Jedzenie też potrafi uzależnić - Samuel Kaine, Dora Kaine

Kup ebooka

24.23 zł
20.11 zł (24,23 zł najniższa cena z 30 dni)

-
Proszę czekać

Rozdział 1. Głód czy emocje?

Dlaczego czasami jesz, choć wcale nie burczy Ci w brzuchu?

Wyobraź sobie dwie sytuacje.

W pierwszej wracasz do domu po całym dniu pracy. Od śniadania minęło wiele godzin. Czujesz, że burczy Ci w brzuchu, masz mniej energii i z każdą minutą coraz bardziej myślisz o obiedzie. To naturalny głód fizyczny. Organizm po prostu potrzebuje paliwa.

Druga sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Kilkanaście minut temu zjadłeś sycący posiłek. Nagle pojawia się stresujący telefon, kłótnia z bliską osobą albo po prostu dopada Cię nuda. Otwierasz szafkę i zaczynasz szukać czegoś słodkiego. Nie dlatego, że organizm potrzebuje energii, ale dlatego, że próbujesz poprawić sobie nastrój.

To właśnie jest głód emocjonalny.

Sam w sobie nie oznacza jeszcze uzależnienia. Każdemu zdarza się od czasu do czasu zjeść coś dla przyjemności. Problem zaczyna się wtedy, gdy jedzenie staje się głównym sposobem radzenia sobie z emocjami.

Głód fizyczny i głód emocjonalny - czym się różnią?

Głód fizyczny zazwyczaj pojawia się stopniowo. Organizm daje Ci sygnały, że potrzebuje energii. Możesz odczuwać burczenie w brzuchu, spadek koncentracji, osłabienie albo narastającą ochotę na jedzenie. Często jesteś wtedy gotów zjeść różne potrawy, niekoniecznie jedną konkretną.

Głód emocjonalny bywa inny. Może pojawić się nagle, szczególnie w odpowiedzi na stres, smutek, nudę lub napięcie. Często towarzyszy mu silna ochota na określony produkt. Czekoladę. Chipsy. Lody. Słodką bułkę. W głowie pojawia się myśl: "Muszę to zjeść teraz".

Po zaspokojeniu głodu fizycznego zwykle odczuwasz sytość. Jedzenie pod wpływem emocji również może przynieść ulgę, ale nie zawsze usuwa przyczynę napięcia. Zdarza się, że po chwili ochota na jedzenie wraca, a wraz z nią pojawiają się wyrzuty sumienia lub złość na siebie.

Warto jednak pamiętać, że granica między tymi rodzajami głodu nie zawsze jest wyraźna. Możesz być naprawdę głodny i jednocześnie odczuwać stres. Możesz też mieć ochotę na konkretną potrawę, mimo że Twój organizm rzeczywiście potrzebuje posiłku. Dlatego nie należy traktować tych różnic jak sztywnych zasad. Są raczej wskazówkami, które pomagają lepiej rozumieć własne potrzeby.

Dlaczego tak się dzieje?

Nasz mózg uwielbia szybkie nagrody. Smaczne jedzenie, szczególnie bogate w cukier i tłuszcz, na krótki czas poprawia samopoczucie. Organizm zapamiętuje ten mechanizm.

Jeżeli za każdym razem, gdy jesteś zestresowany, sięgasz po coś słodkiego, mózg zaczyna tworzyć prosty schemat:

Stres ? jedzenie ? chwilowa ulga.

Im częściej powtarzasz ten schemat, tym silniejszy staje się nawyk. Po pewnym czasie możesz automatycznie sięgać po jedzenie, nawet nie zastanawiając się, czy naprawdę jesteś głodny.

To dobra wiadomość: skoro ten nawyk został wyuczony, można go również stopniowo zmienić. I właśnie tym zajmiemy się w kolejnych rozdziałach tej książki.

Jak rozpoznać, z jakim głodem masz do czynienia?

Zanim otworzysz lodówkę albo sięgniesz po przekąskę, zatrzymaj się na chwilę i zadaj sobie jedno proste pytanie:

"Czy naprawdę jestem głodny, czy próbuję zagłuszyć jakieś uczucie?"

To może wydawać się banalne, ale właśnie ta krótka chwila refleksji potrafi przerwać automatyczny nawyk.

Pomyśl o swoim organizmie jak o samochodzie. Gdy kończy się paliwo, trzeba zatankować. To normalne. Nikt nie wlewa jednak paliwa do pełnego baku tylko dlatego, że miał ciężki dzień. Z jedzeniem często robimy właśnie coś podobnego - "tankujemy", mimo że organizm wcale tego nie potrzebuje.

Spróbuj zwrócić uwagę na kilka sygnałów.

Głód fizyczny:

- narasta stopniowo,

- od ostatniego posiłku minęło już trochę czasu,

- zjadłbyś różne potrawy, nie tylko jedną konkretną,

- po posiłku czujesz sytość i przestajesz myśleć o jedzeniu.

Głód emocjonalny:

- pojawia się nagle,

- często dotyczy konkretnego produktu, najczęściej słodkiego lub słonego,

- jest związany ze stresem, nudą, samotnością albo zmęczeniem,

- nawet po jedzeniu możesz mieć ochotę na więcej,

- często pojawia się poczucie winy.

Nie musisz być idealny. Czasami każdy z nas je dla przyjemności i nie ma w tym nic złego. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy jedzenie staje się jedynym sposobem radzenia sobie z emocjami.

Małe ćwiczenie

Przez najbliższe kilka dni, zanim coś zjesz między posiłkami, zatrzymaj się na pół minuty i odpowiedz sobie na trzy pytania:

- Jak bardzo jestem głodny w skali od 1 do 10?

- Jaką emocję odczuwam w tej chwili?

- Czy gdyby przede mną leżało zwykłe jabłko lub kanapka, też miałbym ochotę zjeść?

Jeżeli odpowiedź na trzecie pytanie brzmi "nie", zastanów się, skąd bierze się Twoja ochota na konkretny produkt. Być może próbujesz poprawić sobie nastrój, odreagować stres albo po prostu szukasz chwili przyjemności.

Pamiętaj jednak, że brak ochoty na jabłko czy kanapkę nie oznacza automatycznie, że nie jesteś głodny. Nasze preferencje smakowe, przyzwyczajenia i aktualny apetyt również wpływają na wybór jedzenia.

Dlatego potraktuj to pytanie jako zaproszenie do refleksji, a nie test, który daje jednoznaczną odpowiedź. Najważniejsze jest nauczenie się rozpoznawania sygnałów płynących z własnego organizmu.

Nie walcz z głodem - naucz się go słuchać

Wiele osób próbuje zmienić swoje nawyki żywieniowe za pomocą surowych postanowień.

"Od poniedziałku zero słodyczy."

"Nie będę już podjadać."

"Tym razem wytrzymam."

Takie podejście może przynosić krótkotrwałe efekty, ale często prowadzi do niepotrzebnej presji. Gdy pojawia się trudniejszy dzień, zmęczenie albo stres, nawet niewielkie odstępstwo od postanowień bywa odbierane jako porażka.

Tymczasem zmiana relacji z jedzeniem nie powinna opierać się wyłącznie na zakazach i ciągłym sprawdzaniu własnej silnej woli.

Znacznie bardziej pomocne może być zrozumienie tego, co kieruje naszym zachowaniem.

Dlatego zamiast walczyć ze sobą, warto nauczyć się obserwować własne potrzeby.

Zamiast mówić sobie:

"Nie wolno mi tego zjeść."

Spróbuj zapytać:

"Dlaczego właśnie teraz mam na to tak ogromną ochotę?"

Być może jesteś zmęczony.

Może od rana nic nie jadłeś.

Może miałeś trudną rozmowę.

A może po prostu od kilku godzin się nudzisz.

Jedzenie jest tylko odpowiedzią. Prawdziwą przyczyną często są emocje, których nawet nie zauważamy.

Im lepiej poznasz swoje reakcje, tym łatwiej będzie Ci znaleźć inne sposoby radzenia sobie z napięciem.

Pamiętaj też o jednej ważnej rzeczy.

Nie istnieją "grzeczni" i "niegrzeczni" ludzie, jeśli chodzi o jedzenie. Nie jesteś słaby dlatego, że czasem sięgasz po coś słodkiego. Jedzenie jest naturalnym źródłem przyjemności i nie ma powodu, by całkowicie z tej przyjemności rezygnować.

Najważniejsze jest zrozumienie, dlaczego w określonych sytuacjach sięgasz po jedzenie i czy rzeczywiście odpowiada ono na Twoje potrzeby.

Nie musisz zmieniać wszystkiego od razu. Nie musisz również podejmować idealnych decyzji przy każdym posiłku. Wystarczy, że zaczniesz lepiej rozpoznawać sygnały swojego organizmu i zauważać emocje, które wpływają na Twoje wybory.