Rozdział 1
Za progiem kawiarni Marta zdjęła z twarzy maskę naiwnej hostessy. Trafiony, zatopiony - pomyślała z satysfakcją. Obiekt, czyli mężczyzna, którego niewierności miała dowieść, w końcu zaproponował, by kontynuowali rozmowę w pokoju hotelowym. Patrzył na nią tak łakomie, że detektyw na pewno nacykał fotek, które wystarczą, by zamknąć zlecenie. Rozejrzała się po ulicy, ale ta była już pusta. Zresztą i tak nie wiedziała, kogo wysłał dzisiaj Kondi. Właśnie, Konrad!
Oddaliła się od kawiarni, żeby nie wpaść przypadkiem na obiekt, skręciła w boczną uliczkę i zadzwoniła do szefa. Zdała mu raport z przebiegu spotkania. Pochwalił ją, a potem, ku jej zaskoczeniu, zaprosił do biura.
- To coś pilnego? Miałam na dzisiaj trochę inne plany... - Próbowała się wymigać.
- Pilnego. Mam do ciebie interes i chciałbym to obgadać osobiście. Nie zajmę ci dużo czasu.
Zgodziła się więc, opatuliła szyję apaszką i dopięła ostatni guzik płaszcza. Koniec września zamiast polskiej złotej jesieni przynosił od kilku dni porywiste wiatry i temperatury typowe raczej dla końcówki października. Potem wezwała Ubera.
Kilkanaście minut później siedziała w pokoju Konrada. Czekała, aż skończy rozmawiać.
Odłożył wreszcie telefon i przysiadł na rogu biurka, które jak zwykle błyszczało porządkiem. Papiery ułożone w idealny stosik, długopisy i bloczki do notatek posegregowane według kolorów w organizerze, a na blacie ani jednej drobinki kurzu.
- Wiesz, że pedantyzm to jedna z cech wyróżniających psychopatów? - rzuciła z uśmiechem. Lubiła tego łysawego konusa w źle dobranych okularach. Był wymagający, ale potrafił pochwalić za dobrze wykonaną pracę i nieźle płacił, w każdym razie tyle, że na życie w Olsztynie wystarczało.
- A myślisz, że dlaczego założyłem agencję detektywistyczną? Pod latarnią najciemniej.
Wyszczerzył się, ale zaraz spojrzał na Martę poważniej, jakby coś sobie przypomniał.
- No, Kondi, dawaj. Co się urodziło? - Pochyliła się z uwagą w jego stronę. Napotkawszy skonsternowane spojrzenie szefa, wyprostowała się i zaplotła przed sobą ręce. Zapomniała, że jej służbowy mundurek składał się dzisiaj z szerokich spodni i kopertowej bluzki z głębokim dekoltem, którym właśnie zaświeciła Konradowi po oczach.
- Tak, mhm... - Zająknął się i poprawił okulary. - Mam dla ciebie pewną propozycję, a właściwie zmusza mnie do tego sytuacja. Jedna z pracownic postanowiła wyjechać na stałe za granicę i złożyła wypowiedzenie. Mógłbym spróbować ją zatrzymać na jakiś czas, ale z niewolnika nie ma robotnika, jak to mówią. Dokończy bieżące zlecenia, ale nie zacznie już nowych, a ja nie mam kim jej zastąpić - powiedział przepraszającym tonem.
- Nie ma sprawy, wezmę je za nią. Wyślij mi adresy i szczegóły spraw. -Wzruszyła ramionami i już sięgnęła po torebkę, uznając sprawę za załatwioną, ale powstrzymał ją gestem.
- Poczekaj. Sęk w tym, że chodzi o zlecenia w Warszawie. Musiałabyś przenieść się tam na kilka tygodni, może dwa miesiące. W tym czasie znajdziemy kogoś na stałe.
Z Marty zeszło powietrze. Opadła na fotel i spojrzała na Konrada z namysłem.
- Góra dwa miesiące?
Skinął głową.
- Mamy na Żoliborzu służbowe mieszkanie, stoi akurat puste. Nie ukrywam, że jesteś moim najlepszym i jedynym wyborem, bo jako jedyna z dziewczyn znasz dobrze Warszawę. Wiem też, że nie trzeba cię niańczyć. Oczywiście to my zgarniamy większość kasy za twoje zlecenia. Dla ciebie działka jak zwykle, plus bonus za niedogodności. A z tego, co wiem, jednej klientce bardzo zależy na uwolnieniu się z pęt teoretycznego małżeństwa.
Marta słuchała tego z mieszanymi uczuciami. Nie po to ponad dwa lata temu uciekła do Olsztyna, żeby teraz wracać na stare śmieci. Tamto życie zostawiła za sobą i tak było dobrze. Tylko że Konrad nie miał zielonego pojęcia o jej "tamtym życiu".
- Dasz mi chwilę do namysłu?
