W środku zimy odkryłem

w sobie niezwyciężone lato.

ALBERT CAMUS

Są w życiu momenty, kiedy wszystko przestaje układać się według znanego scenariusza. Tracimy poczucie kontroli, a dotychczasowe sposoby działania przestają wystarczać. Takie momenty nazywamy kryzysami. Niewiele jest słów, które budzą równie silny niepokój. Nic więc dziwnego, że większość z nas chciałaby ich uniknąć. A jednak to właśnie kryzysy należą do najbardziej uniwersalnych doświadczeń ludzkiego życia.

Pomysł na tę książkę zrodził się z przekonania, że o kryzysach warto rozmawiać inaczej niż dotychczas. Nie wyłącznie jako o zagrożeniu, porażce czy dowodzie życiowej niekompetencji. Chcemy spojrzeć na nie również jako na momenty zatrzymania, przewartościowania i zmiany, które - choć bolesne - mogą prowadzić do głębszego poznania siebie, budowania bardziej satysfakcjonujących relacji czy odnalezienia nowego sensu.

Bliska jest nam w tym kontekście teoria dezintegracji pozytywnej, stworzona przez wybitnego polskiego psychiatrę, psychologa i pedagoga Kazimierza Dąbrowskiego. Według niego rozwój człowieka nierzadko wymaga kryzysu, wewnętrznego konfliktu, rozpadu dotychczasowych przekonań i sposobów funkcjonowania, bo to właśnie owe momenty "dezintegracji" mogą otwierać drogę do bardziej świadomego, dojrzałego i autentycznego życia.

Dąbrowski pokazywał, że cierpienie jest naturalnym i twórczym kosztem procesu rozwoju. Bywa sygnałem głębokiej pracy rozwojowej, próbą odpowiedzi na pytania, kim naprawdę jesteśmy i jak chcemy żyć. Nie oznacza to oczywiście romantyzowania bólu ani przekonywania, że każdy kryzys automatycznie prowadzi do rozwoju. Oznacza jednak dostrzeżenie, że kryzys może być czymś więcej niż tylko katastrofą. Może stać się punktem zwrotnym.

W pewnym sensie cała ta książka wyrasta właśnie z takiego sposobu myślenia. To ono stoi za jej tytułem. "Całe szczęście to kryzys" nie oznacza przecież, że należy cieszyć się z cierpienia czy poszukiwać trudnych doświadczeń. Jest raczej próbą zwrócenia uwagi na to, że w sytuacjach, które początkowo wydają się wyłącznie destrukcyjne, może kryć się potencjał zmiany, rozwoju i odbudowy.

Żyjemy w świecie, który socjolog Zygmunt Bauman określał mianem płynnej nowoczesności1: świecie nieustannej zmiany, niepewności, rozpadających się punktów odniesienia. Relacje stają się bardziej kruche, życiowe scenariusze - mniej przewidywalne, a oczekiwania wobec siebie i innych - coraz większe.

Z jednej strony zyskaliśmy ogromną wolność wyboru. Z drugiej - często płacimy za nią lękiem, samotnością i poczuciem zagubienia. Nic dziwnego, że kryzysy stają się dziś doświadczeniem powszechnym. Szczególnie wyraźnie widać to w obszarze bliskich relacji. Miłość, związki, seksualność, rodzicielstwo, rozstania czy samotność należą do najważniejszych tematów ludzkiego życia, ale również do tych, które najczęściej stawiają nas wobec kryzysu.

Robert Kowalczyk i Katarzyna Waszyńska od lat zajmują się tą tematyką naukowo, terapeutycznie i edukacyjnie. Prowadzą badania, pracują z osobami doświadczającymi różnorodnych trudności, organizują wykłady, warsztaty i szkolenia, a także wspólnie angażują się w działania na rzecz zdrowia psychicznego i seksualnego. Obserwowali setki historii ludzi mierzących się z wyzwaniami codzienności, miłości, rodzicielstwa czy własnej tożsamości. Z kolei Ewa Podsiadły-Natorska jako dziennikarka rozmawia z ekspertami i bohaterami reportaży, poznając historie ludzi doświadczających kryzysów, strat, życiowych zmian i momentów przełomowych.

Ta książka jest próbą podzielenia się częścią tych doświadczeń. Nie po to, żeby podsuwać gotowe rozwiązania, tylko żeby pokazać, że nawet najtrudniejsze momenty życia można próbować zrozumieć, oswoić i wykorzystać jako źródło wiedzy o sobie i o świecie.

Ze względu na charakter pracy psychologicznej i terapeutycznej pragniemy podkreślić, że wszystkie historie, przykłady i opisy przypadków zawarte w książce zostały przedstawione z zachowaniem zasad etyki zawodowej. Dane umożliwiające identyfikację osób zostały zmienione lub usunięte, a niektóre opisy stanowią połączenie doświadczeń kilku osób. Naszym celem jest ochrona prywatności wszystkich osób, które obdarzyły specjalistów zaufaniem.

Jednocześnie chcemy zaznaczyć, że ta książka nie jest poradnikiem medycznym ani psychoterapeutycznym i nie zastąpi konsultacji z psychologiem, psychoterapeutą, psychiatrą, seksuologiem czy innym specjalistą.

Jeśli ty lub ktoś ci bliski, bez względu na wiek, doświadcza kryzysu psychicznego, przemocy, myśli samobójczych albo innych trudności wymagających wsparcia, zachęcamy do skorzystania z profesjonalnej pomocy. W książce zamieściliśmy listę bezpłatnych telefonów zaufania i innych nieodpłatnych form wsparcia dostępnych dla dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych (s. 98).

Nie życzymy ci życia bez kryzysów. Byłoby to życzenie nierealne. Życzymy natomiast, żebyś potrafiła/potrafił dostrzec w nich nie tylko to, co kryzysy odbierają, ale przede wszystkim to, co można dzięki nim zyskać. Czasem właśnie wtedy, gdy rozpada się dotychczasowy porządek, pojawia się szansa na zbudowanie czegoś nowego.

I właśnie dlatego - choć brzmi to paradoksalnie - całe szczęście to kryzys.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki