30.45 zł
Reflow text when sidebars are open.
Copyring ? by Andrzej Kondratiuk
Ćwiczenia - mgr Anna Kalwasińska
Dr Andrzej Kondratiuk - dr nauk medycznych, specjalista
rehabilitacji medycznej, medycyny paliatywnej, terapii
manualnej, balneologii i medycyny uzdrowiskowej
https://sites.google.com/view/drandrzejkondratiuk/strona-
g%C5%82%C3%B3wna
ISBN 978-83-971278-1-4
Niniejsze wskazówki są skierowane do osób z
rozpoznaną przez lekarza dyskopatią i rwą kulszową
po wykluczeniu innych chorób, powodujących
podobne objawy. Wydanie przeznaczone wyłącznie
do celów informacyjnych, nie stanowi porady
lekarskiej, nie może zastępować medycznej
diagnostyki i leczenia. Autor, wydawca i
dystrybutorzy nie odpowiadają za jakiekolwiek
negatywne skutki lub konsekwencje wynikające ze
stosowania zawartych w książce porad.
Żadna cześć tej książki nie może być powielana ani
rozpowszechniana w żaden sposób, elektronicznie
lub mechanicznie, a w szczególności kopiowana,
nagrywana i przechowywana w systemach
gromadzenia i udostępniania danych bez pisemnej
zgody właściciela praw autorskich.
Spis treści
Jak ćwiczyć przy dyskopatii? --10
Rozdział 1. Trochę anatomii--11
Kręgi lędźwiowe--12
Segment kręgosłupa--13
Anatomia segmentów--14
Stawy międzykręgowe--15
Dysk międzykręgowy--16
Kanał kręgowy--17
Rdzeń kręgowy--18
Rozdział 2. Przepuklina dysku międzykręgowego--19
Czemu dyski "wypadają"? --20
Mechanizm dyskopatii--21
Zwyrodnienie dysku międzykręgowego--22
Początek przepukliny dysku--23
Kiedy dysk zaczyna mocno boleć?--24
Przepuklina boczno-tylna--25
Przepuklina tylna--26
Gorszy wariant przepukliny--27
Stenoza kanału kręgowego--28
Końcowy etap przepukliny--29
Reakcja obronna--30
Przepuklina do trzonu kręgu--31
Podsumowanie--32
Rozdział 3. Zwyrodnienie dysku międzykręgowego--33
Uwypuklenie dysku--34
Skutki zwyrodnienia dysku--35
Komplikacje osteofitów--36
Jak lekarz ustala rozpoznanie dyskopatii?--37
"Maski" dyskopatii--38
Rozdział 4. Ćwiczenia w dyskopatii lędźwiowej--39
Ogólne zasady ćwiczeń przy dyskopatii-40
Pozycja wyjściowa--41
Podstawowe ruchy--42
Zgięcie tułowia do przodu--43
Zgięcie tułowia do tyłu--44
Ćwiczenia na plecach--45
Ruchy tułowia skrętne i boczne--46
Dyskopatia prawostronna--46
Przykłady ćwiczeń--47
Dyskopatia lewostronna--48
Przykłady ćwiczeń--49
Rozdział 5. Pozycje ułożeniowe przy nasileniu bólu lędźwi--50
Ogólne zasady ćwiczeń w okresie nasilenia bólu lędźwi--51
Pozycja ułożeniowa ze zgiętymi kolanami--52
Pozycja ułożeniowa ze skrętem tułowia--53
Pozycja ułożeniowa na boku z termoforem--54
Pozycja ułożeniowa z matą do jogi--55
Pozycja ułożeniowa na plecach (1)--56
Pozycja ułożeniowa na plecach (2)--57
Pozycja ułożeniowa na piłce rehabilitacyjnej--58
Pozycja ułożeniowa na kolanach--59
Pozycja przeciwbólowa na siedząco--60
Pozycja przeciwbólowa z oparciem o biurko--61
Pozycja przeciwbólowa z oparciem o krzesło--62
Rozdział 6. Domowa fizjoterapia--63
Termofor--64
Lampa na podczerwień--65
Mata do akupresury--66
Prądy TENS--68
Rozdział 7. Ćwiczenia na dekompresje dysków (trakcje)--70
Trakcja odcinka lędźwiowego w pozycji ułożeniowej--71
Trakcja kręgosłupa na leżąco z dźwignią za kolana--72
Trakcja kręgosłupa w pozycji na kolanach--73
Trakcja kręgosłupa na krześle--74
Trakcja kręgosłupa przy biurku z oparciem o łokcie--75
