Kot ogrodnika - Thomas Schlesser

Kup ebooka

54.90 zł
42.82 zł (42,27 zł najniższa cena z 30 dni)

-
Proszę czekać

Spis treści

Karta redakcyjna Dedykacja Część pierwsza. Odgłos burz Krwawić Witać Śnić Szlochać Opieczętować Dzwonić Zawiesić Uwodzić Skrywać Część druga. Fantastyczny przyjaciel Siać Uśmiechać się Czuwać Ulżyć Zjednać Wzlecieć Rozdzielać Uratować Sugerować Rzeźbić Czuć Upajać Wyłonić się Część trzecia. Wiosna szaleńców Wybuchnąć Przeżyć Życzyć Cierpieć Uprościć Polec Inwersja Wiedzieć Poświęcić Źródła cytatów

Punkty orientacyjne

Spis treści Okładka Strona tytułowa Początek tekstu

1

Krwawić

Ciepły kotek drzemał w mocarnej dłoni Louisa, silnego, milkliwego ogrodnika, pod którego ciężarem skrzypiało wyplatane krzesło. Mężczyzna siedział na piętrze skromnego domu z kamienia. Zaniepokojona mina zdradzała, że coś go trapi. Kciukiem gładził wgłębienie pod bródką zwierzaka, niewielkie miejsce, któremu poświęcał całą uwagę.

Louis otoczył pieczą ten niewinny kłębek futerka. Czy kociak o czymś śnił? Jakie sny może mieć istota tak niedawno przybyła na świat? Zastanawiając się nad tym, ogrodnik obserwował przez okno stuletnie drzewa targane wiatrem. Nawałnica się wzmagała, wicher tworzył wiry powietrza i łamał gałęzie oliwek. Jednak kot, nie zwracając uwagi na przejmujący huk, pomrukiwał cicho. Na zewnątrz rozbrzmiewała anarchiczna kakofonia burzy, w pokoju zaś regularne, kojące mruczenie zwierzątka...

Skąd Louis wiedział, że częstotliwość kociego mruczenia oscyluje między dwudziestoma sześcioma a czterdziestoma czterema hercami? Już nie pamiętał. Niewykluczone, że sam to wymyślił. Ale jednego był pewny, wcale nie jest to tak jednoznaczny objaw, jak się wydaje. Gdy ciało kota wibruje, niemal chorobliwie, nie musi to oznaczać radości, może też wskazywać na walkę. Przytłumiony pomruk leczy rany, oczyszcza krew, łagodzi ból, pomaga goić się kościom i tkankom. Louis głaskał szaro-białe futerko. Mógłby robić to całą wieczność.

Niebem targały teraz konwulsje, południowy krajobraz znalazł się na łasce furii niebios. Pinie uginały się i chyliły pod naporem wichury. Być może czekała je zagłada. Przy każdej złamanej gałęzi zdawały się lękliwie skarżyć, że zaraz nawałnica je powali. Upojony własną gwałtownością wiatr jeszcze się wzmógł. Cała okolica w skrytości wznosiła modły, by skończył się ten obłąkańczy szał powietrza i zacinającego deszczu. Nie był to ani atak mistralu, ani znana gwałtowność burz z piorunami, tak częstych na wybrzeżu Morza Śródziemnego, lecz jakaś obca, niemal nadnaturalna siła, która tego wieczoru trzaskała okiennicami i budziła przerażenie dzieci.

Louis z niepokojem obserwował spustoszenie, które huragan szerzył na łąkach i polach. W sąsiednim domostwie zauważył wyrwę w murze wzniesionym z kamieni bez zaprawy. Huk burzy mieszał się z towarzyszącym ogrodnikowi od rana wzburzeniem. Jakby szalejące żywioły ucieleśniały odczuwane przez niego gniew i żal.

Tę wściekłość wzbudziła w nim tragiczna wiadomość. Czas kociaka był policzony - tak mu powiedziano - i nic nie można na to poradzić. Nieco ponad tydzień temu mężczyzna zauważył, że jego przyjaciel chłepcze mleko z mniejszym apetytem. Zwierzak tracił zainteresowanie jedzeniem, gdy tylko zanurzył pyszczek w misce. Louis poszedł więc z nim do młodej pani weterynarz, która po studiach otworzyła gabinet w sąsiednim miasteczku. Lekarka, wykonawszy serię badań, przekazała mu fatalne wieści. Pod miękkim futerkiem, na wysokości przełyku, powstał złośliwy guz. Nieoperowalny. Kobieta zasugerowała coś nie do pojęcia: rozważyć eutanazję, żeby oszczędzić zwierzęciu cierpień.

Louis nic nie odpowiedział. O nic nie zapytał ani się nie pożegnał. Wziął tylko kotka, przytulił i instynktownie skierował kciuk w miejsce, gdzie potajemnie kiełkowało zło, jakby miał nadzieję powstrzymać rosnący nowotwór. Przybity wrócił do domu. Wtedy zerwał się wiatr. Początkowo tylko pojedyncze powiewy i wiry, które z upływem czasu zmieniły się w trąby powietrzne. Gęste, nieruchome chmury przysłaniały niebo, gotowe nieustannie ciskać tornada.

*

Louis zaliczał się do ludzi wrażliwych. A nawet, według słownictwa psychologicznego, które ostatnio weszło do języka ogólnego - "wysoko wrażliwych". Ta nieodzowna cecha jego osobowości zaskakiwała przy imponującej posturze, na pierwszy rzut oka nadającej mu wyraz niepokonanej siły. Ale dobroć sprawiała, że serce miał czułe i kruche jak porcelana. Czy człowiek rodzi się "wysoce wrażliwy"? Czy też staje się nim pod wpływem wydarzeń, zwłaszcza tych z dzieciństwa? Trudno stwierdzić. Najbliżsi tę wyjątkową dobroduszność dostrzegali u Louisa już od jego najwcześniejszych lat, zwłaszcza w kontakcie ze zwierzętami i roślinami. Był on jedynym synem skromnego pasterza z Prowansji. Szybko zaczął odczuwać nieokreśloną czułość wobec pni drzew i pokrytych sierścią stworzeń - tak wielką, że budziła w nim magnetyczną empatię, wywołującą śmiech i łzy. Kochał oczywiście owce i psy pasterskie. Ale przede wszystkim koty. A dlaczego? Bo w owczarni nikomu nic po kocie, jak mawiano... Były tam wyłącznie dla towarzystwa, co niewiele znaczyło w codziennym trudzie. Ta ich pozorna bezużyteczność najbardziej wzruszała małego Louisa, być może dlatego, że przywodziła mu na myśl własne poczucie znikomości i słabości.

Prowansja ulega pożarom - to jej dramat, jej ognista męka. Louis od dzieciństwa był świadkiem kataklizmów, które go przerażały i przygnębiały. Zwierzęta, uciekając przed płomieniami i dymem, często chroniły się w owczarni. Chłopiec w niewysłowionym bólu, jakiego przysparzał mu widok trawionych ogniem pinii i winorośli, mimo wszystko odnajdował radość w "przyjmowaniu" - wolał tę formę niż "gromadzenie" - i ratowaniu zwierząt, między innymi zaprzyjaźnionych kotów. Wówczas, gdy miał jeszcze zbyt drobne dłonie, by mogły służyć im za schronienie, oferował im swoje buty. Kociaki wpełzały do środka i stare trzewiki służyły im za dom.

Od zawsze uważał, że jego rolą jest pomagać tym, którzy nie potrafią wyrazić słowami swojego cierpienia. Niezwykła umiejętność obserwacji i rzadkie rozumienie ziemi pozwoliły mu stać się doskonałym ogrodnikiem. Dzięki wyjątkowej wrażliwości i intuicji Louis lepiej pojmował otaczający go świat, a pod milczącą powłoką jego umysł kipiał od marzeń i refleksji. Nigdy jednak nie przypuszczał, że pewnego dnia przyjmie kotka, którego życia nie będzie w stanie ocalić. Tym razem ogień płonął w nim, podczas gdy na zewnątrz trwał nieustający kataklizm.

*

Louis sam nie wiedział, kiedy usnął. Z nadejściem świtu otworzył oczy i zamrugał. Zorientował się, że nadal siedzi na krześle. Spędził tak noc, pochylony, zapewniając przytulne schronienie wciąż mruczącemu na jego kolanach kotkowi... Mężczyzna się uniósł. Wtedy kociak też się obudził i delikatnie dotknął pyszczkiem dłoni swojego pana. Dzień dobry - pomyślał Louis, nie wypowiadając ani słowa.

