Słowo od Autora
Drodzy Czytelnicy, Nauczyciele Wychowania Fizycznego,
Oddaje w Wasze ręce program nauczania, którego filozofia wykracza poza tradycyjne podejście do wychowania fizycznego. W dobie wyzwań cywilizacyjnych, gdzie siedzący tryb życia i stres stają się codziennością, nadrzędnym celem edukacji fizycznej jest ukształtowanie w młodym pokoleniu trwałego i pozytywnego stosunku do aktywności fizycznej oraz zdrowego stylu życia.
Kluczem do sukcesu jest zrozumienie roli Nauczyciela WF. Wasza rola to coś więcej niż prowadzenie zajęć - to bycie wzorem. Nauczyciel, który sam jest zmotywowany i aktywnie dba o własną sprawność, staje się autentycznym przewodnikiem. Pamiętajmy, że ocenianie na tym etapie edukacyjnym odchodzi od wyłącznej koncentracji na wynikach sportowych na rzecz podejścia prozdrowotnego i włączającego. Dlatego tak istotne jest, abyście nagradzali postęp i rozwój indywidualny każdego ucznia.
Największym osiągnięciem programu będzie moment, w którym każdy uczeń, niezależnie od swoich początkowych predyspozycji, aktywnie uczestniczy w zajęciach.
Nowoczesna organizacja zajęć, w tym elastyczność i wprowadzenie zajęć do wyboru w klasach VII - VIII (np. pilates, fitness, unihokej, gry terenowe), daje nauczycielom narzędzia do uwzględnienia indywidualnych zainteresowań i potrzeb młodzieży, czyniąc WF przedmiotem atrakcyjnym i rozwijającym pasje.
Niech ten program będzie inspiracją i wsparciem w Waszej misji, aby każde dziecko zakończyło edukację jako osoba świadoma, sprawna i gotowa na "Aktywny Start na Całe Życie".
Z wyrazami szacunku,
Andrzej Buchcik
I. Podstawa Prawna
Program został opracowany w oparciu o obowiązujące akty prawne, w tym:
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca 2025 r.
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 356 z późn. zm.), z uwzględnieniem zmian wchodzących w życie od 1 września 2025 r.
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 373)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej.
- Bull F.C., Al-Ansari S.S., Biddle S. i wsp. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med. 2020 Dec;54(24):1451-1462.
Wstęp - Filozofia Programu
Niniejszy program opiera się na nowoczesnym podejściu do wychowania fizycznego, którego nadrzędnym celem jest ukształtowanie u uczniów trwałego i pozytywnego stosunku do aktywności fizycznej oraz zdrowego stylu życia. Program odchodzi od modelu skoncentrowanego wyłącznie na ocenie wyników sportowych na rzecz podejścia prozdrowotnego, holistycznego i włączającego. Kluczowe jest wspieranie indywidualnego rozwoju każdego dziecka, budowanie jego motywacji wewnętrznej oraz wyposażenie go w wiedzę i umiejętności, które pozwolą mu świadomie dbać o własne zdrowie i sprawność przez całe życie.
Etap I Edukacyjny (Klasy I - III)
Głównym celem na tym etapie jest rozbudzenie w dzieciach radości z ruchu poprzez zabawę oraz kształtowanie podstawowych nawyków prozdrowotnych w ramach edukacji wczesnoszkolnej.
Główne cele i treści:
- Wszechstronny rozwój motoryczny: Kształtowanie podstawowych zdolności motorycznych (szybkość, skoczność, siła, wytrzymałość, gibkość) głównie poprzez gry i zabawy ruchowe.
- Diagnoza, nie ocena: Przeprowadzanie obowiązkowych testów sprawnościowych w celu monitorowania rozwoju dziecka i identyfikacji jego potencjału.
- Kształtowanie postawy: Ćwiczenia gimnastyczne i korekcyjne zapobiegające wadom postawy.
- Podstawowe umiejętności ruchowe: Opanowanie naturalnych form ruchu (bieg, skok, rzut, chwyt) oraz posługiwanie się prostymi przyborami.
