylwetka Iwana, który poruszał się z prędkością i precyzją, jaka w latach 30. XX wieku po prostu nie istniała w żadnych podręcznikach walki wręcz. Zanim Niemiec zdołał otworzyć usta, stalowe ramię oplotło jego szyję od tyłu w perfekcyjnym duszeniu. Jednocześnie potężna, zrogowaciała dłoń w skórzanej rękawicy wbiła się w twarz inżyniera, całkowicie tłumiąc jakikolwiek dźwięk.

Niemiec spróbował wierzgnąć, instynktownie szukając punktu oparcia, by wykonać rzut. Jednak w tym samym ułamku sekundy z cienia za jego plecami wyskoczył Siergiej. Drugi z komandosów uderzył chirurgicznie - precyzyjne podcięcie pozbawiło von Bülowa równowagi, a silne uderzenie otwartą dłonią w splot słoneczny natychmiast odcięło mu dopływ tlenu do płuc.

Wszystko trwało niespełna trzy sekundy. Niemiec poczuł, jak jego nogi wiotczeją, a z rąk ucieka cała siła. Nie było żadnej walki. Była tylko zimna, mechaniczna procedura obezwładniania, przeprowadzona przez ludzi, którzy potrafili likwidować posterunki strażnicze w absolutnej ciszy.

Dwaj rosyjscy żołnierze unieśli bezwładne ciało inżyniera, jakby ważył tyle, co worek ziemniaków. Ich stopy, obute w miękkie, skórzane buty, nie wydały na mokrym bruku niemal żadnego dźwięku. Przechodzący chodnikiem pomyślałby zapewne, że dwaj przyjaciele pomagają pijanemu koledze dojść do bramy.

Zanim pierwsza kropla deszczu zdołała zmyć ślady ich stóp z chodnika, brama kamienicy zamknęła się z cichym, metalicznym kliknięciem.

Ulica znowu była pusta. Erich von Bülow zniknął z mapy Brześcia, a w ślad za nim nie ruszył żaden alarm.

Parę minut później inżynier ocknął się z gwałtownym parsknięciem, gdy na jego twarz wylano kubek lodowatej wody. Siedział na twardym, drewnianym krześle na środku słabo oświetlonego pokoju. Jego ręce i nogi były ciasno powiązane grubym, parcianym sznurem, który przy każdym ruchu boleśnie wpijał się w skórę.

Przed nim stało trzech ludzi. Jeden z nich odezwał się po niemiecku:

- Witam w Brześciu, Herr von Bülow. A może raczej powinienem powiedzieć towarzyszu referencie?

Połomski niemiecki znał słabo, ale to jedno konkretne zdanie przygotowywał w myśli od dłuższego czasu. Chciał je po prostu osobiście wygłosić wobec człowieka, który miał mu zapewnić upragnionego asa w rękawie dla Polaków. Czy zapewni - to się jeszcze miało okazać.

Samo przesłuchanie wyglądało jednocześnie groteskowo i strasznie dla kogoś, kto siedział ciasno powiązany sznurem w mroku piwnicznej izby. Najpierw Połomski szeptał krótko do ucha Władziowi po rosyjsku, o co ma zapytać, a potem ten - mówiąc po polsku, ale z wtrącanymi pojedynczymi niemieckimi słowami - zadawał pytania uwięzionemu, udając oficera Defensywy. Siergiej towarzyszył im z boku jako milcząca asekuracja - człowiek, który w niemieckim kumał co nieco i dawał radę, jak sam to wcześniej określił.

Wstępnie wszystkim zależało na jednym, agent nie mógł za żadną cenę domyślić się, że ma do czynienia z Rosjanami i ich całkowicie prywatną operacją.

- Zaczniemy od czegoś prostego - zaczął Władziu, celowo kalecząc niemieckie słowa, ale mówiąc głównie po polsku. - Für wen arbeitest? Jakie masz zadania w tym mieście? Że nitki wiodą do Berlina, to wiemy, więc oszczędźmy sobie teatru.

- Gdzie ja jestem? Co to za komedia?! - krzyknął von Bülow po niemiecku, próbując brzmieć stanowczo, choć w jego głosie pobrzmiewał już głęboki niepokój. - Żądam wyjaśnień! To jest bezprawna napaść na obywatela Rzeszy!

- To już nazywacie się Reichem? A gdzie się podziała Republika Rad? - nie mógł się powstrzymać Połomski, używając jednak na wszelki wypadek swojej fatalnej niemczyzny.

- No dobrze - wtrącił Władziu, przechodząc na łamany, twardy polski, jakby był oficerem, który niemieckiego używa tylko służbowo. - Zanim dotrze tu tłumacz z centrali, możemy mówić po polsku. W dokumentach masz wpisane, że znasz nasz język. Zatem powtórzę pytanie - jakie masz zadanie w Brześciu?

Cisza.

Połomski ledwo zauważalnym ruchem głowy szturchnął Siergieja, a ten - bez słowa ostrzeżenia - wsadził von Bülowowi krótki, wyglądający na niewinny, kuksaniec gdzieś głęboko między żebra. Niemiec syknął gwałtownie, tracąc oddech i zwijając się na krześle z bólu. Uderzenie nie zostawiało śladów, ale skutecznie odbierało chęć do milczenia.

- Możemy tak całą noc - wyjaśnił spokojnie Władziu. - I następną również, i jeszcze kolejną. Ciekawe tylko, czy najpierw nam się to znudzi, czy pana stąd wywiozą nogami do przodu. Wysyłasz regularne raporty pogodowe do Królewca. Wiemy, że to szyfrogramy. Parametry meteorologiczne w tej konfiguracji nie mają najmniejszego sensu. Jesteś albo ekspozyturą Abwehrstelle, albo pracujesz dla GESSIM. Dla nas to bez znaczenia. Właśnie trwa rewizja w twoim mieszkaniu.

Na te słowa Połomski uniósł lekko brwi. Władziu ma talent śledczego, pomyślał. Tworzy wiarygodne historie na poczekaniu.

- Jeśli coś znajdziemy, raczej nie wyjdziesz stąd żywy, bo po co nam agent, który zdekonspirowany nie chce gadać. Jeżeli powiesz teraz - wyjdziesz przed świtem. Oczywiście natychmiast opuścisz kraj, ale to już twój problem. Masz kwadrans na przemyślenie.

Odeszli kawałek od krzesła. Zapalili po papierosie i czekali, obserwując więźnia w milczeniu.

- Znajdziecie u mnie amunicję do waszych nowych prototypów - rzekł nagle inżynier, ciężko łapiąc powietrze. Przeszedł na polski, mówiąc z twardym, cudzoziemskim akcentem. - Wczoraj dostałem tę partię i nie zdążyłem jej jeszcze ekspediować za granicę.

Połomski natychmiast ożywił się na te słowa. Podszedł blisko do Władzia, szepnął mu kilka szybkich zdań po rosyjsku, po czym obaj znowu stanęli naprzeciwko więźnia.

- Kogo macie w bazie? - zapytał ostro Władziu. - Kto wynosi te rzeczy z garnizonu?

- Nikogo w samej bazie - odparł von Bülow, krzywiąc się z bólu. - Mój kontakt to jedynie kierowca ciężarówki. Ten, który wozi zaopatrzenie i sprzęt z wojskowej bocznicy kolejowej do bazy i z powrotem.

- Nazwisko?

- Nie znam. Naprawdę nie znam.

- Chcesz nam wmówić, że zwykły kierowca spoza bazy ot tak wjechał na pilnie strzeżony teren i wyniósł stamtąd ściśle tajną amunicję? - Władziu był bezlitosny. - Mów z sensem, von Bülow.

Major obserwował całą scenę z cienia i szybko układał fakty w logiczną całość. Inżynier z Prus ewidentnie mówił prawdę w jednym - nie znał nikogo wewnątrz garnizonu. Struktura siatki Hitlera była bardziej skomplikowana. W Brześciu działało co najmniej kilku agentów. Jeden z nich - ten w bazie lub ktoś, kto miał tam swojego człowieka - podbierał nową amunicję i podrzucał ją kierowcy. Kierowca przekazywał ładunek von Bülowowi, a ten wysyłał go dalej.

Połomski dał znak Siergiejowi, by pilnował więźnia, a sam skinął na Władzia. Odeszli do drugiego pomieszczenia, gdzie na stole paliła się mała świeca.

- Pięknie, Władziu, z tą rewizją. Sam bym na to nie wpadł - powiedział Połomski po rosyjsku. - Ale to się nie trzyma kupy.

- No... - mruknął Władziu.

Wrócili do więźnia. Władziu nachylił się nad nim, opierając dłonie na oparciu krzesła. Połomski stanął za plecami inżyniera, kładąc mu ciężką dłoń na ramieniu. Von Bülow zesztywniał.

- Źle kombinujesz, von Bülow - powiedział Władziu. - Twój człowiek w bazie nie ryzykowałby dekonspiracji dla kilku nabojów. Ktoś musiał to nadzorować. Ktoś, kto spina was obu. Jak przekazano ci ładunek? Przecież nie pocztą.

- Skrzynka... martwa skrzynka kontaktowa - wydusił Niemiec. - Na tyłach parowozowni. Stary, ślepy tor. Trzeci wagon od bocznej rampy. Pod podłogą jest schowek. Tam kierowca zostawia meldunki i paczki. Ja tylko je zabieram.

- To wciąż za mało - Władziu nie odpuszczał. - Kierowca to kurier. Kto odbiera od ciebie namiary na częstotliwości? Ktoś w tym mieście musi mieć radiostację nadawczą o dużej mocy. Samym Królewcem tego nie załatwiacie.

Von Bülow milczał długo. Spojrzał na zegarek na ręce Władzia - kwadrans dobiegał końca.

- Oficer naprowadzający - powiedział wreszcie cicho. - W szyfrogramach występuje jako "Kastor". Przychodzi na spotkania w polskim mundurze oficerskim. Myślałem, że to ktoś z tutejszego dowództwa...

- Niemożliwe - przerwał mu Władziu. Połomski pokręcił głową. - Żaden prawdziwy oficer z bazy nie pokazałby się z tobą w hotelu "Garnizonowym". Wasz "Kastor" to przebieraniec. Mundur kupiony albo uszyty u krawca, żeby robił na tobie wrażenie.

Władziu nachylił się niżej.

- Po co mu twoje wyliczenia radiowe?

- Bo on nie ma dostępu! - wykrztusił Niemiec. - Oficerowie w bazie mają krótkofalówki, ale to są tylko polowe radia. Nadają w wąskim paśmie i z małą mocą. Można podsłuchać, że coś szumi, ale nic z tego nie wynika. Berlin nie potrzebuje treści rozmów. Berlin potrzebuje parametrów sygnału. A tego nie da się ustalić zwykłą radiostacją.

Nabrał gwałtownie powietrza.

- Ja jestem inżynierem. Mam aparaturę pomiarową, analizatory widma, sprzęt do badania modulacji. Kiedy wasze radiostacje - te najsilniejsze - zaczynają nadawać, nasz człowiek w bazie daje mi sygnał. Bo to nie jest tak, że siedzę w hotelu i słucham cały czas. Muszę wiedzieć, kiedy je włączają. Wtedy uruchamiam urządzenia w pensjonacie i próbuję z zewnątrz złapać charakterystykę waszego sygnału. Nie rozmowy. Fizykę sygnału. Berlin chce wiedzieć, jak to działa, żeby móc to odtworzyć i podsłuchiwać. W piątek o dwudziestej pierwszej mam oddać "Kastorowi" raport z moich badań. Czeka na mnie w hotelu. Tyle że na razie w raporcie nie ma nic istotnego.

ROZDZIAŁ 7

Cmentarz Garnizonowy, Brześć nad Bugiem, niedziela 17 lutego 1932

1

Cmentarz garnizonowy w Brześciu tonął w gęstej, porannej mgle. Kalendarzowo wciąż była zima, choć śnieg widziano w tym sezonie może trzy razy. Ceremonia miała surową, niemal polową oprawę. Trumna z ciemnego dębu spoczywała na wojskowym wozie taborowym, przykryta błękitną flagą Rzeczpospolitej Narodów. Żwir na bocznych alejkach chrzęścił pod oficerskimi butami.

Dla miejscowych władz ten pogrzeb był polityczną koniecznością - zagadką, którą nakazano uszanować rozkazem z Warszawy. Nadal nie mieli żadnego sensownego wyjaśnienia, dlaczego w środku kraju giną żołnierze, jakby toczyła się tu wojna.

Oficjalnych gości reprezentował jedynie prezydent Brześcia w ciemnym paltocie i cylindrze oraz dowódca garnizonu - niemłody już major o surowym spojrzeniu, z piersią pełną baretek. Specjalnie, ale raczej prywatnie przyjechał też major Hrynicki, który znał i polubił chłopaka w czasie swojej służby w bazie. Obok nich stała kompania honorowa złożona z żołnierzy z bazy. Stali sztywno jak posągi, z twarzami, na których trudno było dostrzec jakiekolwiek emocje.

Nie było rodziny ani przyjaciół - cywilnych twarzy, które zwykle pojawiają się na takich uroczystościach. Jedyna prawdziwa rodzina zmarłego stała po drugiej stronie grobu. Było ich zaledwie kilkoro, mężczyźni i kobieta w nienagannie skrojonych mundurach nowej formacji, od razu odróżniających się krojem i materiałem od wszystkiego, co znano w tym kraju.

Wśród nich stał dowódca bazy, generał Jaworski. Jego twarz była jak wykuta z kamienia, a wzrok wbity w wieko trumny palił tłumionym gniewem. Tracili człowieka, który nie powinien umrzeć w tym stuleciu. Który w ogóle nie powinien zginąć. Chłopaka, który zamiast cyfrowego horyzontu 2029 roku dostał mogiłę na kresowym cmentarzu, pośród krzyży obrońców sprzed stulecia.

Jaworski podszedł szybkim krokiem do trumny i wyjął z kieszeni kurtki niewielkie, złożone w kwadrat białe sukno. Rozwinął je powoli. Trzech żołnierzy natychmiast podeszło, przejęło materiał i sprawnie nałożyło go na błękitną flagę RPN.

Teraz wszyscy widzieli - trumna została otulona biało-czerwonymi barwami, a na środku flagi widniał ręcznie doszyty orzeł w koronie - zupełnie inny niż ten znany tutaj.

Czwórka żołnierzy po okryciu trumny przyjęła postawę zasadniczą i oddała salut honorowy zgodnie z tradycją ich Wojska Polskiego.

Ksiądz kapelan, otulony fioletową stułą, na chwilę przerwał monotonną modlitwę. Jak wszyscy patrzył na scenę z zaciekawieniem i niezrozumieniem, po czym wrócił do śpiewnego rytmu łacińskich fraz. Ich echo mieszało się ze stłumionym pociąganiem nosów brzeskich gapiów, których żandarmeria próbowała utrzymać za kordonem.

Gdy trumnę zaczęto opuszczać do zmarzniętej, gliniastej ziemi, padła krótka, ochrypła komenda. Żołnierze unieśli Mausery ku zamglonemu niebu. Trzykrotna salwa rozdarła ciszę, a huk odbił się od murów Twierdzy Brześć. Zapach spalonego prochu - czarnego i bezdymnego - na moment zdominował wilgotne powietrze.

Być może wszystkich, a zwłaszcza towarzyszy zmarłego, przebiegł ten dziwny dreszcz, który pojawia się, gdy dzieje się coś nieodwracalnego. Coś, co oznacza koniec, choć wciąż trudno w to uwierzyć. Trębacz garnizonowy zaczął grać "Śpij, kolego". Smętne, czyste tony niosły się nad grobami, wyciskając łzy z oczu starszych urzędników magistratu.

Gdy nad mogiłą usypano kopiec, a prezydent miasta złożył wieniec z szarfą Rzeczypospolitej Narodów, do przodu wyszedł generał Jaworski.

- Żołnierze i... towarzysze broni - zaczął, patrząc na swoich ludzi. - Zginął jeden z najlepszych z nas. Wszyscy go lubiliśmy - za humor, za cięty dowcip, za profesjonalizm...

Głos uwiązł mu w gardle. Odchrząknął.

- Nikt z z tu obecnych nie myślał, że taka chwila może przyjść dla któregoś z nas. Ale to jest żołnierski los. Zwyczajny. Przysięgał Polsce, przysięgał jej bronić i ją szanować, jakakolwiek by była. Przysięgał biało-czerwonej Rzeczpospolitej - zginął za błękitną. Ale to wciąż jest Rzeczpospolita. A my innej już nie mamy. Dlatego jemu i wam przysięgam...

Stanął w postawie zasadniczej.

- Ja, żołnierz Wojska Polskiego, przysięgam...

Do jego głosu natychmiast dołączyli pozostali. Chór kilku głosów zabrzmiał jasno, wyraźnie, podniośle:

- ...służyć wiernie Rzeczypospolitej, bronić jej niepodległości i granic. Strzec honoru żołnierza polskiego, sztandaru wojskowego bronić. Za sprawę mojej Ojczyzny w potrzebie krwi własnej ani życia nie szczędzić. Tak mi dopomóż Bóg.

Cisza zaległa na cmentarzu. Nawet gapie za kordonem przestali napierać, słuchając w milczeniu.

Tę ciszę przerwał dopiero człowiek przybijający tabliczkę do tymczasowego, drewnianego krzyża na mogile:

Paweł Jamróz

porucznik Wojska Polskiego,

kapitan Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Narodów

zginął śmiercią bohaterską w obronie ojczyzny

15 lutego 1932

2

48 godzin wcześniej

Rejon Umocniony (Baza Wschodnia), Brześć nad Bugiem, piątek 15 lutego 1932

Piątkowy wieczór w Bazie Wschód Terenu Umocnionego miał swój własny rytm - dziwny, nienaturalny, jakby zawieszony między wojną a nudą. Jaworski nigdy do końca nie rozumiał, dlaczego wojskowe gryzipiórki nadali temu miejscu tak długą i pretensjonalną nazwę. "Baza Wschód" sugerowała, że istnieją też inne kierunki, a przecież byli jedyną bazą.

Od dwóch miesięcy brama ani razu się nie otworzyła. Rosjanie nie atakowali, choć Zagórska uparcie twierdziła, że atak już idzie - jedyną niewiadomą było, jak duży i jak długo "będzie w bramie".

W trybie alarmowym pracowały jedynie baterie dział przeciwlotniczych i dwie kompanie stojące na pozycjach wyjściowych. Zmiana co cztery godziny, jak w zegarku. Radiostacje milczały, transporty kolejowe ruszały dopiero w poniedziałek. Reszta bazy miała wolne. Weekendowe szkolenia zawieszono, a plan obrony - w dwóch wariantach - testowano już dziesiątki razy.

Przepustki "na miasto" były limitowane, jednocześnie mogło wyjść tylko pięć procent stanu każdej kompanii. W praktyce oznaczało to, że na piwo mogło wyrwać się może trzydziestu żołnierzy.

W koszarach panował półmrok i półgwar. Ktoś grał w karty na metalowym stoliku, ktoś inny czyścił broń bardziej z przyzwyczajenia niż z potrzeby.

Na zewnątrz, wzdłuż betonowych umocnień, krążyły patrole. Żołnierze w nowym wzorze mundurów mijali się na wytyczonych trasach z dokładnością szwajcarskich zegarków. Hasło - odzew - idziemy dalej. Konne patrole kawalerii robiły to samo na szerokim obszarze doliny Bugu, a w weekend dodatkowo patrolowały miasto i okolice. Mimo rutyny i powtarzalności działań w powietrzu wisiała mgła i coś jeszcze - to napięcie, które pojawia się, gdy wszyscy wiedzą, że spokój jest tylko przerwą między wydarzeniami.

W centrum dowodzenia świeciły się tylko dwa stanowiska. Oficer dyżurny popijał zimną kawę, przeglądając logi ze zdobycznych rosyjskich dronów, które od tygodni nie wykryły niczego poza sarnami i dymem z chłopskich chat. Operator radarów siedział z nogą założoną na nogę, stukając ołówkiem w konsolę, jakby próbował obudzić urządzenie, które uparcie pokazywało pustkę.

- Cisza jak w grobie - mruknął.

- I oby tak zostało - odpowiedział dyżurny, choć obaj wiedzieli, że to życzenie bez pokrycia.

W kantynie unosił się zapach kawy i smażonej cebuli, a z głośników cicho sączyła się muzyka z lokalnego radia - jedynego, jakie tu działało. To było miejsce, gdzie zwykle przesiadywali ludzie z Nowej Polski, bo rzadko wypuszczali się na miasto.

Kapitan Jamróz - którego pagony na nowym mundurze świeciły jakby nieco jaśniej niż u innych - wparował do kantyny z tradycyjnym, serdecznym uśmiechem, jakby miał ogłosić, że Rosjanie pomylili kierunki i zamiast tutaj, wylądowali na Marsie.

- Pawełku, nie szoruj tych pagonów pastą do zębów, bo ci materiał spłowieje - rzucił ktoś wesoło.

- Ha, ha - parsknął Jamróz. - Chlorkiem sodu je czyszczę, jakbyś chciał swoje przepolerować. Ale dobra, chłopaki, mam pomysł!

Natychmiast uciszył żarty, bo z natury był rzeczowy i lubił konkrety.

- Pendrive znalazłem. W starych łachach z Terespola. Nawet nie wiedziałem, że tam był.

- I co z nim zrobisz? Wbijesz młotkiem w ten ich kineskop lampowy? - zaśmiał się ktoś.

- Mnie to najbardziej komórki brakuje - westchnął inny. - Co nas podkusiło, żeby telefony przed akcją zdeponować? Nikt nigdy nie zwracał na to uwagi.

- Bo to była wojna, a nie ćwiczenia - wyjaśnił ktoś. - Ale fakt, szkoda. Pooglądałby człowiek foty, film jakiś...

- Właśnie o filmach mówię - przerwał Jamróz. - Z Banachem znaleźliśmy rzutnik. A właściwie, jak on to nazwał, "moduł projekcyjny klasy taktycznej". - Zaśmiał się. - Cholera wie, skąd się wziął. Był w jednej ze skrzyń, co tośmy na szybko do Rosomaka wrzucali. Widać był pod ręką. Bateria martwa, kabla brak, ale mistrzunio sierżant Banach wszystko ogarnął i działa.

- Mistrzunio Banach to teraz oficer - wtrącił ktoś. - Ale pagonów chlorkiem pewnie nie czyści.

- No sorry, wiadomo o kim mowa. Dajcie dokończyć - uciął Jamróz. - Pendrive się do rzutnika podłączy, a na nim mam chyba terabajt filmów. Tadam! - ukłonił się teatralnie.

- No i dopiero teraz mówisz? Dawajcie prześcieradło na ścianę i lecimy!

- Taa... a jak ma same romanse o księżniczkach, to już się naoglądaliśmy - zgasił zapał ktoś sceptyczny.

- Panowie, ja mam tylko sci-fi i wojenne. Dziesięć sezonów "Gwiezdnych Wrót", wszystkie "Star Treki", jakieś japońskie wojenne... - wyliczał Jamróz.

- A "Godzillę" masz? - zapytał ktoś całkiem serio.

- Panowie, trzeba do szefa uderzyć i mu pomysł przedstawić. Kino dla wojska. Jak zaczniemy po kryjomu, to będą scysje. Wiecie, jak jest.

- Słusznie prawi - odezwał się głos z tyłu.

Wszyscy odwrócili się. W drzwiach kantyny stał sam szef - generał Jaworski.