Przyjaciele wreszcie się rozdzielili. Człowiek wstał, a kot zeskoczył na podłogę. Podeszli do okna skąpanego aroganckim słońcem. Ich sylwetki na tle światła, widziane z tyłu, ostro kontrastowały. Z lewej strony olbrzym o byczym karku i szerokich barkach, z których wyrastały potężne ramiona, a pomiędzy nimi ogromna klatka piersiowa, poniżej solidne biodra i masywne nogi jakby odlane z cementu. Z prawej kręcił się ponad drobnym, puchatym grzbietem maleńki sterczący ogonek. Z obu stron główki, zwieńczonej parą lekko zaokrąglonych uszu, wyrastały wąsy. Uszy były tak cienkie, że wyglądały jak wycięte z papieru.

Człowiek i kot słuchali dobiegających z zewnątrz okrzyków. Męski głos wymawiający słowa ze słowiańskim akcentem mieszał się z kobiecym w uporczywie powtarzanych: "O la, la!", "Wierzyć się nie chce!", "Mój Boże, Boże jedyny!". Pod tą stonowaną formą skrywali chęć użycia bardziej dosadnych przekleństw. Louis w końcu dostrzegł skarżących się nieszczęśników. Byli to sąsiedzi, którzy niedawno zainwestowali w duży dom po drugiej stronie ulicy. Teraz szacowali straty w posiadłości zniszczonej przez nocną nawałnicę. On - osiemdziesięcioletni dziarski mężczyzna z bezradną miną rozbitka - krzątał się wkoło, zbierając rozrzucone gałęzie. Ona, jak się wydawało, młodsza, przysiadła na pniu powalonej pinii. Wskazując palcem zniszczony ulewnym deszczem teren - gdzie wschodzące słońce wysuszyło już błoto - rzuciła teatralnym tonem słowa Federica Garcíi Lorki: "Wstaje słońce. Ogród krwawi żółtym złotem".

Kot miauknął. Louis przykucnął, chwycił go i przytulił. Obraz "krwawiącego ogrodu" uświadomił mu pełnię straszliwego zniszczenia, które miał przed oczami. Natura przypominała rozbitków, którzy pod powiekami nadal widzieli ślady grozy i pył obłędu. Drzewa, biedne drzewa, ucierpiały, ich popękane drewno uwalniało aromaty mieszające się w porannym powietrzu: wybuchy mentolowej woni eukaliptusa, kwaskowej świeżości drzewka cytrynowego, łagodnego, słodkiego zapachu topoli, żywicznej nuty płomienistych cisów... Łąki zapadły się w sobie, trawniki zmieniły w brunatne poletka. Zniszczenia, choć przykre, miały jednak ograniczoną skalę. Proste domostwa wyposażone były jedynie w podwórze i skąpą murawę. Tylko otoczony rozległą posiadłością dom sąsiadów, stojący naprzeciwko chatki Louisa, wyróżniał się wielkością (kiedyś mieściła się tam hodowla jedwabników). Trzysta lat temu należał do rozległych dóbr arystokratycznej rodziny prowansalskiej. Obejmowały one mas - okazały dom główny i przybudówki, takie jak lokum Louisa. Posiadłość została do cna złupiona w czasie rewolucji, a po parcelacji zmieniła się w osadę. Nic dziwnego, że przysiółek nazwano Osadą Mas.

*

Osiemdziesięcioletni mężczyzna, zmierzając w sam środek chaosu, huknął:

- O la, la! Tylko nie złam sobie nóżki, szarańczo!

Jego towarzyszka odpowiedziała mu żartobliwie:

- Masz mnie za staruszkę?

Rozległ się ich równoczesny, dźwięczny śmiech.

Szarańcza miała na imię Thalie, a jej rozmówca Nikola. Thalie, blisko sześćdziesięcioletnia, była od niedawna emerytowaną nauczycielką literatury. Nikola, niegdyś architekt znany z bezużytecznych, ale uwodzicielskich fantazji, zmienił zawód i został flecistą, którego jednak nikt nie zapraszał na koncerty ani nie płacił honorariów. Thalie kochała w narzeczonym (po czterdziestu latach wspólnego życia nadal nie byli małżeństwem) jego nieskończoną czułość i "gorączkową intensywność". Nikola oszalał na punkcie Thalie, gdy tylko zobaczył ją na widowni. Jako młoda profesorka w liceum przyprowadziła uczniów do teatru, żeby posłuchali aktora recytującego poezje Roberta Desnosa. Przedstawienie nosiło tytuł Wierszu, nie proszę o jałmużnę/ ja ci ją daję. Ten piękny cytat był fragmentem utworu kończącego się słowami:

"Wierszu, wierszu, o niewiele proszę...

