Rozdzioł I

Niyôczekowan? gościna

We jednyj norze pod ziymi?m miyszkoł sie hobit. Niy we ôszkliwyj, cz?rnyj, mokryj norze połnyj k?nck?w glizd?w i smrodu, ani we suchyj, guzyj, pi?szczystyj norze, co w nij niy ma na czym siedn?ńć ani jeś. To była hobici? nora, a to ôznacz? k?mfort.

Dźwiyrze miała perfekt ôkr?ngłe choćby ôkynko na szifie, p?malowane na ziel?no i ze ż?łt?m mosi?nżn?m gałk?m na samym postrzodku, co sie blyszczała. Ôtwiyrały sie do antryja, co b?ł jak tunel: moc k?mfortowy tunel bez dymu, ze boazeryj?m na ścianach i ze kachlami i tepichami na zolu społym ze polerowanymi stołkami i siył?m h?k?w na huty i mantle, bo hobit mioł r?d gości. Tunel kryńci?ł sie i kryńci?ł, i szoł blisko, ale niy cołkym prosto do zbocz? zg?rz? - Kopca, jak je nazywali ludzie bez moc mil naôbkoło - i połno małych dźwiyrzi sie ś niego ôtwiyrało, nojprz?d z jednyj str?ny, a potym z drugij. Do hobita niy było m?wy ô łażyniu na wiyrch: sypialki, łaziynki, pywnice, k?mory (siył? ich), garderoby (ôn mioł cołke izby ino na ôblycze), kuchnie, jadalnie, wszyske były na jednym sztoku i napr?wd? we tym samym przechodzie. Nojlepsze izby były z lewyj str?ny (jak sie wchodzi), bo ino te miały ôkna, głymboko wprawi?ne ôkr?ngłe ôkna, co id?m na zygr?dk? i ł?nki za ni?m, co schodz?m ku rzyce.

Tyn hobit to b?ł fest bogaty hobit, a nazywoł sie Bojtel?k. Bojtel?ki miyszkali kole Kopca ôd niypamiyntnych czas?w, a ludzie ich mieli w z?cy, niy ino bez to, iże z wiynksza byli bogaci, ale tyż skuli tego, że nigdy niy mieli przig?d, ani niy robiyli nic niyôczekowanego: Szło pedzieć, co Bojtel?k ôdpowiy na kożde pytanie i ani niy trza było tego pytani? stawiać. To je historyj? ô tym, jak Bojtel?k mioł przigod? i robi?ł i g?doł rzeczy blank niyôczekowane. Możno straci?ł reszpekt ôd s?msiad?w, ale mioł siył? profitu, ôbejzdrzicie na k?niec, czy coś zyskoł.

Matka ôd tego prawie hobita... Ale co to je hobit? Hobit?w chyba dzisiej trzeba ôpisać, bo cor?z mynij ich i ôni sie boj?m Srogich Ludzi, jak to na n?s g?daj?m. To s?m (abo byli) mali ludkowie, kole połowy naszego wzrostu, i myńsi jak brodate Cwergi. Hobici? niy maj?m br?d. Mało abo nic niy ma w nich magije, ôkr?m tyj ôbyczajnyj, dziynnyj, co p?m?g? im sie tracić cicho i wartko, jak srogi i gupi lud, taki jak wy abo j?, przichodzi szpotlawo i robi larmo jak elefanty, co je idzie słyszeć ze mile.