- Jasne, ale nie ukrywam, że chwila nie może trwać długo. Warszawka ma chyba naprawdę nóż na gardle - dorzucił z przekąsem. Jego chłodne relacje z podlegającym mu szefem biura w stolicy nie były tajemnicą. - Aha, pamiętasz Bacę? Chyba przecięły wam się kiedyś drogi? Też się tam przeniósł. Będziesz mieć od razu kolegę. - Uśmiechnął się przymilnie.
- Daj mi dzień, dwa. Muszę poukładać tutaj parę spraw - odparła asekuracyjnie, bo tak postąpiłby każdy rozsądny pracownik na jej miejscu.
Chociaż spraw do układania nie miała specjalnie dużo. Życie towarzyskie ograniczało się do spotkań przy winie z dwiema koleżankami, kontaktów z mężczyznami miała po kokardę w pracy, psa nie posiadała ze względu na alergię. Mimo to nie uśmiechało jej się wyściubiać na dłużej nosa poza Olsztyn.
Uścisnęła Konrada przelotnie na do widzenia i wyszła na wietrzną ulicę. Z niesmakiem zarejestrowała, że chociaż dochodzi ledwie piąta, zapadła szarówka. Czekając na autobus, kuliła się pod wiatą, która nie osłoniłaby Kamila Stocha, obserwowała wirujące na trawniku smętne resztki lata i rozważała propozycję szefa. Perspektywa wyjazdu do Warszawy budziła w niej głęboką obawę. Zakotwiczyła się w Olsztynie, a teraz los miał ją stąd porwać niczym wiatr te zwiędłe liście. Z drugiej strony, niespodziewanie dla niej samej, jakiś głos kusił, mamił tęsknotą za spacerem przez Park Skaryszewski, niepowtarzalnym smakiem kebsa na Francuskiej i wszechobecnym rejwachem. Olsztyn to nie dziura zabita dechami, ale energia miasta była inna niż wieczna zadyszka stolicy.
Zirytowała ją ta niesubordynacja własnej duszy, którą trzymała w ryzach od odejścia z Charlene. A jeszcze bardziej to, że autobus wciąż nie nadjeżdżał.
Z rozważań wyrwał ją dzwonek telefonu. Wydobyła z czeluści torby smartfona, zerknęła na wyświetlacz i odebrała, odwracając się tyłem do wiatru:
- Cześć, tato. Coś się dzieje? Bo jak nie, to zadzwonię z domu. Urywa mi głowę na przystanku.
- Nie, nic wielkiego. Chciałem ci tylko przypomnieć, żebyś wykupiła mamie leki, na recepcie są jeszcze dwa opakowania Ariceptu. Wpadniesz wkrótce do Szczytna?
- Pamiętam i wpadnę. Pewnie w weekend.
Nagle przyszedł jej do głowy oczywisty powód, dla którego absolutnie nie może wyjechać. Dlaczego od razu o tym nie pomyślała? Przecież Konrad by zrozumiał.
- Tato, a jak mama się dzisiaj czuje?
- Świetnie. Poszła nawet na wykład na uniwersytecie trzeciego wieku. Jakieś malarstwo czy rzeźba. - Przez głos taty przebijała radość.
- A czy myślisz.... - Zawahała się, bo nagle zrobiło jej się głupio, że gra kartą mamy, żeby uniknąć podejmowania decyzji. - Myślisz, że poradziłbyś sobie, gdybym przez jakiś czas, miesiąc czy dwa, rzadziej u was bywała? Szef poprosił, żebym zastąpiła koleżankę w Warszawie.
Przez chwilę wsłuchiwała się w ciszę w słuchawce, widocznie tata się zastanawiał, jak zgrabnie zatrzymać ją blisko. I dobrze, tu jest jej miejsce, problem z głowy. Niech sobie Warszawka sama znajdzie kogoś na cito.
- A czy Warszawa jest na innym kontynencie? Albo ja mam dwie lewe ręce? Zaopiekuję się mamą, a ty jedź - odparł z podejrzanym entuzjazmem. - Zabaw się, poznaj kogoś. Może znajdziesz mi tam zięcia, skoro w Olsztynie za mały wybór. Zaraz będziesz starą panną.
- Taaato, proszę cię...
- Co tato, co tato. Ja wiem, że teraz się mówi singielka. I nie każę ci od razu lecieć przed ołtarz z pierwszym lepszym, ale wnukami bym nie pogardził. A i mama, póki jeszcze kojarzy...
- Dobrze, czyli mam twoje błogosławieństwo - ucięła rozdrażniona. Nie na taką odpowiedź liczyła.
Chociaż czego się spodziewać po byłym policjancie, jak nie postawy "ze wszystkim sobie poradzę". Zawsze sobie radził. Po śmierci Roberta głównie przy pomocy małpek z żołądkową gorzką. Na szczęście w porę mama znalazła w sobie siłę, by zauważyć, co się dzieje i postawiła go do pionu. Od czasu jej diagnozy nie tknął nawet piwa.