- Panie puł... generale, kurwa mać, sorry! - zaplątał się Jamróz. - To dobry pomysł, uważam. Wojenne kino dla wojska, coś się wybierze, a resztę możemy prywatnie kontemplować.

- Jamróz, ty z tej bazy przybytek rozpusty zrobisz kiedyś - mruknął Jaworski tonem, którego nikt u niego dawno nie słyszał. - Za panienkami się zacznij rozglądać, bo co będziesz robił na starość?

- No ale zanim przybytek, to najpierw kino, szefie? - drążył Jamróz.

- Dobrze. Ale filmy muszę zatwierdzić. Trzeba pomyśleć, co wojsku pokazać, żeby potem godzinami nie tłumaczyć, o co chodzi.

- No się wie! - ucieszył się Jamróz.

Jaworski znanym wszystkim zwyczajem przycisnął jedną ręką słuchawkę do ucha, drugą uniósł w ostrzeżeniu. Wszyscy natychmiast zaczęli wstawać.

- Alarm, panowie - powiedział krótko. - Wszyscy do oddziałów i na stanowiska. Są ruchy. Brama może się otworzyć za chwilę.

Gdy Jaworski dotarł do centrum telewizyjnego, brama właśnie rozbłysła. Ludzie na zewnątrz zobaczyli to wyraźniej i bliżej. Płaszczyzna bramy zdawała się być ogromna, znacznie większa niż poprzednie otwarcia, co wywołało powszechny niepokój. Spodziewano się czegoś dużego, ale... I nagle pojawiło się olśnienie.

Przejście było jakby porwane na strzępy. Nad doliną rzeki nie było go wcale - urywało się nagle jak oddarty fragment jedwabiu, z cienkimi, postrzępionymi nićmi materiału w miejscu rozdarcia. Po drugiej stronie rzeki, gdzie zwykle jaśniała migotliwa poświata, widać było jedynie porwane smugi - wąskie pasma zanikające na wieczornym niebie.

Pierwszy słup ognia pojawił się właśnie po tamtej stronie - nie wiadomo skąd i dlaczego. Grzmot, który wstrząsnął doliną rzeki przyszedł tuż po kuli ognia, która rozpływała się widowiskowo po falującej półprzeźroczystej tkaninie błękitnej poświaty, a potem fruwające strzępy stali, wirujące w powietrzu fragmenty, ryjące w ziemię odłamki czegoś, czego nikt nie zdążył zobaczyć w całości, bo od razu pojawił się efekt końcowy - latająca maszyna wybuchła, zanim dosięgła wylotu bramy, który powinien tam być, ale istniały tylko jego fragmenty.

W podziemnym, żelbetowym z założenia, ale wciąż nieukończonym schronie centrum telewizyjnego panował zaduch, w którym zapach dopalających się lamp elektronowych mieszał się z aromatem mocnej, wojskowej kawy. Jaworski i Wielicka stali wpatrzeni w duży monitor kineskopowy, oglądając tę scenę niemal jak w kinie.

- Brama poszła w górę kosztem boków! - krzyknął Banach, który na tablecie od termowizji, podłączonym do jakiegoś improwizowanego modułu, oglądał nie obraz, lecz wykresy i zmieniające się słupki danych. - Drony po naszej stronie!

Przejście wypluło pierwszą falę "Czarnej Szarańczy" - dziesiątki bzyczących dronów FPV. Małe, szybkie, nienaturalnie głośne maszyny nie od razu znalazły cel. Operatorzy tych maszyn również musieli przejść przez bramę, aby cele zlokalizować. I to była słaba strona rosyjskiej akcji - operatorów puszczono pieszo, pod osłoną tarcz balistycznych, podobnych do tych używanych przez policję przy zagrożeniu snajperskim.

- Jamróz! - krzyczał do słuchawki Jaworski. - Zostawić drony! Likwidujcie tych za tarczami, co przechodzą pieszo! To muszą być operatorzy!

- A co my innego robimy, szefie? - padła odpowiedź. - Tyle że prawie natychmiast znikają za naszymi zaporami czołgowymi.

- Cholera... - mruknął Jaworski. - Granaty?

- Za daleko, szefie - usłyszał głos Jamroza. - Ale zaraz coś wymyślę...

Operatorzy padali pod tarczami ochronnymi dość gęsto, ale było ich wielu i znaczna część faktycznie znalazła schronienie za betonowymi zaporami, mogąc stamtąd w miarę spokojnie prowadzić drony do namierzonych już celów. Znali się na swojej robocie. Nie szukali pojedynczych piechurów, uderzali prosto w zamki armat Boforsa, w pelotki, które milkły jedna po drugiej, w gniazda ciężkich karabinów maszynowych i w odsłonięte skrzynki z amunicją.

Nad rzeką rozległa się seria precyzyjnych detonacji. Obrona w ciągu kilku minut utraciła większość artylerii polowej, która z rozkazu Jaworskiego została tam pozostawiona niezamaskowana i bez obsługi.

Wały spowite były dymem, panicznym krzykiem i bezradnym ogniem karabinowym. Ale trwało to krótko - dokładnie tyle, ile potrzeba na otrzepanie się z pyłu, usłyszenie i zrozumienie komendy. Szarańcza nie zastała w okopach spanikowanych rekrutów. Piechota, tygodniami tresowana na maszynach do rzutek, chłodno uniosła lufy Beryli i AK-19.

Zamiast chaotycznej gęstwiny strzałów, nad wałami uniósł się rytmiczny, kontrolowany grzmot. Żołnierze rwali chmurę polimerowych dronów na strzępy krótkimi, mierzonymi seriami. Znaczna część rosyjskiego roju eksplodowała w powietrzu, zanim zdążyła zbliżyć się do stanowisk obronnych.

Te drony, które się przedarły, zamiast bezbronnych armat zastały maskowane siatkami, potężne zgrupowanie przeciwlotnicze dwadzieścia pięć baterii nowoczesnych Boforsów 40 mm oraz ciężkich dział przeciwlotniczych wz. 36 kalibru 75 mm.

Ale wtedy było już po dronach. Większość krążyła bezładnie i bez celu, strącana przez celne strzały obrońców, a działo się to zaraz po tym jak seria nadzwyczaj skutecznych eksplozji zdziesiątkowała operatorów ukrywających się za zaporami przeciwczołgowymi.

- No i wymyślił nieźle... - uśmiechnął się Jaworski na widok tej serii wybuchów, których autorem musiał być kapitan Jamróz.

I rzeczywiście - Jamróz to wymyślił i wykonał perfekcyjnie. No, niemal perfekcyjnie...

- Banach, słyszysz mnie, poruczniku? Masz podgląd na sektor trzeci? Ten na lewo? - mówił w słuchawce Jamróz.

- Mam - rzucił porucznik Banach, błyskawicznie przełączając obraz na kamerę z pobliskiego schronu.

- Widzisz ten stary wóz taborowy, z którego strzelaliśmy rzutki na ćwiczeniach? Ten po lewej od betonowego bloku?

- Widzę. Jest idealnie nad nimi, na skarpie.

- No właśnie. Siedzimy z chłopakami w rowie melioracyjnym dwadzieścia metrów obok. Prześlizgniemy się tam dołem. Podepnę pod oś wozu parę kostek C4 z opóźniaczami, przestrzelimy blokadę kół i zepchniemy tę furę prosto na nich. Ciężar rozbije tarcze, a eksplozja wyczyści resztę. Bez odbioru.

Jaworski pokiwał głową, patrząc na Banacha, co znaczyło po prostu - wykonać.

Żołnierze Jamroza przemieszczali się nisko, niemal pełzając w błocie rowu melioracyjnego, całkowicie niewidoczni dla Rosjan skupionych na rozstawianiu anten za betonową zaporą. Jamróz dopadł do starego, drewnianego wozu, sprawnie założył ładunek pod tylną oś i dał znak dwóm żołnierzom. Silne, przyzwyczajone do fizycznej pracy ramiona miejscowych żołnierzy pchnęły ciężki tabor. Wóz stoczył się ze skarpy, nabierając pędu, i z potwornym łomotem uderzył w krawędź betonowej zapory, łamiąc się i zasypując rosyjskich operatorów stertą drewna i żelastwa. Szyk tarcz balistycznych pękł.

- Detonacja za trzy... dwie...

Ukryty bezpiecznie za podwoziem, na górze skarpy, Jamróz odliczał jak na ćwiczeniach.

I wtedy nastąpił ten jeden, pechowy przypadek, który decyduje o życiu na froncie.

Jeden z rannych rosyjskich operatorów, a może ochraniający go "tarczownik", upadając pod ciężarem wozu, odruchowo nacisnął spust swojego AK-12. Seria z karabinka poszła na oślep, prosto w górę, przebijając spróchniałe deski taboru. Pojedynczy, rykoszetujący pocisk przeszedł nieszczęśliwie przez szczelinę w podwoziu i trafił Jamroza prosto w szyję, rozrywając tętnicę - w ułamku sekundy przed tym, jak kostki C4 eksplodowały.

Sekundę później potężny wybuch zniszczył rosyjskie stanowiska, likwidując i raniąc wszystkich operatorów dronów. Plan zadziałał idealnie. Rosyjski atak dronów został sparaliżowany.

Kilka minut wcześniej kapral Lis wciskał twarz w błoto na dnie okopu, kurczowo zaciskając dłonie na kolbie swojego Beryla. Nowoczesny karabin, którego obsługi nauczył się w bazie, wydawał się teraz bezużyteczną zabawką. Powietrze nad nim nie grzmiało artylerią - ono bzyczało. Setki, tysiące wściekłych, mechanicznych szerszeni krążyło, jak się zdawało, głównie nad nim.

Antoni uniósł głowę i zobaczył, jak jedna z tych małych, plastikowych zabawek z podczepionym ładunkiem nurkuje prosto na gniazdo ckm-u porucznika Zawadzkiego. Obsługa próbowała strzelać w niebo, ale maszyna była za szybka. Błysk, suchy trzask eksplozji i stanowisko zamieniło się w dymiący krater.

- Do góry! Strzelać do tego cholerstwa! - wrzasnął Lis, zrywając się na równe nogi.

Oparł Beryla o nasyp wału i zaczął walić długimi seriami w niebo, polując na kolejne drony. Obok niego żołnierze ze starymi Mauserami, których wciąż było najwięcej, próbowali przeładowywać broń, ale ich pojedyncze strzały były kpiną wobec chmury, która systematycznie i bezlitośnie likwidowała każdy punkt oporu.

To nie była wojna, którą znali z podręczników. To była rzeź prowadzona przez niewidzialnych pilotów.

Jednak skuteczność ludzi kaprala Lisa i jemu podobnych rosła wykładniczo z każdym strzałem. Dronów dramatycznie ubywało, a strzały do nich zaczęły przypominać te treningowe do rzutek. Kiedy wojsko oswoiło się z sytuacją, górę po prostu wzięły efekty tygodniowych ćwiczeń.

"Szybko poszło" - zdążył pomyśleć któryś z obrońców na wałach. I zrobił to zupełnie nie w porę.

Pierwszy śmigłowiec Mi-24 wyszedł - a w zasadzie próbował wyjść - z bramy równo z dronami, ale znana zasada bramy, która bez logicznego powodu potrafiła przerzucić materię przechodzącą z jednej strony rzeki na drugą, prawdopodobnie to właśnie uczyniła. Zamiast śmigłowca wyleciały poszarpane i spalone fragmenty metalu w ogromnej kuli ognia.

Drugi wyszedł w chwili, gdy obrońcy przejęli już inicjatywę w starciu z dronami. Potężny śmigłowiec szturmowy Mi-24. Maszyna przechodziła przez anomalię pojedynczo, niemal zamierając w powolnym zwisie, zanim pilot dał pełny ciąg. Ten moment bezwładności stał się kluczowy.

Jaworski, przewidując ten manewr, rzucił do walki swojego ostatniego asa czyli dwadzieścia sztuk jednorazowych granatników RPG-26.

Gdy monstrualny, garbaty kadłub helikoptera wyłonił się z poświaty i natychmiast plunął salwą rakiet niekierowanych na wały obrońców, z bocznych kryjówek odpowiedziały mu bezgłośne, dymne smugi polskich kontruderzeń.

"Kafar" siedział w płytkiej, zamaskowanej lisiej norze, trzydzieści metrów na skos od wylotu bramy. Dokładnie w miejscu, z którego ruszył Jamróz na swoją, jak się okazało ostatnią akcję. Na ramieniu trzymał gładką, zieloną rurę RPG-26. Czekał. Ignorował bzyczenie dronów FPV nad głową i eksplozje niszczące tyły obrońców. Jego cel był większy.

Błękitna ściana portalu nagle zafalowała, a powietrze wokół niej zgęstniało od podmuchu potężnego wirnika. Z poświaty zaczął wysuwać się potężny, drapieżny nos Mi-24, wymalowany w bury cyfrowy kamuflaż. Maszyna przechodziła ciężko, jej pilot walczył z turbulencją bramy, dosłownie wisząc w powietrzu na wysokości pięciu metrów.

W sekundzie, gdy kabina pilota całkowicie opuściła blask bramy, a śmigłowiec zaczął pochylać nos, by odpalić rakiety, podporucznik Kafar zgrał przyrządy celownicze z czarnym profilem silnika nad skrzydłem. Nacisnął spust.

Krótki, głośny syk. Potężny płomień zwrotny omiótł ścianę nory. Granat kumulacyjny przeleciał dystans w ułamku sekundy, wgryzając się prosto w sekcję napędową helikoptera. Pancerz tytanowy XXI wieku ustąpił pod precyzyjnym uderzeniem. Maszyna szarpnęła się, z jej boku rzygnął snop ognia, a potężny wirnik zaczął gwałtownie zwalniać, mieląc powietrze w przedśmiertnych drgawkach.

Mi-24, trafiony granatem RPG-26, runął w ognistym obrocie prosto na stalowe zapory przeciwczołgowe, blokując wylot. Drugi, który przeszedł chwilę później, wpadł w piekielną ścianę ognia zaporowego, którą z głębi rezerw otworzyły ciężkie karabiny maszynowe wz. 30 na podstawach przeciwlotniczych i najbliższa z baterii przeciwlotniczych Boforsów - dotychczas ukryte, ciche i milczące, aby nie stać się przypadkowym celem dronów.

Tysiące ołowianych pocisków z lat 30. bębniły o pancerz, niszcząc optykę i raniąc załogę przez pancerne szyby, dopóki kolejne trafienie z RPG-26 nie rozerwało silnika.

"Trzy śmigłowce... wraki już same w sobie. Nie puszczą więcej" - pomyślał Jaworski. - "To chyba będzie wszystko."I w tej chwili, jakby wywołał zdarzenie tą myślą - brama, tak jak zawsze, po prostu nagle, bez ostrzeżenia i po cichu zgasła.

- Sekcje, meldować stany! - rzucił do słuchawki Jaworski i zastygł w oczekiwaniu.

Spodziewał się strat w ludziach, które znowu sięgną dziesiątek. Ale pierwsze meldunki, potem kolejne, mówiły o pojedynczych stratach. Cała sekcja ckm w tym zestawie była największą z nich.

Wtedy usłyszał ostatni meldunek

- Podporucznik Jabłoński "Kafar". Pierwsza sekcja drużyny operacyjnej.

Przejąłem dowodzenie...

W słuchawce Jaworskiego zagrzmiała cisza - jednostajny, pusty szum.

Już wiedział.

- Kapitan Jamróz... nie żyje.

ROZDZIAŁ 8

Brześć nad Bugiem, piątek 15 lutego 1932

1

W piątek o dwudziestej pięćdziesiąt pięć wieczorem restauracja hotelu "Garnizonowego" tętniła życiem. Hotel był raczej daleko w hierarchii atrakcyjności hoteli brzeskich, dlatego ceny były przystępne i stoliki w restauracji wiecznie zajęte. W powietrzu unosił się gęsty dym z papierosów, zapach pieczonej gęsiny i tłumiony gwar rozmów. Przy stolikach siedzieli głównie oficerowie miejscowego garnizonu w galowych mundurach, kilku urzędników magistratu i wszelkiej maści brzescy kupcy.

Major Połomski siedział w najciemniejszym kącie sali, częściowo zasłonięty przez rozłożystą palmę w donicy. Miał na sobie swój kostium rosyjskiego hrabiego, który zaczynał uznawać za jakiś fetysz przynoszący mu szczęście w decydujących momentach życia tutaj. Założył też okulary w rogowej oprawie, które całkowicie zmieniały wyraz jego twarzy. Wyglądał jak stateczny handlowiec ze Stanisławowa albo rosyjski magnat gdzieś z dalekiego Irkucka. Sącząc powoli koniak, nie spuszczał wzroku ze stolika pod wielkim, dębowym zegarem.

Przy tamtym stoliku siedział "Kastor". Wyglądał bezbłędnie. Nosił doskonale skrojony mundur kapitana SZRN, z nienagannie przypiętymi odznaczeniami i idealnie ułożonym pasem koalicyjnym. Gdyby Połomski nie wiedział, że to berliński rezydent, sam dałby się nabrać na tę pruską elegancję. Przebieraniec co chwilę spoglądał na zegarek, wyraźnie zniecierpliwiony nieobecnością von Bülowa. Nie miał pojęcia, że ten siedzi zamknięty w piwnicy kamienicy pod okiem Siergieja.

Władziu wszedł do sali dokładnie o dwudziestej pierwszej. Grał rolę posłańca - miał na sobie sfatygowany płaszcz kolejarski i kaszkiet, a w ręku trzymał grubą, skórzaną teczkę inżyniera. Szedł lekko chwiejnym krokiem, udając zmęczonego po szychcie robotnika. Podszedł prosto do stolika pod zegarem.

- Pan kapitan od pana von Bülowa? - zapytał Władziu po polsku, nachylając się nad stolikiem i kładąc na nim teczkę. - Inżynier nagle zaniemógł. Gorączka go zwaliła. Kazał mi to pilnie oddać i powiedzieć, że raport nie jest jeszcze kompletny.

"Kastor" drgnął, a jego oczy rozbłysły. Spojrzał podejrzliwie na Władzia, ale widok teczki Bülowa osłabił jego czujność. Położył dłoń na skórze.

- Dobrze. Odejdźcie - rzucił po polsku, siląc się na twardy, oficerski ton, choć w jego akcencie Połomski z daleka wyczuł berlińską, gardłową nutę.

W tym samym ułamku sekundy plan, który major przygotował w najdrobniejszych szczegółach, ruszył z kopyta.

Władziu, zamiast się cofnąć, błyskawicznie usiadł na wolnym krześle naprzeciwko "Kastora". Jednocześnie zza sąsiedniego stolika wstali dwaj rośli mężczyźni w cywilnych ubraniach - Iwan oraz Aleksiej, który dołączył do akcji z zewnętrznego obwodu. Obaj operatorzy Wimpel znaleźli się przy "Kastorze" w ułamku sekundy, blokując go z obu stron tak ciasno, że nie był w stanie nawet poruszyć łokciami.

- Siedź cicho, kolego, i ani drgnij - szepnął Władziu, tym razem czystym, lodowatym niemieckim, patrząc prosto w rozszerzone z przerażenia źrenice szpiega. - Pod stołem trzymam odbezpieczony pistolet wycelowany w twój brzuch. Jeśli wykonasz choćby jeden gwałtowny ruch, jeśli spróbujesz krzyknąć, ta restauracja spłynie twoją krwią. Rozumiesz?

"Kastor" zesztywniał. Jego dłoń, która odruchowo powędrowała w stronę kabury, została bezlitośnie zmiażdżona pod blatem stołu przez potężny chwyt Iwana. Niemiec zbladł jak ściana.

Rozejrzał się po sali pełnej oficerów, którzy siedzieli zaledwie kilka metrów dalej, śmiejąc się i pijąc wódkę. Nikt niczego nie zauważył. Dla postronnego obserwatora kapitan po prostu rozmawiał z trzema cywilami, którzy dosiedli się do jego stolika.

- Czego chcecie? Jestem oficerem Sił Zbrojnych RPN! - wykrztusił szeptem, ale po niemiecku "Kastor", próbując rozpaczliwie ratować sytuację.

- Przestań pieprzyć, Kastor - Władziu uśmiechnął się drapieżnie. - Twój inżynier von Bülow opowiedział nam już wszystko. O tobie, o Berlinie i o waszym polowaniu na fizykę naszego radia. Wiemy, że ten mundur uszył ci krawiec.

W tym momencie do stolika podszedł powolnym krokiem major Połomski. Spojrzał na zegar nad ich głowami - cała akcja unieruchomienia rezydenta trwała niespełna piętnaście sekund. Profesjonalizm chłopaków był porażający. Major nachylił się nad udawanym kapitanem, oparł się o stolik i powiedział cicho po rosyjsku do Władzia:

- Wyprowadzamy go. Spokojnie, pod boki, jakby za dużo wypił.

Władziu natychmiast przełożył to na niemiecki:

- A teraz wstaniesz, panie kapitanie. Moi przyjaciele pomogą ci utrzymać równowagę. Wyjdziemy stąd tylnym wyjściem przez kuchnię, bez zbędnych scen. Jeśli piśniesz choćby słowo, Iwan skręci ci kark, zanim twój podbródek dotknie piersi. Ruchy.

"Kastor", całkowicie złamany tempem i bezwzględnością uderzenia, dał się podnieść z krzesła. Iwan i Aleksiej chwycili go pod ramiona, maskując fakt, że jego stopy ledwo dotykają ziemi. Przeszli obok krzątających się kelnerów i w tym momencie, z zewnątrz, dobiegł ich głuchy odgłos strzelającej artylerii. Przystanęli może na ułamek sekundy, ale za chwilę, korzystając z wywołanego kanonadą zamieszania, zniknęli za kuchennymi drzwiami.

Połomski spokojnie, ale już bez zbędnej ostrożności rozejrzał się po sali. Kanonada stawała się miarowa, wtórowały jej serie z kaemów major nawet rozpoznał rosyjskie karabinki AK-19.

Oficerowie zerwali się z miejsc i tłumnie ruszyli do wyjścia, w pośpiechu rzucając banknoty na stoliki za zamówienia, których już dziś nie skonsumują. Duże okna hotelowej restauracji drżały miarowo w takt strzelających dział.

Hotel garnizonowy i restauracja były najbliżej twierdzy i bazy, a także starego garnizonu po przeciwnej stronie. Połomski spokojnie ruszył w stronę wyjścia, poczekał, aż wyleje się przez nie, przeważnie mocno podchmielony, tłumek oficerów.

I co wy chcecie zrobić w takim stanie? - zapytał w myślach. Jesteście jak te dzieci we mgle i powinniście po nogach całować tych w bazie, którzy jedyni mają pojęcie o tym, co tu się dzieje.

Połomski już wiedział.

To nie było ostre strzelanie - to były odgłosy bitwy.

2

Stare czarne CWS z Siergiejem za kierownicą stało w bocznej uliczce przy restauracji. Silnik pracował, kiedy Połomski szybkim krokiem opuścił lokal i ruszył w stronę auta. Widział, jak bocznymi drzwiami kuchennymi wychodzą jego ludzie, taszczą Kastora, wrzucają go do samochodu jak worek kartofli. Dwie sekundy później Połomski sam siedział już na przednim siedzeniu.

- Jazda! - rzucił krótko po polsku i samochód ruszył.