Czynsto maj?m rube brzuchy. Ôblykaj?m sie we jasne farby (nojwiyncyj w ziel?ne i ż?łte) i niy nosz?m strzewik?w, bo na jejich stopach rosn?m naturalne sk?rzanne z?le i rube, br?n?tne wosy, jak te na jejich gowach (ône s?m lokate), maj?m duge, ôbrotne br?notne palce, dobrotliwe gymby, a śmiyj?m sie głymbokim, klarownym śmiychym (nojczyńścij po ôbiedzie, co go jedz?m dwa razy na dziyń, jak poradz?m). Ter?z wiycie tyla, że mogymy iś dalij. Tak jak żech g?doł, matka ôd tego hobita - znaczy ôd Bilba Bojtel?ka - to była szumn? Belad?na Bierowa, jedna ze trzech pozoru godnych cer ôd Starego Biery, gowy hobit?w, co miyszkali za Wod?m, rzyczk?m, co płynyła u st?p Kopca. Porz?nd sie padało (we inkszych familijach), iże d?wno tymu jedyn ze praôjc?w Bier?w sie musioł ôżynić ze jak?m rusałk?m. Toć, była to balakwasta, ale napr?wd? było w nich coś niy cołkym hobitowego, a czas ôd czasu cz?nkowie klanu Bier?w wandrowali i mieli przigody. Dyskretnie sie traciyli, a familij? to wyciszała, ale pr?wda była tak?, iże Biery niy byli tak reszpektowani jak Bojtel?ki, choci?ż na isto byli bogatsi. Niy żeby Belad?na Bierowa miała kejś jakeś przigody po wydaniu sie za Bungo Bojtel?ka. Bungo, fater ôd Bilba, zbudowoł dl? nij nojbarzij luksusow? hobici? nor? (i tyż we czyńści za jeji pij?ndze), jak? by szło znojś pod Kopcym, za Kopcym, abo za Wod?m, i ôni tam ôstali do k?ńca swojich dni. Je możliwe, iże Bilbo, jeji jedyny syn, choci?ż z wygl?ndu i zachowani? b?ł blank podany na swojigo fatra, erbn?ł coś troszk? radosnego ze str?ny Bier?w, coś, co ino czekało na przileżytość pok?zani? sie. Przileżytość niy prziszła, aż Bilbo Bojtel?k niy b?ł majoryntny: jak mu było kole piyńćdziesi?nt l?t i miyszkoł we tyj piyknyj hobicij norze, co j? zbudowoł jego ôjciec, a co j? żech w?m prawie ôpisoł, i podwiela niy ôsi?d tak, że już miało go nic niy p?nkn?ńć.

Bez jakiś niyôbyczajny cufal we jedno rano, d?wno tymu we cichości świata, jak było mynij larma, wiyncyj zielyni, hobici? byli durch liczni i dobrze im szło, a Bilbo Bojtel?k stoł we swojich dźwiyrzach po śni?daniu i kurz?ł swoj? ôgr?mn?, dug?, drzewiann? fajfk?, co si?ngała hned do jego wołniatych palc?w (ôkludnie wyszczotkowanych) - Gandalf prziszoł. Gandalf! Jakbyście słyszeli ino ćwierć tego, co j?ch ô nim słyszoł, a j?ch słyszoł maluśko z tego wszyskigo, co je do usłyszyni?, to byście sie przirychtowali na kożd? zort? niyzwykłyj gyszichty. Kaj by sie niy zn?d, ôpowieści i przigody wyskakowały naôbkoło niego we nojbarzij niyôbyczajny sp?s?b. Ôd wielu dugich l?t niy b?ł pod Kopcym, pr?wd? pedzieć ôd czasu, jak umar Stary Biera, jego kamrat, i hobici? bezma zap?mnieli, jak ôn wygl?nd?. B?ł za Kopcym i za Wod?m we swojich sprawach ôd czasu, jak byli małymi hobitami i hobitkami.

Wszysko, co we to rano Bilbo widzioł, to b?ł stary chop ze kryk?m. Mioł wysoki, szpicaty hut, dugi, szary mantel, strzybrny szal, co bez niego zwisała bioł? broda aż za pas, i ôgr?mne cz?rne b?ty.

- Piyknego dnia! - pedzioł Bilbo i napr?wd? to mioł na myśli. Sł?ńce świyciyło, a tr?wa była barzo ziel?n?. Ale Gandalf wejzdrzoł na niego spod dugich, gynstych brwi, co wyst?wały dalij jak strzecha ôd jego huta.

- Jak to myślicie - prawi?ł. - Winszujecie mi piyknego dnia, abo rozchodzi sie ô to, iże to je piykny dziyń, czy tego chc? abo niy? Abo że sie we to rano dobrze czujecie? Abo że to je dobre rano, żeby w nim być?

- Wszysko społym - pedzioł Bilbo. - I na dobitek fest dobre rano na fajfk? tabaki na ôtwartym lufcie. Jak m?cie ze sob?m fajfk?, to sie siednijcie i weźcie ôdy mie! Niy ma sie co uwijać, m?my przed sob?m cołki dziyń! - Tak Bilbo si?d na stołku kole swojich dźwiyrzi, skrziżowoł nogi i wypuści?ł szumne szare k?łko dymu, co pozyjglowało w luft bez rozlatowani? sie i ôdpłynyło za Kopiec.

- Bardzo piykne - prawi?ł Gandalf. - Ale we to rano j? niy m?m czasu puszczać k?łek z dymu. Szuk?m t?warzisza do przigody, co j? rychtuj?, i ciynżko kogoś znojś.

- No tak myśl? - w tych str?nach! My s?m cołkym cichy lud i na nic n?m przigody. Ône s?m ôszkliwe, niywygodne i szteruj?m! Skuli nich idzie niy zd?nżyć na ôbi?d! Niy wiym, co idzie w nich widzieć - pedzioł nasz p?n Bojtel?k, wrazi?ł kściuk za h?zyntregi i wypuści?ł nastympne, jeszcze srogsze k?łko z dymu. Potym wzi?n swoje listki, zacz?n je czytać i ud?woł, że niy d?w? poz?r na starego chopa. Postanowi?ł, iże ôn mu sie niy podob?, i chcioł, żeby sie poszoł. Ale stary chop sie niy rusz?ł. Stoł, spiyroł sie na swojij l?sce i dziwoł sie na hobita bez słowa, aż Bilbowi sie zrobiyło moc niyswojo, a nawet sie troch? zgorsz?ł.

- Piyknego dnia! - prawi?ł w k?ńcu. - Dziynkuj?, niy chcymy sam ż?dnych przig?d! Możecie spr?bować za Kopcym abo Wod?m. - Bez te słowa rozumioł g?dk? za sk?ńcz?n?.

- Do wielu rzeczy wy używ?cie "piyknego dnia"! - pedzioł Gandalf. - Ter?z pad?cie, iże chcecie sie mie pozbyć i że ôn niy bydzie piykny, podwiela niy p?d?.

- Niy, niy, z?cny panie! Niych p?myśl?. Niy zn?m chyba waszego miana?

- Toć, toć, z?cny panie - a j? zn?m wasze, panie Bilbo Bojtel?ku. A wy zn?cie moje miano, choci?ż niy pamiynt?cie, iże j? d? niego n?leż?. J?ch je Gandalf i Gandalf to znaczy j?! P?myśleć, żeby mie piyknodni?ł syn ôd Belad?ny Bierowyj, choćbych łazi?ł ôd dźwiyrzi do dźwiyrzi i przedowoł knefle!

- Gandalf, Gandalf! Jezderkusie! Niy tyn wandrowny czarownik, co Starymu Bierze doł p?r? magicznych dyjamyntowych spinek do manżet?w, co sie same zapinały i niy ôdpinały bez rozkazu? Niy tyn, co tak ôzprawioł na fajrach ô drachach i goblinach i gigantach i retowaniu princes?w i niyôczekowanym szczyńściu wdowich syn?w? Niy tyn, co robi?ł take szykowne fojerwerki! Pamiynt?m je! Stary Biera je puszczoł na Sob?tk?. Spaniałe! Szły do wiyrchu choćby wielke lilije i lywynmaule i goldregyny ôgnia i wisiały we ćm?ku cołki wiecz?r! - Dojzdrzeli żeście już, iże p?n Bojtel?k niy b?ł taki bez polotu, jak ô sobie chcioł myśleć, a tyż że moc mioł r?d kwi?tki. - Niych mie! - prawi?ł dalij. - Niy tyn Gandalf, co je zapowiedzialny za to, że tyla cichych synk?w i dziouch poszło do światu na szal?ne przigody? Wszysko ôd spinani? sie na str?my do nawiydzani? elf?w abo zyjglowani? we szifach, zyjglowani? do inkszych brzeg?w! Niy mog?, życie było fest intere... Znaczy moc żeś miyszoł sam kejś. Wyb?cz, ale niy wiedzioł żech, że durch żeś je we tym fachu.

- A kaj bych mioł być? - pedzioł czarownik. - Tak samo j?ch je r?d widzieć cie pamiyntać coś ô mie. W kożdym razie wygl?nd? na to, że dobrze sp?min?sz moje fojerwerki, a to d?w? jak?ś nadziej?. Bez to skuli twojego starego ?py Biery i skuli biydnyj Belad?ny d?m ci to, ô co prosisz.

- Wyb?cz, alech ô nic niy prosi?ł!

- Toć, żeś prosi?ł. Już dwa razy. Wyb?cz. D?w?m ci to. Po pr?wdzie p?d? tak daleko, że wyśl? cie na t? przigod?. Fest szpas d? mie, fest dobr? do ciebie. I pewnikym ze profitym, jeźli ś nij wyjdziesz.

- Wyb?cz! Dziynkuj?, ale niy chc? ż?dnych przig?d. Niy dzisiej. Piyknego dnia! Ale przidź na harbat? - kedy bydziesz chcieć! Możno jutro? Przidź jutro! Do widzyni?! - z tym hobit ôbr?ci?ł sie i citn?ł do ôkr?ngłych ziel?nych dźwiyrzi i zawar je tak wartko jak śmioł, żeby niy wygl?ndać na niygrzecznego. W k?ńcu czarowniki to czarowniki.

- Na co j? go zapr?szoł na harbat?! - pedzioł do siebie, jak wchodzi?ł do szpajzykamery. Prawie pośni?doł, ale p?myśloł, że ciasto abo dwa i co dobrego do pici? p?mogły by mu po tym strachu.

W tym czasie Gandalf durch stoł za dźwiyrzami i śmioł sie dugo, choci?ż cicho. Za chwil? podeszoł i szpic?m na swojij l?sce wydr?poł cudaczny znak na piyknych ziel?nych przodnich dźwiyrzach ôd hobita. Potym ôdkrocz?ł hned, kej Bilbo k?ńcz?ł druge ciasto i broł myśleć, iże moc dobrze uciykoł ôd przig?d.

Na drugi dziyń mało niy zap?mnioł ô Gandalfie. Niy pamiyntoł nic za dobrze, chyba że to zapisoł na swojij Tabuli Tref?w takim sp?sobym: Gandalf Harbata Strzoda. Wczorej b?ł za fest zestarany, żeby coś takigo zrobić.

Zar?z przed swaczyn?m ôzwoł sie potynżny klang ze zw?nka przi przodnich dźwiyrzach i wtyncz?s sie sp?mnioł! Pognoł postawić zb?nek i wyci?ng ekstra sz?lk? i spodek, jedno abo dwa ciasta i polecioł do dźwiyrzi.

- Wyb?cz, żeś musioł czekać! - chcioł pedzieć, jak ôb?cz?ł, iże to nic niy b?ł Gandalf. To b?ł cwerg ze modr?m brod?m wraż?n?m do złotego p?ska i fest jasnymi ôczami pod ciymnoziel?n?m kapuc?m. Jak ino dźwiyrze sie ôtwarły, to ôn sie wcis do postrzodka, choby b?ł ôczekowany.

Powiesi?ł mantel z kapuc?m na nojbliższym h?ku i pedzioł ze niskim ukł?nym:

- Dwalin do usug!

- Bilbo Bojtel?k do waszych! - prawi?ł hobit, za fest udziwi?ny, żeby stawiać jakeś pytania. Jak potym cisza sie zrobiyła ciynżko do ściyrpiyni?, to przidoł: - Prawie żech mioł swaczyć; p?dźcie poswaczcie zy mn?m. - Możno trocha sztajfnie, ale chcioł być miyły. A co wy byście zrobiyli, keby niyprosz?ny cwerg prziszoł i powiesi?ł swoje rzeczy we waszym antryju bez słowa tuplikowani??

Niy siedzieli przi stole dugo, po pr?wdzie ledwo si?ngli po trzeci k?ncek ciasta, jak ôzwoł sie nastympny, jeszcze głośniyjszy klang ôd zw?nka.

- Wyb?czcie! - pedzioł hobit i poszoł do dźwiyrzi.

- T?ż nareście żeś dotar! - to mioł tyn r?z pedzieć do Gandalfa. Ale to niy b?ł Gandalf. Zamiast niego na progu stoł cwerg ze bioł?m brod?m i szkarłatn?m kapuc?m, co fest staro wygl?ndoł. Ôn tyż wskocz?ł do postrzodka, jak ino dźwiyrze sie ôtwarły, choćby b?ł zaprosz?ny.

- Widz?, że sie już zbiyraj?m - prawi?ł, jak ôb?cz?ł wisieć ziel?n? kapuc? ôd Dwalina. Powiesi?ł swoj? czerw?n? kole nij i rzek:

- Balin do usug! - ze rynk?m na piersi.

- Dziynkuj? - pedzioł Bilbo ze udziwiyniym. Niy to sie winno ôdpowiedzieć, ale ôni wzi?nli przichodzić i fest go zestarali. R?d mioł gości, ale woloł ich znać, podwiela prziszli, i s?m ich zaprosić. Tr?piyła go ôkropiczn? myśl, że ciasto sie może sk?ńczyć, a wtyncz?s ôn - gospod?rz, znoł sw?j dinst i trzimoł sie go, jak źle by mu z tym niy było - musioł by niy jeś.

- P?dźcie do postrzodka i napijcie sie harbaty! - poradzi?ł pedzieć po zrobiyniu głymbokigo dychu.

- Kapka piwa by mi barzij ôdpowiadała, jeźli do w?s to niy ma r?żnica, m?j dobry pan?czku - prawi?ł Balin ze bioł?m brod?m. - Ale niy m?m nic przeciw ciastu. Kminkowymu, jeźli m?cie.

- Siył?! - usłyszoł Bilbo siebie ôdpowiadać ku swojymu zdziwiyniu i ôb?cz?ł sie tyż ôddyrdować do pywnice, żeby napołnić piwym pintow? kuf?, a potym do szpajzykamery, żeby prziniyś dwa piykne, ôkr?ngłe kminkowe ciasta, co je upiyk we to popołednie, żeby mieć co przigryź po wieczerzi.

Jak wr?ci?ł, to Balin i Dwalin ôzprawiali przi stole choćby starzi kamraci? (po pr?wdzie ôni byli braci?). Bilbo ciepn?ł przed nich piwo i ciasto, kej głośno zazw?ni?ł zw?nek, a za chwil? zaś.

- Na zicher ter?z to Gandalf - p?myśloł, jak gnoł bez siyń. Ale to niy b?ł ôn. To były dwa nastympne cwergi, ôba ze modrymi kapucami, strzybrnymi p?skami i ż?łtymi brodami. A kożdy ś nich mioł tasi? ze n?rzyńdziami i ryl. Do postrzodka skoczyli, jak ino dźwiyrze sie wzi?nły ôtwiyrać. Bilba to ledwo udziwiyło.

- Co do w?s mog? zrobić, moje cwergi? - pedzioł.

- Kili do usug! - prawi?ł jedyn. - I Fili! - przidoł drugi. I ôba ôdci?ngli swoje modre kapuce i sie pokł?niyli.

- Do waszych i waszyj familije! - ôdpowiedzioł Bilbo, bo tyn r?z niy zap?mnioł ô manierach.

- Dwalin i Balin już sam s?m, widz? - pedzioł Kili. - P?dź przist?mpiymy do ciźby!

"Ciźby!", p?myśloł p?n Bojtel?k, "Niy podob? mi sie to słowo. Napr?wd? musz? na minut? siedn?ńć, rozw?żyć sie i napić", zrobi?ł ino łyk we ece, jak sztyry cwergi siedziały przi stole i ôzprawiały ô grubach i złocie i problymach ze goblinami i rabiyrstwach ôd drach?w i siyle inkszych rzeczy, co ich niy rozumioł i niy chcioł, bo miały za przigodowy klang, kej din-d?n-a-lin-dan, jego zw?nek zaś zazw?ni?ł, choćby jaki niygrzeczny hobici syneczek pr?bowoł urwać grif.

- Ftoś je przi dźwiyrzach - pedzioł ze mrugniyńciym.

- Nawet sztyrech, z tego co słysz? - prawi?ł Fili. - Ôkr?m tego widzieli my ich iś za nami z daleka.