- Kończę, jedzie mój autobus - rzuciła w słuchawkę, bo rzeczywiście do przystanku zbliżała się sto szesnastka w stronę Zielonej Górki.
Zajęła miejsce przy oknie i zapatrzyła się w kalejdoskop szyldów i neonów. Przypomniała sobie inne, bardziej krzykliwe, nachalne. A może to tylko życie było wtedy bardziej intensywne, mocniejsze? Nagle zatęskniła za Warszawą. To tylko dwa miesiące. Jakie jest prawdopodobieństwo, że napatoczy się ktoś, kto pamięta ją jako Sabinę z Charlene? Gdzie Żoliborz, a gdzie Wilanów? Wystarczy omijać go szerokim łukiem. Poza tym z krótkimi włosami w odcieniu jasnego kasztanu nikt jej nie pozna.
Wyjęła telefon z torebki i postukała nim o kolano. Wybrała numer Konrada, wysłała mu wiadomość i zamknęła oczy. Nagle przestraszyła się tej emocjonalnej i pochopnej decyzji. Po chwili dostała odpowiedź:
Świetnie, na Ciebie zawsze można liczyć:-). Zaczynasz od października.
Wzięła głęboki wdech i zasłuchała się w siebie, a potem zaczęła wyliczać w głowie sprawy do załatwienia przed wyjazdem. Przede wszystkim wizyta u lekarza i zapas leków na dwa miesiące - pomyślała trzeźwo. A zaraz potem naszła ją refleksja, że może to właśnie dobry krok. W końcu przetestuje swoją odporność psychiczną. Najwyższa pora.
*
Igor narzucił kurtkę i wyszedł tylnym wyjściem. Gdy skręcił za róg budynku, dojrzał koniec falującej kolejki młodzieży, głównie studentów pierwszych lat. Ekrany telefonów podświetlały roześmiane twarze, podniesione głosy zlewały się w pełen ekscytacji harmider. Pomyślał, że piątkowy wieczór zapowiada się równie pracowity, co owocny. Z daleka dostrzegł przed wejściem wyciągniętą w jego stronę rękę ochroniarza. Kiwnął mu głową i przecisnął się między dwoma rozochoconymi grupkami, kołyszącymi się niecierpliwie w rytm bitów stłumionych grubością ścian. Podszedł do nowego, którego imienia nie pamiętał. Jego gładko ogoloną, kanciastą twarz spowijał zielonkawy blask neonu, a ramiona niemal wypełniały wejście.
- Co jest?
- Przepraszam, szefie, że zawracam głowę, ale jedna małolata upiera się, że wejdzie - powiedział, nachyliwszy się w stronę Igora, by przebić się przez szum wokół. - Nie ma dowodu, więc normalnie bym ją spuścił na drzewo, ale kazała pana zawołać. Znała imię i nazwisko, więc pomyślałem...
- Dobrze pomyślałeś.
Igor klepnął go w muskularne ramię i spojrzał we wskazanym przez niego kierunku.
W mordę - westchnął w duchu z irytacją.
Kilka kroków dalej, pod literą L z neonu PLAZMA, stała ciemnowłosa dziewczyna w srebrzystym futerku, obcisłych dżinsach i kozakach na obcasach tak wysokich, że kiedyś przyprawią ją o haluksy.
- Jesteś sama? - odezwał się bez wstępów, stając przed nią z obojętną miną.
Przynajmniej taką starał się przyjąć, chociaż najchętniej wsadziłby gówniarę w Ubera, poradził, by przysiadła do geometrii, zamiast włóczyć się po klubach, i wysłał do domu.
- Nie, ale dziś zabrałam tylko jedną koleżankę - odparła przymilnie i wskazała na dziewczynę obok, niemal wierną kopię jej samej. Grube czarne kreski na powiekach wyciągnięte prawie za uszy, brzoskwiniowa cera bez skazy, gładko przylizane blond włosy i bordowe usta - wszystko, żeby wyglądać na taką, która może kupić w sklepie alko i fajki.
- Chodźcie.
Puścił mimo uszu umizgi dziewczyny, odwrócił się na pięcie i ruszył w kierunku parkingu na tyłach klubu. W miarę jak oddalał się od wejścia, harmider i muzyka cichły. Teraz za sobą słyszał tylko pospieszne stukanie obcasów. Dotarłszy do ciężkich drzwi od zaplecza, otworzył je szeroko i wsparty o klamkę czekał, aż małolaty wejdą. Gdy go mijały, posłał im niechętne spojrzenie.
- Tatuś na pewno wie, gdzie nieletnia córeczka baluje w piątkowy wieczór? - rzucił za plecami Sandry i poprowadził je korytarzem zastawionym po obu stronach kegami i skrzynkami.
Muzyka znów narastała, basy pulsowały między ścianami.
- A to już chyba nie twój interes - odparła lekceważącym tonem, oglądając się za siebie. Najwyraźniej zwycięstwo i smak władzy uderzyły jej do głowy.