Ulice były ciemne, ale łuna znad bazy, położonej całkiem blisko hotelu garnizonowego, wyraźnie rozjaśniała zimowe niebo. Kanonada w bazie nasilała się. Połomski uchylił okno, aby lepiej rozpoznać, kto lub co mogło ją powodować.

Na pewno były to drony. Brzęczenie małych bandziorów potrafił rozpoznać naprawdę z daleka. Obrońcy strzelali do nich z ich własnych karabinków AK. Tego suchego stukotu nie dało się pomylić z odgłosem żadnej innej broni. Waliła też artyleria. Głucho, często bez przerwy na przeładowanie. To musiały być pelotki. Żadne inne armaty z tutejszych czasów nie strzelały tak szybko. Do tego dochodziły głuche wybuchy, od których aż ziemia się trzęsła.

"Nasi wrzucają jakieś bomby przez bramę" - pomyślał Połomski. - "Kto wie, jakie genialne pomysły wprowadzili w życie".

Nie zauważył nawet, kiedy dojechali na miejsce. Szybko i sprawnie, bez zbędnej zwłoki na uprzejmości, przepchnęli Kastora przez drzwi garażu, posadzili na krześle i odpowiednio unieruchomili za pomocą sznura od bielizny. Wszystko trwało nie więcej niż trzy minuty i odbyło się w absolutnej ciszy.

Nadal konsekwentnie trzymali się planu, by nie ujawniać, że są Rosjanami, choć być może właśnie w tym momencie wszystko, co robili, przestawało mieć jakiekolwiek znaczenie.

Zabezpieczyli wszystkie drzwi, sprawdzili więzy i knebel Kastora, po czym opuścili magazyn i udali się na piętro, do części mieszkalnej. Tam od razu otoczyli majora, zasypując go wszelkimi dostępnymi pytaniami. Przerzucali się ze złością, złorzeczyli raz Polakom, raz swoim, obwiniali majora, że ich oszukał. Bo ich krajanie jednak nie odpuszczali.

- Trzeba im pomóc! - To wybrzmiało najgłośniej.

- Pomóc? Jak? - zapytał spokojnie Połomski. - Pobiegnięcie we czwórkę z tymi pistoletami, do których macie po trzy naboje na krzyż? I co zrobicie?

Dopiero teraz emocje u spokojnych i wyrachowanych zazwyczaj operatorów słynnego Wimpla jakby nieco opadły. Chyba zaczęli analizować fakty.

Połomski otworzył szeroko okno w pokoju.

- Nigdy nie mówiłem, że nasi nie zaatakują - rzekł major. - Mówiłem tylko, że atak im się nie uda. Ani ten, ani żaden inny.

W pokoju nie zapalili żadnego światła, dlatego Połomski szeroko rozsunął zasłony, aby widok z okna był jak najpełniejszy. W blasku powoli gasnącej łuny widać było jedynie niewyraźny owal jego twarzy. Spojrzał na zegarek.

- Atak zaczął się o dziewiątej - rzekł, przybliżając cyferblat do oczu, żeby dostrzec wskazówki. - Jest 21.22. Kanonada, jak słyszycie, wciąż trwa. Co słyszycie?

Nikt się nie odezwał.

- Słyszycie staccato pelotek. Polskich pelotek. Jak jechaliśmy tutaj, słyszałem nasze drony. Teraz już ich nie słyszę...

- To co, mamy tu stać jak te barany i nic nie robić? - zapytał Siergiej.

- Gdyby nasi wygrali, już pojawiałyby się pierwsze nasze czołówki jadące do miasta - stwierdził Połomski. - Ale jakoś ich nie widzę.

Wyjrzał przez okno w mocno teatralnym geście.

- O! Przestali strzelać po ostatnim wybuchu - dodał. - Myślałem najpierw, że nasi rzucali jakieś ładunki albo bomby przez bramę, ale to były jednak inne wybuchy.

- Śmigłowce dostały - stwierdził Władzio. - Słyszałem już takie odgłosy w Gruzji, jak nam zestrzelili parę maszyn.

- Też tak myślę - zgodził się Połomski.

- Czyli dupa - wtrącił znowu Siergiej.

- Ano, jak powiedziałeś, dupa - ponownie zgodził się major. - Brama jest za ciasna. Nie przejdzie przez nią naraz cała zmechanizowana armia, tak jak na polu bitwy. Przechodzą pojedynczo i dlatego nigdy im się w tej bramie nie uda.

Major zakończył i zamknął okno.

Kanonada ustała, strzały również. Łuna powoli gasła, co przypominało ostatnie minuty zachodu słońca po pięknym, słonecznym dniu.

- Zdecydowaliśmy, co zrobimy - rzekł jeszcze major. - Jeśli ktoś teraz zmienił zdanie, to cóż, jak to się mówi, krzyż na drogę. A jeśli nie, idziemy do Kastora. Mamy robotę do wykonania.

3

Zimna woda z wiadra zmyła z twarzy Kastora resztki oszołomienia, ale nie zmyła przerażenia. Parsknął gwałtownie, potrząsając głową. Sznur od bielizny wrzynał się w jego ramiona, krępując go do oparcia ciężkiego, drewnianego krzesła. W garażu pachniało smarem, starym żelastwem i wilgocią. Jedyna żarówka, zwisająca na brudnym kablu, rzucała ostry snop światła prosto na jego twarz.

Władziu stał tuż przed nim, ze skrzyżowanymi na piersiach ramionami. Połomski tradycyjnie wycofał się w półmrok, pod ścianę, skąd cicho obserwował reakcje więźnia. Siergiej stał z boku, bezwiednie masując kułaki. Całe to przedstawienie miało jeden cel - złamać rezydenta, zanim ten zorientuje się, w czyje ręce naprawdę wpadł.

- Mundur masz ładny, Kastor - zaczął Władziu po polsku, nienagannym, chłodnym tonem. - Krawiec się postarał. Szkoda tylko, że ta maskarada właśnie się skończyła. Pytanie jest krótkie - dla kogo w Berlinie zbierasz te dane i jak wygląda wasza struktura raportowania w Brześciu?

Kastor splunął wodą na betonową podłogę. Spróbował unieść dumnie podbródek, desperacko trzymając się roli oficera, którą tak długo odgrywał na ulicach miasta.

- Gówno wam powiem - wycharczał po polsku, choć wściekłość w jego głosie mieszała się z twardym, germańskim akcentem. - Nie wiecie, z kim zadzieracie. Moje zniknięcie uruchomi procedury, których nie dacie rady zatrzymać. Jesteście tylko lokalnymi psami z kontrwywiadu.

Połomski w milczeniu zrobił krok naprzód. Nachylił się do ucha Władzia i szepnął kilka twardych zdań po rosyjsku, wydając precyzyjne instrukcje. Władziu skinął lekko głową, po czym spojrzał na stojącego z boku olbrzyma.

- Siergiej. Wytłumacz panu kapitanowi, że skończył nam się czas na uprzejmości.

Siergiej nie potrzebował dalszych zachęt. Podszedł do krzesła z boku i bez żadnego słowa ostrzeżenia wyprowadził krótki, potężny cios hakiem prosto w lewe żebra Niemca. Konstrukcja krzesła zatrzeszczała, a Kastor zwinął się na tyle, na ile pozwalały sznury, tracąc całkowicie powietrze w płucach. Z jego gardła wydobył się jedynie głuchy, zduszony jęk. Płakał z bólu, łapiąc bezskutecznie oddech, podczas gdy Siergiej znowu cofnął się o krok, z tą samą lodowatą, bezwzględną miną.

- Procedury, o których mówisz, właśnie spłonęły w bazie, jakbyś nie zauważył - ciągnął bezlitośnie Władziu, gdy Niemiec zaczął wreszcie charczeć i łapać powietrze. - Zostałeś sam, tu i teraz. Twój człowiek w bazie też może już być martwy, kto wie. - Władziu niby zamyślił się, drapiąc się palcem po brodzie i patrząc gdzieś w ścianę ponad więźniem. - Będzie tak - rzekł w końcu. - Może wyjdziesz stąd żywy, jeszcze nie zdecydowaliśmy, może nie. - Znowu zrobił pauzę. - Zależy, czego się dowiemy i zależy, ile sobie odłożyłeś dobra na czarną godzinę, żeby zniknąć.

Kastor popatrzył na Władzia z dość wyraźną mieszaniną zdziwienia, a nawet niedowierzania.

- To kim wy jesteście w końcu? - wycharczał przez zęby.

- To zależy od twojej odpowiedzi, kim się okażemy - odparł z uśmiechem Władziu. - Co niemiecki wywiad wie o błyskach, bramie, czy jak wy to tam nazywacie?

Tradycyjnie odpowiedzią była cisza.

- Decyduj się, chłopie, w którą stronę zamierzasz skręcić! - rzucił ostrzej Władziu i spojrzał na Siergieja, który natychmiast postąpił krok do przodu.

- Brama chyba łączy inne światy - wychrypiał Kastor. - Jak tu film kręcili pierwszy raz, nasi ludzie to widzieli. I widzieli sylwetki, które w bramie się rozpłynęły podobno.

- Aha - rzucił krótko Władziu. - I tyle?

- Robicie ze mnie wała? - pewniej wystękał Kastor. - Macie łączność na nieznanych w świecie częstotliwościach, które próbujemy namierzyć bez powodzenia. Niby skąd? Sami to wymyśliliście? Szybciej od nas? Niemożliwe.

- Ho, ho, wielki pan Niemiec, najmądrzejszy na świecie się odezwał - skwitował Władziu.

- I dzisiaj ta strzelanina w bazie, już nie pierwsza - dorzucił jeniec. - Ktoś przez tę bramę was atakuje, czyli nasza koncepcja, że ona łączy światy, ma sens.

Władziu spojrzał na majora, a ten skinął głową, co miało oznaczać zgodę na coś, co Władziu chciał zrobić.

- Masz tę kasę na czarną godzinę? Masz jak zniknąć stąd od razu? - zapytał Władziu zupełnie poważnie.

Kastor milczał, ale widać było gołym okiem, że ma burzę w mózgu, bo nie potrafi sobie poukładać klocków, które mu rozsypują przed nosem.

- Może mam - rzekł w końcu.

- To zrobimy tak - ucieszył się rzeczywiście Władziu, a Siergiej odstąpił krok do tyłu. - Powiesz nam po kolei, kogo masz w bazie, co na niego masz, jak długo działa, co ci przekazał, jak to pchasz dalej i najważniejsze... - zawiesił głos Władziu - ...wskażesz miejsca, gdzie to potwierdzimy, znajdując jakieś dowody. My to sobie szybko ogarniemy, a potem, jak się wszystko będzie układać, jesteś wolny. I nawet mundur ci wyczyścimy, żebyś wstydu tutejszej armii nie przyniósł.

Na te słowa cała trójka Rosjan cicho się zaśmiała, ale wystarczająco głośno, aby Kastor usłyszał.

- Kim wy, Himmeldonnerwetter, jesteście?

- Najpierw ty mówisz, potem my odpowiemy - uciął Władziu. - Powiem tylko, czego się pewnie domyśliłeś, że nie jesteśmy miejscowym kontrwywiadem.

Cisza trwała dość długo. Władziu spojrzał na Siergieja, a ten bez słowa podszedł do Kastora i rozciął mu więzy na dłoniach. Kastor rozmasował nadgarstki, zbierając myśli.

- Kurier z tutejszej misji handlowej cesarstwa wozi materiały do ambasady w Warszawie. Oni tam prawie wszyscy już oficjalnie pracują dla nas - zaczął Kastor. - Jak to wędruje do Berlina, nie wiem, nie moja działka. Instrukcje o zadaniach dostaję od tego samego kuriera. Po prostu daje mi książkę. Kod książkowy, rozumiecie. - Spojrzał na Władzia i Siergieja, którzy stali najbliżej, sprawdzając, czy zrozumieli. - Ja jestem tylko volkskomissarem wywiadu, mam swój rejon i zadania.

- Rozumiemy - przytaknął Władzio.

- Może teraz wasza kolej? - zapytał nieśmiało volkskomissar.

- Nie przeginaj, komisarzu - usłyszał w odpowiedzi.

- Skrzynka kontaktowa jest w nieczynnej rozdzielni kolejowej, tej za dworcem. Ostatni niewielki budynek. Trzecia szafka u góry. Do rozdzielni są jedne drzwi, zawsze otwarte. Nikt tam nie chodzi, bo i po co. Teraz znajdziecie tam pewne materiały...

Połomski skinął na Siergieja, który podszedł do niego i wysłuchał szeptu do ucha, po czym natychmiast zniknął za drzwiami garażu. Po chwili usłyszeli, jak ich stary CWS rusza sprzed drzwi frontowych.

- I gwóźdź programu, panie komisarzu, czyli wasz człowiek w bazie? - zapytał niezwykle uprzejmie Władziu.

- Skoro nie jesteście z polskiego kontrwywiadu - rzekł w odpowiedzi komisarz zwany Kastorem - to jesteście od Anglików albo Francuzów. Co wydaje się rozsądne, bo oni ponoć, przy rozmowach traktatowych, teraz mocno zabiegają o informacje o tej rzekomej bramie. Wiedzą mniej od nas. Czyżbyście chcieli przejąć mojego człowieka w bazie, mnie niby wypuścić, a potem sprzedać naszym władzom jako zdrajcę. To już wolę, żebyście mnie tu wykończyli. Nic więcej nie powiem.

Nastąpiła niespodziewana cisza, która rozbiła już całkiem właściwy cykl opowieści komisarza.

"Ale ten dobrze kombinuje" - pomyślał Połomski. - "Mogłem to przewidzieć. Przecież to nie jest zwykły szpicel. Wie, jak to działa i wyciągnął prawidłowe wnioski. Jak mu powiemy, kim jesteśmy, albo uwierzy, albo nie, ale niezależnie od tego dostanie informację, że to jest prawdopodobne i sprzeda ją swoim. Skoro mamy tu zostać i działać legalnie, to po co sobie organizować dodatkowo nowego wroga? Jednak lepiej, żeby nie wiedział, kim jesteśmy. Zagramy inaczej".

Połomski wyszedł z półcienia.

- Panie komisarzu - rzekł po angielsku, celowo przeciągając sylaby, aby jego słowa nie zdradziły konkretnie, kim może być oryginalnie. - Domyślam się, że angielski nie jest panu obcy. Niestety po polsku mówię marnie. - Uśmiechnął się.

Komisarz spojrzał na niego z zaciekawieniem i skinął głową, że rozumie.

- Nie, nie jesteśmy ani od miejscowych, ani od Francuzów, czy Anglików. I słusznie pan zakłada, że skończyłby pan raczej marnie, gdybyśmy jednak byli, a pan zdradziłby nam swojego człowieka w bazie przy owej mitycznej bramie.

- To kim jesteście?

- Powinien pan raczej zapytać, skąd jesteśmy - rzekł Połomski. - Jak pan słusznie wydedukował, miejscową bazę atakuje ktoś z tej bramy, jak ją nazywacie, i my jesteśmy tym kimś.

- Czyli to prawda! Jest świat po tamtej stronie, scheisse! Kto, jak?

- Nie, nie, panie komisarzu - to wszystko, nic więcej nie powiem. Na dowód, że mówię prawdę... - wyciągnął gdzieś spod materaca łóżka zawiniątko, a z niego duży, obsydianowy bagnet i podał go komisarzowi. - Nawet laik zauważy, że nie ma czegoś takiego w waszym świecie.

Komisarz obracał w ręku bagnet, przyglądając się i dotykając struktury powierzchni ostrza, które nie było metalowe ani żadne inne, które kiedykolwiek widział lub o którym kiedykolwiek słyszał. Połomski zabrał mu bagnet, zawinął i schował w innym miejscu pod materacem.

- To jak? - zapytał major. - Pan mówi i znika, a my idziemy w swoją stronę?

- Rozumiem, że i tak nie dostanę gwarancji, że mnie nie sprzedacie moim władzom?

- Nie, nie dostanie pan, ale... - zatrzymał się Połomski, podchodząc do drzwi, bo usłyszał, że samochód Siergieja właśnie podjechał. - ...jeśli zajmie się pan swoimi kwestiami, ma pan gwarancję, że my nie zrobimy nic w pana sprawie, bo po prostu nie jest to w naszym interesie. Mamy to gdzieś, krótko mówiąc. A jak pan zacznie opowiadać niestworzone historie, to sam pan widzi, że możemy pana znaleźć i po prostu pozbyć się kłopotu.

Siergiej wszedł do garażu i od razu podał majorowi sporą, szarą kopertę, nieco ubrudzoną smarem lub innym czernidłem. Połomski wysypał zawartość na stół. Był tam złożony na czworo blok zapisanych kartek, trzy naboje kalibru 5,45 do AK-12 oraz rzepowa plakietka wojskowa z emblematem biało-czerwonej flagi. Te unikalne fanty z bazy, podwędzone przez kreta, komisarz sam skrupulatnie zapakował parę godzin wcześniej, szykując transport kurierski dla ambasady w Warszawie. Teraz leżały na blacie.

Połomski rozłożył kartki, ale szybko zrezygnował z czytania, bo tekst był po niemiecku.

- To, jak widzę, nawet wiecie więcej, niż pan raczył powiedzieć. Czyli nie muszę się wysilać, żeby pan uwierzył w naszą historię, bo pan, przygotowując tę paczkę, już dawno w nią nie tylko wierzył, ale ją rozpracowywał - uśmiechnął się major. - To jak będzie, bo czas nam się kończy?

- Podporucznik Rafał Szymkowski, sekcja zaopatrzenia z garnizonu Brześć - rzekł Kastor. - Służy jednocześnie w garnizonie i w bazie, jak wielu żołnierzy tutaj. Zaopatrzenie, prowiant, specjalne zamówienia i wszystko inne z bazy przechodzi często przez niego. Mają tylko dwie takie sekcje.

- Wygodne i całkiem niewinne, gratuluję werbunku - rzekł szczerze Połomski. - Szantaż, pieniądze, ideowiec?

- Pieniądze. To hazardzista. Przepuścił w tutejszych kasynach chyba większość rodzinnego majątku. Jest młody, lubi kobiety i piękne życie na pokaz. Mundur mu w tym pomaga, bo żołnierz z niego żaden.

- Skoro w zaopatrzeniu, to rzeczywiście żołnierz tylko z wyglądu może być. Co macie jeszcze od niego?

- Drobiazgi tego typu, które stanowią jednak ważne informacje, że Polacy posiadają technologię, która jeszcze u nas nie jest znana. Dostarczył nam po poprzedniej bitwie kawałek metalu z rozbitego wraku jakiejś maszyny. To było najciekawsze w sumie, co od niego mamy.

- To jesteśmy w domu - rzekł major do Kastora, którego sprawnie uwalniał już z więzów Władziu.

Siergiej natomiast, wziętą niewiadomo skąd szczotką do ubrań, z dużym poświęceniem i zaangażowaniem próbował czyścić mundur byłego jeńca. Ten wyrwał mu szczotkę z dłoni ostentacyjnie i sam przystąpił do oględzin swojego błękitnego munduru.

- Jest piątek - rzekł Połomski. - No, prawie sobota - poprawił się. - Cokolwiek zaczniemy robić w tej sprawie, to w poniedziałek z samego rana. Do Grajewa, na granicę, odchodzą stąd pociągi pasażerskie z przesiadką w Białymstoku. Zdąży pan zgarnąć swoje żelazne rezerwy, wsiąść do pociągu i jeszcze w niedzielę będzie pan w Prusach, a dalej to już pańska sprawa. Rzecz jasna, będziemy pana mieli na oku na wszelki wypadek, jakby pan na przykład chciał ostrzec pana podporucznika albo coś innego wywinąć. Rozumiemy się.

ROZDZIAŁ 9

Brześć nad Bugiem, sobota 16 lutego 1932 roku

1

W niedzielę w południe Połomski siedział w niewielkim bistro niemal naprzeciw cmentarza garnizonowego, gdzie odbywał się pogrzeb żołnierza z bazy, który zapewne zginął w czasie ostatniego ataku. Nawet by o tym nie wiedział, gdyby nie gadatliwy kapitan z garnizonu, który w sobotę pilnie potrzebował odebrać swojego fiata. Parę dni wcześniej zostawił go w ich garażu, żeby sprawdzili, czemu coś w nim zgrzyta, trzęsie i rezonuje, psując komfort jazdy małżonce.

- Przepraszam, że tak nagle i nie w czasie, kiedyśmy odbiór umawiali, ale ten pogrzeb jutro wymaga, żebym auto miał. Nie przystoi z małżonką fiakrem na cmentarz podjechać, i to jeszcze w zimie - tłumaczył kapitan.

- Kogóż to chować będą? - zapytał Władzio z czystym miejscowym akcentem.

- A to w zasadzie poufna wiadomość. Sam nie wiem, któż to. Jakiś oficer z bazy, po tym wczorajszym strzelaniu wypadkowi uległ i zmarł.

- A no, gorąco było - stwierdził Władzio. - Jak prawdziwa bitwa wyglądało niemalże.

- Bo to była prawdziwa bitwa - rzekł poufnie kapitan. - Wszystko rozpracowane, atak, obrona, nawet tu i ówdzie dla efektu wybuchy były i takie tam.

Połomski słuchał w milczeniu, potakiwał głową i już myślał, że nadarza się okazja, by poszukać właściwego kontaktu. Mieli asa, potężnego. Mieli już prawie pewność, że ich ludzie przez bramę nie przejdą... no chyba że znajdą inną, czego całkiem wykluczyć nie można - dodał w myślach major. Ale to się zobaczy kiedyś.

Zatem kontakt. Nie mogą to być ci żołnierze z przyszłości. Władze mają może w bazie i bronić jej potrafią, ale nie są na tyle decyzyjni, by im cokolwiek zaproponować i gwarantować. Zatem zostaje tylko kontrwywiad albo wywiad miejscowy.

Połomski zastanowił się. Przypomniał sobie, jak stracił swoją ulubioną kolekcję znaczków i przypinek z Czerwonej Armii. Nie całą, ale znaczną część. Wtedy, jak raz w życiu, sam się idiotycznie zdekonspirował, a tajniacy zauważyli klamkę za pasem. Głupota i nieostrożność. Ale wtedy nie traktował tego świata poważnie. Czuł się od nich lepszy, mądrzejszy, bardziej przebiegły. Arogancja zawsze gubi człowieka - od tamtej pory wiedział to i zawsze trzy razy się zastanawiał, czy na pewno wyciąga dobre wnioski i nie przesadza w pewności siebie.

Dwóch ludzi wówczas zapamiętał - tych, którzy wydawali rozkazy na polu przed bramą i później w jego sprawie, bo tajniacy najpierw przyprowadzili go właśnie do nich. Jeden niski, dość otyły, łysy, z siwiejącą kozią bródką i okrągłymi okularami, które ciągle poprawiał na nosie. Drugi postawny, szatyn, w mundurze kapitana. Wyglądali trochę jak Pat i Patachon z kreskówki, którą oglądał w dzieciństwie. Szukał ich, gdy obserwowali bazę, ale ich nie zauważył. Mogli już być gdzie indziej - pomyślał wtedy. Ale pogrzeb oficera z bazy, z którą byli jakoś związani, mógł spowodować, że któryś z nich przyjedzie pożegnać kolegę.

Dlatego teraz, siedząc w bistro, weryfikował swój plan na wypadek, gdyby jego komando - mające szczegółowo przygotowane rysopisy i kręcące się w tłumie gapiów - rozpoznało któregoś z nich.

Wtedy zauważył Aleksieja, który niespiesznym krokiem zmierzał do bistro i po chwili po prostu usiadł obok, przy wolnym stoliku.