Biydny mały hobit si?d we siyni, skr?ł gymb? we dł?niach i sie zastan?wioł, co sie stało i co sie stanie i jeźli ôni wszyscy ôstan?m na wieczerz?. Wtyncz?s zw?nek zaś zazw?ni?ł głośnij niż dot?nd i musioł bieżać do dźwiyrzi. Niy było to ale sztyrech, ino piyńciu. Nastympny cwerg prziszoł, jak ôn rozmyśloł we siyni. Ledwo przekryńci?ł gałk?, jak ôni już wszyscy byli we postrzodku, kł?niali sie i padali "do usug" jedyn za drugim. Dori, Nori, Ori, Oin i Gloin to były jejich miana i zar?z dwie purpurowe kapuce, siw? kapuca, br?n?tn? kapuca i bioł? kapuca wisiały na h?kach, a ôni ôdmaszyrowali ze rynkami wraż?nymi do swojich złotych i strzybrnych p?sk?w, żeby przist?mpić do restu. To już hned była ciźba. Niykerzi prosiyli ô ale, inksi ô portera, jedyn ô kaw?, a wszyscy ô ciasto, t?ż bez jakiś czas hobit mioł połne rynce roboty.

Srogi zb?n kawy prawie stan?ł we k?minku, kminkowe ciasto sie sk?ńczyło, a cwergi zaczynały ze rund?m maślanych żymoł, jak szło usłyszeć głośne klupanie. Niy zw?nek, ino mocne rat-tat na piyknych ziel?nych dźwiyrzach ôd hobita. Ftoś trzaskoł l?sk?m!

Bilbo pognoł bez siyń, fest znerwowany i społym zadumi?ny i zasłabi?ny. To była nojcudaczniyjsz? strzoda, jak? pamiyntoł. Ôtwar dźwiyrze ze szarpniyńciym i wszyscy wpadli do postrzodka, jedyn na drugigo. Wiyncyj cwerg?w, ô sztyrech wiyncyj! A za niymi b?ł Gandalf, co sie spiyroł na l?sce i śmioł. Fest ôbdr?poł te piykne dźwiyrze. A ôkr?m tego star sekretny znak, co go na nich ôstawi?ł wczorej rano.

- Dej poz?r! Dej poz?r! - prawi?ł. - To do ciebie niy pasuje, Bilbo, żeby k?zać kamrat?m czekać na macie, a potym ôtwiyrać dźwiyrze choćby z puk?wki! Przedstawi?m ci Bifura, Bofura, B?mbura, a nojbarzij Thorina!

- Do usug! - pedzieli Bifur, Bofur i B?mbur, jak st?li we raji. Niyskorzij powiesiyli dwie ż?łte kapuce i bladoziel?n?, a tyż modr? ze dugim strzybrnym chw?stym. Ta ôstatni? n?leżała do Thorina, ôgr?mnie ważnego cwerga, po pr?wdzie niy inkszego jak samego Thorina Dymbitarczy, co ani troch? niy b?ł zadowol?ny paś jak placek na Bilbow? mat? ze Bifurym, Bofurym i B?mburym na sobie. Po piyrsze B?mbur b?ł ôgr?mnie ruby i ciynżki. Thorin b?ł napr?wd? moc pyszny i nic niy pedzioł ô gościnie, ale biydny p?n Bojtel?k przepr?szoł go tyla razy, iże mukn?ł "nic niy szkodzi" i przestoł sie chmurzić.

- No t?ż wszyscy my sam s?m! - prawi?ł Gandalf, jak patrzoł na raj? trzin?stu kapuc?w - nojbarzij paradnych ôdpinanych kapuc?w i jego wł?snego huta, co wisiały na h?kach. - Cołkym wesoły tref! M?m nadziej?, że ôstanie coś do jedzyni? i pici? do niyskornych! Co to? Tyj? Niy, dziynkuj?! D? mie możno ździybko czerw?nego wina.

- I d? mie - prawi?ł Thorin.

- I malinowy dżym i ciasto jabkowe - pedzioł Bifur.

- I koł?cz i kyjz? - pedzioł Bofur.

- I krokeciki i szał?t - pedzioł B?mbur.

- I wiyncyj ciasta - i ale'a - i kawy, jak niy m?cie nic przeciw - zawołały inksze cwergi bez dźwiyrze.

- I przismaż p?r? jajec, jak byś b?ł taki miyły! - zawołoł za nim Gandalf, jak hobit ôdchodzi?ł do szpajzykamery. - I prziniyś ino zimne kurz? i kisz?ne ôg?rki!