W Igorze wszystko się zagotowało, ale zaraz ochłonął. To ostatecznie nie jego sprawa. Oczywiście tylko tak długo, jak długo gówniary nie nabiją sobie guza, zadając się z podejrzanym towarzystwem. Wtedy zapewne okaże się, że to jednak jego broszka.
- Mam cię na oku - odrzekł chłodno.
Zostawił dziewczyny i skręcił do swojego biura. Pchnął ramieniem drzwi z napisem "tylko dla personelu" i z ulgą przyjął panującą tu względną ciszę.
Usiadł za biurkiem, włączył lampkę i zerknął na ekran jednego z szeregu monitorów. Sandra z towarzyszką tkwiły przy barze wciśnięte między ludzi, oparte o blat łokciami, niby stałe bywalczynie i najwyraźniej czekały na drinka. Na szczęście interesem zawiadowała tej nocy obrotna barmanka, na której przytomność mógł zwykle liczyć. Wierzył, że młode dostaną drinki o połowę słabsze niż inni goście. Dostrzegł nawet, jak nachyla się do ucha jednego z kolegów i wskazuje głową Sandrę.
Oderwał wzrok od monitora i przeniósł go na plik papierów na biurku. Zwykle porządkował je w poniedziałek po południu, kiedy w klubie opadał kurz po weekendowym szczycie, ruszały przygotowania do kolejnego, a bar pracował na zwolnionych obrotach. Tym razem jednak wziął wolne. Postukał palcem w plik faktur i uśmiechnął się z rozmarzeniem. Zerknął na telefon i odczytał ostatniego esemesa od Laury. Sądząc po fotkach z zakupów, które mu wysłała, noc z poniedziałku na wtorek zapowiadała się co najmniej ekscytująco.
*
Daniel wrzucił kask do bagażnika, strzepnął z kurtki pył i wsiadł do samochodu. Po chwili otworzyła się przed nim brama upstrzona szyldami ostrzegającymi przed wjazdem na plac budowy i skręcił w wyboistą szutrową drogę. Miał nadzieję, że duża sprzedaż, za którą zgarnie niezłą prowizję, nie będzie wymagała kolejnych wycieczek do Rzeszowa.
Zatrzymał się na najbliższym Orlenie, wypił espresso, zagryzając je hot-dogiem, i ustawił nawigację na Radziejowice. Przy okazji wpadł mu w oko esemes od Agaty. Znowu utyskiwała na zachowanie Julki i zapowiadała, że przy następnym wyskoku da jej szlaban do matury. Westchnął, przetarł oczy i ruszył ze stacji w stronę trasy. Po kilku minutach wyskoczył na ekspresówkę i wtedy na spokojnie się zastanowił.
Od paru dni chodził mu po głowie pewien pomysł, ale co chwila zmieniał zdanie i go porzucał. Zachowanie Julki od ostatniego lata rzeczywiście niepokoiło, także jego i Przemka. Tyle że w przeciwieństwie do Agaty nie uważał, żeby oplecenie pokoju córki drutem kolczastym wniosło cokolwiek do sprawy. Tylko czy jego plan nie był w gruncie rzeczy bardziej radykalny? Z jednej strony zahaczał niemal o naruszenie prywatności Julki i dowodził kompletnego braku zaufania do niej, z drugiej będzie mógł sobie wypchać materac zaufaniem, jeśli młoda wpakuje się w kłopoty.
Zerknął na wyświetlacz - dochodziła osiemnasta. Postukał palcami w kierownicę. W końcu zdecydował: zadzwonić nie zawadzi, zawsze może w ostatnim momencie się rozmyślić.
Wyszukał kontakt w telefonie. Wybrał numer, a zestaw głośnomówiący przerwał występ grupie M?naskin długim sygnałem.
- Cześć, możesz rozmawiać?
Przypomniało mu się w ostatniej chwili, że obecne zajęcie Marty często wymaga pracy wieczorami.
- Cześć, mogę. Na dzisiaj wyrobiłam normę, choć tym razem okazało się, że facet zamiast złożyć mi niemoralną propozycję, upatrzył sobie we mnie przyjaciółkę. Przez dwie godziny słuchałam o tym, że wziął ślub, zanim pogodził się z własną orientacją seksualną i nie wie, jak to odkręcić, nie krzywdząc rodziny. Detektyw czatował z aparatem przez cały ten czas w samochodzie, podczas gdy robiłam za rękaw na smarki. - Zwieńczyła wywód westchnieniem. - A co u ciebie?
Daniel się speszył. Stanęło mu przed oczami letnie popołudnie sprzed lat, kiedy podobnie jak ten frajer zwierzał się Marcie, a właściwie Sabinie, z problemów rodzinnych. Tyle czasu minęło, a to wciąż napawało go wstydem.
- Daniel? Żyjesz?
- Żyję, żyję - odparł, przywołując skupienie, bo jeden z tirów zajechał mu drogę. Wcisnął klakson do oporu.
