Rozdział 1
Światło reflektorów
Śnieg padał gęsto, jakby chciał przykryć wszystkie grzechy miasta. Poznań tonął w bieli, a w powietrzu unosił się zapach mrozu i pierników wypiekanych niemal w każdym z mieszkań. Z głośników przed Szkołą Podstawową nr 12 dobiegały dźwięki kolęd intonowanych przez fałszywe, dziecięce głosy. Śpiew mieszał się z trzaskiem głośnika, który pamiętał czasy minionej dekady. W sali gimnastycznej panowały ciepło i zgiełk. Na scenie oświetlonej reflektorami małe aniołki i pastuszkowie odgrywali swoje role z przejęciem, jakie potrafią mieć tylko dzieci zafascynowane magicznym, świątecznym czasem. Publiczność, którą stanowili licznie zebrani rodzice, dziadkowie, nauczyciele - śmiała się, wzruszała, biła brawo po każdej piosence.
Na końcu trzeciego rzędu siedział Adam Stolarski. Kurtkę w niektórych miejscach miał wytartą, przybrudzoną dziecięcym jedzeniem. Patrzył na scenę, wyczekując pojawienia się syna. Broda przyprószona siwizną dodawała mu uroku. W połączeniu z okularami w brązowej oprawie wyglądał niczym profesor akademicki. Obok niego Zuzanna, jego druga żona, poprawiała szalik na szyi. Nieustannie zerkała na zegarek. Gdy Oliwier, ich ośmioletni syn, choć nie biologiczny dla niej, wyszedł na scenę w białym kostiumie anioła, Adam uśmiechnął się po raz pierwszy tego wieczoru.
- Patrz, Zuzia. Nasz Oliwier - szepnął.
- Twój Oliwier - odpowiedziała cicho, niemal niedosłyszalnie. - Chyba zapomniałeś.
Światło reflektorów odbijało się w jej oczach, ale nie było w nich ciepła. Minę miała zaciętą, usta zacisnęła w wąską kreskę. Mężczyzna nie zareagował na słowa żony.
- Jestem z niego taki dumny.
- Nie wątpię - rzuciła sarkastycznie.
- Tak bardzo przypomina matkę - westchnął. - Szkoda, że nie może tego widzieć.
Kobieta zacisnęła dłonie. Nie znosiła, gdy Adam wspominał o byłej żonie.
- Daruj sobie - szepnęła głosem przepełnionym wściekłością. - Wiecznie tylko o niej mówisz. Zapomniałeś już, jak wiele krzywd wam wyrządziła?
- To matka mojego dziecka i tego nie zmienię. Możesz chociaż raz udawać, że jesteś zadowolona? Oliwier nie potrzebuje więcej zmartwień. Schowaj dumę do kieszeni i pokaż, że jesteś szczęśliwa.
- A ty możesz w końcu zobaczyć, że ja też jestem w tym związku? - odparła zdenerwowana.
Mężczyzna nie odpowiedział. Szkolne przedstawienie nie było dla niego miejscem, w którym chciał się wdawać w utarczki słowne.
Dzieci śpiewały "Lulajże Jezuniu", kiedy drzwi sali się uchyliły, a do środka wsunęła się kobieta w zbyt cienkim płaszczu i butach zupełnie niepasujących do pogody na zewnątrz. Blond włosy miała rozczochrane, zmęczone spojrzenie i torbę przewieszoną przez ramię. Woźna chciała ją zatrzymać, ale kobieta pokręciła głową.
- Tylko na chwilę. Chcę zobaczyć syna.
To była Iwona Brzozowska. Matka Oliwiera. Nikt jej nie poznał albo zebrani udawali, że nie kojarzą kobiety. Stanęła z tyłu sali. Patrzyła na chłopca z anielskimi skrzydłami zrobionymi z waty. Łzy płynęły po jej policzkach. Powtarzała bezgłośnie kolejne wersy kolęd, patrzyła wyłącznie na dziecko, którego nie widziała od wielu miesięcy.
Kiedy przedstawienie dobiegło końca, rozległy się oklaski. Reflektory zgasły, a w sali zaległ półmrok. Dzieci zbiegły ze sceny, rodzice ruszyli w stronę garderoby, gwar i śmiech wypełniły korytarze. Nikt nie zauważył, kiedy Oliwier zniknął.
- Widziałaś mojego syna? - Adam zwrócił się do żony. - Zuzanna pokręciła przecząco głową. - Idź sprawdzić we wschodnim skrzydle - polecił. - Zwróć uwagę na łazienki i sale lekcyjne.
- Pewnie poszedł szukać jakiejś zabawki. To dziecko nigdy nie może usiedzieć na miejscu.
Stolarski skwitował milczeniem słowa Zuzanny. Pozostali rodzice zaangażowali się w odnalezienie Oliwiera. Mężczyzna zupełnie stracił poczucie czasu. Dziecka nie było w szkole. Po bezskutecznym poszukiwaniu syna przerażony Adam zadzwonił na policję. Nim przyjechał patrol, na zewnątrz rozległ się krzyk jednej z matek.
Zimny wiatr zdążył już szarpać ubraniami zgromadzonych gapiów. Na śniegu, w świetle lamp radiowozu leżało ciało chłopca. Kostium anioła przysypał puch, białe pióra z jego skrzydeł fruwały po placu.
Komisarz Lara Barska stała nad zwłokami z rękami w kieszeniach płaszcza. Oczy miała przekrwione, w oddechu policjantki czuć było resztki alkoholu, który miał jej pomóc zasnąć. Tak się jednak nie stało. Nie spała od trzydziestu godzin.
- Osiem lat - mruknął technik. - Kto mógł coś takiego zrobić? Jaką bestią trzeba być, żeby zabić niewinne dziecko?
Lara nie odpowiedziała. Patrzyła na chłopca i widziała twarz swojej córki. Minęły długie miesiące, odkąd ktoś odebrał jej dziecko w podobny sposób. Od tamtej pory żyła między kieliszkiem a służbą, między obowiązkiem a pustką. Wytrzymała bez alkoholu dokładnie piętnaście dni. Wyprostowała się, zapięła płaszcz pod szyję.
- Zabezpieczcie teren. Nikt nie wchodzi bez mojej zgody. - Głos miała zimny, stanowczy.
- Pani komisarz... - technik się zawahał. - Dziecko miało przy sobie medalion. Z inicjałami O.S.
Lara spojrzała na przedmiot w foliowym woreczku. Mały złoty medalik w kształcie serca. Odwróciła się w stronę szkoły. W salach lekcyjnych wciąż paliły się świąteczne lampki. Wszystko wyglądało tak niewinnie. Normalnie. Śnieg zaczynał już jednak przyjmować kolor krwi. W jego miękkim, białym szumie dźwięki miasta brzmiały jak zza szyby akwarium. Lekko przytłumione, odległe, nierzeczywiste. Śnieżny puch osadzał się na koronach drzew, a Poznań wyglądał niczym wyjęty z pocztówki.
Teren przed szkołą został odgrodzony. Policyjne taśmy falowały na wietrze, a światła radiowozów odbijały się w szybach pobliskich bloków, tańczyły w ciemności jak złe duchy. Barska stała chwilę w milczeniu. Patrzyła, jak ratownicy pakują drobne ciało chłopca do czarnego worka. Wzdrygnęła się. Zawsze ten sam ruch zamka błyskawicznego. Zawsze to samo ciche "klik". Nie potrafiła się do tego przyzwyczaić, choć próbowała.
- Dobrze cię widzieć. - Inspektor Grzegorz Lipski stanął obok profilerki. - Żałuję, że w takich okolicznościach.
Skinęła głową na powitanie. Policjant patrzył na nią zmartwionym wzrokiem. Nie była pewna, czy to dlatego, że nie widzieli się od ponad miesiąca, czy też wyczuł od niej zapach alkoholu.
- Wyglądasz jakoś inaczej - rzuciła. - Zmieniłeś się od czasu naszego ostatniego spotkania.
Lipski sięgnął do kieszeni kurtki. Wyjął papierosa, z którym nigdy się nie rozstawał. Chwilę trwało, nim zapaliczka zadziałała. Żar rozświetlił mrok, a Grzegorz zaciągnął się łapczywie.
- Żona namówiła mnie na przejście na dietę. To zdrowe jedzenie mnie wykończy.
Wydmuchał dym w przestrzeń między nimi. Lara nagle zapragnęła zrobić to samo.
- Pisałem do ciebie. Nie odpowiedziałaś.
- Zbyt wiele się działo. Niedługo termin rozprawy - wyrzuciła z siebie. - Nigdy nie przypuszczałam, że będę się rozwodzić. Małżeństwo zawsze było dla mnie czymś świętym. Nie po to składałam przysięgę, żeby odpuszczać, kiedy zrobi się ciężko. Widać Bogdan miał inne zdanie.
Wyjęła z torebki paczkę gumy do żucia. Włożyła jedną pastylkę do ust. Od miesięcy się z nimi nie rozstawała. Lepiej, żeby ludzie czuli miętę, niż to, co naprawdę zabijało jej spokój.
Zza pleców usłyszeli kroki.
- Komisarz Barska? - głos należał do młodego funkcjonariusza, aspiranta. - W środku są rodzice chłopca. Ojciec i macocha. Obydwoje wyglądają na wstrząśniętych.
- Dzięki. - Lara skinęła głową. - Zorganizuj mi pokój przesłuchań. I kawę. Czarną. - Policjant uniósł brwi w wyrazie zdziwienia. - Nie zadawaj pytań, tylko idź. No już! - krzyknęła, gdy mężczyzna nadal stał w miejscu.
Funkcjonariusz ruszył niechętnie w kierunku szkoły. Wiedziała, że przesadziła i nie powinna nikomu zlecać takich zadań, ale nie miała już siły. Potrzebowała kofeiny, aby przetrwać kolejne godziny czekającego ją chaosu.
- Martwiłem się o ciebie - podjął Grzegorz, gdy szli w kierunku wejścia do szkoły.
Zatrzymali się na chwilę i policjant wyrzucił niedopałek. Otworzył drzwi i przepuścił Barską.
- Niepotrzebnie - zapewniła. - Jak widać, nadal żyję.
Przyspieszyła kroku i weszła do pomieszczenia wskazanego przez jednego z policjantów. Szkolny pokój nauczycielski pachniał kredą i kawą z termosu. Na stole parowała herbata w plastikowym kubku, ale nikt jej nie tknął.
Adam Stolarski siedział zgarbiony, ze splecionymi dłońmi i spojrzeniem wbitym w podłogę. Krzesło obok zajmowała Zuzanna. Twarz miała bladą, jakby ktoś wyssał z niej krew. Jej oczy były suche, zbyt suche jak na kogoś, kto właśnie stracił dziecko.
Lara usiadła naprzeciwko i położyła na stole notatnik. Nie rozstawała się z nim. Wolała odręczne notatki niż te zapisywane elektronicznie. Nie nadążała za postępem technologicznym i wcale jej to nie przeszkadzało. Obok niej usiadł Grzegorz. Miał nieodgadniony wyraz twarzy.
- Proszę powiedzieć, co się działo po przedstawieniu - poleciła. - Kiedy pan widział syna po raz ostatni?
Adam odchrząknął.
- Myślałem, że Oliwier jest z żoną. Zuza powiedziała, że poszła po kurtki.
- Tak było - wtrąciła Stolarska. - Wyszłam do szatni, a potem nigdzie go nie było. Myślałam, że pobiegł do ojca.
Lara notowała, nie patrząc na nich. Jej pismo było równe, mechaniczne.
- Czy chłopiec miał powód, by uciekać? Chować się przed państwem?
- Nie. - Stolarski pokręcił głową. - Był grzeczny, trochę nieśmiały. Nigdy nie odchodził sam. Trzymał się blisko. Bał się obcych.
- Czy wie pan, że pańska była żona, Iwona Brzozowska, uciekła z ośrodka psychiatrycznego dwa dni temu? - zapytała Barska, unosząc wzrok.
W pomieszczeniu zapanowała cisza. Kobieta drgnęła.
- To niemożliwe - wyszeptał Adam. - Przecież była pod stałą opieką. Przez całą dobę.