- Ôn wierz? zn? tak samo dobrze moj? szpajzykamer? jak j?! - p?myśloł p?n Bojtel?k, co sie czuł blank zbam?nc?ny i zaczynoł miarkować, jeźli nojbarzij paskudn? przigoda niy prziszła prosto d? niego do d?m. Za tyn czas, jak już zebroł wszyske flaszki i n?czynia i noże i widołki i szkl?nki i talyrze i łyżki i ône rosły na srogich tabletach, robiyło mu sie fest gorko, b?ł czerw?ny na gymbie i zgorsz?ny.

- Posztrudlowało by i poturbowało te cwergi! - pedzioł głośno. - Czymu sam niy przid?m i niy p?mog?m? - I patrzcie, patrzcie! Ôto we dźwiyrzach ze kuchnie st?li Balin i Dwalin, a Fili i Kili za niymi i podwiela m?g pedzieć n?ż, ôni śmigli ze tabletami i p?r?ma stolikami do paradnyj izby i wszysko świyżo nakryli.

Gandalf siedzioł na k?ńcu stoła ze wszyskimi trzin?st?ma cwergami naôbkoło, a Bilbo siedzioł na stołku kole k?minka, szkuboł biskwit (apetit mu sie blank straci?ł) i pr?bowoł wygl?ndać, choćby to wszysko było do kna normalne i ani troch? to niy była przigoda. Cwergi jadły i jadły, i ôzprawiały i ôzprawiały, a czas mijoł. W k?ńcu p?nkły swoje stołki, a Bilbo rusz?ł do zbiyrani? talyrzy i szkl?nek.

- Chyba ôstaniecie na wieczerz?? - pedzioł nojuprzyjmiyjszym t?nym bez nacisku.

- Toć! - prawi?ł Thorin. - P? nij tyż. Niy załatwiymy wszyskigo, aż niy bydzie niyskoro i potrzebujymy nojprz?d troch? muzyki. Ter?z do skludzani?!

Na to dwan?ście cwerg?w - niy Thorin, ôn b?ł za ważny i ôstoł g?dać ze Gandalfym - skoczyło na nogi i zrobiyło ze wszyskigo wysoke kopki. Zar?z poszli bez czekani? na tablety i balansowali jedn?m rynk?m kolumny talyrzy, kożd? ze flaszk?m na wiyrchu, a hobit l?toł za niymi ze hned piskym:

- Prosz?, dejcie poz?r! - i - Prosz?, niy tr?pcie sie tym! J? poradz?.

Ale cwergi ino wzi?nły śpiywać:

Misk?m w ścian?, to dziepiyro

Je uciecha! Sz?lk?m w zol!

P?n Bojtel?k m? to niyr?d -

Flaszki trzaskej, fr?py p?l!

Targej tisztuch, w fecie maraś

I winym po dźwiyrzach lyj!

Zababrz mlykym kożd? szpar?,

A kości pod ł?żko skryj!

W g?rnek suj szkorupy małe,

Ciynżk?m lag?m krusz na proch,

A co sie ôstanie całe,

Kulej po izbach jak groch!

P?n Bojtel?k m? to niyr?d!

Niych talyrze kożdy zbiyr?!

I toć niy zrobiyły tych wszyskich ôkropicznych rzeczy, a wszysko było migym czyste i ôdłoż?ne bezpiecznie, kej hobit zwyrtoł sie na wszyske str?ny na postrzodku kuchnie i pr?bowoł patrzeć, co robiyli. Potym wr?ciyli i zn?dli Thorina kurzić fajfk? ze nogami na ôsł?nie ôgniska. Puszczoł nojôgr?mniyjsze k?łka ze dymu i kaj by kerymuś niy k?zoł polecieć, ôno tam leciało - do k?mina, abo za zyg?r na gzymsie k?minka, abo pod st?ł, abo naôbkoło deki; ale kaj by niy poleciało, ôno niy uciykło Gandalfowi. Puf! Wysyłoł myńsze k?łko ze swojij gliniannyj fajfki prosto bez kożde ze Thorinowych. Potym k?łko dymu ôd Gandalfa zielyniało i wr?cało, żeby wisieć nad czarodziejow?m gow?m. Mioł już ich cołk? chmur? kole siebie, a we prziciymni?nym świetle wygl?ndało to dziwnie i czarodziejsko. Bilbo stoł bez ruchu i patrzoł - wielbi?ł k?łka z dymu - a potym zaczerwiyni?ł sie na myśl ô tym, jaki dumny b?ł wczorej rano ze k?łek, co je posłoł w luft nad Kopiec.

