? Copyright by Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa 2024
Wszystkie prawa zastrzeżone.
Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.
Autorzy i Wydawnictwo dołożyli wszelkich starań, aby wybór i dawkowanie leków w tym opracowaniu były zgodne z aktualnymi wskazaniami i praktyką kliniczną. Mimo to, ze względu na stan wiedzy, zmiany regulacji prawnych i nieprzerwany napływ nowych wyników badań dotyczących podstawowych i niepożądanych działań leków, Czytelnik musi brać pod uwagę informacje zawarte w ulotce dołączonej do każdego opakowania, aby nie przeoczyć ewentualnych zmian we wskazaniach i dawkowaniu. Dotyczy to także specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy o tym pamiętać, zwłaszcza w przypadku nowych lub rzadko stosowanych substancji.
Recenzenci: prof. dr hab. n. med. Agnieszka Pawlakprof. dr hab. n. med. Anna Tomaszuk-Kazberuk
Wydawca: Inga Markiewicz
Redaktor prowadzący: Anna Klocek
Redaktor merytoryczny: Elżbieta Kossarzecka
Korekta: Agnieszka Janowska
Producent: Adam Krajewski
Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.: Michał Latusek
Projekt okładki i stron tytułowych: Magdalena Kocińska O!Studio
eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2026 r. (Wydanie I)Warszawa 2026
PZWL Wydawnictwo Lekarskie
ISBN 978-83-01-25160-4
DOI: https://doi.org/10.53271/2026.128
Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.
ul. G. Daimlera 2
02-460 Warszawa
pwn.pl
Księgarnia wysyłkowa:
tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88
e-mail: [email protected]
Informacje w sprawie współpracy reklamowej: [email protected]
Redaktor naukowy
Prof. dr hab. n. med. Małgorzata Lelonek ukończyła studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Łodzi z wyróżnieniem. Jest specjalistą chorób wewnętrznych i kardiologii. Uzyskała stopień doktora nauk medycznych Akademii Medycznej w Łodzi oraz Ruhr-Universität Bochum (Niemcy). W 2009 roku Rada Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi nadała Jej stopień doktora habilitowanego nauk medycznych. Tytuł naukowy profesora medycyny otrzymała w 2014 roku. Od 2017 roku kieruje Zakładem Kardiologii Nieinwazyjnej w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi.
W 2011 roku otrzymała prestiżowy tytuł Fellow of the European Society of Cardiology (FESC), a w 2019 roku Fellow of the Heart Failure Association (FHFA).
Jest wszechstronnie wykształconym kardiologiem nieinwazyjnym i cenionym klinicystą. Od wielu lat angażuje się w działania ukierunkowane na niewydolność serca zarówno w ośrodku, w którym pracuje, jak również na poziomie krajowym i europejskim. W latach 2021-2023 była przewodniczącym Asocjacji Niewydolności Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, a w kadencji 2019-2021 członkiem Komitetu Naukowego Heart Failure with Preserved Ejection Fraction Asocjacji Niewydolności Serca Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. W 2021 roku ukończyła studia podyplomowe Postgraduate Course in Heart Failure London, pod patronatem British Cardiovascular Society i British Society for Heart Failure, uzyskując certyfikat "Heart Failure Management".
Opublikowała wiele artykułów w czasopismach polskich i międzynarodowych, jest autorem i współautorem oraz redaktorem podręczników, rozdziałów monografii, stanowisk eksperckich oraz wytycznych. Uzyskała wiele nagród naukowych Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Wykształciła wielu doktorantów, rezydentów w dziedzinie chorób wewnętrznych i kardiologii. Jest współtwórcą Certyfikacji Pielęgniarek i Pielęgniarzy Edukatorów Niewydolności Serca w Polsce oraz w Komitecie Naukowym pierwszej platformy edukacyjnej dla edukatorów niewydolności serca w Polsce. Jest też redaktorką działu "Niewydolność Serca" w czasopiśmie "Folia Cardiologica". W kadencji 2022-2024 jest członkiem Komitetu Naukowego Heart Failure with Preserved Ejection Fraction i Heart Failure with Mildly Reduced Ejection Fraction Asocjacji Niewydolności Serca Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. W latach 2020-2023 była członkiem PAN Komitetu Nauk Klinicznych.