- Edukacja zdrowotna i bezpieczeństwo: Wprowadzenie do zasad zdrowego odżywiania, higieny osobistej oraz bezpiecznego zachowania podczas aktywności fizycznej.
- Ruch w naturze: Podkreślenie roli aktywności na świeżym powietrzu.
W zakresie fizycznego obszaru rozwoju uczeń osiąga:
1) podstawowe umiejętności ruchowe, tworzące fundament do nabywania złożonych umiejętności ruchowych;
2) świadomość w zakresie higieny i pielęgnacji ciała oraz zdrowego trybu życia;
3) umiejętność wykorzystania własnej aktywności ruchowej w różnych sferach działalności człowieka: zdrowotnej, sportowej i rekreacyjnej;
4) umiejętność respektowania zasad zabaw i gier ruchowych oraz gier zespołowych;
5) umiejętność organizacji bezpiecznych zabaw i gier ruchowych oraz gier zespołowych;
6) umiejętność poruszania się w miejscach publicznych z poszanowaniem przepisów ruchu drogowego, zasad kultury i odpowiedniego zachowania w przestrzeni publicznej i na terenach zielonych, w tym obszarach chronionych.
Wymagania Szczegółowe
1. Osiągnięcia w Zakresie Profilaktyki Zdrowia i Bezpieczeństwa
1. Współpracuje z rodzicami w codziennych działaniach na rzecz utrzymania zdrowia (np. zachowanie higieny ciała, wybór stroju sportowego zgodnego z miejscem prowadzenia zajęć oraz pogodą).
2. Wymienia przykłady aktywności fizycznej, które może wykonywać w domu, szkole i na świeżym powietrzu (np. wie, jak aktywnie spędzać przerwy, weekendy czy wakacje).
3. Rozpoznaje i nazywa różnorodne formy aktywności fizycznej.
4. Podejmuje aktywność fizyczną, mającą na celu utrzymanie zdrowia i zapobieganie wadom postawy.
5. Wykonuje rozgrzewkę i rozumie jej cel.
6. Systematycznie, wytrwale i świadomie wykonuje ćwiczenia fizyczne oraz podejmuje nowe wyzwania ruchowe.
7. Respektuje zasady zabaw i gier ruchowych oraz gier zespołowych.
8. Omawia zasady bezpiecznego poruszania się pieszo, na rowerze, hulajnodze i rolkach.
9. Omawia zasady bezpiecznego przebywania nad wodą i w górach - uwzględniając zasady zachowania w środowisku naturalnym oraz ochrony przyrody.
2. Osiągnięcia w Zakresie Sprawności Fizycznej
1. Posiada umiejętności związane z przemieszczaniem, tj. umiejętność dotyczącą:
- Chodzenia i maszerowania ze zmianą kierunku i tempa, z zachowaniem rytmu i koordynacji.
- Biegania krótkich dystansów ze zmianą kierunku i tempa.
- Skakania, podskakiwania i przeskakiwania (np. skoki obunóż i jednonóż w miejscu i ruchu, pokonywanie przeszkód o różnej wysokości i szerokości, skok w dal dowolnym sposobem z miejsca i z rozbiegu, skoki przez skakankę lub gumę).
- Wspinania się na niskich wysokościach.
- Czołgania w różnych kierunkach i pod przeszkodami.
2. Posiada umiejętności związane z posługiwaniem się przyborami i manipulowaniem nimi, tj. umiejętność dotyczącą:
- Rzucania jednorącz małymi przyborami do celu nieruchomego i ruchomego.
- Podawania przyborów oburącz sprzed klatki piersiowej i znad głowy, w miejscu i ruchu oraz chwytania przyborów w miejscu i ruchu.
- Uderzania piłki (kopnięcia) w miejscu i ruchu, do partnera lub celu, z różną siłą i w różnych kierunkach.
- Odbijania piłki - oburącz lub jednorącz w górę i w kierunku partnera.
- Uderzania przyborem (np. kijem, rakietą).
- Toczenia, podnoszenia i przenoszenia przyborów.
- Celowania i trafiania do wyznaczonego celu - rzucając, kopiąc, odbijając i uderzając przybór.
