Rozdział 1 Podstawowe pojęcia w gospodarce odpadami
Proces gospodarowania odpadami, zgodnie z ustawą o odpadach, to zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Gospodarka odpadami obejmuje dodatkowo ich wytwarzanie.
Tematyka gospodarowania odpadami może się wydawać przedsiębiorcom doskonale znana, ale wciąż istnieją firmy, które nie zdają sobie sprawy z odpowiedzialności, jaka na nich ciąży. Chodzi tutaj przede wszystkim o odpowiedzialność administracyjną i karną.
UWAGA!
Kary pieniężne za niewłaściwe postępowanie z odpadami mogą wynieść do 1 mln zł. Ponadto za przestępstwa przeciwko środowisku (np. palenie odpadów) można trafić do więzienia.
Podstawowe definicje podmiotów z zakresu gospodarowania odpadami
POJĘCIE
DEFINICJA
Posiadacz odpadów
Wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Pośrednik w obrocie odpadami
Każdy, kto organizuje przetwarzanie odpadów w imieniu innych podmiotów, w tym również podmiot, który nie obejmuje odpadów fizycznie w posiadanie
Sprzedawca odpadów
Podmiot, który nabywa, a następnie zbywa odpady, we własnym imieniu, w tym również podmiot, który nie obejmuje odpadów fizycznie w posiadanie.
Wytwórca odpadów
Każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdy, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.
Zakres odpowiedzialności w gospodarowaniu odpadami
Podmioty biorące udział w procesie gospodarowania odpadami ponoszą za nie odpowiedzialność w różnym zakresie. W zależności od etapu zakres odpowiedzialności podmiotów jest różny.
Wytwórca i posiadacz odpadów
Wytwórca i posiadacz odpadów odpowiadają za:
gospodarowanie wytworzonymi przez siebie odpadami, zlecanie wykonywania gospodarowania odpadami podmiotom, które posiadają stosowne zezwolenia, koncesje i wpisy do rejestrów, w tym BDO, odpady do momentu przekazania ich następnemu posiadaczowi, który posiada stosowne decyzje oraz wpisy, transportowane odpady przez transportującego, aż do momentu przejęcia ich przez posiadacza, który posiada stosowne decyzje, np. na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, uzyskanie zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, jeśli to konieczne, prowadzenie ewidencji odpadów na podstawie kart ewidencji i kart przekazania odpadów, coroczne sporządzanie sprawozdań do właściwego miejscowo marszałka województwa o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów oraz o sposobach gospodarowania nimi, magazynowanie odpadów zgodnie z przepisami ochrony środowiska.
W przypadku odpadów niebezpiecznych odpowiedzialność za odpady przechodzi z chwilą przekazania ich do ostatecznego odzysku lub procesu unieszkodliwiania.
W przypadku korzystania przez wytwórców odpadów ze wspólnego lokalu dopuszcza się przeniesienie odpowiedzialności za wytworzone odpady na rzecz jednego z nich lub na rzecz wynajmującego lokal, jeżeli podmiot ten zapewni postępowanie z przyjętymi odpadami w sposób zgodny z niniejszą ustawą.
WAŻNE!
Jeżeli po przekazaniu odpadów przez wytwórcę odpadów następnemu posiadaczowi odpadów nie jest możliwe ustalenie wytwórcy odpadów, za zagospodarowanie odpadów odpowiada aktualny lub poprzedni posiadacz odpadów.
PRZYKŁAD
Wspólny lokal
Firma A. prowadzi działalność usługową w lokalu, w którym swoją działalność usługową prowadzi również firma B. Wytwarzane odpady trafiają do tych samych pojemników i odbierane są przez jedną firmę mającą stosowne uprawnienia. Obie firmy powinny mieć wpis do BDO w zakresie ilości i rodzajów wytwarzanych odpadów.
Niemniej jednak z uwagi na korzystanie z jednego lokalu firma A. zawarła z firmą B. umowę pisemną, w której przeniosła odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami na firmę B. Mając na względzie powyższe, firma B. posiada wpis do bazy BDO, prowadzi ewidencję odpadów i przekazuje je do utylizacji uprawnionym podmiotom, a następnie przedkłada stosowne sprawozdania do właściwego miejscowo marszałka województwa.
Sprzedawca odpadów
Sprzedawca odpadów oraz pośrednik w obrocie odpadami nie przejmują odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami, jeżeli nie są posiadaczami tych odpadów, a więc nie mają zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Podmioty te nie widnieją również na KPO podczas transportu odpadów, jeśli nie stają się fizycznie posiadaczami odpadów.
Nie przedkładają wówczas żadnych sprawozdań. Muszą natomiast mieć wpisy do bazy BDO w odpowiednim dziale jako sprzedawca lub pośrednik w obrocie odpadami. Podmioty te nie przejmują odpowiedzialności za odpady na żadnym etapie ich przekazania (chyba że, jak wspomniano powyżej, stają się posiadaczami odpadów).
Zgodnie z art. 66 ust. 3 ustawy o odpadach sprzedawca i pośrednik w obrocie odpadami niebędący posiadaczami odpadów są obowiązani do prowadzenia na bieżąco ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów niebezpiecznych.