Trakcja kręgosłupa na krześle z oparciem o taboret--76
Trakcja kręgosłupa przez podparcie krzesła--77
Trakcja kręgosłupa przy biurku z oparciem na ręce--78
Trakcja kręgosłupa z oparciem na rękach--79
Trakcja kręgosłupa przy biurku--80
Rozdział 8. Ćwiczenia uwalniające nerwy rdzeniowe kręgosłupa--81
Skręt miednicy i tułowia na leżąco ze zgiętymi kolanami--82
Skręt miednicy i tułowia na boku z poduszką pod miednicą--83
Skręt tułowia na krześle obrotowym--84
Skręt tułowia z podparciem miednicy--85
Zgięcie boczne tułowia z oparciem o biurko--86
Skręt tułowia w pozycji na kolanach--87
Zgięcie tułowia do przodu na siedząco z podparciem--88
Zgięcie boczne tułowia z podparciem--89
Zgięcie tułowia do przodu--90
Skręt tułowia na stojąco z oparciem nogi na krześle--91
Zgięcie tułowia do przodu w rotacji--92
Rozdział 9. Ćwiczenia rozciągające mięśnie i ścięgna--93
Rozciąganie mięśni łydki--94
Rozciąganie mięśni goleni na stojąco z podparciem pięty--95
Rozciąganie mięśni uda--96
Rozciąganie mięśni grupy kulszowo-goleniowej--97
Rozciąganie mięśni uda z podparciem pod miednicę--98
Rozciąganie mięśni miednicy--99
Rozciąganie tylnej grupy mięśni kończyny dolnej--100
Rozciąganie mięśni uda i mięśnia gruszkowatego--101
Rozciąganie mięśni uda z pomocą gumy rehabilitacyjnej--102
Rozciąganie mięśni łydki i ścięgna Achillesa--103
Rozdział 10. Jak zapobiegać dyskopatii--104
Jak prawidłowo się nachylać?--105
Prace domowe--106
Stabilizacja miednicy--107
Ćwiczenia na siedząco--108
Prawidłowa pozycja kręgów--109
Praca przy komputerze--110
Rozdział 11. Wzmacnianie gorsetu mięśniowego kręgosłupa--111
Ćwiczenie wzmacniające plecy w pozycji na kolanach (1)--112
Ćwiczenie wzmacniające plecy w pozycji na kolanach (2)--113
Ćwiczenie wzmacniające plecy w pozycji na kolanach (3)--114
Ćwiczenie w pozycji klęku podpartego--115
Ćwiczenie wzmacniające plecy w pozycji na siedząco--116
Ćwiczenie wzmacniające mięśnie pleców i miednicy--117
Ćwiczenie wzmacniające mięśnie pleców i kończyn dolnych--118
Ćwiczenie wzmacniające plecy z oparciem o ścianę--119
Jakie ćwiczenie wykonać najpierw, a jakie - potem?
Zaczynamy od skręcania tułowia czy od skłonów
bocznych? Kiedy ćwiczymy na leżąco, a kiedy na stojąco?
Właśnie takie pytania powstają podczas prób
samodzielnego usprawniania kręgosłupa. Kolejność
ćwiczeń - to podstawa.
Nie można, na przykład, rozciągać kręgosłupa, jeśli
mięśnie przykręgosłupowe są napięte i twarde.
Rozciągając skurczone mięśnie spowodujesz nasilenie
dolegliwości. Nie można wykonywać skręcania (rotacji)
kręgosłupa bez poprzedzającej trakcji (rozciągania)
chorego odcinka - inaczej będą się skręcały jedynie
zdrowe odcinki kręgosłupa, położone wyżej i/lub niżej
uszkodzonego obszaru. Bardzo niewskazane są także
ćwiczenia bez przerw na odpoczynek i pozycje
rozluźniające mięśnie. Nie możesz zaczynać terapii bez
dokładnego programu lub ćwiczyć "na siłę", kiedy każdy
ruch prowokuje ból.
Jak widzisz, nie wszystko jest takie proste. Nie należy
jednak się poddawać! Przeczytaj uważnie i zanotuj
zalecane w poradniku zasady i kolejność ćwiczeń. Ta
informacja da Ci pewność, że jesteś na dobrej drodze.
Wspólny wysiłek pacjenta i lekarza nastawiony na
zmaganie się z chorobą powinien zakończyć się
sukcesem!
dyskopatii?
Mogło by się wydawać, że anatomia jest potrzebna jedynie
lekarzom i terapeutom. Niestety w ten sposób myśli znaczna ilość
pacjentów. Wiedza o narządach własnego ciała czasami zbliżona
jest do poziomu zerowego. Przede wszystkim - żeby nie bolało...
Czy to jest dobre podejście? Nie zawsze! Właśnie informacja o
budowie i funkcji chorego organu może być pierwszym krokiem
do wyleczenia. Szczególnie dotyczy to chorób kręgosłupa. Jeśli
orientujemy się w podstawowych funkcjach i ruchomości
uszkodzonych kręgów, lepiej zrozumiemy zaplanowane przez
lekarza rehabilitacji zabiegi i ćwiczenia. Dokładniej ocenimy i
dostosujemy do własnych potrzeb ćwiczenia z internetu lub
program rehabilitacyjny.
-Budowa odcinka lędźwiowego
kręgosłupa
-Nerwy i segmenty rdzeniowe
-Dysk międzykręgowy
-Segment kręgosłupa
Rozdział 1
Kręgi lędźwiowe (łac. vertebrae lumbales) oznaczamy
literą L. Odcinek lędźwiowy jest zbudowany z pięciu
kręgów: L1-L5. Ich podstawowe funkcje to: umożliwienie
ruchów i prawidłowego ustawienia tułowia, ochrona kanału
kręgowego, korekcja postawy ciała, unerwienie kończyn
dolnych i miednicy. Mobilność lędźwi jest mniejsza niż
pozostałych odcinków kręgosłupa.
Kręgi są połączone między sobą za pomocą stawów
międzykręgowych, ulokowanych na wyrostkach
stawowych (C). Od strony tylnej kręgi chronione są przez
wyrostki kolczyste (B). Amortyzację i lepsze dostosowanie
się do pozycji pionowej zawdzięczamy dyskom (krążkom)
międzykręgowym (L1/2; L2/3; L3/4; L4/5; L5/S1).
Podstawą odcinka lędźwiowego jest kość krzyżowa (A).
Kręgosłup kończy się kością guziczną (D).
Podstawową funkcjonalną jednostkę kręgosłupa stanowi
segment ruchowy. Składa się z dwóch sąsiadujących
kręgów, dysku i stawów międzykręgowych. W odcinku
lędźwiowym są następujące segmenty:
Th12/L1- połączenie ostatniego piersiowego kręgu z
pierwszym lędźwiowym (Th - oznaczenie kręgów
piersiowych od łac. vertebrae thoracicae);
L1/L2 - połączenie 1 i 2 lędźwiowych kręgów;
L2/L3 - połączenie 2 i 3 lędźwiowych kręgów;
L3/L4 - połączenie 3 i 4 lędźwiowych kręgów;
L4/L5 - połączenie 4 i 5 lędźwiowych kręgów;
L5/S1 - połączenie 5 lędźwiowego kręgu z krzyżem (S -
oznaczenie kości krzyżowej - od łac. os sacrum).
segmentów
Na rysunku obok pokazane są podstawowe elementy
segmentów kręgosłupa. Trzony kręgów (a) połączone są z
pomocą silnych więzadeł: podłużnego tylnego (g) i
podłużnego przedniego (h). W kolejnym rozdziale
poradnika dowiesz się, jak ważną rolę odgrywają więzadła
w mechanizmie przepukliny dysku. Wyrostki kolczyste (d)
są obroną kręgosłupa. Ich kształt umożliwia jedynie
nieznaczne zgięcie tułowia do tyłu. W kanale kręgowym
na poziomie lędźwiowym biegną do nóg włókna nerwów
rdzeniowych (f). Pomiędzy trzonami kręgów ulokowane
dyski międzykręgowe (b) z jądrem miażdżystym w
środku (c). W rozdziale 2 zostanie dokładnie opisany
przebieg i warianty przepukliny dysku.
międzykręgowe
Oprócz dysków (e), elementem łączącym trzony kręgów
(a) są stawy międzykręgowe (c) na wyrostkach
stawowych (b). Niestety, w miarę starzenia się organizmu
dochodzi w nich do zmian zwyrodnieniowych (d),
co może stanowić przyczynę bólu i ograniczenia
ruchomości kręgosłupa. Najczęściej uszkodzenie stawów
jest skutkiem obniżenia wysokości chorych dysków
międzykręgowych (f).
