Wstęp

Witam wszystkich rodziców, którzy chcą wcielić w życie ideę świadomego rodzicielstwa! Dziękuję, że zdecydowaliście się dołączyć do mnie w tej podróży.

Jestem mamą, nauczycielką akademicką i certyfikowaną edukatorką rodziców. Dyplom pedagoga wczesnoszkolnego uzyskałam już w wieku 18 lat i przez większość życia zajmowałam się pracą z maluchami, zarówno jako opiekunka, jak i nauczycielka. Niemniej dopiero kiedy sama zostałam mamą, poczułam ciężar odpowiedzialności, jaka wiąże się z narodzinami dziecka: odpowiedzialności za zapewnienia maluszkowi bezpiecznego środowiska do rozwoju, w którym będzie mógł wyrażać swoje emocje, potrzeby i pragnienia, i być naprawdę sobą. Tak jak wszyscy świeżo upieczeni rodzice chciałam oddać się synkowi w całości, być w pełni obecna, uważna i zaradna. A jednak nie udawało mi się to i nie wiedziałam dlaczego. Na szczęście szybko zrozumiałam, że muszę dokonać wewnętrznej przemiany. Zdałam sobie sprawę, że niedostateczna świadomość siebie uniemożliwia mi bycie taką mamą, jaką chciałabym być. Wtedy też wyruszyłam w swoją najpiękniejszą podróż: podróż na spotkanie ze swoim prawdziwym ja, po raz pierwszy w życiu.

Zaangażowałam się w pracę nad własnym rozwojem i autoświadomością. Zaczęłam zadawać sobie takie pytania jak:

Kim tak naprawdę jestem? Dlaczego zachowuję się tak, jak się zachowuję? Czego się boję? Dlaczego w niektórych momentach jestem sparaliżowana emocjonalnie, a w innych - nie?

Obecnie jestem certyfikowaną edukatorką rodziców w nurcie rodzicielstwa więzi (ang. parenting by connection). Mam zaszczyt i radość pracować z różnymi grupami w ramach warsztatów i grup wsparcia.

Dzieci rodzą się jako kompletne jednostki. W czasie ciąży matka znajduje się z dzieckiem w idealnej symbiozie i nie może się doczekać, by go wreszcie zobaczyć.

Po narodzinach maluch jest ucieleśnieniem naszej miłości i pragnienia bliskości. Patrzy na nas niewinnym i ufnym wzrokiem. Widząc jego twarzyczkę, rozpływamy się w środku.

Ale wkrótce dociera do nas, że rodzicielstwo jest trudne, wyczerpujące i osamotniające. Odkrywamy w sobie uczucia, reakcje i myśli, o które nigdy byśmy siebie nie podejrzewali. Niejednokrotnie czujemy się bezsilni, dręczeni poczuciem winy i zawstydzeni własnym zachowaniem.

Świadome rodzicielstwo (ang. conscious parenting) opiera się na znajomości siebie. To postawa odwagi, która podważa nasze dotychczasowe pojmowanie sukcesu, zadowolenia, szczęścia, autorytetu, autonomii, poświęcenia, statusu społecznego, odpowiedzialności i bezwarunkowej miłości. Rozpoczynając naszą wspólną podróż, chcę poprosić cię, abyś zapamiętał "ABC" świadomego rodzicielstwa: A - Autoświadomość, B - Bycie obecnym oraz C - Czas na budowanie więzi.

Obiecuję, że na koniec lektury każdy z tych elementów nabierze sensu.

Mihaela

Od czego zacząć?

W tym rozdziale przedstawię ci kluczowe założenia świadomego rodzicielstwa. Dzięki nim nauczysz się lepiej rozumieć samego siebie oraz ufać sobie i swojej intuicji, która podpowiada ci, jak radzić sobie z rodzicielskimi trudnościami i problemami.

Świadome rodzicielstwo to proces bazujący na autorefleksji, szczerości i wykorzenieniu tkwiących w nas szkodliwych przekonań. To ostatnie jest konieczne, abyśmy nie przekazali negatywnych zachowań swoim dzieciom. Proces ten trwa całe nasze życie - i nie wiemy, dokąd nas zaprowadzi. Nie ma też końca. Czasem czujemy się zniechęceni tym, jak jest bolesny i powolny, ale o ile wytrwamy w swoich postanowieniach, pozostaniemy na właściwej drodze.

Na tym polega odwaga świadomego rodzicielstwa - to podejście, które wymaga oddania, zaangażowania, siły i cierpliwości. Nagrodą jest harmonia, świadomość siebie i więź emocjonalna z dzieckiem.

Czym jest świadome rodzicielstwo?

Świadome rodzicielstwo (ang. conscious parenting) to proces oparty na relacji, w którym rodzic zagląda do wnętrza swojej psychiki i postanawia umocnić świadomość siebie oraz swoje umiejętności przywódcze, co przekłada się na więź emocjonalną, autentyczność i rozwój osobisty zarówno dziecka, jak i rodzica.