Autorzy
lek. Magdalena Balwierz
I Katedra i Klinika Kardiologii, Wydział Nauk Medycznych w Katowicach, Górnośląskie Centrum Medyczne im. prof. Leszka Gieca w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w KatowicachEuropean Reference Network for Rare and Low Prevalence Complex Diseases of the Heart (ERN GUARD-Heart)
dr n. med. Ewa Dziewięcka
Klinika Chorób Serca i Naczyń, Instytut Kardiologii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. św. Jana Pawła II
prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gajos
Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca, Instytut Kardiologii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. św. Jana Pawła II
prof. dr hab. n. med. Małgorzata Lelonek, FESC, FHFA
Zakład Kardiologii Nieinwazyjnej, Katedra Kardiologii i Chorób Wewnętrznych, Uniwersytet Medyczny w ŁodziUniwersytecki Szpital Kliniczny nr 2 Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
prof. dr hab. n. med. Katarzyna Mizia-Stec
I Katedra i Klinika Kardiologii, Wydział Nauk Medycznych w Katowicach, Górnośląskie Centrum Medyczne im. prof. Leszka Gieca w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w KatowicachEuropean Reference Network for Rare and Low Prevalence Complex Diseases of the Heart (ERN GUARD-Heart)
prof. dr hab. n. med. Jadwiga Nessler
Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca, Instytut Kardiologii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. św. Jana Pawła II
prof. dr hab. n. med. Piotr Rozentryt
Katedra Chorób Przewlekłych i Zagrożeń Cywilizacyjnych, Wydział Zdrowia Publicznego w Bytomiu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii, Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
dr hab. n. med. Paweł Rubiś, prof. UJ
Klinika Chorób Serca i Naczyń, Instytut Kardiologii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. św. Jana Pawła II
dr n. med. Aleksander Siniarski
Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca, Instytut Kardiologii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. św. Jana Pawła II
prof. dr hab. n. med. Ewa Straburzyńska-Migaj
I Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Oddział Kardiologii, Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu
Recenzja Profesor Anny Tomaszuk-Kazberuk
Książka pod redakcją Profesor Małgorzaty Lelonek pt. "Inhibitory SGLT2 - działania wielokierunkowe i plejotropowe" jest wyjątkową publikacją naukową, która w sposób kompleksowy i interdyscyplinarny omawia jedną z najważniejszych innowacji terapeutycznych współczesnej medycyny - zastosowanie inhibitorów kotransportera sodowo-glukozowego typu 2 (SGLT2). To wartościowe źródło wiedzy zarówno dla doświadczonych specjalistów, jak i młodych lekarzy oraz studentów medycyny.
Publikacja wyróżnia się bogatą wartością poznawczą, wynikającą z precyzyjnego i kompleksowego przedstawienia mechanizmów działania oraz zastosowań klinicznych flozyn. Autorzy w jasny sposób wyjaśniają podstawy molekularne i patofizjologiczne działania inhibitorów SGLT2, co stanowi solidne podłoże dla zrozumienia ich unikalnych właściwości terapeutycznych.
W książce przytoczono najnowsze wyniki badań klinicznych, które potwierdzają skuteczność inhibitorów SGLT2 nie tylko w leczeniu cukrzycy typu 2, lecz także w terapii niewydolności serca oraz przewlekłej choroby nerek. Omówiono również dane z dużych badań, takich jak EMPA-REG OUTCOME czy DAPA-HF, które stały się kamieniami milowymi w definiowaniu nowych wskazań dla tej grupy leków. Uwzględniono też perspektywy rozwoju tych wskazań. To sprawia, że monografia jest inspirującą lekturą dla klinicystów zainteresowanych najnowszymi osiągnięciami w medycynie.
Pod względem praktycznym "Inhibitory SGLT2 - działania wielokierunkowe i plejotropowe" są doskonałym przewodnikiem dla lekarzy pracujących z pacjentami z cukrzycą, niewydolnością serca i przewlekłą chorobą nerek. Autorzy zwracają uwagę na wskazania, przeciwwskazania, potencjalne działania niepożądane oraz zasady monitorowania terapii. Omawiają także zagadnienia związane z bezpieczeństwem stosowania inhibitorów SGLT2 u pacjentów z różnymi schorzeniami współistniejącymi.
Książka została napisana w sposób przystępny i zrozumiały, mimo że porusza złożone zagadnienia naukowe i kliniczne. Jasna struktura rozdziałów, liczne tabele, schematy oraz wykresy ułatwiają przyswajanie wiedzy i sprawiają, że publikacja ta doskonale sprawdza się jako materiał dydaktyczny. Może być ona wykorzystywana w procesie kształcenia studentów medycyny, lekarzy w trakcie specjalizacji oraz przez doświadczonych specjalistów poszukujących aktualnych informacji na temat inhibitorów SGLT2.
Dydaktyczna wartość książki wynika również z jej interdyscyplinarnego podejścia. Autorzy, reprezentujący różne dziedziny medycyny, przedstawiają szeroką perspektywę zastosowań inhibitorów SGLT2, uwzględniając zarówno ich korzyści w poszczególnych grupach pacjentów, jak i potencjalne wyzwania terapeutyczne.
Na szczególne uznanie zasługuje fakt, że publikacja została przygotowana przez zespół wybitnych Autorów, wśród których znajdują się specjaliści z zakresu kardiologii, nefrologii oraz diabetologii. Profesor Małgorzata Lelonek, jako redaktor naukowy, zadbała o to, aby każdy rozdział był opracowany przez ekspertów o uznanej renomie.