- Jeden pasuje do opisu - rzekł cicho. - Wysoki, szatyn, w cywilnych ciuchach, ale śmierdzi mundurowym z daleka. Ze trzydzieści pięć lat. Blisko przy trumnie stoi. Musiał znać denata osobiście, tak myślę.

Połomski przesunął rękę po stole i dał znak, by Aleksiej odebrał niewielki przedmiot, który trzymał pod nią. Aleksiej płynnie przykrył go własną dłonią i zwyczajnym ruchem schował do kieszeni marynarki.

- Przekonamy się tylko w jeden sposób, czy to on - stwierdził Połomski. - Daj tę przypinkę Władziowi, a ten niech działa zgodnie z planem, który ustaliliśmy.

2

Uczestnicy ceremonii pogrzebowej opuszczali cmentarz w zadumie i ciszy. Nawet gapie, którzy nie byli zaproszeni i stali za kordonem żandarmerii, jakby ucichli - mniej wyrywni, rozchodzili się grupami albo pojedynczo. Żandarmeria także zaczęła zwijać swój majdan, barierki, słupki i inne sprzęty rozstawione na ulicy.

Hrynicki przyjechał na pogrzeb Jamroza nie tylko dlatego, że go znał i lubił - jak niemal wszyscy w bazie - ale również dlatego, że była to okazja do spotkania z Olgą. Zdawał sobie sprawę, że okoliczności nie były najlepsze, ale innych nie miał. Wymienił kilka zdawkowych uwag z dawnymi kolegami i zaanonsował się w bazie na popołudnie. Nie chciał narzucać się nikomu akurat teraz, w tej smutnej dla większości chwili.

Do Hotelu Hetmańskiego, gdzie wynajął pokój, miał około dziesięciu minut spacerem, więc postanowił przejść się po Brześciu - dawno go tu nie było. W miarę jak mijał kolejne kwartały i ulice, zauważył, że miasto niewiele się zmieniło, wciąż żywe, huczne i pełne ludzi. "I tak powinno być" - pomyślał. Zmienianie czegokolwiek na siłę, jeśli nie wynika z naturalnego, ewolucyjnego postępu, może przynieść opłakane skutki. Z drugiej strony - niekorzystanie z nadarzających się okazji może być jeszcze gorsze. "Dobrze, że nie muszę się nad tym głowić na poważnie" - dodał w myślach, gdy znalazł się tuż przed szeroką amfiladą wejściową do hotelu. Nawet nie zauważył, kiedy tu dotarł.

Ktoś obok chyba mówił do niego - albo mu się zdawało. Odwrócił się.

- To dla pana - rzekł młody chłopak w dość pospolitym ubraniu i z taką nieprzyciągającą uwagi fizjonomią, co Marek zarejestrował odruchowo, jak nawyk pozostały z czasów policyjnych.

- Dla mnie? O co chodzi? - spytał, gdy chłopak wcisnął mu w dłoń małe zawiniątko.

- Właściciel tych błyskotek mówi, że brakuje ich panu do kolekcji - wyjaśnił chłopak, po czym szybko dodał, już odchodząc - Chce się spotkać, jeśli będzie pan zainteresowany. Dziś wieczorem, na pasażu pod murami twierdzy.

Zniknął tuż za rogiem uliczki, zanim Hrynicki rozwinął zawiniątko. Spojrzał na to, co trzymał w dłoni. Były to dwie przypinki z motywem skrzyżowanego sierpa i młota, błyszczące żółtym metalem ozdobnego wieńca.

Do bazy przybył wcześniej niż zapowiadał, ale sytuacja wymagała przynajmniej konsultacji. Od razu skierował się do gabinetu generała, by poinformować go, że chce pilnie skorzystać z radiostacji, jeśli mają działającą łączność z Warszawą.

- Z tego, co wiem, mamy łączność ze Sztabem w Warszawie, dowództwem korpusu w Kielcach i chyba to wszystko, pomijając lokalne połączenia - odrzekł Jaworski.

- Wobec tego proszę, żeby operator radiostacji znalazł mi pułkownika Sterna. Muszę z nim pilnie rozmawiać - powiedział Hrynicki.

- Chodźmy do centrum. Jeśli jest w zasięgu, to go szybko znajdziemy - odparł Jaworski.

Po kilku minutach ustalono, że pułkownik Stern przebywa w miejscu nikomu nieznanym, co wcale nie zdziwiło Hrynickiego - bo gdzieżby mógł przebywać w normalnym miejscu.

- Wysyłajcie wywołanie! - prawie krzyczał do mikrofonu młody operator. - Jak ma radiotelefon, to może się znajdzie w zasięgu!

- Wysyłamy wywołania co kwadrans, bez odbioru - usłyszeli spokojny głos z drugiej strony.

Usiedli z Jaworskim przy stole taktycznym - jedynym stole w pomieszczeniu - i czekali.

- Jak to się stało z Pawłem? - zapytał Marek, bo w zasadzie nie znał szczegółów jego śmierci.

- Przypadkowy strzał w szyję, jedyne nieosłonięte miejsce - rzekł Jaworski. - Zupełnie bez sensu. Już wszystko było pod kontrolą...

- Na wojnie zawsze jest przypadek. Gdyby wszystko szło zgodnie z planem, nie byłoby ofiar.

- Szczerze powiem, że dawno się tak wstrętnie nie czułem - skwitował Jaworski. - Niby wszyscy ludzie są ważni, ale jednak niektórzy są dla nas ważniejsi...

- Jakieś postępy?! - wrzasnął operator radiostacji, niemal stawiając ich na baczność.

W odpowiedzi usłyszeli spokojny głos:

- Żadnych postępów.

- Czemu on się wydziera? Przecież łączność macie idealną - zapytał Marek.

Jaworski uśmiechnął się pod nosem.

- Jak scena z serialu - odparł. - Nasz młody, świeżo przeszkolony operator uważa, że im dalej się dzwoni, tym głośniej trzeba mówić.

- A, rozumiem. Choć to bez sensu - stwierdził Hrynicki.

- Otóż to.

- Tak, jestem, słucham! - znowu głos operatora zakłócił wszystko wokół. - Panie generale, jest poszukiwany obiekt na łączach - dodał już normalnie, odwracając się do Jaworskiego.

- Doskonale. Zostawcie nas teraz - rzekł generał i gestem wskazał Hrynickiemu, by usiadł. - Nie będziemy przeszkadzać.

- Pułkownik Stern, kto mnie woła? - usłyszeli w głośniku znajomy głos.

- Hrynicki.

- Co się urodziło, Marku, że mnie wywołują w całym kraju niemalże?

- Pamiętasz gościa od artefaktów, przypinek i innych błyskotek, którego zatrzymaliśmy w Brześciu, a który potem nam uciekł? Tego, co prawdopodobnie zabił naszego przyszywanego geodetę.

- No jakże, pamiętam doskonale.

- Właśnie dostałem od niego wiadomość. Chce się spotkać. Niestety dziś.

- Powtórz.

- Gość od artefaktów jest w Brześciu. Znalazł mnie i zostawił wiadomość, że chce się spotkać. Dziś wieczorem.

- Zrozumiałem.

- Teren spotkania znasz. Możliwy do zabezpieczenia?

- Raczej średnio. Pasaż spacerowy pod twierdzą.

- Jak chce się spotkać, to jednak nie po to, żeby cię zlikwidować - stwierdził po chwili namysłu Stern.

- Też tak uważam.

- Weź obstawę, żeby jakaś nieprzewidziana chryja nie wyszła, i dowiedz się, czego chce. I tak miałem być w Brześciu w tych dniach, więc przyjadę z panią doktor, która wybiera się jutro.

- Zrozumiałem. Dowiem się, czego chce, i porozmawiamy, jak przyjedziesz.

- Tak jest. Bez odbioru.

3

Gęsta, lutowa mgła, która rano dławiła okolice, pod wieczór zamieniła się w lodowaty, wilgotny całun o zapachu rzecznego mułu i dymu z węglowych pieców. Nad Bugiem zapadał zmierzch. Ciężkie, ceglane mury dziewiętnastowiecznej Twierdzy Brześć majaczyły w półmroku niczym burta porzuconego pancernika. Latarnie gazowe wzdłuż nadrzecznego pasażu spacerowego ledwo przebijały ciemność, rzucając na wilgotny, brukowany trakt blade, żółtawe kręgi światła. To nie było miejsce na spacer, zwłaszcza o tej porze. I o tym wiedzieli wszyscy.

Z głębi alei, od strony bramy miejskiej, wyłoniły się sylwetki ludzi. Szli niespiesznie, ale ich formacja była podręcznikowa. W środku, z postawionym kołnierzem ciężkiego, wełnianego płaszcza i z dłońmi głęboko schowanymi w kieszeniach, kroczył mężczyzna w cywilu. Jego twarz skrywał cień nisko naciągniętego kapelusza. Czterej ludzie wokół niego nie potrzebowali munduru, by zdradzić swoje rzemiosło. Rozstawieni na planie rombu, poruszali się z tą specyficzną, chłodną płynnością, która cechuje ludzi nawykłych do noszenia ukrytej broni. Ich oczy - ukryte pod daszkami kaszkietów - nieustannie omiatały mury, linię drzew i załomy fortecznych kazamat. Każdy krok na chrzęszczącym żwirze był mierzony, a prawa ręka każdego z nich trzymała się blisko rozcięcia płaszcza, tuż przy kolbie pistoletu.

Gdzieś w oddali przed sobą, od strony nadrzecznych kazamat, dostrzegli nadchodzących tych, którzy raczej na pewno wyznaczyli to miejsce i czas na spotkanie. Było ich trzech i nie szli w żadnym szyku zwiadowczym czy ochronnym. Po prostu szli krokiem spacerowym, powoli i nawet się specjalnie nie rozglądali. Pomiędzy nimi kroczył ktoś, kto mógł wyglądać na dyplomatę, a przynajmniej na dobrze sytuowanego urzędnika, radcę czy kogoś o podobnej profesji.

Obie grupy ludzi zwolniły jednocześnie, dokładnie na trzydzieści metrów przed sobą, w neutralnej strefie między dwiema latarniami. W powietrzu zawisła absolutna, napięta cisza, przerywana jedynie dalekim, monotonnym szumem lodowatej wody Bugu rozbijającej się o filary mostu.

Dwaj mężczyźni z przeciwnych grup postąpili parę kroków naprzód i stanęli naprzeciw siebie w żółtym, mdłym świetle gazowej latarni. Jeden uniósł lekko głowę, odsłaniając twarz w blasku. Drugi wyciągnął z kieszeni skórzaną cygarniczkę, ale nie poprosił o ogień. Przez chwilę mierzyli się wzrokiem.

- Możemy mówić po rosyjsku - odezwał się ten młodszy do drugiego, wyglądem przypominającego urzędnika wysokiego szczebla, znacznie starszego niż jego rozmówca.

- Ostatnio nie zdążyłem się nawet przedstawić - zaczął po rosyjsku ten drugi. - Major Piotr Aleksandrowicz Połomski - rzekł, dotykając dłonią ronda kapelusza. - Oficer wywiadu rosyjskiego - dodał, uśmiechając się. - Tej Rosji z tamtej strony, rzecz jasna.

- Major Hrynicki, bez dodatków - odparł młodszy, stojąc sztywno. - Czego pan chce ode mnie?

- To może być dość długa historia, nawet opowiedziana w skrócie - rzekł Połomski. - Może się przejdziemy? - Uczynił gest ręką. - Pan wybiera kierunek.

Hrynicki rozejrzał się. Alejka była pusta. Zimno i słota zniechęciły wszystkich spacerowiczów. W dającej się objąć wzrokiem okolicy byli tylko oni i ich ludzie.

- Nie przyszedłem w złych zamiarach - rzekł Połomski. - Wręcz przeciwnie. Pan pewnie też nie ma złych zamiarów - stwierdził, patrząc na Hrynickiego z ukosa. - Przynajmniej do czasu, aż dowie się pan, co mam do powiedzenia. Nie mylę się, prawda?

- Być może - zdawkowo odparł Hrynicki i ruszył wolnym krokiem po prostu przed siebie. Połomski dostosował się do jego tempa, idąc obok.

- Słucham zatem - rzekł Marek, podnosząc wyżej kołnierz płaszcza.

- Wysiłki mojej... - zawahał się - ojczyzny z tamtej strony, aby opanować bramę i rozpocząć ewakuację, raczej się już nie powiodą, co chyba obaj wiemy. Proszę nie być zdziwionym - dodał szybko. - Ci ludzie za nami brali udział w pierwszym ataku. Ostatni po prostu słyszeliśmy. Jesteśmy fachowcami, nie musimy widzieć, żeby wiedzieć, kto i jak atakował oraz kto i jak się bronił.

- Niech pan kontynuuje - rzekł po prostu Hrynicki.

- Utknęliśmy tu. Część z nas wybrała inne życie i już jakiś czas temu opuściła wasz kraj. Ci natomiast uznali, że mój pomysł jest lepszy od tułaczki po obcym nam świecie. A nie są to jacyś tam ludzie. To członkowie jednego z najlepszych komand specjalnych w naszym świecie, jeśli wie pan, co mam na myśli.

Hrynicki przystanął na chwilę i odwrócił się, aby ocenić ludzi idących za nimi. Albo po prostu nie wiedział na razie, co miałby rzec.

- Możecie się poddać - rzekł w końcu. - Mamy kilku waszych ludzi, którzy przeżyli ataki. Dołączycie, będzie wam raźniej.

- Mam inną propozycję - rzekł Połomski, puszczając mimo uszu słowa Hrynickiego. Stanął i spojrzał wprost na swojego rozmówcę. - Chcemy się do was przyłączyć.

Major Korpusu od rzeczy nadzwyczajnie dziwnych i nowoczesnych, Marek Hrynicki, chyba w pierwszej chwili w ogóle nie zrozumiał, co powiedział jego rosyjski rozmówca. Powtórzył zatem powoli:

- Przyłączyć się?

- Tak, zmienić front, przyłączyć się, zaprezentować swoje usługi - wyjaśnił Połomski.

- Zrozumiałem - odrzekł krótko. - Przekażę swoim przełożonym pańską propozycję.

Połomski chwycił go za ramię delikatnie, ale stanowczo.

- Nie, widzę, że nie zrozumiał pan - rzekł szybko. - Jeśli teraz zamierza pan użyć snajperów albo wdrożyć inne sposoby zabicia nas lub pojmania, odradzam. - Puścił jego ramię i obrócił się frontem do swoich ludzi. - Proszę przekazać swoim przełożonym, że nie przychodzę z pustymi rękami. Pomijam fakt, że moi ludzie są kilkakrotnie lepsi od Polaków, których macie w bazie, pod każdym względem wyszkolenia i taktyki. Mam coś, co bardzo zainteresuje wasze władze.

- Cóż takiego może pan mieć?

- Pracowałem w wywiadzie - rzekł Połomski. - trzydzieści lat. W wywiadzie na poziomie, którego nawet nie jesteście świadomi. Dam wam na tacy każdą siatkę szpiegowską w tym kraju. Ochronię wasze tajemnice z przyszłości lepiej niż sam Pan Bóg. Na dowód dobrych intencji... - wyjął kartkę z kieszeni i podał ją Hrynickiemu. - Pod tym adresem, w piwnicy, znajdziecie niemieckiego inżyniera, który od dość dawna próbuje rozgryźć wasze pasmo UKF. Radzę się pośpieszyć, bo chłop już pewnie ledwo zipie.

ROZDZIAŁ 10

Brześć nad Bugiem, zima 1932

1

Inżyniera von Bülowa znaleziono pod wskazanym przez Połomskiego adresem. Siedział grzecznie przywiązany do krzesła, z kneblem w ustach, drzemiąc w półprzytomnym śnie. Na widok ludzi - jakichkolwiek - wyraźnie się ucieszył, a po wyjęciu knebla stał się nad wyraz rozmowny, mimo skrajnego zmęczenia. To dobrze wróżyło na przyszłą współpracę z nim.

Zawieziono go do bazy, opatrzono, podano coś na sen, po czym ekipy ruszyły do wskazanego przez niego pokoju hotelowego, do martwej skrzynki kontaktowej oraz namierzyć kierowcę ciężarówki, który czasem bywał kurierem, a czasem informatorem. Pod wieczór, wraz z Bülowem, mieli już komplet przedmiotów i urządzeń, których używał. Technicy z bazy, pod komendą podporucznika Banacha, natychmiast przystąpili do oględzin przywiezionego sprzętu, określenia jego zastosowania i ogólnego rozeznania, czym ów inżynier się zajmował i co mógł odkryć.

Następnego dnia do bazy przybyła dość osobliwa grupa wprost z warszawskich Magazynów, w asyście pułkownika Sterna. Zagórska zabrała ze sobą pokaźny zespół ludzi, którzy przywieźli stos skrzynek, urządzeń różnego gabarytu, teleskopowe stojaki, a przy tym zwykłe mosiężne pudełka, tłumacząc, że wysyłanie tego transportem kolejowym nie było wskazane.

Stern od razu zamknął się z Hrynickim gdzieś w ustronnym miejscu na tajną naradę. Zagórska wraz ze swoją ekipą skrupulatnie i systematycznie rozmieszczała na polach bazy, nad brzegiem rzeki, a nawet na drugim brzegu, swoje urządzenia. Saperzy rozminowywali teren, aby utworzyć dojście do wraków śmigłowców, na których wywiezienie czekały już doświadczone w tej robocie ekipy z dźwigami i lawetami kołowymi. Inni saperzy przeszukiwali teren centymetr po centymetrze, zbierając wszystko, co pozostało po zestrzeleniu śmigłowców i dronów.

Trupy Rosjan zostały wcześniej rozebrane do naga i w workach na zwłoki powędrowały wprost do szpitalnego prosektorium, gdzie miały oddać ostatnią przysługę dla RPN. Podporucznik Banach kończył sporządzanie raportu o urządzeniach niemieckiego inżyniera i ich przeznaczeniu.

Jaworski w zaciszu gabinetu przeglądał raporty z bitwy, w wyniku której poległo "jedynie" czternastu obrońców - i gdyby nie śmierć Jamroza, mimo tych ofiar byłby zadowolony z planu obrony, który okazał się skuteczny i nie kosztował tylu istnień co poprzednie ataki. Na tablecie od termowizji "przeglądał" też na przemian zawartość pendrive'a Jamroza, aby zacząć realizować jego pomysł kina dla wojska.

Inżynier von Bülow, pod strażą, spał już ponad szesnaście godzin.

Baza i jej ludzie pracowali wytrwale na swoich odcinkach do późnych godzin popołudniowych.

Dopiero późnym wieczorem pułkownik Stern zwołał naradę operacyjną Korpusu z udziałem - jak to określił - dowództwa Bazy Wschodniej. Dlatego obecni byli niemal wszyscy oficerowie i żołnierze, których narada dotyczyła.

- Ciężkie dni za wami, następne też lekkie nie będą - rozpoczął Alojzy. - Dlatego szybko przedstawię plan działania, jaki wdrożymy.

- Wrakowisko zostanie odtransportowane na kolej jeszcze dziś w nocy, zgodnie z planem. Opóźnień nie powinno być - stuknął ołówkiem w kartki leżące przed nim na stole operacyjnym. - Jeńcy, w tym ranni, zostaną przewiezieni do Warszawy.

Ustaliłem, że jest wśród nich dwóch żywych operatorów tych dronów. Rozdzielamy ich, jednego zabieram, drugi zostaje tutaj. Zadanie - ma współpracować, dzielić się wiedzą i umiejętnościami. Żeby tego nie komplikować, powiedzieć mu, że albo to, albo czapa natychmiast. Nie mamy czasu na głupoty pośrednie.

Powiódł wzrokiem po zebranych, sprawdzając reakcje. Nie zanotował skrajnie negatywnych.

- Dalej... - stuknął ponownie. - Dalej to my z majorem Hrynickim załatwimy jedną sprawę, nie trzeba jej tu omawiać. Ale najpierw pani doktor Zagórska. Proszę powiedzieć, jak się ma brama po pani działaniach, że się tak wyrażę.

- Opowiem bez szczegółów - zaczęła Joanna. - Ustawiliśmy siatkę, ogólnie mówiąc, zagłuszającą, na terenie, gdzie otwiera się przejście. Zadaniem patroli będzie nasłuchiwanie. Jeżeli skrzyneczki przy słupkach z nadajnikami będą buczeć - wszystko działa. Jeżeli przestaną, trzeba natychmiast reagować. Szczegóły przekażę porucznikowi Banachowi, on spokojnie wszystkiego dopilnuje.

- Mamy pewność, że to zadziała w momencie, kiedy brama się otworzy? - zapytał Jaworski.

Joanna pokiwała głową, ale z wahaniem.

- Teoretycznie tak. Praktycznie też tak... ale są pewne nieścisłości.

- Proszę opowiedzieć - powiedział Stern.

- Z zapisów otwarcia bramy i przebiegu fluktuacji fal odkryłam pewną prawidłowość, o której wcześniej nie miałam pojęcia. I która może nieco komplikować działanie zagłuszaczy.

- Oczywiście, byłoby zbyt proste, gdyby od razu zadziałało - mruknął ktoś z obecnych.

- To będzie działać - powiedziała zdecydowanie Zagórska. - Problem jest innej natury.

- Cisza! - Stern podniósł głos. - Pani doktor mówi.

- Dziękuję - skinęła lekko głową Joanna. - Jak być może część z państwa wie, przejście między światami tworzy się w wyniku ścierania się zewnętrznych struktur fizycznych obu rzeczywistości. To dzieje się na niewyobrażalnie dużej płaszczyźnie, nawet gdzieś w kosmosie, o czym nie mamy pojęcia, bo zwykle nie wywołuje to żadnych widzialnych skutków. Tutaj jednak dochodzi element sprzyjający, złoża mineralne, bardzo specyficznie i niepowtarzalnie ułożone, oraz fale - nazwijmy je umownie - grawitonowe i tachionowe, które tym otarciom towarzyszą. To one, w połączeniu z kilkoma innymi czynnikami, tworzą widoczne rozdarcie. To wszystko wiedzieliśmy wcześniej.

Zagórska zaczerpnęła tchu.

- I na tej podstawie stworzyłam zagłuszacz. A potem odkryłam coś jeszcze. Przejście jest dodatkowo... fazowe.

- Chryste... - ktoś nie wytrzymał. - Po polsku, pani doktor.

- Po polsku - powtórzyła spokojnie Joanna. - Każdy świat ma kilka, a nawet kilkanaście faz - płaszczyzn, które są niewidoczne dla kogoś znajdującego się akurat w innej fazie. Gdy dochodzi do rozdarcia, przejście szuka wspólnej fazy dla obu światów. Dlatego czas pozostawania materii w bramie jest tym dłuższy, im więcej jej tam jest - bo dopasowanie fazowe trwa dłużej.

Zrobiła krótką pauzę.

- Efekt uboczny jest taki, że rozdarcie na jednym świecie nie pokrywa się fizycznie ani geograficznie z wyjściem na drugim. My wiemy, że przejście po naszej stronie otwiera się zasadniczo po lewej stronie rzeki - sami je tak otwieraliśmy na naszym poprzednim świecie. A wychodzi się po prawej stronie rzeki. Różnica może nie jest gigantyczna, ale kluczowa. Takie przejście wygląda jak poziomo położona litera "S".

- Rozumiem przesunięcie o szerokość rzeki - odezwał się Jaworski, marszcząc brwi. - Ale skąd mamy pewność, że to stała wartość? Co, jeśli parametry się zmienią?

Joanna westchnęła ciężko, opierając dłonie o blat stołu.

- Nie są stałe. To, co opisałam, to wariant optymalny, który występuje w dziewięćdziesięciu dziewięciu procentach przypadków. Nazwijmy to stanem idealnej harmonii fazowej. Ale musimy być przygotowani na anomalie skrajne.

- To znaczy? - zapytał Stern.

- Pierwsza z nich to błąd skoku sferycznego. Jeśli w momencie rozdarcia struktury obu światów otrą się o siebie pod minimalnie innym kątem, brama zachowa się jak napięta cięciwa łuku, która ześlizguje się z palca. Nastąpi gwałtowne, nieskoordynowane rozprężenie energii. Wtedy punkt wyjścia potrafi "wystrzelić" wzdłuż linii fałdy grawitonowej. Zamiast na drugim brzegu rzeki, materia może zostać wyrzucona nawet trzysta kilometrów stąd. Tunel po prostu rozciąga się w ułamku sekundy w gigantyczny, niestabilny rękaw.

W sali zapadła cisza. Obecni wymienili niespokojne spojrzenia.

- A druga skrajność? - spytał cicho ktoś z końca stołu.

- Druga skrajność dotyczy ukształtowania terenu i wspomnianych przeze mnie złóż mineralnych - wyjaśniła Joanna, wodząc palcem po mapie. - Zwykle potrzebujemy dużej, płaskiej przestrzeni, by brama otworzyła się w swojej pełnej, gigantycznej okazałości. Jednak natura zawsze szuka ścieżki najmniejszego oporu energetycznego. Jeśli fluktuacje trafią na obszar o nienaturalnie gęstym, chaotycznym układzie minerałów - na przykład w głębokiej dolinie, wąwozie czy rowie tektonicznym - grawitacja otoczenia dosłownie "zdusi" rozrastający się portal.

Zrobiła pauzę, upewniając się, że wszyscy nadążają.

- Zamiast potężnych, stabilnych wrót uzyskamy wtedy tak zwane minimalne powłoki. Przejście skurczy się do rozmiarów szczeliny, dopasowując się geometrycznie do krzywizny krzywego, górzystego terenu. Będzie małe, niemal niezauważalne, wciśnięte w jakąś rozpadlinę, ale wciąż tak samo zdatne do przejścia. I właśnie dlatego patrole z naszymi zagłuszaczami muszą monitorować każdy nietypowy odczyt, a nie tylko główny nurt rzeki.

- W porządku, pani doktor - podsumował Stern. - Ostatnie pytanie. Skąd będziemy wiedzieć, że zagłuszacz w ogóle działa?

- Przejście się nie ustanowi - odparła Zagórska. - Powinny być widoczne typowe efekty poprzedzające otwarcie tunelu błyski, trzaski i to, co zwykle... a potem nic. Zgaduję, że tak to powinno wyglądać, ale na pewno się zorientujecie, że przejście próbuje się otworzyć.

- Rozumiem. Mam nadzieję, że wszystko zostało wyjaśnione dostatecznie - rzekł Stern, wodząc wzrokiem po zebranych. - Teraz druga istotna sprawa. Major Hrynicki, proszę.

- Ja krótko, tytułem wstępu. Resztę opowie porucznik Banach - powiedział Hrynicki. - W wyniku działań operacyjnych wyszliśmy w Brześciu na niemieckiego agenta. Okazał się nim niemiecki inżynier w służbie pana Hitlera. Reszta spraw operacyjnych pozostaje na razie w toku, więc jest niejawna. Pan porucznik Banach opowie o tym, co u niego znaleźliśmy i czym zajmował się ów agent.

Banach chrząknął, otworzył raport i zaczął mówić swoim zwykłym, sierżanckim tonem.

- Panie majorze, proszę państwa tu zebranych. Oto ocena techniczna szpeju zabezpieczonego u von Bülowa. Krótko i na temat.

Rzucił na stół miedzianą cewkę, która brzęknęła o blat.

- Facet to fachura, ale działał w ciemno. Zabrał fabryczne radio Telefunkena i własnoręcznie je okaleczył. Wyrzucił obwody fal długich, a wlutował to gówno. Trzy zwoje grubego drutu. Zmniejszył indukcyjność do absolutnego minimum, żeby zmusić lampy do pracy w paśmie, do którego ich nie stworzono. Do tego dorzucił dipol metrowy ukryty w oknie.

Podrapał się po policzku i spojrzał w notatki.

- Cel działania agenta - nasłuch kierunkowy. Z jego zapisków wynika, że siedział ze słuchawkami dokładnie w oknach czasowych, kiedy odpalaliśmy naszą hybrydową sieć. Co do minuty. Ktoś mu dał zegarek. Przyrząd pomiarowy zablokował się na wartości sto czterdzieści osiem megaherców. To nasza główna fala nośna, na której łączymy stare radiostacje lotnicze z naszymi... zabawkami z przyszłości.

Pozwolił sobie na cień uśmiechu.

- I tu wchodzi nasze polskie przysłowie wie, że dzwonią, ale nie wie, w jakim kościele. Usłyszał głos. Czysty polski język, bo musieliśmy wyłączyć kodowanie cyfrowe w nadrzędnych aparatach, żeby nasze lampówki w ogóle złapały sygnał. Więc gość zapisał treść rozkazów, które usłyszał, i jakieś zwykłe rozmowy. Ale jego mózg fizyka z lat trzydziestych po prostu eksplodował przy próbie analizy technicznej.

Podniósł notes szpiega i przeczytał przetłumaczone fragmenty

- "Zjawisko paranormalne. Stabilność fali dwumetrowej rzędu gigaherców. Brak dryfu termicznego, brak modulacji amplitudowej o znanej charakterystyce. Sygnał momentami brzmi, jakby generowało go urządzenie nieposiadające lamp, ani części ruchomych".

Zamknął notes z trzaskiem.

- Werdykt? Szpieg namierzył naszą częstotliwość i wie, kiedy gadamy. Rozumie, że mamy łączność o krystalicznej jakości, która omija lasy i przeszkody. Ale dla niego to jest czarna magia. Myśli, że tutejsi profesorowie wymyślili superlampę kwarcową nowej generacji. Szuka kościoła tam, gdzie go nie ma. Nie ma pojęcia o tranzystorach, nie ma pojęcia o XXI wieku. Szukał anomalii i ją znalazł, ale dopóki ten notes nie trafi do Berlina, Niemcy będą myśleć, że my tu po prostu zrobiliśmy genialne, analogowe radio UKF.

Joanna pokiwała głową, patrząc na zamarłą wskazówkę falomierza.

- Pięknie go pan podsumował, podporuczniku - powiedziała cicho. - Wie, że dzwonią...

- Tak jest, pani pułkownik - uciął Banach, chowając ołówek za ucho. - Ale jeśli nie zmienimy częstotliwości w tej samej minucie, w której wyjdziemy z tej narady, to Berlin szybko ten właściwy kościół wybuduje.

2

Pułkownik Stern na miejsce spotkania z rosyjskim majorem wybrał wciąż będący w jego posiadaniu sklep z militariami i antykami, który często robił za miejsce spotkań wywiadowczych i konspiracyjnych. Lokalnych wywiadowców Dwójki, których znał i z którymi wcześniej pracował, użył do zabezpieczenia terenu, zaś ze sobą na tak zwany bliski kontakt wziął drużynę podporucznika Kafara, która wyszkoleniem mogła dorównywać rosyjskiemu komando.

Tymczasem major Połomski przyszedł sam. Po prostu wszedł do sklepu, co oznajmił tradycyjny dzwonek umieszczony nad drzwiami wejściowymi, zdjął kapelusz i ukłonił się lekko nieco zaskoczonym wewnątrz ludziom. Tym razem Hrynicki zareagował pierwszy, bo trochę poznał już styl Rosjanina na poprzednim spotkaniu.

- Witamy, majorze - rzekł po rosyjsku. - Zapraszamy na zaplecze.

Poszli we trójkę. Powoli, w dość wysublimowanych ruchach, obserwując siebie nawzajem, zdjęli płaszcze, odłożyli je na stojącą przy ścianie sofę, po czym równie powoli, niemal z namaszczeniem, zajęli przygotowane miejsca przy stole. Były trzy krzesła dla trzech rozmówców.

- To pułkownik Stern i on tu będzie podejmował decyzje - przedstawił Hrynicki. - To pan major Połomski, jeżeli dobrze pamiętam. Wszyscy znamy rosyjski, możemy rozmawiać w tym języku.

Na tym wprowadzeniu zasadniczo kończyła się rola Hrynickiego w tym przedstawieniu, dlatego zamierzał wstać i wyjść, ale Stern przytrzymał go za ramię.

- Zostajesz, kochanieńki - rzekł cicho po polsku, a do gościa po rosyjsku wtrącił - Pańscy ludzie pozostają w okolicy, jak sądzę?

- W dalszej okolicy, nie są potrzebni przecież przy tej rozmowie - odrzekł major.

- Pański prezent w postaci niemieckiego inżyniera spowodował to spotkanie, domyśla się pan?

- Liczyłem na taki obrót spraw.

- Co pan konkretnie chce zaproponować?

- Głównie ochronę wywiadowczą waszych nowinek, może szkolenie waszych żołnierzy. Chyba sporo.

- Mam was wpuścić do koszar jakiejś jednostki na szkolenie?

- Myślałem raczej o obozach treningowych z dala od cywilizacji.

- Acha. - Stern pierwszy raz skrzywił twarz w czymś, co mogło być uśmiechem. - Jesteście zainteresowani, czy spotkaliśmy się w jakimś innym celu? - zapytał tym samym tonem co wcześniej Połomski.

- Ta ochrona wywiadowcza jak miałaby wyglądać? - zapytał Stern, ignorując pytanie Rosjanina.

- Podobnie jak teraz przynosimy na tacy gotowy efekt lub informujemy, a wy rozważacie, co z tym robimy dalej. Dość proste i skuteczne.

- Faktycznie proste. A skąd pewność, że prawdziwe?

- Pułkowniku - odetchnął głęboko Połomski. - Ochrania pan perymetr, czyli po waszemu, okolice tego miejsca sześcioma wywiadowcami z miejscowej komórki kontrwywiadu, która według naszych ustaleń tyle właśnie liczy osób. W razie problemów w kontakcie bezpośrednim ma pan kolejnych sześciu waszych komandosów, wśród których zapewne jest przynajmniej jeden oryginalny z przyszłości, bo uznał pan, że ich wyszkolenie będzie dorównywać moim ludziom. Dodatkowo odległość od pierwszego gotowego do akcji patrolu wynosi około czterech minut. Tu pan nie miał wyjścia, bo żeby zamaskować jego istnienie, ta odległość jest akurat, ale my to wszystko rozpracowaliśmy w niecały kwadrans i nie, nie musi pan być pod wrażeniem. Pokazuję panu, co potrafimy i z czym przychodzimy.

- Rzeczywiście, to może zrobić różnicę - wycedził Stern. - Ale pan doskonale wie, o czym mówię. - Wyprostował się na krześle. - Dla mnie odwrócenie pańskiego scenariusza jest logicznym krokiem. Obaj wiemy, że pańska armia przez bramę pod Brześciem nie przejdzie. Wy nie macie też jak wrócić, a biorąc pod uwagę fakt, że wasz świat idzie w zatracenie, to nawet być może nie chcecie wracać. - Stern zmienił nieco pozycję. - Ale obaj też wiemy, że wasza armia nie ma wyboru i musi się ratować, więc będą szukać innej bramy, czyż nie?

- Byliby głupi, gdyby nie szukali.

- I tu dochodzimy do sedna - podkreślił Stern. - Wy tutaj możecie im pomóc w jedyny możliwy sposób, próbując się dowiedzieć z tej strony, czy taka brama gdzieś istnieje. A łatwiej wam będzie osiągnąć cel, kiedy będziecie działać w naszych szeregach.

- Pełna zgoda - rzekł Połomski. - Ale proszę przez chwilę nie myśleć w kategorii walki wywiadów i symetrycznej wojny "my kontra oni". Wiem, że pan to potrafi - dodał luźno.

- I co wtedy zobaczę?

- Zobaczy pan faceta przed sześćdziesiątką, który wszystko w życiu widział i bardzo wiele doświadczył, i który po prostu wie, że plan jego własnej ojczyzny, która właśnie tonie, od początku okazał się być, jakby to rzec... - Połomski zawahał się - ...utopią. Planem życzeniowym, a nie prawdziwą operacją. Proszę się zastanowić nad skalą. Załóżmy, że znajdą inną bramę, załóżmy nawet, że wy wiecie, gdzie ona jest, a my to odkryjemy i w nieznany sposób przekażemy im namiary. Ale wy znowu jesteście na nich przygotowani. Ale abstrahując - niech to będzie kompletnie nieznana wam brama. Spokojnie przerzucą tu w jednym rzucie jakieś dwie, trzy kompanie zmechanizowane, bo więcej nie przejdzie. Następny rzut, który dotrze za miesiąc czy dwa, już raczej nie przejdzie, bo w tym czasie siłą rzeczy zlikwidujecie w ten czy inny sposób te dwie, trzy kompanie, czy nawet niech to będzie batalion, choć wątpię. I potem co? Szukanie następnej bramy i następnej? W końcu skończy im się czas. A oni planują przerzucić tu setki tysięcy ludzi i sprzętu. To jest niewykonalne, dlatego porzucam utopię. Raz na zawsze, bo widziałem, jak to wyszło, i to mi wystarczy. Żeby to właściwie zaakcentować, już tak zupełnie po ludzku dodam... Przy pierwszym spotkaniu wasz świat wydał mi się żartem historii, jakąś totalną bzdurą. Przy drugim spotkaniu przez jakiś czas nawet próbowałem wierzyć, że plan Moskwy się uda. A potem z osiemdziesięciu komandosów Wimpla zostało czterech. A na sam koniec... tutaj nie czuję, że mam swoje lata. Jestem młodszy, sprawniejszy, nawet chyba szybciej myślę. I jedyne, czego mógłbym żałować, to że moich wnuków tu nie ma. Ale wiadomo - nie można mieć wszystkiego.

Stern nic nie odrzekł. Patrzył na Rosjanina w skupieniu i niemal zadumie, lekko potakując głową.

- Rozumiem, że macie w Brześciu już zorganizowane jakieś zaplecze do działania w trybie wywiadowczym? - zapytał w końcu swobodnie, jakby przechodził do kolejnego punktu.

- Oczywiście - odparł major. - Jedyne, co by się przydało, to nieco konkretnego sprzętu i może jakieś dokumenty uwiarygodniające - dodał z uśmiechem.

- Gdybym zabrał panu, powiedzmy, dwóch ludzi i dał dwóch swoich, będzie to problem techniczny? Dodam, że ci dwaj, których zabiorę, trafiliby właśnie do obozu szkoleniowego z dala od cywilizacji, jak pan to ujął.

- Bezproblemowe. Mogliby się też wymieniać rotacyjnie, na przykład.

- Marku, bądź łaskaw i spisz, jaki sprzęt pan major by sobie życzył - rzekł Stern po polsku do Hrynickiego.

Połomski wyciągnął powoli - ostrzegając przy tym, że sięga do kieszeni wewnętrznej marynarki - kopertę i podał ją majorowi, mówiąc po polsku:

- Nie nada. Tu pan major wszystko ma spisane.

Hrynicki wyjął zawartość koperty. Była tam kartka papieru i pięć fotografii używanych w dokumentach wojskowych. Spojrzał na Sterna, podsuwając mu zdjęcia i czytając na głos to, co było na kartce:

- Dwa karabinki AK, broń osobista plus amunicja, krótkofalówki, lornetki, radiostacja rozsądnego zasięgu, dobry aparat fotograficzny... dokumenty.

Stern uśmiechnął się nawet jakby promiennie, słuchając listy potrzeb Rosjanina.

- Chyba faktycznie szybko pan myśli w naszym świecie - skwitował. - Proszę więc podać adres kontaktowy do tego zestawu. Myślę, że jutro zjawią się moi dwaj ludzie z tym sprzętem i dokumentami, a pan w tym czasie wyznaczy dwóch swoich do sekcji treningowej. Czy to może być?

- Jest to do zaakceptowania - odparł major. - Dla wspólnego bezpieczeństwa spotkanie robocze jutro niech odbędzie się pod adresem, skąd zdjęliście Niemca.

- Rozumiem, niech będzie, choć to zbędny środek bezpieczeństwa. Dostaje pan moich ludzi na szkolenie, jednak.

- Trzymajmy się zasad wywiadowczych, akurat w tych kwestiach, to pomaga.

- Skoro pan tak twierdzi - zgodził się Stern. - Dostaniecie papiery wojskowe na żołnierzy pewnego Korpusu, które w tym kraju aktualnie są poza podejrzeniem, a nawet poza jurysdykcją większości służb. Tylko proszę ich nie nadużywać.

- Panie pułkowniku, jak pan ma obawy, proszę dać zwykłe papiery.

- Czym się zajmiecie?

- A ma pan konkretne zadania dla nas? - z uśmiechem zapytał Połomski.

- Niemcy, a zaraz za nimi wszyscy inni, którzy chętnie dorwaliby się do waszych wraków i technologii.

- To możemy zacząć od Niemców - zgodził się major, kładąc na stole naboje 5,45 mm oraz plakietki rzepowe z naszywką biało-czerwonej flagi.

Stern i Hrynicki na sekundę zastygli, jak trafieni piorunem, a potem obaj niemal jednocześnie spojrzeli na Połomskiego.

- Niech to będzie prezent zapoznawczy, aby panowie ugruntowali się w przekonaniu, że podjęli słuszną decyzję. I już melduję - uśmiechnął się lekko major. - W piątek, kiedy wasi w bazie skutecznie odparli atak... wrażych sił imperialnych - powiedział prawie wesoło - my zdjęliśmy niemieckiego rezydenta niejakiej GESSIM. Chłop paradował w waszym mundurze kapitana, tak a propos - dodał, spoglądając, jak to się mówi, spode łba na swych rozmówców. - Te fanty są od niego, na dowód w sumie, bo rezydenta puściliśmy i jest już pewnie w Prusach, a może i w Berlinie.

- Ale jak to puściliście? - Hrynickiemu wyrwało się chyba na głos to, co właśnie pomyślał.

- Był zbędny, a my nie mieliśmy pewności co do was - wyjaśnił major. - W zamian za umożliwienie ucieczki podał nam na tacy wszystko, czym się zajmował - uzupełnił. - I tak macie do zdjęcia, bo chyba do niczego innego się nie przyda, kuriera, który jest pracownikiem poselstwa handlowego Prus w Brześciu, a przewoził fanty i rozkazy do ambasady w Warszawie. Dodam, że najciekawszym fantem był odłamek blachy naszego czołgu lub helikoptera, tego nie sposób ustalić.

Przerwał, oczekując pytań, ale nie było ich, więc kontynuował:

- I teraz rzeczony prezent. - Wyjął kolejną kartkę z kieszeni i rozłożył. - Bo to dotychczas, to są przystawki - rzekł jeszcze. - Podporucznik Szymkowski, dowódca pierwszej sekcji zaopatrzeniowej, oryginalnie w garnizonie, a praktycznie u was w bazie. Człowiek rezydenta dostarczający mu te i inne fanty - zakończył, wstając od stołu. - Więcej prezentów dzisiaj nie mam, przykro mi, ale będziemy je na pewno organizować.

ROZDZIAŁ 11

wiosna 1932

1

Dużo się działo na przełomie lutego i marca 1932 roku nie tylko w Brześciu nad Bugiem czy w Warszawie, ale w całej Europie, a nawet na całym świecie.

22 lutego światowe agencje prasowe, idąc za oficjalnym komunikatem, poinformowały o śmierci Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Cesarza Niemiec i Króla Prus, siedemdziesięciotrzyletniego Wilhelma II Hohenzollerna. Wspaniały pogrzeb, z delegatami wielu krajów i udziałem samego oberstera Hitlera, odbył się - ku sporemu zaskoczeniu części świata - w głównej nekropolii Hohenzollernów - Kościele Pamięci (Garnisonkirche) w Poczdamie.

W niecały tydzień później, gdy ledwo umilkły salwy pożegnalne w nekropolii Hohenzollernów, świat obiegły kolejne depesze, tym razem z Berlina. Rząd Republiki Niemieckiej ogłosił historyczne zjednoczenie Niemiec i Królestwa Prus w jedno państwo, określone w komunikacie jako "nieodwracalny wyraz woli narodu i konieczność dziejowa". Oberster Hitler w radiowych i telewizyjnych przemówieniach uzasadniał nad wyraz głośno, że dotychczasowy dualizm państwowy "nie odpowiadał już realiom nowej epoki" oraz że "siła Niemiec wymaga jedności politycznej, wojskowej i gospodarczej". Czasem dodawał gdzieś między wierszami, że było to nawet wolą zmarłego cesarza, a decyzja została wręcz wymuszona dla dobra narodu niemieckiego, w imię jego bezpieczeństwa i przyszłości.

W kolejnych przemówieniach wykonywał woltę raz w stronę starej arystokracji, którą chętnie widział jako siłę biorącą udział w historycznym dziele, raz w stronę braci proletariackiej, którą uznawał za zdrowe jądro narodu, bez którego wielkie Niemcy, budowane wspólnymi siłami pod jego przewodem, nigdy by nie powstały. Nowa, wielka, proletariacka III Rzesza Wszystkich Niemców, zjednoczonych ideami Marksa, Engelsa i Uljanowa, wkracza na karty historii, gdzie jest jej miejsce, i zamierza zająć należną sobie pozycję na mapach Europy i świata.

Liga Narodów, skupiająca ponad 110 wolnych państw świata, wobec zdecydowanego weta swojego stałego członka dysponującego tym prawem - Rzeczypospolitej Narodów - nie zdołała uchwalić globalnego uznania dla nowego tworu politycznego, jakim szermował teraz Hitler. Poszczególne kraje musiały robić to indywidualnie - i robiły.

W końcu, jeszcze w marcu, ujrzał światło dzienne traktat pokojowy zawarty między większością krajów tak zwanej Ententy a Niemiecką III Rzeszą Ludową, bo tak oficjalnie zaczęto nazywać twór niemiecki po zjednoczeniu. Z krajów istotnych politycznie traktatu nie podpisały jedynie państwa skandynawskie, Rzeczpospolita Narodów, Węgry i Rumunia. Chciały go podpisać Czechy i Dania, ale oberster odmówił złożenia podpisu, dopóki sprawy graniczne z tymi krajami nie zostaną uregulowane.

2

Na tym tle Warszawa wypadała niemal jak oaza spokoju. Bale ambasadorskie, nowe rewie w warszawskich teatrach, plotki z życia marszałków - gdyż prasa zaczęła tytułować Jaworskiego i Sikorskiego mianem starego i młodego marszałka - były znacznie ważniejszymi wydarzeniami dla społeczeństwa niż traktat pokojowy. Ledwo zauważono w ogóle zjednoczenie Niemiec, bo przecież cóż się zmieniło? Nadal mamy Niemców tam, gdzie byli dotychczas. Analitycy wojskowi zarzekali się, że Niemcy potrzebują dekady, aby z komunistycznego motłochu, nazywanego u nich armią, stworzyć rzeczywiście armię zdolną iść na jakąkolwiek wojnę. "Jesteśmy silni, silniejsi od każdej armii w Europie, nie będziemy drżeli przed Hitlerem" - takie było stanowisko, dokładnie nie wiadomo kogo konkretnie, ale powtarzane dość regularnie w prasie, radiu i telewizji.