W świadomym rodzicielstwie nie chodzi o to, aby być perfekcyjnym (perfekcja w rodzicielstwie zwyczajnie nie istnieje) albo mieć zawsze rację. Chodzi o zaglądanie do swojego wnętrza i szukanie odpowiedzi właśnie w nim. Świadome rodzicielstwo polega na lepszym poznaniu własnego "ja" i trosce o siebie (ang. self-parenting).

Kluczowe założenia

Świadome rodzicielstwo czy też self-parenting nie jest koncepcją nową. Jej punktem wyjściowym jest przekonanie, że osoby dorastające w niezdrowych relacjach rodzinnych mogą przekazać wyuczone negatywne zachowania swoim dzieciom. Jeśli w dzieciństwie nasze potrzeby emocjonalne w zakresie bezpieczeństwa, bliskości i ochrony pozostają niezaspokojone, to instynkt przetrwania skłania nas do wytworzenia mechanizmów obronnych. W wyniku długotrwałych, bolesnych lub traumatycznych doświadczeń mechanizmy obronne trwale zakorzeniają się w przekonaniach, które wnosimy w dorosłe życie.

Moje dziecko jest lustrem, którego potrzebuję, aby się wyleczyć. Mam siłę, żeby wybrać budowanie więzi zamiast reagowania na bieżąco.

Ty i dziecko jesteście swoimi odbiciami. Dzieci odsłaniają nasze stare, niezabliźnione rany z dzieciństwa, które musimy uleczyć. Jeśli nie jesteśmy świadomi bagażu emocjonalnego, jaki wnosimy w naszą relację z maluchem, to ryzykujemy, że przekażemy mu nasz ból i poczucie krzywdy, niczym rodzinną klątwę.

Aby temu zapobiec, musimy zbudować z dzieckiem więź emocjonalną. Jest to ważniejsze od dyscypliny czy korygowania zachowań. Podtrzymanie bądź odbudowanie więzi emocjonalnej w burzliwych sytuacjach nie jest łatwe, jednak jeśli rodzic w pierwszej kolejności uświadomi sobie własny stan emocjonalny, może znaleźć w sobie siłę, aby oddzielić własne uczucia od uczuć dziecka i wyjść naprzeciw jego potrzebom.

W jaki sposób jako rodzice możemy podtrzymać emocjonalną więź z malcem? Stosując się do pięciu bardzo konkretnych kroków:

zachowanie spokoju w ferworze emocji, zrozumienie zachowania dziecka, wytworzenie poczucia bezpieczeństwa, zbudowanie więzi emocjonalnej, podtrzymanie więzi emocjonalnej.

Kluczowym założeniem świadomego rodzicielstwa jest to, że dorosły musi w pierwszej kolejności wziąć odpowiedzialność za samego siebie. Dopiero to pozwala mu być takim rodzicem, jakim chciałby być. Obejmuje to:

przeanalizowanie ran emocjonalnych, które ujawniły się w danej sytuacji, przenosząc się z naszej podświadomości do świadomości, przepracowanie trudnych doświadczeń w taki sposób, aby wyciągnąć z nich naukę na teraz, zadbanie o własny rozwój w procesie leczenia ran emocjonalnych.

Nie jesteśmy złymi rodzicami, a jedynie zranionymi, rozbitymi ludźmi. Dawne rany emocjonalne ujawniają się w naszej relacji z dzieckiem, przyjmując formę świadomych lub podświadomych lęków. Mają one różny charakter i nie zawsze są łatwe do zidentyfikowania.

Inne koncepcje rodzicielstwa

Rodzicielstwo jest procesem nauki i warto znaleźć podejście, które najbardziej nam odpowiada. Poszerzanie wiedzy na ten temat oraz eksperymentowanie z różnymi metodami podobnymi do omawianych w niniejszej książce to część procesu stawania się lepszym rodzicem. Finalnie zgromadzona wiedza odzwierciedli się w lepszych zdolnościach kierowania samym sobą i swoim dzieckiem.

Obecnie istnieje kilka popularnych koncepcji rodzicielstwa, które w swoich założeniach są zbliżone do koncepcji świadomego rodzicielstwa.

Rodzicielstwo więzi

Rodzicielstwo bliskości to podejście zakorzenione w rodzicielstwie więzi (ang. attachment parenting), które kładzie nacisk na relację między rodzicem a dzieckiem jeszcze w czasie ciąży, po porodzie i w pierwszych latach życia.

Attachment Parenting International, organizacja non-profit wspierająca rodzicielstwo bliskości na całym świecie, promuje osiem zasad postępowania, m.in. zapewnienie dziecku konsekwentnej i troskliwej miłości, pozytywną dyscyplinę oraz szukanie równowagi w życiu osobistym i rodzinnym.