- U mnie wszystko okej, wracam z roboty w Rzeszowie. Ale nie o mnie chciałem pogadać, tylko o Julce. - Urwał, bo pomysł znowu wydał mu się irracjonalny. Marta też pewnie go obśmieje. Ale skoro powiedział "A"... - Mamy z nią kłopot. W sensie ja, Agata i Przemek. Podczas kursu przygotowawczego do egzaminu ósmoklasisty poznała jedną koleżankę.
- I...? To chyba dobrze, że znalazła sobie towarzystwo?
- Poczekaj. Zaraz potem skumała się bardziej ze starszą siostrą tej koleżanki. Chodzi do drugiej klasy liceum, w które Julka też celuje. I to towarzystwo już jej zdecydowanie nie służy. - Pokręcił głową z dezaprobatą, jakby Marta miała go zobaczyć. - Minęły zaledwie trzy miesiące tej całej przyjaźni, a my jej nie poznajemy.
- Przecież dorasta. Trudno, żeby cały czas nosiła kucyki, przesiadywała tacie na kolanach i jarała się Psim patrolem. Ile ma teraz lat. Czternaście?
- Pod koniec listopada skończy piętnaście. Trzeba było ją przetrzymać rok dłużej w zerówce, jak była taka możliwość. Może miałaby teraz więcej oleju w głowie - mruknął, zbity z tropu.
Czy faktycznie przesadzał? Nie, nie przesadzał.
- Ja wiem, że to nie jest już dziecko, ale do tej pory nie sprawiała kłopotów. I nie chodzi o to, że stroi fochy, czy czasem pyskuje. Ja pyskowałem, ty pewnie też, prawie wszyscy w jej wieku pyskowali. Ale ona powinna siedzieć teraz na tyłku i wkuwać matematykę, a zamiast tego lata na pazury, zakupy, przynosi do domu drogie ciuchy, które podobno funduje jej koleżanka. Że o malowaniu się nie wspomnę. Ostatnio kazaliśmy jej oddać Sandrze nowego Iphone'a, którego jej podobno podarowała - wyliczył jednym tchem i zamilkł, wyczekując reakcji Marty.
Tiry w końcu się wyprzedziły, więc wcisnął pedał gazu.
- A dzwonisz z tym akurat do mnie, bo...? - odezwała się w końcu obcym, chłodnym tonem. - Myślisz, że ona...
Nie od razu zrozumiał. Kiedy dotarło do niego, co pomyślała sobie Marta, przeklął, wciskając słowa w rękaw bluzy.
- Jezu, nie, no co ty - wyjąkał. - Przepraszam, nawet mi to do głowy nie przyszło - wydukał i poczuł, że palą go policzki.
Rzeczywiście w najgorszych scenariuszach nie brał pod uwagę, że Julka mogłaby pójść w ślady Marty sprzed lat. Przecież to jeszcze dziecko, jego córeczka. Fuknął pod nosem, bo jak na złość wyświetlił mu się przed oczami kadr z filmu Galerianki.
- Więc o co chodzi? Chciałeś się wygadać? Poutyskiwać na dzisiejszą młodzież? Rozczaruję cię - dodała łagodniejszym tonem. - Niewiele wiem o dzisiejszej młodzieży. I pewnie już się nie dowiem.
- Pomyślałem, że mogłabyś mi pomóc wybadać sprawę. Wiem, że jesteś daleko, ale przecież masz tu w Warszawie kolegów. Nie chodzi o żadne wielkie śledztwa ani dochodzenie. Ale Julka, pytana o tę całą Sandrę, rzuca się, stroi fochy i mówi, że czepiamy się Bogu ducha winnej dziewczyny z dobrego domu, która w dodatku ma ją poznać z ludźmi z liceum i ułatwić start w nowej szkole. Ciekawe, jak się do tej szkoły dostanie. - Daniel odzyskał rezon, pochłonięty już bardziej sprawami rodzinnymi niż wpadką sprzed chwili.
- Hmm... nie znam Julki dobrze, tylko z twoich opowiadań. To faktycznie dziwnie wygląda. Ale żeby zaraz ją śledzić?
- A jak mam do niej inaczej dotrzeć? Boję się, że nawywija głupot albo w najgorszym wypadku przewróci jej się kompletnie w głowie. Próbowaliśmy przeczekać, Przemek wyciągał ją we wrześniu na nurkowanie do Jaworzna z ekipą z letniego kursu. Ale ją bardziej interesuje włóczenie się po galeriach, zakupy i nocowanki u Sandry. I jakimś dziwnym trafem nigdy im nie po drodze, żeby Sandra nocowała u nas. Przecież nie założę jej GPS-a. Chociaż Agata pewnie by się ucieszyła - dodał z kwaśnym uśmiechem.
- Czyli, jeśli dobrze zrozumiałam, chciałbyś, żeby ktoś dyskretnie rozeznał się w sytuacji, zanim zamówicie dla niej pas cnoty i osadzicie w wieży.
- Mniej więcej.