Pod tą świecącą powłoką blichtru i samozadowolenia działy się rzeczy zwykłe, podwójnie albo i potrójnie skrywane nie tylko przed światem, ale i przed własnymi narodami.

Rzeczpospolita Narodów przypominała gigantyczną, naoliwioną machinę pracującą w trybie najwyższego alarmu przemysłowego. Kraj, odcięty dyplomatycznie od większości państw dawnej Ententy, musiał w trybie ekspresowym przekuć sekrety zniszczonych pod Brześciem wraków w realną potęgę militarną. Po sześciu miesiącach morderczej pracy skonsolidowanych instytutów badawczych i tajnych laboratoriów projekt wyszedł z fazy kreślarskiej, co na te czasy było ogromnym sukcesem.

Wyselekcjonowane huty zbrojeniowe, pod specjalnym nadzorem, zdołały wdrożyć nową technologię wytopu stali niskostopowej. Na stanowiskach stacjonarnych w głębi kraju trwały intensywne próby balistyczne. Artyleria polowa strzelała ogniem bezpośrednim do surowych, klinowych płyt pancerza warstwowego. Wyniki były porażające dla obserwatorów - nowa struktura bez trudu wytrzymywała uderzenia pocisków, które normalnie rozrywałyby czołgi na strzępy.

W zakładach lotniczych potężne, klasyczne silniki gwiazdowe ryczały na stacjonarnych stanowiskach testowych, obracając uproszczoną, duraluminiową konstrukcję wirników nośnych o zakrzywionych profilach końcówek, zdjętych z Mi-24. Inżynierowie z niedowierzaniem notowali potężny przyrost siły nośnej.

Takie i podobne obrazki widać byłoby w wielu miejscach kraju, gdyby tylko ktoś postronny mógł na to patrzeć.

Fabryki broni pracowały już pełną parą, a karabinki Błyskawice model 32 po pierwszych seryjnych partiach już modernizowano na kolejny, lepszy model 32B. Sieć przekaźnikowa łączności nowej generacji, oparta na niepozornych, często drewnianych wieżach w nadleśnictwach, kominach fabrycznych czy nawet w zwykłych punktach widokowych na szczytach gór i wzniesień ponad koronami drzew, zaczęła systematycznie rosnąć i pokrywać swoim zasięgiem kraj. Nowe, ulepszone modele radiostacji polowych i tych większych, nadających na wciąż nierozpoznanym w świecie paśmie UKF, stanowiły prawie skarb narodowy, nad ochroną którego czuwały ogromne rzesze ludzi.

Na koniec zwykli żołnierze, stanowiący trzon każdej armii, szkoleni byli już przez drugi rzut kadry wyszkolonej do tego celu w Korpusie w Kielcach. Zupełnie nowy system, zupełnie nowe umiejętności, zupełnie nowe spojrzenie na pole walki...

W marcu 1932 roku Rzeczpospolita Narodów ostrzyła pazury nowoczesnym pilnikiem do paznokci. Wszyscy inni, w tym oberster Hitler, wciąż jeszcze nie wiedzieli, że taki pilnik w ogóle istnieje.

3

Korpus Studiów i Praktyk Polowych urósł w tych miesiącach niemal do armii w armii. Sztab Korpusu w Kielcach miał już dwie osobne siedziby, a nowa, która miała pomieścić tylko główne ośrodki dowództwa, budowana była w pięknym, zalesionym terenie na zboczach kieleckiej Bukówki.

Działały już dwa ośrodki treningowe, szkolące głównie kolejne zespoły kadry szkoleniowej dla całości wojska, bo tego kompletnie nieszkolonego według nowych wzorów nadal było niemal sto procent. Specjalny ośrodek Korpusu powstał w lasach starachowickich, gdyż zadecydowała mobilność i rozsądna odległość do kolei. Porucznik Szafraniec objął tam dowództwo nowo tworzonego Batalionu Specjalnego Korpusu pod swojską nazwą "Cichociemni", którą podsunął Sternowi generał Jaworski, twierdząc, że nazwa na pewno się przyjmie, ma swoją moc, jest polska i być może dokona jakichś spektakularnych akcji, przez co łatwo będzie ją propagować zarówno w kraju, jak i za granicą. Dodał też, że na przykład w takiej Szkocji to nawet na pewno się przyjmie, niemal jak swoja. Stern zgodził się na nazwę, ale nie potraktował argumentów generała zbyt poważnie.

Major Hrynicki wymógł na Alojzym, aby przenieść Olgę Wielicką do struktur dowódczych Korpusu, bo poza walorami czysto wojskowymi jest doskonałym analitykiem, potrafi rozpoznawać zagrożenie, doskonale zna się na ludziach i jest z przyszłości, co od razu plasuje ją na pozycji najwyższej.

- Zrób z niej pracownika cywilnego - nalegał Marek. - Wiesz, kobieta w mundurze, niby już okej, ale jednak jako pracownik cywilny będzie mniej widoczna i bardziej pomocna, i w ogóle.

- Powiedz wprost, że głównie o to ostatnie "w ogóle" ci chodzi, a nie kręć młynków jakichś logicznych - śmiał się Stern. - Ona w ogóle wie o tym? Przyjechała tu tylko na rekonesans po starej Polsce przecież, tak bardziej turystycznie chyba.

- Wie - zarzekał się Hrynicki. - Sam zapytaj, przecież możesz.

Stern zapytał. Wielicka odparła, że w zasadzie chciałaby, ale nie jest pewna i musi się skonsultować, bo może jest potrzebna w Brześciu...

- Nie jest pani potrzebna w Brześciu. Przyda się pani, i to bardzo, tu. Ale namawiać nie zamierzam.

- Ale czemu cywilny pracownik? Lubię wojsko jednak.

- Będzie pani nadal pułkownikiem, jeśli o to chodzi, ale występować pani będzie jako pracownik cywilny dla dodatkowego kamuflażu, rzec by można.

- Rozumiem, skoro pan uważa, że tak trzeba.

- Tak trzeba, droga pani - odparł mniej poważnie Stern. - Dodatkowo regulamin zakazuje związków prywatnych żołnierzy w tej samej jednostce organizacyjnej.

- Ależ, panie pułkowniku, ja...

- Pani pułkownik, ja tylko mówię, co ogólnie będzie dla pani korzystniejsze, a co pani z tym zrobi, to już nie moja sprawa. Jest tu jeszcze trzech oficerów z Nowej Polski, więc też nie będzie pani całkiem, jakby to rzec, wyobcowana.

Wielicka już po niecałym tygodniu namysłu przyjęła propozycję Sterna.

Otwarto też w końcu, oczywiście w trybie ściśle tajnym, główny tajny magazyn uzbrojenia w kopalni pirytu w Rudkach koło Nowej Słupi. Pierwszy, tak zwany ślepy chodnik. Drugi i trzeci był już w planach. Trwały końcowe prace nad kolejnymi magazynami na Gołoborzu i pod Bodzentynem, i mimo zapewnień i planów, że w sześć miesięcy będą gotowe, raczej nic na to nie wskazywało.

4

Teren Umocniony Brześć nad Bugiem, Baza Wschodnia, wraz z początkiem wiosny zmienił nazwę na Garnizon Szkoleniowy "Brześć Wschód".

Zachowanie tajności istnienia bazy w celu zwalczania wrogich sił przechodzących przez bramę kompletnie nie wytrzymywało już zderzenia z realiami. Ludzie doskonale wiedzieli, że baza jest tam, gdzie od zawsze widać było błyski. Niektórzy przebąkiwali coś o tunelach do innych światów, ale bardziej myślano przy tym o światach typu zaginiona Atlantyda albo zaginiony płaskowyż dinozaurów, gdyż film o takiej historii bił aktualnie rekordy kasowe na świecie. Raczej mało kto, jeśli w ogóle, zdawał sobie sprawę, że może istnieć świat równoległy. Bitwy, doskonale słyszane, a nawet widziane przez mieszkańców, udawało się wprawdzie sprowadzać do realistycznych starć poligonowych i szkolenia w jakimś nowoczesnym trybie, ale zabitych już się ukryć nie dało.

W trzech bitwach z Rosjanami zginęło łącznie stu dwudziestu pięciu żołnierzy z bazy, a kolejnych trzystu odniosło różnego rodzaju rany. System pochówków SZRN zakładał zawsze, że pogrzeb żołnierzowi funduje wojsko w jego rodzinnych stronach, i to była jedyna możliwość zmniejszenia efektu tylu śmierci. Żołnierze teoretycznie ginęli na tak zwanych misjach wojskowych, których RPN miała kilka na świecie, przy ochronie placówek dyplomatycznych i w innych okolicznościach - zawsze bardzo daleko stąd, w miejscach niezwykle trudnych do sprawdzenia. Zaczęło jednak brakować misji, na których mogliby zginąć, i placówek dyplomatycznych w jakichś konfliktowych miejscach. Zdawano sobie sprawę, że kolejna bitwa i kolejne ofiary mogą już być nie do udźwignięcia.

Po zlikwidowaniu agenta w bazie, podporucznika Szymkowskiego, który po krótkim procesie został rozstrzelany za zdradę ojczyzny, likwidacji siatki kurierskiej poselstwa handlowego byłych już Prus i totalnym przepuszczeniu przez magiel hydrauliczny służby kontrwywiadu inżyniera von Bülowa, nastało w bazie nieuzasadnione oczekiwanie na kolejnych agentów, których przyprowadzi im pod nos jakaś nieznana, przyjazna siła dbająca o ich bezpieczeństwo.

W bazie nikt poza oficerem łącznikowym nie miał pojęcia, że rosyjskie komando majora Połomskiego z powodzeniem rozpracowało kolejne dwie siatki szpiegowskie, francuską i amerykańską, dla których w większej części pracowali po prostu miejscowi ludzie. Brześć nie był jednym z naprawdę dużych miast w RPN, nie miał strategicznego położenia, nie był ani gospodarczym, ani przemysłowym gigantem, dlatego każda misja handlowa, każde zagraniczne przedsiębiorstwo czy choćby filia obcego banku niemal z definicji oznaczała, że może to być przykrywka dla działania obcego wywiadu.

Major Połomski, który nie musiał się już ukrywać przed miejscowymi służbami, uruchomił swój z dawna opłacony pokój w Hotelu Hetmańskim i z powodzeniem wcielił się w rolę rosyjskiego arystokraty, który woli wydawać swoje pieniądze w bardziej cywilizowanym kraju niż carska Rosja. Uczestniczył w życiu towarzyskim miejscowych elit, do których zapraszano go chętnie - raz, że przegrywał spore sumy w grach karcianych do swoich nowo poznawanych przyjaciół, dwa, że stronił od polityki, był zabawny i po prostu towarzyski.

To działało bardzo dobrze, a że miasto, jako się rzekło, nie było jakąś wielką aglomeracją, ilość szpiegów i agentów przypadająca na statystycznego mieszkańca była kilkakrotnie wyższa, niż owa statystyka przewidywała. Na drugim biegunie działalności wywiadowczej był warsztat samochodowy, od którego niegdyś zaczynali. Nadal był to ten sam garaż wynajmowany od leciwego mechanika, ale wzbogacony o duże, kolorowe szyldy i anonse prasowe, które oferowały między innymi rabaty i bonusy dla aut kadry oficerskiej, w których naprawie i konserwacji zakład był nieprześcigniony w renomie.

Władzio, który mówił po polsku, zawiadywał tym przybytkiem, a reszta zespołu zajmowała się głównie inwigilacją wytypowanych oficerów i gruntownym przeglądem pozostawionych w garażu aut. Nie robili tego jednak pod względem mechanicznym - od tego byli zatrudnieni dodatkowo mechanicy - ale pod kątem przeszukiwania skrytek, bagażników i wnętrz, gdzie często znajdowano bardzo ciekawe przedmioty czy dokumenty. Lista podejrzanych o nieostrożność albo zwykłą nonszalancję oficerów miejscowego garnizonu ciągle rosła.

Major Połomski wyszedł także, ku swojemu sporemu zdumieniu, na agenta carskiej Rosji i ustalił, że tenże jeździ po kraju jako handlowy ekspedient rosyjskich towarów - co w jego świecie nazywało się po prostu przedstawicielstwem handlowym - i szuka wszelkich możliwości podpatrzenia jakichś nowych rodzajów broni czy innych nowinek, które pomogłyby Rosji poprawić stan techniczny swojej armii. Nie miał przy tym pojęcia o technologii z bramy, dla niego standardowe uzbrojenie armii RPN już było nowoczesne samo w sobie.

Fakty te odkrył po przeszukaniu jego pokoju i pozostawionych tam różnych notatek i opisów, które ten sporządził. Na rolce filmowej szpieg miał uchwycone baterie plot 75 mm stojące w bazie nad Bugiem, a po kącie i horyzoncie major odkrył, że agent robił je niemal z tego samego miejsca, z którego oni sami wcześniej bazę obserwowali.

Połomski na jednej z tych notatek dopisał po prostu dane techniczne tych dział, którymi zainteresowany był szpieg, z adnotacją:

"Jako agent jesteś wybitnie nieostrożny, dopisałem dane techniczne do obrazków z twoich zdjęć. Masz zniknąć z tego kraju, bo przyjdę po ciebie niebawem".

W samym garnizonie szkoleniowym, poza ciągłym treningiem coraz to nowych oddziałów przybywających tu rotacyjnie w tym celu, urządzano regularne ostre strzelania - także ze spektakularnymi efektami wybuchów i wszelkimi możliwymi grzmotami, aby lokalna społeczność nadal była w tej materii osłuchana i nie dziwiła się takim praktykom.

Wciąż czekano na sprawdzenie, czy zagłuszacz doktor Zagórskiej zadziała, ale póki co brama nie próbowała się otworzyć. Rzeczona pani pułkownik doktor Zagórska postanowiła nie opuszczać na razie miasta, aby ewentualnie być świadkiem, gdyby do zdarzenia z bramą doszło. Wynajęła willę nieopodal garnizonu, na głębokim przedmieściu, w zasadzie już na wsi niemal, skąd miała zaledwie kilka minut do bazy i bezpośrednią łączność przez krótkofalówkę.

Z rekonesansu w Kurzawie wrócili również Maksymilian Horowitz z Xawerym Prądzyńskim wraz z dużą garścią opowieści i zdjęć, które jednak w żaden sposób nie przybliżyły ich do odnalezienia starego pasterza. Maksymilian, na prośbę Joanny, nie odmówił zatrzymania się w jej willi. Mieli o czym rozmawiać wieczorami, mieli co wspominać, mieli też czas na przemyślenie swoich, teoretycznie bardzo przyjacielskich wobec siebie, uczuć...

Generał Jaworski zorganizował wreszcie cykliczne, cosobotnie seanse kinowe dla wojska, które nazwał wieczorkami filmowymi kapitana Jamroza. Miał z czego wybierać - Jamrozowa kolekcja wojennych obrazów z różnych epok na pendrive'ie była naprawdę imponująca. Od Kurosawy i samurajskich historii, poprzez chińskie epopeje wojenne ze średniowiecza i "Gladiatora" wprost z rzymskiego cesarstwa, po wszelkie możliwe produkcje czasów I i II wojny światowej.

Efekt był piorunujący. Ludzie oglądali każdą z tych historii z zapartym tchem, często reagując niemal jak małe dzieci widzące po raz pierwszy ruchomy wielki obraz czy inne nieznane im jeszcze zjawisko. Różnica technologiczna filmów im znanych do tych z pendrive'a, nawet pokazywanych na bezpikselowym monitorze zrobionym z płyty pomalowanej na biało, była - jak to nazwał ktoś z oglądających - kosmicznie fantastyczna i zupełnie niemożliwa do opisania.

Czas mijał powoli, snując się niczym Bug w letnie upały. Trwał trochę w zawieszeniu, jakby brał oddech przed kolejną odsłoną wydarzeń, których nikt jeszcze nie potrafił przewidzieć.

EPILOG

Droga powstaje, gdy idziesz.

- Franz Kafka

1

Poniedziałek 13 kwietnia, nie wyróżniał się w życiu Brześcia czy Warszawy, Moskwy czy nawet Nowego Jorku lub Rio de Janeiro niczym szczególnym, niczym znaczącym. Ot, zaczyna się nowy tydzień. Ludzie rozpoczynają swoją zwykłą wędrówkę przez życie, podzieloną na dni, tygodnie, miesiące i lata - rutynowo, jak zawsze.

Nad Bugiem tego dnia było pochmurno. Kwietniowa aura nie rozpieszczała nadmiarem słońca, a nawet próbowała sobie przypomnieć, że zimą zapomniała o śniegu, i teraz kompensowała te niedobory częstym dorzucaniem białego puchu.

W garnizonie szkoleniowym rozpoczynał się nowy dzień: poranna zaprawa wojskowa, przygotowanie toru szkoleniowego, odprawy w pododdziałach, wreszcie śniadanie, a po nim wyjście do zajęć.

Jaworski wraz z kilkoma oficerami pionu technicznego oglądał właśnie, jak wypadły ostatnie poprawki i prace - niemalże kosmetyczne już - w nowym podziemnym bunkrze centrum dowodzenia, który wreszcie został ukończony. Podporucznik Banach, złorzecząc wykonawcom, w pozycji wijącego się węża i z latarką w zębach poprawiał łączenia dziesiątek kabli, które nadal w luźno powiązanych wiązkach wiły się przy ścianach bunkra niczym pnącza dzikiej winorośli.

Nowe, jeszcze większe kineskopy telewizyjne, które na oko Jaworskiego osiągnęły już przekrój przynajmniej 25 cali, umieszczone w zgrabnych, pasujących drewnianych obudowach, zaczynały przypominać generałowi jakieś telewizory jego rodziców marki Rubin lub inny produkt tego typu. "Wygląda na to, że w tym przedziale technologii dogoniliśmy już lata 70." - pomyślał.

Gdy zobaczył pod telewizorami coś, co wyglądało jak prawdziwy magnetofon włożony do walizki, był pod wrażeniem. Dwie duże szpule z taśmą czekały w gotowości do nagrywania, chyba. Może to na razie była atrapa? Nie miał czasu się zastanawiać.

Główna radiostacja nagle ożyła i od razu było wiadomo, że to coś pilnego, bo uruchomiono ją poza wyznaczonym okienkiem czasowym.

Niemal w tym samym czasie, zanim jeszcze usłyszeli głos w głośniku, zaterkotały dalekopisy, wypluwając z perforatorów taśmy z zapisanymi komunikatami.

- Baza Lotnicza Lwów, słyszycie nas? Odbiór. - Głos w radiu był napięty, co dało się rozpoznać mimo silnego szumu tła i terkotu aparatów dalekopisowych.

Operator radiostacji potwierdził odbiór i stabilny sygnał.

- Nad nami i nad częścią miasta widać błyski i potężne wyładowania atmosferyczne, przypominające elektryczne. Wszystko pasuje do opisów otwierania się przejścia! Czy macie z tym coś wspólnego? Odbiór!

Jaworski w kilku krokach dopadł stanowiska dowodzenia, przejął od operatora mikrofon gruszkowy i wcisnął przycisk nadawania.

- Kto mówi? Zidentyfikuj się! Odbiór! - rzucił głośno.

- Operator dyżurny z polecenia dowódcy... - nastąpiła krótka chwila przerwy, po której w głośniku usłyszeli inny, głębszy głos - Pułkownik Zaręba, dowódca Bazy Lotniczej Lwów przy aparacie. Kryptonim identyfikacji radiowej KAL 46543. Powtarzam pytanie czy macie z tym coś wspólnego? Odbiór!

Podporucznik Banach czytał spływające paski dalekopisów, stojąc niemal u boku generała. W miarę lektury widać było, jak twarz mu bieleje, jakby krew odpływała z niej w trybie awaryjnym. W tym samym momencie z głośnika głównego stołu radiowego kolejne stacje zaczęły nakładać się na siebie, próbując przebić się przez narastającą kakofonię. Ludzie coś mówili, coś krzyczeli, ale w natłoku sygnałów nic nie było zrozumiałe.

- Operator, przełączaj pasma na poszczególne stacje odbiorcze! Tnij filtry i bierz ich kierunkowo, bo nic nie usłyszymy! - rozkazał Jaworski.

Operator natychmiast zaczął obracać manetką przełącznika zakresów i dostrajać heterodynę.

- Sztab Korpusu, kryptonim ELB 43876! - wycharczał głośnik po zmianie kanału. - Posterunki obserwacyjne meldują, że zaraz otworzy się brama pod Świętym Krzyżem! Odbiór!

- Przyjąłem! - rzucił Jaworski. - Operator, następne pasmo!

Przełącznik trzasnął, ucinając trzaski.

- Garnizon miasta Grodno! Widzimy otwarte przejście! Błękitna poświata jak z instrukcji! Wysyłam kompanie alarmowe na pozycje ryglowe! Bez odbioru!

- Następne pasmo! - komenderował generał.

- Włodzimierz Wołyński, sztab Trzeciego Pułku Liniowego! Widzimy efekty optyczne zbliżone do opisywanych przy formowaniu przejścia! Co się dzieje?

- Operator, nadaj na częstotliwości ogólnej ogłaszam kod czerwony B1! To nie są ćwiczenia! Banach, wyślij to samo dalekopisem, nastaw samopowtarzanie, migiem!

W czasie gdy Jaworski wydawał te rozkazy, w jego uchu słuchawka niemal się gotowała od natłoku meldunków i zapytań.

- Cisza w eterze! - niemal wrzasnął dowódca. - Meldować od lewej flanki!

W tym samym momencie Banach zaczął dość zdecydowanie szarpać go za rękaw kurtki mundurowej.

- U nas też! - próbował za wszelką cenę dotrzeć z komunikatem do świadomości dowódcy.

Jaworski spojrzał na nowe, dwudziestopięciocalowe kineskopy i zamarł. Brama świeciła już błękitną poświatą - a przynajmniej domyślał się, że błękitną, bo kineskop przekazywał obraz czarnobiały. Coś jednak było z nią nie tak, co dostrzegł kątem oka, słuchając jednocześnie krótkich meldunków, zgodnie z nakazem od lewej flanki.

- Kapitan Waligórski, lewy brzeg! - zatrzeszczał głośnik. - Bramy nie ma u nas, wasza wygląda stąd dość dziwnie. Są anomalie, niewielkie. Wysyłam patrole w teren. Bez odbioru.

- Podporucznik Kafar! Przerwałem ćwiczenia, zarządziłem alarm w pododdziałach. Brama - możliwe, że jest zablokowana! Zupełnie inny efekt wizualny!

- Banach, sytuacja z dalekopisów?

- Meldunki z całej linii Bugu i głębiej, aż pod Wilno! Wszędzie widzą otwierające się przejścia! To są informacje sprzed czterech, pięciu minut!

- Zagórska powiadomiona?

- Jestem już - usłyszał za sobą głos Joanny.

Odwrócił się i zobaczył, jak doktor Zagórska podłącza swój laptop do jakiejś skrzyneczki, która nie przypominała niczego, co znało wojsko.

- Co się dzieje?! - zapytał generał, bardziej w przestrzeń niż do kogoś konkretnego.

- Nasza brama jest zablokowana - stwierdziła chłodno Zagórska, patrząc na monitor laptopa. - Mogą występować jakieś drobne przejścia w nieckach i zagłębieniach terenu, tak jak wcześniej ostrzegałam.