- Była. Do przedwczoraj. - Barska odchyliła się na krześle. - Niektórzy świadkowie twierdzą, że widzieli kobietę odpowiadającą jej rysopisowi na przedstawieniu. Stała z tyłu sali. Woźna twierdziła, że z nią rozmawiała. Podobno chciała zobaczyć syna.
Adam pobladł.
- Mój Boże - wydusił. - Tylko nie Iwona.
Zuzanna się skrzywiła.
- To musi być ona. W końcu zawsze była niestabilna. Może... - Głos jej zadrżał. - Może nie mogła znieść, że Oliwier już do niej nie wróci?
Profilerka przyjrzała się jej uważnie. Widziała to już wiele razy. Strach, który mieszał się z ulgą. Stolarska mówiła za szybko, jak ktoś, kto zbyt mocno chce przekonać do swoich racji. Nie podobała jej się. Miała w sobie coś, co Larę odpychało. W notatniku postawiła mały znak - krzyżyk w kółku. Jej własny kod: zwróć uwagę.
- Macie państwo coś jeszcze do dodania? - rzucił Lipski. - Każda informacja może być ważna.
Małżonkowie pokręcili przecząco głowami. Barska wstała. Dalsza rozmowa nie miała sensu. Grzegorz podążył jej śladem. Gdy wyszli na korytarz, wyciągnęła rękę w jego stronę.
- Daj mi papierosa - poleciła.
Policjant popatrzył na nią zaskoczony.
- Mówisz poważnie? Nie wiedziałem, że jednak nadal palisz.
- Bo nie palę - odparła krótko. - Napić się nie mogę, ale nikotyna w tej chwili mi wystarczy.
Lipski bez słowa wyjął paczkę i podał ją profilerce. Ujęła jednego w dłoń i wprawnie umieściła między palcami. Wyszli na zewnątrz. Podał jej ogień, a ona wciągnęła łapczywie dym w płuca. Poczuła chwilową ulgę.
Światło jarzeniówek odbijało się w oknach, a za nimi, na boisku, wiatr rozwiewał śnieg nad miejscem zbrodni. Myślała o chłopcu, o jego ojcu i o kobiecie, która uciekła ze szpitala psychiatrycznego, choć w jej głowie obraz mieszał się z innym: z tamtym porankiem sprzed kilkunastu miesięcy, gdy dowiedziała się, że jej córka nie żyje. Zaciągnęła się głęboko. Nie płakała. Już dawno nie potrafiła.
Telefon w kieszeni zawibrował. Spojrzała na ekran: "Bogdan - adwokat". Mąż znowu czegoś chciał. Zignorowała połączenie.
- Chodź ze mną na chwilę. Muszę coś sprawdzić.
Ruszyła na parking za szkołą. Odnalazła samochód Zuzanny. Drzwi były lekko uchylone. W środku znalazła dziecięcy szalik w paski. Część zwisała luźno nad ziemią. Lara spojrzała na niego, a potem na mrok wokół. W śniegu, za tylnym kołem pod warstwą bieli, coś połyskiwało. Schyliła się. Jedna dziecięca rękawiczka. Druga zaginęła. Jak zawsze.
- Dziwne, że w taki mróz zabrali dziecko do szkoły i zostawili część jego ubrań w aucie.
Barska westchnęła. Doskonale pamiętała, jak w pośpiechu zapominała zająć się odpowiednio córką. Rozumiała, że opieka nad dzieckiem czasem potrafiła przerosnąć nawet najbardziej wytrwałego rodzica.
- Trochę tak - przyznała po chwili. - Ale to jeszcze o niczym nie świadczy. Trzeba sprawdzić, czy jest tu jakiś monitoring. A teraz chodź. Nic tu po nas.
Wrócili do szkoły.
- Proszę przygotować zawiadomienie do wszystkich jednostek. Szukamy Iwony Brzozowskiej. Kobieta lat trzydzieści cztery, włosy blond, ubrana w szary płaszcz.
Aspirant skinął głową.
- Myśli pani, że to ona?
Lara zdjęła czapkę. Nagle zrobiło się jej gorąco.
- Myślę, że w tej chwili to najmniej ważne. Ktoś zabił dziecko. A ja się dowiem kto.
DALSZA CZĘŚĆ DOSTĘPNA W WERSJI PEŁNEJ