- Muszę cię zmartwić. Żadna szanująca się agencja nie przyjmie zlecenia na obserwację nieletniej, nawet od rodzica. To jest zbyt śliski temat, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi druga nieletnia, której rodzice nie mieliby pojęcia o sprawie. Sam możesz łazić za nimi do woli, ale nie wolno tego robić osobom trzecim.
- Serio? Nawet jeśli chodzi mi o bezpieczeństwo własnego dziecka? Nawet za moją zgodą?
- Nawet - odparła zdecydowanie. - Za tym stoi prawo, a nie czyjeś widzimisię. Nikt nie zaryzykuje utraty licencji.
Daniel się zasępił. Nie przewidział takiego scenariusza. Powinien to sprawdzić, zanim zawrócił Marcie głowę. Nagle dopadła go bezsilność.
- Ty wiesz, co ona powiedziała, kiedy Agata poprosiła o telefon do rodziców Sandry? - Poczuł, że musi chociaż wyrzucić z siebie frustrację. - Tak na wszelki wypadek, gdyby coś się działo, kiedy są razem.
Zawiesił głos, a milczenie Marty uznał za ciekawość.
- Że Agata nie dysponuje legitymacją moralną, żeby ją kontrolować i mówić jej, co ma robić.
- Cóż, punkt dla młodej za bogactwo słownictwa. To chyba dobrze wróży w kontekście egzaminów. - Marta się roześmiała, ale zaraz zamilkła. - Sorry, Daniel - dodała poważniej. - Chociaż trudno odmówić Julce racji. Przemek i Agata, ukrywając przez lata, kto jest jej ojcem, nieźle sobie nagrabili. Może się nie znam na wychowywaniu dzieci, ale chyba należało się spodziewać, że kiedyś odbije im się to czkawką. A co na to wszystko drugi ojciec?
- Przemek? Tonuje emocje Agaty, próbuje się dogadać z Julką po swojemu, jak kumpel, ale i jemu się obrywa. Czyli nie możesz mi pomóc?
Nagle poczuł zmęczenie mieleniem problemów, które spędzały mu sen z powiek i pożałował, że w ogóle zadzwonił do Marty. W dodatku światła przed nim rozmazywały się teraz w deszczu, a autem miotał wiatr. Usłyszał w słuchawce przeciągłe westchnienie.
- Daniel, nie obraź się, ale nawet gdybym mogła coś zdziałać... - Zawiesiła na moment głos, jakby przyszło jej jednak do głowy jakieś rozwiązanie. - Już raz pojawiłam się w waszej rodzinie w roli wybawicielki i nikomu nie wyszło to na dobre. Nie sądzę, że powinnam drugi raz wchodzić do tej samej rzeki - powiedziała przepraszającym, ale stanowczym tonem. - Myślę, że poradzicie sobie bez ingerencji osób trzecich. Może jej przejdzie ta fascynacja nową koleżanką? Wiesz, dziewczyny w tym wieku już tak mają, że raz się przyjaźnią z kimś na śmierć i życie, a zaraz potem kłócą o pierdołę i lgną do kogoś innego. Dopóki nie wraca do domu pod wpływem czegokolwiek, myślę, że nie ma czym się przejmować. A że lubi ładnie wyglądać? Cóż, staje się kobietą i tego nie powstrzymasz.
- Okej, nie było rozmowy. - Uciął może niezbyt grzecznie, ale rozczarowanie niezrozumieniem Marty wzięło w nim górę. - Trzymaj się i daj znać, jakbyś przypadkiem była w Warszawie, wypijemy jakąś kawę.
- Odezwę się - odparła po chwili milczenia, jakby zaproszenie na kawę wymagało dogłębnych przemyśleń.
Rozłączył się i wypuścił głośno powietrze. Wycieraczki na przedniej szybie przegarniały strugi deszczu, nawigacja pokazywała jeszcze ponad dwie godziny do celu.
Może Marta miała rację. Nie ma co panikować. Najlepiej byłoby tę całą Sandrę jakoś zwabić i się jej przyjrzeć. Zaproponować dziewczynom atrakcję, której się nie oprą, a przy okazji poobserwować je razem. Skoro nie można zabić lwa, to należy go oswoić.
*
Marta zapukała do drzwi i po chwili usłyszała po drugiej stronie szuranie.
Tata powitał ją zdziwiony:
- A ty nie powinnaś być już w drodze do Warszawy?
- Cześć, powinnam, ale postanowiłam do was na chwilkę zajrzeć. Jak sytuacja?
Przystanęła w przedpokoju, zdjęła kurtkę i obrzuciła ojca pytającym spojrzeniem.
- Nie dzieje się nic nadzwyczajnego. Niepotrzebnie zmieniałaś plany. Będziesz teraz jechać po nocy. - Uciekł wzrokiem ponad jej ramię, ale bez trudu odczytała niepokój ze ściągniętych rysów twarzy. Przeciągnął palcami po włosach, które ostatnio znowu bardziej posiwiały.