Dysk (krążek międzykręgowy) znajduje się pomiędzy
trzonami kręgów. W części centralnej krążka mieści się
galaretowata masa - jądro miażdżyste (rys. górny - a),
które pełni funkcję amortyzacyjną. Działa ono podobnie,
jak amortyzator w samochodzie - zmniejsza wstrząsy i
obciążenia kręgosłupa podczas aktywności fizycznej. Na
zewnątrz jądro miażdżyste otacza gruby pierścień
włóknisty (b) - mocna tkanka z elastycznych włókien.
Pierścień włóknisty silnie zespala górną i dolną
powierzchnię sąsiednich trzonów. Na przekroju
poprzecznym pierścienia włóknistego (rys. dolny) widać
jego specyficzną włóknistą i warstwową budowę. Włókna
łączą się krzyżowo i skośnie, wiążą kręgi, a zarazem
zabezpieczają kręgosłup przed przekroczeniem
fizjologicznego zakresu ruchomości.
Kanał kręgowy jest położony wewnątrz kręgosłupa (a). W
kanale przebiega rdzeń kręgowy (b). Na całym przebiegu
odchodzą od niego parzyste nerwy rdzeniowe (c),
wychodzące z kanału kręgowego przez otwory
międzykręgowe. W zależności od wysokości, na której
wychodzą (odcinki szyjny, piersiowy lub lędźwiowy),
unerwiają one tułów, kończyny dolne i górne, a także
narządy wewnętrzne.
Rdzeń kręgowy kończy się na wysokości górnej krawędzi
drugiego kręgu lędźwiowego. Jego końcowa część zawiera
segmenty krzyżowe rdzenia i nazywana jest stożkiem
rdzeniowym (a). Nerwy rdzeniowe biegną w kanale
kręgowym poniżej zakończenia rdzenia tworząc tzw. ogon
koński (łac. cauda equina) (b). Nerwy te odpowiadają za
unerwienie dolnych partii ciała - narządów miednicy
(końcowy odcinek jelita grubego, pęcherz moczowy,
narządy płciowe) i kończyn dolnych. Do ucisku ogona
końskiego może dojść wskutek przepukliny dysku poniżej
poziomu kręgu L2 lub wzrostu guza wewnątrz kanału
kręgowego. Wówczas obserwowany jest charakterystyczny
zespół objawowy nazywany zespołem ogona końskiego
(ból korzonkowy, osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia
czucia, trudności z oddawaniem moczu) .
Główną przyczyną bólu lędźwi jest zwyrodnienie dysków
międzykręgowych (dyskopatia), co skutkuje ich uwypukleniem lub
wypadnięciem. W kręgosłupie najbardziej obciążanymi strukturami
są krążki (dyski) międzykręgowe. W warunkach fizjologicznych
dyski są odpowiednio nawodnione i elastyczne, co umożliwia
amortyzowanie wszystkich ruchów kręgosłupa. Niestety, z czasem -
na skutek wystąpienia patologicznych czynników, mikrourazów,
zmian biochemicznych oraz degeneracji tkanek postępujących z
wiekiem - następuje zwyrodnienie dysków. Skutkami zwyrodnienia
są przepukliny jądra miażdżystego lub uwypuklenia dysku. Dysk
lub przepuklina wystają poza granice fizjologiczne, uciskając na
tkanki, naczynia i nerwy.
-Czemu dyski "wypadają"?
-Mechanizm dyskopatii
-Zwyrodnienie dysku
-Przepuklina jądra miażdżystego
międzykręgowego
Rozdział 2
Na początkowych etapach dyskopatii lędźwiowej ćwiczenia
profilaktyczne pomogą zatrzymać rozwój patologicznych procesów
zwyrodnieniowych oraz zmniejszyć dolegliwości bólowe. W razie
zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych z deformacją kręgów
(spondyloza) lub ucisku na nerwy z bólem i drętwieniem kończyn
dolnych potrzebna jest konsultacja lekarska.
-Uwypuklenie dysku
-Skutki zwyrodnienia dysku
-Zwyrodnienie dysku
-Przepuklina jądra miażdżystego
międzykręgowego
Rozdział 3
Podstawową terapią bólu lędźwi są ćwiczenia ruchowe. Nie
wystarczy jednak mechaniczne powtarzanie proponowanych w
internecie ćwiczeń. Nie istnieją ćwiczenia pasujące dla
wszystkich. Ten sam ruch jednemu może pomoc, a drugiemu -
zaszkodzić.
Ćwiczenie nie powinno być skomplikowane. Im bardziej "naukowo"
brzmi nazwa programu rehabilitacji - tym większa szansa, że jest to
terapia pseudonaukowa. Odwrotnie, ruch ma być prosty, ale
wykonany prawidłowo. Dokładnie wykonane ćwiczenie powoduje
zauważalną ulgę.