- A cała reszta? Skąd nagle tyle bram, przecież to...

W tym jednym momencie on, Zagórska i Banach w bunkrze dowodzenia oraz wszyscy inni żołnierze Nowej Polski na powierzchni po prostu zastygli. Może zachwiali się, tracąc równowagę, i osunęli na ziemię omdleni, a może całkowicie bez życia.

Dalekopisy wciąż rytmicznie wypluwały taśmy z informacjami, a radio na częstotliwości ogólnej ponownie zabrzmiało wzmożoną kakofonią nakładających się głosów. Operator zerwał się ze swojego miejsca, widząc, że trójka oficerów po prostu padła jak uderzona piorunem, ale zanim podjął jakąkolwiek akcję, ci otworzyli oczy i zaczęli dochodzić do siebie.

- Żyje pan, panie generale?! - krzyczał z przejęciem operator, ale już widział, jak cała trójka powoli gramoli się na nogi, nie rozumiejąc, co się stało.

- Zamykają się! - krzyknął operator, spoglądając kątem oka na monitory.

- Baza Lwów, pułkownik Zaręba! - przebił się przez szum czysty sygnał. - Brama była otwarta przez dokładnie dwie minuty i dwadzieścia cztery sekundy. Zamknęła się w gwałtownym, czerwonym rozbłysku, jak sądzę. Bez odbioru.

Zaraz po nim zameldował się pułk z Włodzimierza Wołyńskiego, potem Grodno, a w końcu garnizon z Wilna - te oddziały miały już sprawną łączność radiową nowej generacji. Inne jednostki nieustannie nadawały dalekopisem.

Jaworski już otrząsnął się z chwilowego, jak sam stwierdził, omdlenia i zobaczył, że zarówno Banach, jak i Zagórska także się już pozbierali. Wszystkie meldunki brzmiały podobnie brama zamknęła się w dziwnym rozbłysku, brak podróżnych, czekamy na dalsze instrukcje.

W końcu w głośniku sztabowym strzelił sygnał Korpusu i Jaworski natychmiast rozpoznał głos majora Hrynickiego.

- Sztab Korpusu, major Hrynicki. Przekazuję meldunek ze Świętego Krzyża, konkretnie to rejon Gołoborza. Brama zamknięta w świetlistym rozbłysku. Są podróżni, powtarzam są podróżni. Na razie doliczyli się około pięćdziesięciu osób. Wszyscy podobno padli nieprzytomni, jak tylko brama się zamknęła - dodał, przechodząc nagle na bardziej prywatny, przejęty ton.

- Zrozumiałem. Pięćdziesiąt osób - potwierdził Jaworski.

Stał chwilę w bezruchu, analizując sytuację i ewidentnie układając plan działania, co stwierdził Banach, siadając wygodnie przed dalekopisem w oczekiwaniu na rozkazy. Nie mylił się.

- Operator, nadaj na otwartej częstotliwości dla kodu czerwonego B1, otoczyć szczelnym kordonem o średnicy dwudziestu kilometrów teren, gdzie otworzyło się przejście. Sprawdzić, o ile to możliwe, czy nie ma śladów kół, gąsienic i innych oznak przejścia jednostek zmechanizowanych. Przeczesać teren w kordonie. Szukać obcych ludzi. Zezwalam na użycie wszelkich dostępnych metod i środków. Dodaj z upoważnienia marszałka i tak dalej. Podporuczniku Banach, to samo dalekopisem do wszystkich jednostek. Potem zaznacz na mapie miejsca, gdzie otworzyły się bramy. Jeśli mają czas otwarcia, nawet przybliżony, też zaznacz.

- Tak jest!

- Kapitan Waligórski - odezwał się głos w słuchawce. - Mamy podróżnika. Chyba...

- Jak to chyba? - żachnął się generał. - Meldujcie z sensem.

- Cywil. Nieprzytomny. Ubranie wskazuje na miejscowego. Leżał koło nasypu przy moście.

- No to co z niego za podróżnik? Nie zawracajcie głowy, kapitanie.

- Nie zawracałbym, gdyby nie to, że miał na ramieniu wojskową raportówkę. Przejrzałem zawartość. Papiery, dokumenty, listy, zdjęcia... i wszędzie daty sprzed dekady. Mniej więcej.

Jaworski zamilkł na chwilę.

- W porządku, kapitanie. Dajcie go tu. Sprawdzimy, co za jeden.

- Wykonuję.

- Pani doktor, wszystko z panią w porządku? Co to było? - zapytał wyczekująco generał.

Joanna już od nowa sprawdzała wykresy, notowała coś w notesie, przełączała tabele danych.

- Jeszcze nie wiem - stwierdziła niepewnie. - Bramy zamknęły się raz w czerwonym, raz w jasnym, ale zawsze w jakimś rozbłysku lub czymś go przypominającym. Tak mówią meldunki, zgadza się?

- Zgadza się, pani pułkownik - rzekł Kafar, który właśnie zszedł do bunkra dowodzenia. - Melduję, że żadnych gości. Brama była otwarta przez dwie minuty i dziewiętnaście sekund, licząc od pierwszego efektu pełnoskalowego. Tyle że, jakby to powiedzieć, na chwilę film mi się urwał - dodał z lekkim zażenowaniem. - Ale stoper chodził.

- Nasza była zablokowana - stwierdziła Joanna. - Widzieliście poświatę przejścia, ale fale interferencyjne zmieniły strukturę widzialną na bardziej mdłą i mniej falującą, według tego, co odczytałam. Czy pan to potwierdza? - zapytała podporucznika Kafara.

- Zdecydowanie tak - stwierdził. - Od razu widziałem, że jest jakoś mniej poświatowo, że tak powiem.

- Czyli blokada zadziałała - zgodziła się Joanna.

- Ale pozostałe bramy... Przecież nigdy nie otwierały się w innych miejscach. Mówiła pani, co jest potrzebne do otwarcia, to było dość konkretne przecież - rzekł nadal nieco spięty Jaworski.

Joanna westchnęła głęboko.

- Obawiam się, że to były ostatnie bramy, jakie zobaczyliśmy - stwierdziła cicho. - Według tego, co słyszę i naszego... nie wiem, omdlenia, to ma sens.

- Ale że co? - Kafar usiadł, bo chyba nadal kręciło mu się w głowie.

- Nasz świat, tam - rzekła cicho. - Właśnie przestał istnieć.

2

Pułkownik Stern dotarł pod gołoborze szybciej, niż się spodziewał - w końcu i tak był w okolicy, sprawdzając postępy budowy tajnego magazynu u stóp rumowiska. Najpierw zobaczył szare wojskowe namioty rozstawione niedaleko miejsca, gdzie jeszcze niedawno żegnał Beno Resa i jego ludzi, znikających w bramie. Posterunek był nieliczny, ośmiu żołnierzy, jeśli dobrze pamiętał. Ale od razu zauważył też ludzi z obozu treningowego - musieli dotrzeć pierwsi, bo mieli transport z Huty Podłysickiej.

Stern musiał, choć niechętnie, obejść rumowisko pieszo. Już to wystarczyło, by był rozdrażniony - spacerów nienawidził, a najbardziej spacerów pod górę. W dodatku po drodze mijał sanitariuszy pochylonych nad żołnierzami siedzącymi lub leżącymi wzdłuż ścieżki, prosto na leśnej murawie. Na szczęście mundury mieli zielone, znajome. Stern chyba nawet odetchnął, gdy ostatecznie upewnił się, że to ludzie z Nowej Polski.

Młody podporucznik, widząc Sterna - którego nawet w cywilu łatwo było rozpoznać, jeśli tylko znało się opis (niski, korpulentny, łysy, z kozią bródką i w okrągłych, za małych okularach) - natychmiast podbiegł.

- Panie pułkowniku, dowódca posterunku... - zaczął, ale Stern uniósł ciężko ramię, uciszając go. W głowie mu huczało od zmiany ciśnienia, a marzył tylko o zimnym piwie.

- Spocznij, poruczniku. Raportujcie po prostu - rzucił twardo.

- Brama otworzyła się o jedenastej czterdzieści trzy i natychmiast zaczęli wychodzić z niej ci... - zawahał się - żołnierze. Rozpoznałem mundury Nowej Polski, wykluczyłem rosyjskie, więc zgodnie z rozkazem nie strzelaliśmy. Zresztą zaraz odezwali się po polsku. Ten tam - wskazał na stojącego nieopodal mężczyznę w zielonym uniformie - powiedział, kim są.

- Bardzo dobrze, poruczniku. Dalej.

- Dalej... wychodzili z bramy pieszo, jakby czwórkami, w tyralierze. Ale po dwóch minutach i dwudziestu sekundach - dokładnie, bo włączyłem stoper - brama zaświeciła się dziwnie i zgasła. A oni wszyscy padli, jak rażeni prądem.

- Stracili przytomność?

- Tak, pułkowniku. Wezwałem przez radio sanitariuszy z obozu i drużynę wsparcia, ale zanim skończyłem z nimi rozmawiać, zaczęli się budzić i wstawać. I... to wszystko w zasadzie.

Stern skinął głową.

- Dobrze. To niech się pakują na samochody. Jedziemy do obozu razem z nimi.

- Tak jest, wykonuję.

3

Obóz szkoleniowy ukryty w gęstwinie jodłowej puszczy, rozciągający się na wypłaszczeniu grzbietu między Hutą Szklaną a krawędzią gołoborza, stanowił uderzające, hybrydowe zderzenie dwóch epok. Z lotu ptaka, a nawet dla wprawnego oka obserwatora z sąsiednich wzniesień, baza pozostawała całkowicie niewidoczna. Wszystko za sprawą wielowarstwowych, nowoczesnych siatek maskujących w barwach głębokiej zieleni i brązu, rozpiętych wysoko na stalowych odciągach między koronami wiekowych drzew, tworzących nad całym kompleksem sztuczny, nieregularny dach.

Sercem obozu był kompleks parterowych, podłużnych baraków z surowego, impregnowanego na ciemny brąz drewna, krytych papą. Mieściły one kancelarie, izbę chorych oraz kwatery oficerskie. Architektura ta idealnie naśladowała standardowe magazyny tartaczne. Cały rejon zamknięto potężnym, dwumetrowym płotem z gęstej siatki, zwieńczonym wysięgnikami z potrójnym, drapieżnym zwojem drutu kolczastego.

Gdy kolumna z "podróżnikami" wjechała na teren obozu, Stern odnotował, że obok baraków, prosto w leśne podłoże, wkomponowano rzucający się w oczy, na wskroś inny w każdym detalu tor przeszkód. Zamiast tradycyjnego placu manewrowego widać było nowoczesną infrastrukturę do morderczego treningu wysokie żelazne wieże z platformami do zjazdów na linach, wkopywane w ziemię betonowe tunele, ściany szturmowe oraz rozległe sekcje do czołgania się w błocie pod niziutko rozciągniętym drutem. Stern bardziej zgadywał, niż był pewien przeznaczenia tych konstrukcji, ale musiał czymś zająć myśli na razie.

Pasażerów skierowano do jednego z baraków, w innym miejscu żołnierze rozładowywali sprzęt, który odebrali podróżnikom. Stern zauważył, że nie było tego wiele. Pieszo poszli i w zasadzie bez broni? Co tu się w ogóle dzieje? Skierował się do baraku z napisem "Kancelaria".

Gdy pchnął drzwi i wszedł do środka, uderzył go intensywny zapach żywicy ze świeżo rżniętych sosnowych bali, wymieszany z wonią mocnego tytoniu i papieru. Omiótł wzrokiem ciasne, surowe pomieszczenie i natychmiast dostrzegł, że ta leśna kancelaria jest rzeczywiście leśna. Pod ścianami, na uginających się pod ciężarem regałach z desek, spoczywały setki szarych, wiązanych tasiemkami teczek z aktami. Tuż obok nich stała toporna metalowa szafa pancerna z ciężką kłódką, z której gdzieniegdzie odpadała farba. Centralne miejsce zajmowało wielkie, dębowe biurko.

Może być - pomyślał Stern i wyjrzał na zewnątrz.

- Dajcie mi tu tego ich dowódcę - rzucił do stojących przed barakiem wartowników. - I jakąś kawę przynieście, coś na ząb może.

Nie czekał długo. Do kancelarii wszedł, w asyście dwóch wartowników (których Stern natychmiast odprawił ruchem dłoni), raczej młody, może trzydziestoletni mężczyzna, z głową - jak to u nich - wygoloną idiotycznie, pomyślał Stern, w ich klasycznym mundurze polowym, który doskonale rozpoznawał, z dystynkcjami kapitana. Stern zaprosił, żeby usiadł, a sam zajął miejsce za dębowym biurkiem. Ktoś przyniósł kawę nalewaną bezpośrednio do fajansowych kubków, ktoś doniósł jeszcze talerz czegoś, co wyglądało na kiełbaski upieczone nad ogniskiem. Obaj milczący przeczekali to zamieszanie, a gdy wszyscy w końcu wyszli, młody żołnierz Nowej Polski rozejrzał się po pomieszczeniu.

- Gdzie jesteśmy? - zapytał gardłowym, niskim głosem.

- W okolicach Świętego Krzyża - rzekł Stern. - Rozumiem, że jesteście z Polski roku dwa tysiące dwudziestego dziewiątego i jesteście żołnierzami polskiej armii?

- Rok jest... - zawahał się - a może był dwa tysiące trzydziesty. Reszta się zgadza - odrzekł.

- Gość zaczyna - mruknął Stern, biorąc kubek z kawą.

- Jestem kapitan Adam Rakowski, dowódca kompanii rozpoznawczej Dwudziestej Piątej Brygady Kawalerii Powietrznej stacjonującej na kieleckiej Bukówce. Za mną miała pójść prawie cała jednostka z Centrum Szkolenia, ale brama się zamknęła, a świat szlag trafił, jak sądzę. Dowiem się, gdzie wyszliśmy?

- Pułkownik Stern, dowódca korpusu... nazwijmy go specjalnym. Siły Zbrojne Rzeczpospolitej Narodów. Jest pan w tym samym miejscu, ale w innym czasie i w innym kraju.

- Ja chromolę... - szepnął kapitan, jednak wystarczająco głośno. - Czyli to, co te pajace mówiły, to prawda jednak.

- Pewnie tak, ale może ustalmy fakty. Jak pan się tu znalazł i dlaczego niby pana świat szlag trafił? Doszło do tego zderzenia linii czasu?

Kapitan wziął kubek z kawą i bez zaglądania do środka upił parę łyków.

- Nie jest pan jakoś kompletnie zaskoczony naszym przybyciem i wie pan, co się u nas działo - stwierdził. - Wnioskuję, że ktoś od nas już tu jednak dotarł. Te pajace spod Terespola? Nie radzę słuchać tego, co mają do powiedzenia. Należy im się czapa, i to kilkukrotna. Skurwysyny.

Stern nic nie odrzekł. Wstał zza dębowego biurka i podszedł do kapitana.

- Zrobimy tak - rzekł, kładąc mu rękę na ramieniu. - Proszę wziąć kawę, może te kiełbasy, iść do swoich ludzi. Odpocznijcie, uspokójcie emocje, potem porozmawiamy.

Kapitan wstał i dał się poprowadzić do drzwi, gdzie przejęli go wartownicy. Stern przebiegł wzrokiem po budynkach, próbując rozpoznać, gdzie znajdzie radio, jednak nic nie naprowadzało go na trop.

- Gdzie radio? - zapytał jednego z wartowników.

- Przy wieży, tam - wskazał głową żołnierz.

Stern powoli i niechętnie ruszył znowu pod górę, bo do wieży było dobre dwieście metrów.

Gdy już dotarł, musiał odczekać, aby nie mieć zasapanego głosu.

- Korpus Kielce, mówi Stern. Wywołanie dla majora Hrynickiego, pilne.

W głośnikach od razu usłyszał znajomy głos Marka.

- Jestem. Słucham.

- O, dobrze - ucieszył się Alojzy. - Marek, bierz najszybsze auto z dowództwa, załaduj Olgę i przyjeżdżajcie do obozu pod gołoborzem. Zrozumiałeś?

- Auto, Olga, obóz. Zrozumiałem.

- Acha - dodał Stern. - Niech Wielicka założy jakiś mundur z Nowej Polski. Może ma akurat swój, a jak nie, to weź od chłopaków z GROMu.

- Mundur zielony. Zrozumiałem.

4

Godzinę później przed bramą obozu szkoleniowego donośnym melodyjnym klaksonem zaanonsowała się czerwona torpeda Sterna z Hrynickim za kierowcą. Po otwarciu bramy z właściwym rykiem silnika, zamaszystym łukiem wzbijając grudy ziemi spod kół, Hrynicki zatrzymał torpedę tuż przed stojącym i patrzącym na to Alojzym.

- Kazałeś wziąć najszybsze auto z dowództwa - rzekł wesoło Hrynicki - nic szybszego od twojej torpedy nie mamy.

Marek pomógł wysiąść z wozu swojej partnerce, która zgodnie z prośba Sterna ubrana była regulaminowo w polski, zielony uniform oficerski majora. Alojzy zauważył nawet plakietkę na ramieniu z ta ich flagą biało-czerwoną. Wyjaśnił Oldze co tu robi i czego od niej oczekuje.

- Pójdzie pani do tych żołnierzy, uspokoi, powie, że już po wszystkim i takie tam. Pani wie lepiej jak to zrobić. Musimy porozmawiać z ich dowódcą albo też z całym zespołem oficerskim jaki tu trafił. Musimy znać odpowiedzi i to raczej szybciej niż później. Pójdziemy z panią, ale to pani mówi - dodał dla jasności Stern.

Gdy weszli do baraku, jego wnętrze okazało się być żołnierską sypialnią. Szeregi piętrowych łóżek, solidnych żelaznych, z wojskowego sortu, oblegane były przez ludzi siedzących, drzemiących i stojących przy nich, prowadzących raz ciche, raz bardziej ożywione rozmowy. Na widok polskiego munduru, w dodatku majora, niektórzy zaczęli wstawać inni prostować się a jeszcze inni kompletnie nie zareagowali.

- Witam panów - rzekła raczej ciepło Olga - Olga Wielicka, major, Szef Sekcji Personalnej, Specjalista PR w Osiemnastym. Batalionie Rozpoznawczym w Białej Podlaskiej. Osiemnasta Dywizja Zmechanizowana. - przedstawiła się.

Odzewem było kilka mrukliwych raczej szmerów nie mających nic wspólnego z reakcją na słowa pani major. Dopiero kapitan z którym wcześniej usiłował rozmawiać Stern wychylił się gdzieś zza stojących żołnierzy i podszedł bliżej do Wielickiej. Stanął w postawie raczej nieregulaminowej - zasadniczej.

- Kapitan Adam Rakowski dowódca kompanii rozpoznawczej Dwudziestej Piątej Brygady Kawalerii Powietrznej z ostatnim miejscem stacjonowania w Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach. - Spojrzał przy tym na Wielicką dość obojętnym wzrokiem. - Ale to już nie ma znaczenia pani major, prawda?

- Może powie mi pan, dlaczego to już nie ma znaczenia?

- Bo widziałem koniec świata - rzekł krótko - Wszyscy widzieliśmy. - Wielicka podeszła do drzwi wejściowych baraku i szeroko je otworzyła. Wiosenne słońce akurat idealnie wpadało między framugę drzwi dając jasne, a nawet oślepiające światło dnia.

- Tak? - zapytała głośno - To co pan widzi tam? - wskazała ręką gdzieś w dal przez otwarte drzwi. - Nicość? Może ognie piekielne albo nie wiem, inne wyobrażenie końca świata? Co widzicie? Stoicie na rozżarzonych węglach i płonącej lawie czy w normalnym, klasycznym baraku polowym? Pachnie żywicą, czuć powietrze czy siarkę, a może jakieś inne wyziewy związane z anihilacją?

Pchnęła drzwi, które zamknęły się z głośnym trzaskiem. Podeszła bliżej do grupy żołnierzy, którzy już zaczęli zwracać na nią uwagę, i stanęła niemal na wprost kapitana Rakowskiego.

- Świat się nie skończył, przynajmniej nie ten! Będzie się pan mazał jak dziecko za utraconą zabawką czy przypomni pan sobie, że jest żołnierzem - i to bardzo elitarnej jednostki, jak słyszę? - powiodła wzrokiem po innych. - Być może jest tak, jak widzieliście, czy wydaje się wam, że widzieliście. Też o tym wiedziałam, że tak się tam skończy, nie od dziś, podobnie jak wy. Ale nikt z nas nie miał na to wpływu! Cokolwiek wydaje się wam, że mogliście zrobić, nie jest prawdą! Nic nie mogliście zrobić. To, że podjęliście próbę ucieczki i że wam akurat się udała, to dar od Boga czy innej siły wyższej zapewne. I teraz macie szansę po prostu zacząć jeszcze raz! Inni tej szansy nie mieli. Więc proponuję przemyśleć wszystko na spokojnie, wziąć się w garść i wrócić do roli żołnierzy, którymi jesteście! Czy to jest jasne?

Znowu rozległ się pomruk, głuchy, niemrawy, niezrozumiały.

- Jesteście nadal w kraju, który może być wasz, który jest Polską, może nawet fajniejszą i lepszą od tej, którą musieliśmy porzucić. Ale nie możecie przynieść wstydu tamtej Polsce i musicie pokazać, że jesteście w stanie zaoferować tej tutaj wszystko, co macie najlepszego. Nie zwątpienie i przygnębienie, tylko jasną stronę mocy! Czy to do was dociera?

Teraz głosy były nieco bardziej zdecydowane, słychać było nawet "tak jest" i coś podobnego. Wielicka postanowiła, że tyle wystarczy na pierwszy raz.

- To co, kapitanie? - zapytała. - Weźmie pan swoich dowódców plutonów i spotykamy się może przy ognisku? Tam nam opowiecie o tym końcu świata, a żołnierze niech w spokoju odpoczną i przemyślą to i owo.

Ogniska wprawdzie nie było, był za to prosty drewniany stół pod drewnianym zadaszeniem, chroniącym przed ostrymi promieniami słonecznymi, skrzynka zimnej oranżady społemowskiej prosto z Kielc i piwo, którego wprost zażądał Stern i które, o dziwo, się znalazło.

Na "spotkanie" przyszło trzech żołnierzy. Dowódca, kapitan Rakowski, przyprowadził dwóch swoich dowódców plutonów, podporuczników, równie młodych i równie na niemal łyso wygolonych, co najbardziej irytowało Sterna.

- To moi podporucznicy Rafał Skierski i Andrzej Pastuszka, ale oczywiście nikt tak nie mówi, tylko Drągal i Malutki. Trzeci, wraz z ludźmi, nie przeszedł.

- Jest was trzech inteligentnych oficerów z elitarnej jednostki, chyba dacie radę opowiedzieć sensowną historię, co tam się stało i jak się tu znaleźliście? - zapytał wyjątkowo miękkim głosem Stern.

- Sensowną... - powtórzył oficer zwany Drągalem, choć jego wygląd był akurat kompletnym zaprzeczeniem ksywki, którą nosił.

- Jest, był pierwszy września u nas - zaczął kapitan. - Tu raczej pogoda jest wiosenna. W czasie też przenieśliśmy się przez to przejście?

- O tym potem opowiemy, bo to dość skomplikowane - wyjaśnił Stern. - Ale ogólnie tak, w czasie też przenieśliście się. Słuchamy, kapitanie.

- Od czego by tu zacząć... - westchnął.

- Od jebanych Amerykanów - wtrącił drugi z oficerów, zwany Malutkim.

- No tak - zgodził się kapitan. - Tydzień temu, mniej więcej, bo u nas to różnie już z czasem wtedy było, odbiliśmy bramę w Terespolu. Nie my konkretnie, nawet nie NATO, tylko pieprzeni Amerykanie, bez konsultacji, bez niczego. Poszła broń mikrofalowa dużej mocy, HPM - taka, co pali elektronikę i ludziom wyłącza układ nerwowy, ale ziemi nawet nie ruszy. Podobno Rosjanie padli w sekundę, jakby ktoś im odciął zasilanie. Teren wyglądał normalnie, żadnych śladów, żadnych kraterów. Ale było im mało i pierdolnęli HPMem w Brześć, gdzie było główne zgrupowanie rosyjskie. Chyba też jeszcze szerzej, ale informacja już się nie rozeszła tak jak ta pierwsza, można się było jednak domyślić.

Kapitan wziął jeden z kufli zimnego nadal piwa i wypił potężny łyk albo dwa.

- A potem rozpoczął się istny armagedon - rzekł zupełnie bez emocji kapitan. - Amerykańskie transportowce lądowały wszędzie, gdzie się dało, głównie na autostradzie, mniejsze samoloty na drogach, wręcz na polach, po prostu wszędzie. Widzieliśmy to na własne oczy w telewizji, jak jeszcze nadawała. To był obraz, skurwysyny... - Znowu wypił łyk piwa, a do opowieści włączył się Drągal.

- Telewizja przeszła na automatyczne nadawanie komunikatów w kółko, że jest OK, będzie lepiej, żeby zostać w domach, ale obrazki z pierwszych dwóch dni nad Terespolem i Brześciem na pewno każdy miał w głowie - rzekł. - Ja najbardziej zapamiętałem te samoloty, które po prostu znikały tuż przed lądowaniem albo rozpierdalały się w kawałeczki bez wybuchu. Wpadały w te fale czasowe z drugiej strony po prostu.

- Dostaliśmy rozkazy marszu ubezpieczonego na rubież Terespol - Biała Podlaska - zaczął znowu kapitan. - Brygada była już spakowana z dawna i gotowa, bo w Kielcach w ogóle byliśmy w przelocie. Dwie godziny później rozkazy cofnięto. Pułkownik się wkurwił jak nigdy, pamiętam. Szły niejasne instrukcje, a to z MONu, a to z dowództwa - zostać, czekać, nikt nie wiedział, co robić. Ludzie zaczęli znikać na ulicach albo pojawiały się te istoty - takie humanoidalne, ale straszne i obce, koszmar to mało powiedziane.

- Abernagi - wtrącił Stern. - Ci z drugiej strony czasu - wyjaśnił.

- Niech im będzie - zgodził się kapitan. - Zaczęły znikać całe kwartały ulic albo się rozsypywać jak puzzle z układanki. Nasi z Centrum wymyślili jakiś detektor, który pokazywał niby, gdzie jest strefa innego czasu, żeby jej unikać, ale to wszystko już była totalna katastrofa. Potem przebiły się rozkazy o ewakuacji przez przejście w Brześciu, ale tam, jak się okazało, wszystko przejęli Amerykanie i podobno bronili bramy bezpośrednio, rozpierdalając wszystkich, którzy próbowali się choćby zbliżyć.

Wtedy nasi i Niemcy chyba, może i inni, tego nie wiem, zaczęli normalnie strącać amerykańskie transportowce z nieba. Regularna wojna się zaczęła. A jak pułkownik dostał rozkaz bezpośredni, żeby za wszelką cenę, z użyciem każdego dostępnego środka torować sobie drogę do Terespola, to już wiedzieliśmy, że to koniec.

- Wtedy ktoś wspomniał o Świętym Krzyżu, że tam podobno może być brama, bo teren ten sam i coś tam, że słyszał i wiecie, takie nic pewnego, ale ostatnia szansa sensownej akcji - dodał Malutki.

- Pułkownik, jak jeszcze działały radia, wydał komunikat, że brygada rusza na Święty Krzyż i każdy z Centrum może dołączyć lub zostać wedle woli. Większość dołączyła. Poszła cała brygada, cała dwudziestka piątka, plus wszyscy, co do niej dołączyli. Nie braliśmy śmigłowców ani ciężkiego sprzętu - to zostało na Bukówce, bo nie było czasu ani sensu tego ciągnąć. Liczył się człowiek, nie maszyna. Wzięliśmy tylko to, co niezbędne podstawowe ilości amunicji, trochę medyków, kilka wozów sanitarnych, parę Jelczy z wodą i paliwem, reszta to były lekkie pojazdy i piechota na nogach. Kolumna była długa, ale lekka - żadnych czołgów, żadnych BWP, żadnych zestawów rakietowych. Tylko ludzie, broń osobista i tyle sprzętu, żeby przeżyć pierwsze dni, gdyby się udało przejść gdzieś... Mieliśmy kilka tych improwizowanych detektorów linii czasu i przydały się, choć pod koniec, to gołym okiem było widać, gdzie nie iść, bo tam już inny czas i inny świat...

- Te wsie po drodze - wyparowane albo pomieszane, budynki nasze wgryzające się w te ich obce, dziwne konstrukcje... Horror to mało powiedziane, i wszędzie ludzie pomieszani z tymi istotami - dodał Drągal.

- Dotarliśmy tu gdzieś pod wieczór, trudno powiedzieć w sumie, ale z czasu wynikało, że ze cztery, pięć godzin szliśmy i tu już nie było dalej gdzie pójść. Wtedy zorientowaliśmy się, że zaraz wszystko pieprznie, choć to może złe określenie - raczej chyba zniknie. Zderzenie zaczęło wyglądać jak potworne zakłócenie w wyświetlaniu rzeczywistości. Linia horyzontu w jednej sekundzie przestała być prosta. Zaczęła się łamać i nakładać na siebie niczym źle złożona, szklana klisza fotograficzna. Teraz tak to widzę, ale to trwało chwilę, zanim do tego wszystkiego otworzyło się nagle to przejście. Ruszyliśmy od razu, jak wcześniej zaplanowane było na taki przypadek. Mieliśmy zadanie ubezpieczyć z tamtej strony przejście brygady.

- Ja poszedłem pierwszy z całym plutonem - wtrącił Drągal - i już nic więcej nie widziałem.

- Ja poszedłem za nim - rzekł Malutki.

- Trwało to naprawdę niedługo - rzekł znów kapitan. - Przestrzeń po prostu kurczyła się do środka. Wszystkie kolory straciły swoją saturację, przechodząc w głęboką, matową czerń i oślepiającą, czystą biel. Przyznam, że nie poczekałem, aż przejdzie ostatni pluton, tylko dałem znak, że ruszamy i tyle. Gdy weszliśmy w tę poświatę, odcięło nas po prostu. Ocknęliśmy się świadomie tutaj. Znowu był las, słońce i wszystko było normalnie...

5

Gdy Joanna dostała sygnał radiowy, aby niezwłocznie pojawić się w bazie, poprosiła Maksymiliana, aby został w domu i poczekał, aż się odezwie, bo może być niemiło, jak to określiła. Maks zgodził się, acz niechętnie, ale gdy dostrzegł łunę nad bazą, błyski i pioruny wszelkie zwiastujące to, co niemiłe, zmienił zdanie i puścił się pędem do bazy. Zajęło mu to jednak na tyle dużo czas, że wszystkie widzialne efekty nad bazą zgasły i rozpłynęły się w wiosennym słońcu. "Trudno - pomyślał - i tak tam pójdę".

Na bramie użył swojej "magicznej przepustki do wszystkiego", jak mawiał, w którą zaopatrzył go swego czasu sam szef wywiadu, pradziadek Joanny, i kazał się prowadzić do doktor Zagórskiej tonem ważnej persony. To oczywiście zadziałało, zwłaszcza tuż po wydarzeniach w bazie, które napięły nerwy każdemu do granic wytrzymałości.

Zastał ją w centrum dowodzenia, na poziomie minus jeden, jak to ładnie brzmiało wymalowane na ścianie. Zaanonsował się głośno, od razu przepraszając za najście.

Jaworski machnął tylko ręką na powitanie, Banach skinął głową, a podporucznik Kafar przyłożył dłoń do daszka swojej czapki w pozdrowieniu. Traktowali bowiem Horowitza niemal jak członka zespołu, w przeciwieństwie do większości notabli RPN.

Joannę zastał bladą, zmęczoną i mocno wzburzoną, jak ocenił w pierwszej chwili. Podszedł więc i po prostu objął siedzącą ramieniem, co było dobrym pomysłem, bo ta wtuliła się i głośno westchnęła.

- Co to było? - rzucił w przestrzeń do nikogo konkretnie Maks.

Jaworski znowu jedynie wzruszył ramionami, wskazując na Joannę jako główne źródło informacji w tej sprawie. Joanna wstała z krzesła, może sprawdzając, czy niedawne omdlenie nie wywołało jakichś głębszych skutków ubocznych, ale na nogach trzymała się pewnie.

- Wydaje mi się - powiedziała cicho - że nasz świat się skończył. - Patrzyła na mapę sztabową, na której Banach rozmieścił już wszystkie punkty, o których wiedział z meldunków, że przejścia się tam utworzyły. - Te przejścia są efektem starcia końcowego dwóch rzeczywistości. Tak myślę. Ciekawe, czy gdziekolwiek indziej też się otworzyły.

- A mogły? - wtrącił Maksymilian.

- Czemu nie? Jeśli oba światy w końcowej fazie zbieżności starły się fizyczną strukturą materii, barierami grawitacyjnymi, a nawet gęstością ciemnej materii, takie zdarzenie musiało wywołać efekt globalnej interferencji. Punkty krytyczne, czyli te bramy, otworzyły się wszędzie tam, gdzie naprężenia tektoniczne, anomalie magnetyczne lub skupiska energii jądrowej i elektromagnetycznej osłabiły strukturę przestrzeni. To była czysta, wielkoskalowa fizyka kwantowa - rezonans, który rozdarł barierę wymiarów na przestrzeni całego wszechświata.

- Wystarczy nam ocenić to, co się stało na Ziemi, na resztę i tak nie zareagujemy w żaden sposób - stwierdził Jaworski.

- Ale możemy się tego po prostu dowiedzieć - ożywiła się Joanna. - Poruczniku Banach, weźmiemy sprzęt i zrobimy pomiary w idealnie tym samym miejscu co poprzednio.

- Robi się - rzekł Banach. - Myśli pani, że nachylenie osi Ziemi mogło się zmienić?

- Sprawdźmy to.

Jaworski został sam, a nie za bardzo chciał teraz bić się z własnymi myślami. Ogólnie spodziewał się, że bardziej dotknie go fakt zniszczenia jego świata, tymczasem myślał o tym jak o "tamtym" świecie, o którym wiedział, że jest skazany na zagładę. "Człowiek jest w stanie przyzwyczaić się do najbardziej irracjonalnych sytuacji - pomyślał. - Trochę nawet chore się to wydaje".

- Pułkownik Wielicka, baza Brześć, wywołanie dla generała Jaworskiego! - usłyszał w radiu dawno niesłyszany głos. Od razu wziął gruszkę mikrofonu i odpowiedział:

- Jaworski, słucham?

- Mamy już pierwsze dane o sytuacji z tamtej strony. Świadkowie raczej potwierdzają wprost, że świat tam przestał istnieć. Odbiór.

- Zrozumiałem. Kim są podróżnicy? Odbiór.

- Zwiad dwudziestej piątej Brygady Kawalerii Powietrznej, jakieś dwa i pół plutonu. Odbiór.

- Zrozumiałem. Informuj mnie na bieżąco, Olgo. Bez odbioru.

"Czyli jednak finito - pomyślał Jaworski. - Pewnie to nasze odcięcie świadomości na chwilę miało coś wspólnego z końcem tam. Potem zapytam o to Joannę. Nie będzie więcej bram. Ciekawe, co teraz będziemy robić? Poopalamy się może na Madagaskarze? Albo chociaż nad Bałtykiem ... Ok, klik, wracamy do rzeczywistości".

- Operator, jakieś informacje z kordonów, które zarządziłem?

- Na razie nic, panie generale.

- Ok, idę do kantyny. Informujcie natychmiast, jakby coś było.

- Tak jest, panie generale, wykonuję. Przynieść wam kawy albo coś?

Kantyna była kompletnie pusta, zresztą kto miał w niej być, skoro wszyscy byli zajęci. Jaworski zaordynował kawę, dużo kawy i coś na ciepło. Zamierzał się delektować choć przez parę minut po prostu niczym.

Nie trwało to długo. Najpierw zjawiła się Joanna z Banachem i Horowitzem, który nie odstępował jej, jak zauważył Jaworski, ani o krok.

- Już w zasadzie wszystko wiem - rzekła Joanna.

- Siadajcie, pijcie, jedzcie i niech pani mówi. Już nic mnie nie zdziwi.

- Powtórzyliśmy wszystkie pomiary. Wyniki są jednoznaczne i raczej w pełni potwierdzają fakt anihilacji naszego świata. Znaczy, naszego dawnego świata - poprawiła się. - Fizyka tego świata została nadpisana. Fizycznie, rzec by można, ten wszechświat zajął puste miejsce po tamtym.

- To teraz będziemy wędrować całym wszechświatem, a nie tylko przez bramy, jak rozumiem? - Zabrzmiało to wcale nie sarkastycznie w ustach Jaworskiego.

- Aż tak to nie - zaprzeczyła Joanna. - To nie są zmiany odczuwalne, ale jednak są.

- Niech pani mówi. Kawy proszę sobie nalać, całkiem znośna.

- Krzywizna, nachylenie osi, grawitacja, czas - wszystko odpowiada wartościom, które znaliśmy w naszym dawnym świecie.

- Co to dla nas konkretnie oznacza?

- To oznacza, że nie wróciliśmy do naszego świata, ale ten świat zaczął działać według naszych praw fizycznych. Jesteśmy w obcym świecie, który przyjął naszą fizykę - i teraz jesteśmy jego częścią.

- Aha - stwierdził Jaworski. - Czyli po prostu jesteśmy u siebie.

Zaraz po tym Jaworski usłyszał w uchu meldunek dyżurnego, że ludzie kapitana Waligórskiego przyprowadzili cywila według rozkazu. "Jeszcze i to" - pomyślał Jaworski, nadal ogólnie rozdrażniony.

- Cywil, nieuzbrojony, na chodzie? - zapytał. - Znaczy, nie ranny i w ogóle?

- Tak, jest w izbie chorych. Lekarz twierdzi, że tylko oszołomiony trochę.

- A to kawa mu nie zaszkodzi. Przyprowadźcie go do kantyny, czekam.

Jaworski odłożył słuchawkę.

- Jeszcze mamy chyba podróżnika. Facet się objawił w rowie koło mostu, jak twierdzi Waligórski - rzekł do siedzących. - Może z tej niecki czy innego fragmentu bramy, o których pani mówiła.

- Jak najbardziej, jest to możliwe - potwierdziła Joanna.

- To może zostańcie, zaraz go tu przyprowadzą. Wy się lepiej znacie ode mnie na tych światach, to może szybko uda się ustalić, co za jeden, bo mówią, że na pewno nie Rosjanin.

Do kantyny weszło dwóch żołnierzy, eskortując cywila. Podprowadzili go pod sam stolik generała, położyli na nim brązową, mocno wypchaną raportówkę, trzasnęli obcasami i oddalili się w stronę drzwi.

Stał przed nimi młody człowiek, o wyraźnych rysach twarzy. Czarne, kędzierzawe włosy zasłaniały mu czoło, ale były starannie podcięte nad uszami. Ubrany po cywilnemu - bryczesy, marynarka w jodełkę - jakby wracał z polowania na lisa.

Rozejrzał się. Jaworski gestem zaprosił go, by usiadł. W tym momencie wzrok przybysza zatrzymał się na Joannie. Zamarł bez ruchu, patrząc uważnie na jej twarz, po czym potrząsnął głową, jakby chciał zrzucić ten obraz z oczu. Usiadł, ale wciąż wracał ukradkowym spojrzeniem do Zagórskiej.

- Skąd się pan tu wziąłeś? - zapytał Jaworski, wysypując zawartość raportówki na stół.

- Tak całkiem to nie jestem pewny - odparł młodzieniec. Głos miał miękki, przyjemny.

- Zapewne z bramy - wtrącił Horowitz. - Skoro nie jesteś acan stąd, to chyba wiesz o błękitnej poświacie?

- Wiedzieć, wiem, a jakże - odparł. - Ale ostatniego razu w pamięci nie chowam. Obudziłem się przy moście, w rowie jakimś i tyle.

- Co my tu mamy - mruknął Jaworski. - Listy, dużo listów. Jest akt jakiś urzędowy, i to po polsku nawet. - Rozwinął rulon. - Akt notarialny. No proszę, to już wiemy, gdzie dzwonią.

W tym czasie Joanna sięgnęła po kilka starych fotografii, które wysypały się z raportówki. Wzięła je do ręki. Horowitz spojrzał jej przez ramię - i oboje zamarli.

- Rzeczpospolita Polska, tysiąc dziewięćset dwudziesty pierwszy - przeczytał Jaworski. - To wszystko się układa. - Mówił dalej, spoglądając to na chłopca, to na resztę, aż zauważył ich nienaturalne zastygnięcie. - Co się dzieje?

Horowitz wyjął zdjęcie z dłoni Joanny i podał Jaworskiemu.

- Na fotografii jest fronton dworu - powiedział powoli. - I dwoje ludzi, jak widać. Ten dwór to Kurzawa. A ludzie? Nasz młodzieniec i kobieta. Byłem tam całkiem niedawno.

- Widzę. I? - Jaworski nadal nie rozumiał.

- To rodzinny majątek naszej pani pułkownik - wyjaśnił Horowitz. - A kobieta, na moje oko, to Adela Zagórzanka.

- Ciekawie...

- Czy pani... czy ty... - zaczął młody człowiek, gwałtownie blednąc. - Jestżeś pani uderzająco podobna, żem myślał... - plątał się, wpatrzony w Joannę jak w obraz. - Żem żywą Adelę przed oczyma obaczył...

Jaworski wyłuskał z papierów małe, czerwone okładki.

- Jest i książeczka wojskowa. Rzeczpospolita Polska, tysiąc dziewięćset dwudziesty pierwszy. Podporucznik Brygady Wileńskiej, Bartłomiej Siemaradzki.

Słowa odbiły się echem od pustych ścian kantyny.

Joanna drgnęła, jakby dopiero teraz wrócił jej oddech. Horowitz wyglądał, jakby zobaczył ducha. Jaworski coś kojarzył, ale nie był pewien.

- Jestem Joanna Zagórska - wyszeptała. Krew wracała jej do twarzy. Położyła na stoliku niewielki, srebrny medalik z łańcuszkiem, nieco zaśniedziały, nadgryziony czasem. Posunęła go w stronę młodzieńca. - Moja babcia...

- Czy Adela Zagórzanka to aści żona była? - zapytał trzeźwo Horowitz. - Czy mieliście majątek Kurzawa nad Bugiem? Czy jesteś acan Bartłomiej Siemaradzki, jak w dokumencie stoi?

- Mamy przecie... Tak, jestem Bartłomiej Siemaradzki - rzekł młody człowiek, nic nie rozumiejąc. - Kimże wy... kto? - Wziął medalik, obrócił go w dłoni. - Toć to medalik od komunii Stasia Zagórskiego, mojego przyjaciela! Skąd on u was?

- Jak powiedziałam - odezwała się Joanna, już pewniejszym głosem - Adela Zagórzanka była moją babcią. A pana... ciebie szukamy od... od zawsze, odkąd pamiętam. - Westchnęła, patrząc mu prosto w oczy. - Jest pan, jesteś moim dziadkiem.

??? KONIEC ???

Nie... została jeszcze ta ostatnia droga...

Mężczyzna szedł pewnym, dziarskim krokiem, który przeczył jego wiekowi. Miał oblicze głęboko poorane zmarszczkami, bystre spojrzenie i gęstą, siwą brodę sięgającą niemal piersi. W prawej dłoni dzierżył wysoki, sękaty kostur z ciemnego drewna. Nie służył mu on jednak do podpierania się, a raczej do nadawania rytmu tej energicznej wędrówce. Każde uderzenie kija o ziemię brzmiało zdecydowanie i twardo.

Przyodziewek też miał niewyszukany prostą, lnianą koszulę w kolorze zgrzebnej bieli, związaną pod szyją rzemykiem, i ciemne, szerokie spodnie z grubego sukna. Na ramiona miał niedbale zarzuconą znoszoną, brązową kamizelę z owczej skóry. Przez pierś przewiesił starą, parcianą torbę podróżną, a na plecach targał duży, parciany worek związany rzemykami. Wysokie, niegdyś zapewne wojskowe oficerki z cholewami, pokryte grubą warstwą kurzu z drogi, dopełniały ten dziwny obraz wędrowca. Mimo starczego wyglądu biła od niego niezwykła siła, okazująca się w prostej, sprężystej postawie oraz zdecydowanym, niemal wojskowym kroku.

Wędrowiec minął już opłotki Bodzentyna i kierował się piaszczystym traktem na Suchedniów. Gdy dotarł na grzbiet wzgórza w okolicach kapliczki świętej Barbary, przystanął i rozejrzał się z wolna po całej, doskonale widocznej okolicy. Otwarta przestrzeń uderzyła go chłodniejszym powiewem wiatru. Po jego lewej stronie gęsta, ciemna ściana puszczy, pokrywająca Pasmo Klonowskie, zaczynała już tonąć w mroku. Popołudniowe słońce, wielkie i krwistoczerwone, schodziło coraz niżej, zawisając tuż nad potężnym, lesistym grzbietem Kamienia Michniowskiego, majaczącym na wprost.

- Święta Barbaro, moja kochana, ustrzegłaś mnie w tym i tamtym życiu, za com ci wdzięczen jest, a tako teraz może dobrej śmierci patronką mi zostaniesz - przeżegnał się, ukłonił i sięgnął do szkaplerza na szyi, który chciał ucałować w podzięce za drogę, za życie, za wszystko. Ale przypomniał sobie, że przecie już go nie ma - dał jej go na znak, na talizman, na wszystko, co mogło ją spotkać.

Znowu powiódł wzrokiem, zwłaszcza ku dolinie, gdzie jedna daleka wieś zaznaczała swoje siedliska dymami z kominów.

- No, to jestem doma - mruknął i zrzucił ciężki wór z pleców. - Gdybyście mogli to zobaczyć, przyjaciele - mruczał dalej, mówiąc na głos to, co myślał. - Tać tu nie mniej piękna okolica, co tam nad naszym Bugiem przecie. Gdybyście mogli tu być choć na chwilę...

Rozsupłał węzełki worka. Wyciągnął z niego kurtkę rozwinął ją, strzepnął i założył na grzbiet zamiast owczej burki. Zapiął starannie mosiężne guziki, wygładził materiał dłonią. Spojrzał, czy dobrze leży.

Była to sterana, granatowa kurtka z mocno wyblakłymi już, żółtymi wyłogami - grenadierska, ta znana z obrazów i zdjęć, z historii i z legend, o których uczyły się później pokolenia.

Kurtka hetmańskiego żołnierza.

A dalej... to już zupełnie inna historia.

odwiedź stronę autorską Brama nad Bugiem

w powieści "Brama nad Bugiem 9391><1939"