Mama wyjrzała z pokoju i na widok córki się rozpromieniła.
- Marta?
Wyłączyła telewizor z przemówieniem Trumpa w ONZ, po czym ją uściskała.
- Chodź, zagrzeję ci zupy. Pewnie nie znajdziesz w tej Warszawie czasu na gotowanie, to dostaniesz jeszcze na wynos, jak wtedy, kiedy studiowałaś.
Pociągnęła Martę do kuchni i usadziła przy stole, a sama zakrzątnęła się wśród garnków.
- Znalazłam paczkę zamrożonego szczawiu z lata, tego zbieranego na łące nad Brdą. A przecież tak lubisz szczawiową.
- No, jeśli z dzikiego szczawiu, to nie pogardzę. - Mówiąc to, Marta wymieniła z tatą porozumiewawcze spojrzenie.
Uśmiechnął się i uniósł brwi, jakby chciał powiedzieć "sama widzisz, że już wszystko gra", ale nie nabrała się na to. Zadzwonił do niej koło osiemnastej, akurat, gdy pakowała do samochodu walizkę. Zarzekał się, że wszytko w porządku, że chciał jedynie spytać jak droga, ale tembr jego głosu tak ewidentnie przeczył zapewnieniom, że postanowiła sprawdzić, co się dzieje, nim zostawi go z mamą samego. Ćwiczyli te podchody zbyt wiele razy. Usiłował być samodzielny i za żadne skarby nie przyznałby się, że coś go przerasta. Starszy aspirant Grajewski w stanie spoczynku wciąż zwarty i gotowy.
- Jedz. Nie za gorąca?
Mama przysiadła naprzeciwko i śledziła z zaplecionymi na stole dłońmi, jak córka pochłania zupę.
- Idealna. Bez dwóch zdań jesteś szczawiową królową - odparła Marta. Zupa rzeczywiście była wyborna. Wystarczająco kwaśna, a jednocześnie aksamitnie śmietankowa, z dużymi kawałkami jajka.
- Na długo wyjeżdżasz? Gdzie będziesz tam spać? - zagadnęła mama z troską w głosie, jakby wysyłała dziecko na wakacyjny obóz.
- Na kilka tygodni. Ale na pewno odwiedzę was w międzyczasie. Mieszkanie załatwiła mi firma, nic się nie martw. - Odsunęła pusty talerz i pogładziła się po brzuchu. - To ja faktycznie poproszę w słoik. Przechowam na czarną godzinę.
Zrobiła to bardziej po to, żeby sprawić jej przyjemność niż z realnej potrzeby. Poczucie, że jest przydatna i może coś jeszcze zdziałać, powinno dłużej utrzymać mamę w formie.
- To może wypijesz jeszcze herbatę? - zapytała mama i z dawną energią poderwała się, żeby nastawić czajnik. Nalała wody i postawiła go na gazie, a potem zajrzała do szafki z kubkami.
Marta z wahaniem zerknęła na zegar. Wyglądało na to, że rzeczywiście wszytko jest w porządku, a ona powinna być już w połowie drogi do Warszawy. Jutro z samego rana miała stawić się w biurze, żeby wspólnie z szefem i koleżanką na wylocie omówić bieżące zadania.
- No dlaczego ona nie odbiera! - Mama nagle odwróciła się od szafki z kubkiem w dłoni i twarzą stężałą w głębokim zatroskaniu. Odstawiła kubek na stół i przycupnęła na brzegu krzesła. Zaczęła zwijać nerwowo brzeg bluzki. - Dzwoń do niej! Może teraz odbierze! Po co jej w ogóle kupiliśmy ten telefon, skoro nie odbiera? - ciągnęła błagalnym tonem z oczami rozszerzonymi przerażeniem.
Marta zdębiała, ale zaraz połapała się w sytuacji. Gorączkowo przypominała sobie porady lekarzy. Przeczekać, ewentualnie odwrócić uwagę, przekierować na inne tory, jak u zbuntowanego dziecka.
To nie pierwszy i nie ostatni epizod. Jednak tego dnia coś było inaczej. Przeczuwała, że system nerwowy mamy nie wyruszył tym razem w bezpieczną wycieczkę do młodzieńczych lat. Dlatego Marta milczała, cała struchlała pod rozbieganym spojrzeniem, w którym lśniła teraz czysta złość. Mama patrzyła na nią, a jakby przez nią. Jak na kogoś, kto nie pojmuje prostego przekazu.
- Poczekaj, może zaraz oddzwoni. Wiesz, jaka ona jest. Zawsze roztrzepana. Dzwoń jeszcze raz! Siedzi w kinie i chrupie popcorn, kiedy ty tu umierasz. Tak ci ładnie w tej niebieskiej bluzie pod kolor oczu. Ciągle nic? Może ja zadzwonię? Wiesz, na którą poszła do kina? Może zaraz wyjdzie i włączy telefon. Wytrzymaj jeszcze chwilę. - Mama przybrała teraz łagodny ton, a jej spojrzenie zaszkliło się tkliwością.
Martę aż coś zakłuło w piersi. Pożyczała tę bluzę od Roberta. Narzekał potem, że śmierdzi jak dział perfum w Sephorze. Uciekła od tego obrazu. Chciała krzyknąć, zatkać uszy, przerwać mamie wywód, nim ta powie coś, czego nie da się cofnąć. Nie zdążyła.
- To wszystko jej wina! - wycedziła mama głosem pełnym jadu. - Rozpuszczona egoistka. Tyle razy ją prosiłam, żeby nosiła przy sobie telefon. Nie broń jej, Robuniu, wiesz, że mam rację! - krzyknęła i uderzyła w stół kantem dłoni, aż miska po szczawiowej podskoczyła i zatańczyła na blacie.
Marta chwyciła ją automatycznym ruchem. Mięśnie jej zesztywniały, a oczy zapiekły. To tylko flashback, to choroba, nic nie znaczy. Flashback, choroba, to minie - powtarzała sobie w głowie jak mantrę. Tylko przeczekać.
- Co z tą herbatą, dziewczyny?
Tata, który robił coś w pokoju obok, wkroczył teraz do kuchni, najwyraźniej zaniepokojony podniesionym głosem mamy. Zatarł ręce z dziarskim uśmiechem i przepraszającą miną, jakby przerwał im pogawędkę o paznokciach i kosmetykach. Obrzucił Martę szybkim spojrzeniem i skinął lekko głową na znak, że przejmuje kontrolę.
- No właśnie szykuję. Zobacz, czy woda się nie gotuje. Czasem gwizdek nie gwiżdże... - odparła mama, rozciągając sylaby, jakby obudziła się ze snu. Potarła zaczerwienioną dłoń i obejrzała ją z konsternacją w szarych oczach. - Cytryny są w lodówce. Pamiętaj, żeby dla Martusi ukroić plaster gruby na palec, jak lubi.
Uśmiechnęła się do córki, sięgnęła przez stół i pogładziła ją po dłoni. Jej dotyk, tak ciepły i czuły w kontraście ze słowami, które padły przed chwilą, sprawił, że szczawiowa podeszła Marcie do gardła. Poczuła, że jeśli zostanie tu minutę dłużej, to albo wybuchnie płaczem, albo eksploduje. Emocje wymykały się spod kontroli, a ręce tak jej się trzęsły, że najpewniej wyleje tę cholerną herbatę.
- Mamuś, nie gniewaj się, ale muszę już jechać.
Podniosła się na miękkich nogach i z trudem przywołała uśmiech. Objęła mamę, przytuliła ją i zacisnęła mocno powieki. To tylko choroba - powtórzyła sobie kolejny raz. Pocałowała mamę w skroń pachnącą ziołowym szamponem, tym samym od lat.
Tata odprowadził ją do drzwi i przytrzymał za rękę, gdy drugą sięgała do klamki.
- Marta... Ona tak nie myśli, nigdy nie myślała. To tylko wieczorny spadek formy. To się zdarza, sama wiesz - powiedział cicho, zaglądając jej w oczy. Z jego spojrzenia emanował wstyd, jakby dźwigał odpowiedzialność za zachowanie żony. - Jedź ostrożnie i o nic się nie martw. My sobie poradzimy.
Nie odpowiedziała, tylko uścisnęła dłoń taty. Marzyła, by uciec daleko od rodziców, od Szczytna. Zagubić się między neonami Warszawy i pozwolić, by stukot tramwajów i klaksony zagłuszyły wspomnienia.
Wsiadła do samochodu i wzięła kilka głębokich wdechów. Jeszcze tego by brakowało, żeby w nerwach spowodowała wypadek. Ustawiła nawigację i ruszyła w drogę ku miejscom, które porzuciła i gdzie już nigdy miała nie wracać, a które teraz paradoksalnie jawiły jej się bezpieczną przystanią.
"Ona tak nie myśli". A skąd tata może to wiedzieć? Może mama przez lata pogrążona w żałobie, po cichu pielęgnowała pretensję, która właśnie znalazła ujście?
Nigdy Marcie tego nie okazała, nie cisnęła pod nogi wymówki, ale też nigdy więcej nie poświęciła jej zbyt wiele uwagi. Rytm jej życia wyznaczały odwiedziny grobu, wybieranie sztucznych róż i zniczy z serduszkami, zamawianie kolejnych mszy. Nie zauważyła nawet, że córka przez kilka lat karmiła ją kłamstwami i żyła w Warszawie życiem, o którym nikt w Szczytnie nie miał bladego pojęcia. Żywe dziecko obchodziło ją o wiele mniej, niż to na cmentarzu komunalnym.
- Miała rację - dopowiedziała na głos już bez emocji. Starła z policzków łzy i ścisnęła mocniej kierownicę. - I alzheimer nie ma tu nic do rzeczy.