Proszę tylko o drobinę złota, by pozostać szczęśliwym

z tą, którą

Kocham".

Te proste, naiwne niczym dziecięce życzenie, słowa Desnosa wywarły na Nikoli niespodziewane wrażenie. Bo w chwili, kiedy usiadł w ostatnim rzędzie i po raz pierwszy usłyszał wiersz, zwrócił uwagę na Thalie, która, kilka krzeseł dalej, szeptem recytowała wersy razem z aktorem.

Tak bardzo go to zauroczyło, że zadał sobie trud, żeby dowiedzieć się, w jakiej szkole pracuje nauczycielka. Pewnego dnia wszedł do pustej klasy i napisał kredą na tablicy wielkimi literami ten fragment wiersza. Thalie była zaintrygowana, ale starła słowa i nie zawracała sobie głowy tą sprawą. Nazajutrz Nikola znów ukradkiem pojawił się w sali. Tym razem swoim okrągłym pismem wykaligrafował słowa Paula Éluarda do Gali: "Linia twoich oczu obiega moje serce". Thalie zdumiała się jeszcze bardziej. Następnego dnia schowała się, żeby nakryć zalotnika, i ku swemu zdziwieniu dostrzegła w czasie przerwy wysokiego mężczyznę, który napisał na tablicy słoneczne wersy Pabla Nerudy:

"Od bioder twoich aż do stóp

chcę odbyć długą podróż.

Jestem mniejszy niż owad".

Kiedy na niego spojrzała, natychmiast jej się spodobał, rzuciła więc z godnością bogini: "No dobrze, niech pan wybierze się w tę podróż dziś wieczór".

Do Thalie pasowało jej imię, należące do greckiej muzy komedii. Etymolog dodałby, że znaczyło ono "radość", "kwitnienie". Wybrała je dla niej matka. Kobieta, która pewnego pięknego dnia wyjechała na drugi koniec świata, bez słowa wyjaśnienia porzucając córkę, męża, dom. Nigdy nie dostali od niej choćby najkrótszej wiadomości, do chwili, gdy dowiedzieli się, że zginęła nagle w wypadku samochodowym. Ojciec, żeby trochę wypełnić tę nieznośną pustkę, każdego wieczoru przed snem czytał córce wiersze na głos. W ten sposób pokochała poezję i wyrobiła sobie cudowną umiejętność zapamiętywania tekstów. Ojciec mawiał: "Wystarczy przeczytać jeden, tylko jeden, sonet dziennie, aby ten dzień był udany". I ukuł formułkę: "poezja to najpiękniejsze imię, jakie można nadać życiu", a Thalie właściwie nie wiedziała, czy była jego, czy też jakiegoś znanego pisarza. Czasem przywoływała w myślach to zdanie. Nawet często. Zwłaszcza tego dnia po nawałnicy.

Nikola podniósł głos:

- Thalie, już dość! Później zajmiemy się usuwaniem gałęzi! Chodźmy napić się kawy, już najwyższa pora, nic więcej nie zrobimy...

- To idź zagrzać wodę i silnik piły łańcuchowej! Nie po to kupiliśmy taki dom, żeby mieszkać w dżungli.

Zeszła z pnia. Lekko się skrzywiła, a zmarszczki na jej twarzy się pogłębiły. Louis wszystko dokładnie widział z okna. Po rozgoryczonej minie kobiety poznał, że pod udawanym humorem, mającym sprowadzić dramatyzm sytuacji do właściwych rozmiarów, krył się szczery smutek. Kocię w jego dłoniach zamiauczało. Mężczyzna uniósł jego główkę do ust, pocałował zwierzątko i zaniósł je do kuchni, żeby napiło się trochę mleka. Spojrzał na kotka zanurzającego mordkę w misce i wydało mu się, że je z większym apetytem niż wcześniej. Patrząc na umorusany pyszczek, pomyślał, że może jednak trzeba znaleźć dla niego imię.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki