Każdy kto rozpoczyna przygodę z ustawą POŚ, powinien w pierwszej kolejności zaznać się z podstawowymi pojęciami, o których ona wspominna w art. 3. Poniżej omówiono 5 wybranych definicji legalnych z ustawy POŚ.
Podmiot korzystający ze środowiska
W pierwszej kolejności warto wyjaśnić, kim wg ustawy jest podmiot korzystający ze środowiska. Otóż jest to:
1) przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców oraz przedsiębiorca zagraniczny w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego;
2) jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców;
3) osoba fizyczna korzystająca ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.
Nie bez powodu ta definicja legalna znalazła się w POŚ. Łatwo się domyślić, że każdy podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany zapewnić przestrzeganie wymagań ochrony środowiska poprzez wiele określonych działań, tzn.:
- odpowiednią organizację pracy;
- powierzanie funkcji związanych z zapewnieniem ochrony środowiska osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje zawodowe;
- zapoznanie pracowników, których zakres czynności wiąże się z kwestiami ochrony środowiska, z wymaganiami w tym zakresie, gdy nie jest konieczne odpowiednie przygotowanie zawodowe w tym zakresie;
- podejmowanie działań w celu wyeliminowania lub ograniczenia szkód w środowisku wynikających z nieprzestrzegania wymagań ochrony środowiska przez pracowników, a także podejmowania właściwych środków w celu wyeliminowania takich przypadków w przyszłości.
Instalacja
Pojęcie to budzi bardzo wiele kontrowersji i tak naprawdę jego interpretacja zależy od wielu czynników, w tym od urzędnika, który przeprowadza kontrolę.
Zgodnie z ustawą POŚ instalacja to:
a) stacjonarne urządzenie techniczne,
b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,
c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję.
Odnośnie do wpływu instalacji na środowisko ustawa nakłada na przedsiębiorcę następujące wymagania:
1) eksploatacja instalacji lub urządzenia nie powinna powodować przekroczenia standardów emisyjnych;
2) oddziaływanie instalacji lub urządzenia nie powinno powodować pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrożenia życia lub zdrowia ludzi;
3) wielkość emisji z instalacji lub urządzenia w warunkach odbiegających od normalnych powinna wynikać z uzasadnionych potrzeb technicznych i nie może występować dłużej, niż jest to konieczne. Warunkami odbiegającymi od normalnych są w szczególności okres rozruchu, awarii i likwidacji instalacji lub urządzenia;
4) technologia stosowana w nowo uruchamianych lub zmienianych w sposób istotny instalacjach i urządzeniach powinna spełniać wymagania, przy których określaniu uwzględnia się w szczególności:
- stosowanie substancji o małym potencjale zagrożeń,
- efektywne wytwarzanie oraz wykorzystanie energii,
- zapewnienie racjonalnego zużycia wody i innych surowców oraz materiałów i paliw,
- stosowanie technologii bezodpadowych i małoodpadowych oraz możliwość odzysku powstających odpadów,
- rodzaj, zasięg oraz wielkość emisji,
- wykorzystywanie porównywalnych procesów i metod, które zostały skutecznie zastosowane w skali przemysłowej,
- postęp naukowo-techniczny.
Zasada zapobiegania na etapie eksploatacji instalacji odnosi się głównie do obowiązku dotrzymywania standardów emisyjnych, rozumianych jako dopuszczalne wielkości emisji. Warto podkreślić, że emisja to nie tylko zanieczyszczenia uwalniane do powietrza.
UWAGA!
Zgodnie z definicją emisja to wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi:
1) substancje;
2) energie, takie jak ciepło, hałas, wibracje lub pola elektromagnetyczne.
Istotna zmiana instalacji
Przez istotną zmianę instalacji, art. 3 pkt 7 ustawy POŚ, należy rozumieć taką zmianę sposobu funkcjonowania instalacji lub jej rozbudowę, która może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko.
Z kolei zgodnie z art. 214 ust. 3 ustawy POŚ, istotna zmiana w instalacji IPPC jest wtedy, gdy zwiększana skala działalności wynikająca z tej zmiany, sama w sobie, kwalifikowałaby ją jako instalację, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 201 ust. 2 ww. ustawy.
PRZYKŁAD
Pytanie: Na terenie zakład przetwórczego znajduje się instalacja chłodnicza objęta pozwoleniem zintegrowanym. Firma dostawiła sprężarkę oraz skraplacz do układu, nie zwiększając ilości czynnika chłodniczego, jakim jest amoniak. Czy dostawienie urządzeń stanowi istotną zmianą pozwolenia?
Odpowiedź: Jeżeli:
- nie zmieniono rodzaju ani ilości czynnika (amoniaku),
- nie wzrosło ryzyko emisji do środowiska (np. wycieku amoniaku),
- nie zwiększono mocy chłodniczej instalacji ponad dopuszczoną w pozwoleniu,
- nowe urządzenia nie zmieniają sposobu eksploatacji, który mógłby wpływać na środowisko (np. emisje hałasu, wibracje, ścieków, odpadów itp.),
nie dochodzi do istotnej zmiany instalacji. W celu uargumentowania takiego stanu rzeczy można posłużyć się np. profesjonalną oceną techniczną lub opinią środowiskową.
UWAGA!
Zgodnie z art. 214 ust. 1 ustawy POŚ, przed dokonaniem zmiany w instalacji objętej pozwoleniem zintegrowanym, polegającej na zmianie sposobu funkcjonowania instalacji lub jej rozbudowie, która może mieć wpływ na środowisko, prowadzący instalację jest zobowiązany poinformować o planowanych zmianach organ właściwy do wydania pozwolenia lub złożyć wniosek o zmianę pozwolenia zintegrowanego.
Organ, w ciągu 30 dni od dnia otrzymania ww. informacji, stwierdzi czy planowana zmiana będzie istotna oraz czy w związku z nią należy wystąpić z wnioskiem o zmianę posiadanej decyzji.
Poważna awaria przemysłowa
Poważna awaria przemysłowa to zdarzenie, w szczególności emisja, pożar lub eksplozja, powstałe w trakcie procesu przemysłowego, magazynowania lub transportu, w których występuje jedna lub więcej niebezpiecznych substancji, prowadzące do natychmiastowego powstania zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub środowiska lub powstania takiego zagrożenia z opóźnieniem.
PRZYKŁAD
Pytanie: Czy wyciek środka R23 (5 kg) w czasie instalacji komory należy dodatkowo zaraportować do WIOŚ, czy tylko ująć w rocznym sprawozdaniu z korzystania ze środowiska? Jest to nowe urządzenie, w którym - jak się okazało po napełnieniu, pojawiła się nieszczelność i cały środek chłodniczy został utracony.
Odpowiedź: O tym, czy należy w takiej sytuacji zawiadomić WIOŚ, decyduje m.in. to, czy zakład zakwalifikowany jest do grupy zakładów o zwiększonym ryzyku (ZZR), czy jako zakład o dużym ryzyku (ZDR) wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (art. 248 ustawy Prawo ochrony środowiska).
Jeżeli tak, to należy wyciek zgłosić WIOŚ niezwłocznie - natychmiast po jego wystąpieniu, a także do Państwowej Straży Pożarnej. W innym przypadku wystarczy to uwzględnić w sprawozdaniu z korzystania ze środowiska oraz w KOBiZE. Poza tym trzeba też to zgłosić do Centralnego Rejestru Operatorów (CRO), ponieważ jeżeli w urządzeniu jest powyżej 3 kg substancji kontrolowanych, operator (właściciel) ma obowiązek rejestracji do CRO oraz sporządzenia karty urządzenia.
Kopaliny
Ta kwestia została uregulowana w ustawie - Prawo geologiczne i górnicze (dalej: PGIG), a także w aktach wykonawczych.
Zgodnie z encyklopedią PWN kopalina to substancja pochodzenia nieorganicznego lub organicznego, powstała w wyniku procesów zachodzących w skorupie ziemskiej, tworząca złoże - minerał lub skała nagromadzona w ilości i w warunkach umożliwiających wydobycie, które może przynieść korzyść gospodarczą.
Ustawa PGIG wskazuje z kolei, że złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą.
Pojawia się też dodatkowe pojęcie, tzw. złoże strategiczne, czyli złoże kopaliny, które ze względu na jego znaczenie dla gospodarki lub bezpieczeństwa kraju podlega szczególnej ochronie prawnej.
Złoża węglowodorów, węgla kamiennego, metanu występującego jako kopalina towarzysząca, węgla brunatnego, rud metali, z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych, pierwiastków ziem rzadkich, gazów szlachetnych, wodoru, bez względu na miejsce ich występowania, są objęte własnością górniczą i na ich wydobycie wymagane jest uzyskanie specjalnego zezwolenia - koncesji.
Zgodnie z ww. ustawą kopalinami nie są wody, z wyjątkiem wód leczniczych, wód termalnych i solanek. I tutaj pojawiają się nowe pojęcia:
1. Wodą:
1) leczniczą jest woda podziemna, która pod względem chemicznym i mikrobiologicznym nie jest zanieczyszczona, cechuje się naturalną zmiennością cech fizycznych i chemicznych, o zawartości:
a) rozpuszczonych składników mineralnych stałych - nie mniej niż 1000 mg/ dm3 lub
b) jonu żelazawego - nie mniej niż 10 mg/dm3 (wody żelaziste), lub
c) jonu fluorkowego - nie mniej niż 2 mg/dm3 (wody fluorkowe), lub
d) jonu jodkowego - nie mniej niż 1 mg/dm3 (wody jodkowe), lub
e) siarki dwuwartościowej - nie mniej niż 1 mg/dm3 (wody siarczkowe), lub
f) kwasu metakrzemowego - nie mniej niż 70 mg/dm3 (wody krzemowe), lub
g) radonu - nie mniej niż 74 Bq/dm3 (wody radonowe), lub
h) dwutlenku węgla niezwiązanego - nie mniej niż 250 mg/dm3, z tym że od 250 do 1000 mg/ dm3 to wody kwasowęglowe, a powyżej 1000 mg/dm3 to szczawa;
i) termalną jest woda podziemna, która na wypływie z ujęcia ma temperaturę nie mniejszą niż 20°C;
2. Solanką jest woda podziemna o zawartości rozpuszczonych składników mineralnych stałych, nie mniejszej niż 35 g/dm3.
3. Wodami leczniczymi, wodami termalnymi i solankami nie są wody pochodzące z odwadniania wyrobisk górniczych.
Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA)