Nie musisz wykonywać wszystkich ćwiczeń. Wybierz dla siebie
jedynie ćwiczenia, w trakcie wykonywania których odczuwasz
zauważalne złagodzenie bólu. Ćwiczenia w poradniku pokazane są
w kolejności od prostych do bardziej zaawansowanych.
Utwórz własny program rehabilitacyjny - połącz kilka ćwiczeń
rozciągających kręgosłup z ćwiczeniami uwalniającymi nerwy
rdzeniowe. Zacznij od skręcania tułowia na leżąco, później
wprowadzaj ćwiczenia na siedząco i stojąco.
-Ogólne zasady ćwiczeń przy
dyskopatii
-Pozycja wyjściowa
-Na co trzeba zwrócić uwagę
-Zasady ćwiczeń przy
promieniowaniu bólu
dyskopatii lędźwiowej
Rozdział 4
W okresie znacznego nasilenia bólu kręgosłupa lędźwiowego lub
rwy kulszowej nie warto spieszyć się z intensywnymi ćwiczeniami.
Aktywny ruch może spowodować skurcz mięśni i nasilić ból.
Co masz robić, jeśli ból jest na tyle silny, że nie potrafisz usiąść,
wstać lub nawet zmienić pozycji w łóżku? Ćwiczenia specjalne nie
tylko nie są wskazane, ale mogą nawet zaszkodzić. Samo leżenie w
łóżku też nie jest dobrym pomysłem. W okresie ostrego bólu
lędźwi lub rwy kulszowej stosuj:
-leki i maści przeciwbólowe, zlecone przez lekarza;
-pozycje przeciwbólowe, rozluźniające napięcie mięśniowe;
-domową fizjoterapię;
-pas lędźwiowy;
-ćwiczenia ogólnousprawniające i oddechowe.
-Ogólne zasady ćwiczeń w ostrym
bólu
-Pozycje przeciwbólowe
przy nasileniu bólu
lędźwi
Rozdział 5
W razie ostrego bólu poczekaj z ćwiczeniami. Wykorzystaj zabiegi
domowej fizjoterapii oraz pozycje ułożeniowe odciążające
kręgosłup. Musisz mieć odpowiedni, prosty w obsłudze sprzęt
dostępny w sklepach medycznych lub internetowych. Poniżej
znajdziesz informacje, jaki to sprzęt i jak go używać.
-Zabiegi cieplne
-Lampa na podczerwień
-Mata z kolcami do akupresury
-Prądy TENS
Rozdział 6
Rozciąganie (trakcje) uszkodzonych segmentów kręgosłupa
zaczynamy dopiero po wykonaniu pozycji ułożeniowych.
Wzmożone napięcie mięśni na początku choroby jest reakcją
obronną organizmu i przeciwdziała dalszemu wypadaniu
uszkodzonego dysku. Jednak, niestety, długotrwałe nadmierne
napięcie szkodzi. Skurczony mięsień robi się twardy i uciska na
nerwy rdzeniowe i obwodowe. Powoduje to nasilenie dolegliwości
bólowych.
Podczas rehabilitacji dyskopatii zwykle walczymy z nadmiernym
napięciem mięśniowym. Stosujemy leki, cieple okłady,
fizykoterapię, lampy Sollux, masaże. Tak samo, w trakcie
kinezyterapii, większość ćwiczeń, szczególnie trakcje, wykonujemy
po rozluźnieniu mięśni przykręgosłupowych z pomocą pozycji
ułożeniowych. Inaczej będziemy rozciągać nie chore, ale zdrowe
odcinki kręgosłupa, w których napięcie mięśniowe jest
prawidłowe.
Pamiętaj, że nie musisz wykonywać wszystkich ćwiczeń!
Wybierz dla siebie jedynie takie, w trakcie wykonywania
których odczuwasz zauważalną ulgę (ćwiczenia w poradniku
pokazane w kolejności od prostych do bardziej zaawansowanych).
-Zestaw ćwiczeń rozciągających
lędźwiowy odcinek kręgosłupa
dekompresje dysków
(trakcje)
Rozdział 7
Po trakcji kręgosłupa możesz wykonać ćwiczenia, uwalniające
nerwy rdzeniowe kręgosłupa. Specjalnie opracowane pozycje ciała
oraz technika wykonania ćwiczeń powodują "otwarcie" segmentu
kręgosłupa po stronie wypadniętego dysku ("segment ruchowy
kręgosłupa" składa się z dwóch sąsiadujących kręgów, krążka
międzykręgowego i więzadeł, łączących wymienione elementy -
zob. rozdział 1). Zmniejsza się ucisk na korzenie nerwowe.