"Inhibitory SGLT2 - działania wielokierunkowe i plejotropowe" to książka, która z powodzeniem łączy wysoką wartość poznawczą, praktyczną i dydaktyczną. Jest to publikacja, która może stać się świetnym narzędziem w pracy lekarzy różnych specjalizacji, zwłaszcza kardiologów, nefrologów, diabetologów oraz specjalistów chorób wewnętrznych. Uważam, że interdyscyplinarne podejście, precyzyjne przedstawienie zagadnień oraz zaangażowanie wybitnych Autorów przesądzi o dużej popularności tej pozycji wydawniczej.
prof. dr hab. n. med. Anna Tomaszuk-Kazberuk
Wykaz skrótów
ACC - American College of Cardiology
ACEI (angiotensin converting enzyme inhibitor) - inhibitor enzymu konwertującego
ACR (albumin to creatinine ratio) - wskaźnik albumina/kreatynina
AF (atrial fibrillation) - migotanie przedsionków
AHA - American Heart Association
Akt (protein kinase B) - kinaza białkowa B
AMPK (AMP-activated protein kinase) - kinaza białkowa aktywowana przez AMP
ARB (angiotensin receptor blockers) - blokery receptora angiotensyny
ARNI (angiotensin receptor neprilysin inhibitor) - antagonista receptora angiotensynowego i inhibitor neprylizyny
ATP - adenozynotrifosforan
BDNF (brain-derived neurotrophic factor) - czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego
CKM (cardiovascular-kidney-metabolic) - zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny
DEG (differentially expressed genes) - geny o zróżnicowanej ekspresji
DM (diabetes mellitus) - cukrzyca
eGFR (estimated glomerular filtration rate) - szacowany wskaźnik filtracji kłębuszkowej
eNOS (endothelial nitric oxide synthase) - śródbłonkowa syntaza tlenku azotu
ESC (European Society of Cardiology) - Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne
FDA (Food and Drug Administration) - Agencja Żywności i Leków
FFA (free fatty acides) - wolne kwasy tłuszczowe
HbA1c - oznaczenie hemoglobiny glikowanej
HCC (hepatocellular carcinoma) - rak wątrobowokomórkowy
HF (heart failure) - niewydolność serca
HFmrEF (heart failure with mildly reduced ejection fraction) - niewydolność serca z łagodnie obniżoną frakcją wyrzutową
HFpEF (heart failure with preserved ejection fraction) - niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową
HFrEF (heart failure with reduced ejection fraction) - niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową
HFSA - Heart Failure Society of America
HIF (hypoxia-inducible factor) - czynnik indukowany hipoksją
JNK (c-Jun N-terminal kinases) - kinaza N-terminalna c-Jun
LVEF (left ventricle ejection fraction) - frakcja wyrzutowa lewej komory
MAPK (mitogen-activated protein kinases) - kinaza białkowa aktywowana mitogenami
MCP-1 (monocyte chemoattractant protein-1) - białko chemotaktyczne monocytów 1
MMP8 (matrix metalloproteinase-8) - metaloproteinaza macierzy 8
MR (magnetic resonance) - rezonans magnetyczny
MRA (mineralocorticoid receptor antagonists) - antagoniści receptora mineralokortykoidowego
mTOR (mammalian target of rapamycin) - ssaczy cel rapamycyny
NCX (Na+/Ca2+ exchanger) - wymiennik sodowo-wapniowy
NF-?B (nuclear factor kappa-light-chain-enhancer of activated B cells) - czynnik jądrowy kappa B
NLRP3 (NOD-like receptor family, pyrin domain containing 3) - inflamasom NLRP3
NO - tlenek azotu
PAAD (peripheral arterial and aortic diseases) - choroba tętnic obwodowych i aorty
PAI-1 (plasma activator inhibitor 1) - inhibitor osoczowy aktywatora plazminogenu
PChN - przewlekła choroba nerek
PKC (protein kinase C) - kinaza białkowa C
PKG1? (cGMP-dependent protein kinase 1?) - aktywność kinazy białkowej G1?
PPAR-? - proliferatory peroksysomów ?
PUFA (polyunsaturated fatty acids) - wielonienasycone kwasy tłuszczowe
RAAS (renin-angiotensin-aldosterone system) - układ renina-angiotensyna-aldosteron
RAS (renin-angiotensin system) - układ renina-angiotensyna
RCT (randomized controlled trail) - randomizowane badania kliniczne
ROS (reactive oxygen species) - wolne rodniki tlenowe
SAT (subcutaneous adipose tissue) - podskórny tłuszcz brzuszny
SCaEs (spontaneous Ca2+- release events) - spontaniczne epizody uwalniania Ca2+
SGLT2 (sodium-glucose co-transporter 2) - kotransporter sodowo-glukozowy typu 2
TK - tomografia komputerowa
TKI (tyrosine-kinase inhibitor) - inhibitory kinazy tyrozynowej
TNF-? (tumor necrosis factor ?) - czynnik martwicy nowotworów
VA (ventricular arrhythmias) - arytmie komorowe
VAT (visceral adipose tissue) - trzewny tłuszcz brzuszny
VCAM-1 (vascular cell adhesion molecule 1) - cząsteczka adhezyjna komórek naczyniowych 1