- No t?ż ter?z troch? muzyki! - pedzioł Thorin. - Wyci?ngcie insztrumynta!

Kili i Fili pognali do swojich tasi?w i wr?ciyli ze małymi skrzipkami. Dori, Nori i Ori wyci?ngli fl?ty kajś ze swojich mantl?w. B?mbur przini?s bymbyn ze siyni. Bifur i Bofur tyż wyszli, a wr?ciyli ze klarnetami, co je ôstawiyli miyndzy l?skami. Dwalin i Balin pedzieli:

- Wyb?czcie, j? ôstawi?ł moj? na laubie!

- T?ż prziniyście moj? tyż! - pedzioł Thorin. Prziszli naz?d ze wiolami srogimi jak ôni sami i ze Thorinow?m harf?m zawiniynt?m we ziel?ny cajg. To była piykn?, złot? harfa, a jak Thorin ś ni?m zacz?n, to muzyka sie zaczła cołk? nar?z, tak n?gle i słodko, że Bilbo zap?mnioł ô wszyskim inkszym i wci?ngły go ciymne landy pod cudzymi miesi?ncami, daleko za Wod?m i moc daleko ôd jego hobicij nory pod Kopcym.

Ćma weszła do izby ze ôkynka, co wychodziyło na bok Kopca. Ôgyń mrugn?ł - b?ł kwieciyń - ôni durch grali, a ciyń Gandalfowyj brody kolyboł sie na ścianie.

Ćma wypołniyła cołk? izb?, ôgyń przig?s, a ciynie sie straciyły, a ôni durch grali. I nar?z jedyn, a potym nastympny wzi?nli śpiywać przi graniu, niskim garłowym śpiywym cwerg?w ze głymbokich plac?w jejich starod?wnych chałp?w. A to je choćby fragmynt jejich śpiywki, jeźli to może być coś jak jejich śpiywka bez jejich muzyki:

F?rt za zi?mb mglistych g?r wysokich,

Coby sie spuścić w loch głymboki

I w starych grotach szukać złota,

Muszymy iś przed rozwidni?kym.

Czar ciepły cwergi z l?t mini?nych,

Kej młot?w brzynk jak źwiynczne zw?ny

Zaloł podziymie tam, kaj drzymie

W ćm?ku niyjedyn strach uśpi?ny.

Dl? kr?l?w, co sprawuj?m piecz?,

Niyjedyn klyjnot w głymbi pieczar

Zrobiyli, a ku tymu skryli

Chyc?ne światło w gryfie miecza.

Misterne, strzybne ketki kryły

Gwi?zd rozkwit, drasze ôgnie żyły

W kn?tlach kor?ny. W dr?t skrync?ny

Sł?ńce z miesi?nczkym wpiynte były.

F?rt za chł?d mglistych g?r wysokich,

Do starych jaskiń, w loch głymboki,

Trza po to, coby sie ô złoto

Up?mnieć, iś przed rozwidni?kym.

Rzezali dl? si? tam kelichy

I złote harfy; w ziymi cichyj,

Kajś w skalnyj cieśni z mock?m pieśni

Pod tr?wy leż?m sztyjc tepichym.

Sosny stynkały choćby woły,

Wiatry jak pogupiałe wioły.

Szoł glut czyrw?ny w wszyske str?ny;

Jak fakle w ôgniu str?my stoły.

Rozbrzmioł w dolinie zw?nu skowyt,

Ludziska ôbr?cali głowy;

A sam już straszy ich gniyw draszy,

Co niy ôszczyndz? ani tr?wy.

Miesi?nczek g?r? strzybłym ôsuł;

Cwergi słyszały kroki losu.

Kaj kery stoł, tam w przepaść gnoł,

I taki k?niec b?ł eposu.

Za groz? mglistych g?r wysokich,

Do ciymnych jaskiń, w loch głymboki,

Muszymy po to, coby złoto

Ôdzyskać, iś przed rozwidni?kym.

Dalsza część w wersji pełnej