Jeśli dokucza Ci ból lędźwi, odczuwalny z boku kręgosłupa po
stronie prawej lub lewej - ruchy skrętne i zgięcie boczne tułowia
wykonuj w stronę "zdrową" (dyskopatia prawostronna - w lewo;
lewostronna - w prawo).
Jeśli odczuwasz ból miejscowy lub opasający, bez promieniowania
do okolicy bocznej, pośladków lub kończyn - wykonuj ruchy
skrętne i zgięcie boczne tułowia w obie strony. Sprawdź, jaki
kierunek ruchu powoduje ulgę.
-Zestaw ćwiczeń z zastosowaniem
ruchów skrętnych i bocznych
tułowia i miednicy, najbardziej
skutecznych w leczeniu bólu
lędźwi i rwy kulszowej
nerwy rdzeniowe
kręgosłupa
Rozdział 8
W przebiegu dyskopatii bardzo często obserwujemy komplikacje
ze strony ważniejszych grup mięśniowych okolicy lędźwiowo-
krzyżowej, obręczy biodrowej i kończyn dolnych. Z powodu
długotrwałego bólu lędźwi ulegają one wzmożonemu napięciu i
przykurczom.
Wpływa to negatywnie na skuteczność terapii. Nasilają się
patologiczne zwyrodnieniowe i zapalne procesy w tkankach.
Pogarsza się postawa ciała, co skutkuje dodatkowym naciskiem na
kręgi lędźwiowe i prowokuje nawrót dolegliwości bólowych.
Rozciąganie (stretching) ma duże znaczenie w utrzymaniu
sprawności mięśni i stawów. Rozluźnienie i utrzymanie
elastyczności tkanki mięśniowej i struktur tkanki łącznej
szkieletowej zmniejsza bóle lędźwi i sprzyja szybszemu powrotowi
do zdrowia.
-Zestaw ćwiczeń na rozciąganie
(stretching) głównych grup
mięśniowych okolicy lędźwiowo-
biodrowej i kończyn dolnych
mięśnie i ścięgna
Rozdział 9
Ogólna zasada profilaktyki dyskopatii jest bardzo prosta: nie
nachylaj się do przodu! Taka pozycja skutkuje powstaniem dźwigni
z uciskiem na odcinek lędźwiowy i nadmiernym napięciem mięśni
okolicy lędźwiowej. Pamiętaj o tym zarówno podczas pracy, jak i w
trakcie leczenia.
-Zasady profilaktyki dyskopatii
odcinka lędźwiowego kręgosłupa
dyskopatii
Rozdział 10
Ważnym kierunkiem profilaktyki dyskopatii jest wzmacnianie
gorsetu mięśniowego kręgosłupa. Mięśnie pleców i brzucha
pozwalają utrzymać odpowiednią pozycję kręgosłupa. Zmniejsza
to ryzyko zmian zwyrodnieniowych stawów i krążków
międzykręgowych.
Jeśli masz dolegliwości bólowe, nie musisz stosować
zaawansowanych ćwiczeń. Zbyt mocne napięcie układu
mięśniowego może zaszkodzić. Głównym warunkiem ćwiczeń
wzmacniających gorset mięśniowy jest dobra stabilizacja chorych
kręgów. Ćwiczenie musi odbywać się z minimalnym czynnym
udziałem uszkodzonego segmentu kręgosłupa. Zobacz i wypróbuj
przykładowe ćwiczenia wzmacniające. Pamiętaj, że najlepszym
ćwiczeniem jest to, które Ci odpowiada.
-Proste ćwiczenia wzmacniające
mięśnie pleców
mięśniowego
kręgosłupa
Rozdział 11
Ćwiczenia w rehabilitacji nie są jakimś raz na zawsze
opracowanym schematem. Analizując reakcje własnego
organizmu, samodzielnie oceniaj skuteczność każdego
zestawu ćwiczeń.
Nie bój się eksperymentować! Możesz polepszyć
zaproponowane w poradniku pozycje, zmieniając ułożenie
tułowia i kończyn lub stosując podparcie z poduszek i koców.
Zawsze wybieraj wariant ćwiczeń lub pozycje ciała, które
odpowiadają Ci najbardziej.