3. Posiada umiejętności związane z utrzymywaniem równowagi, kontroli ciała i orientacji w przestrzeni, tj. umiejętności dotyczące:
- Utrzymania równowagi w pozycjach statycznych i dynamicznych z przyborem i bez.
- Wykonywania rotacji ciała wokół osi pionowej i poziomej (np. obrót w miejscu i ruchu, przewrót w przód z przysiadu podpartego).
- Wykonywania skrętów i zwrotów w sposób kontrolowany.
- Przenoszenia ciężaru ciała z jednej strony na drugą.
- Utrzymywania prawidłowej postawy w różnych pozycjach.
3. Osiągnięcia w Zakresie Zabaw i Gier Ruchowych, Gier Zespołowych oraz Rekreacyjnych
1. Wykonuje ćwiczenia rytmiczne przy muzyce.
2. Uczestniczy w zabawach i grach ruchowych, grach zespołowych, z wykorzystaniem dostępnego sprzętu sportowego.
3. Wykonuje podstawowe elementy techniczne z piłką lub innym przyborem charakterystycznym dla gier zespołowych: kozłowanie w miejscu i ruchu, podawanie i chwytanie, odbijanie, uderzanie i prowadzenie, rzucanie, uderzanie do celu.
4. Współpracuje z innymi przy tworzeniu i realizacji zabaw ruchowych.
5. Korzysta z dostępnego sprzętu sportowego, takiego jak: rolki, łyżwy, sanki, hulajnoga i rower, dostosowując sposób jazdy do warunków i zasad bezpieczeństwa.
6. Przestrzega zasad fair play w zabawach i grach ruchowych oraz grach zespołowych
Organizacja Zajęć w Klasach IV - VIII
Zgodnie z filozofią nowej podstawy programowej, kluczowe jest zwiększenie elastyczności zajęć i uwzględnienie indywidualnych zainteresowań uczniów, aby budować ich wewnętrzną motywację do aktywności fizycznej. W tym celu, w ramach 4 godzin wychowania fizycznego tygodniowo w klasach VII-VIII, zaleca się wprowadzenie następującej organizacji zajęć:
- 2-3 godziny lekcyjne realizowane są w systemie klasowo-lekcyjnym. Ich celem jest realizacja treści podstawy programowej,
-
- 1-2 godziny lekcyjne przeznaczone są na zajęcia do wyboru przez uczniów. Zajęcia te powinny być zorganizowane na podstawie diagnozy zainteresowań i potrzeb uczniów, a ich oferta może wykraczać poza tradycyjne ramy przedmiotu.
Cel godzin do wyboru:
Głównym celem jest umożliwienie uczniom rozwijania swoich pasji, odkrywania nowych form ruchu oraz budowanie poczucia odpowiedzialności za własną aktywność fizyczną.
Przykładowe formy zajęć do wyboru:
Oferta szkoły może być stała lub zmieniać się semestralnie i obejmować takie aktywności jak:
- Nowoczesne formy taneczne (np. hip-hop, zumba, tabata)
- Trening funkcjonalny i fitness
- Joga i stretching
- Sztuki walki (np. podstawy samoobrony, judo)
- Gry terenowe i biegi na orientację
- Unihokej, Serwobieg, Kwadrant, Tenis stołowy, Zbijak, Dwa ognie,
- Gry i zabawy ruchowe,
- Sporty sezonowe (np. łyżwiarstwo, narciarstwo biegowe, jazda na sankach)
Zajęcia do wyboru mogą być prowadzone w grupach międzyoddziałowych, co sprzyja integracji społeczności szkolnej.
Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności Klas IV
Dział I. Ćwiczenia ogólnorozwojowe
1. Wykonuje cztery ćwiczenia zwinnościowo-akrobatyczne: przewrót w przód z przysiadu, kołyska na plecach, podskoki obunóż na odskoczni, przejście nad skrzynią sposobem naturalnym,
2. Wykonuje ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha i poprawiające ruchomość kręgosłupa;
3. Wykonuje ćwiczenie kształtujące: siłę - deska przodem
4. Wykonuje ćwiczenia wspomagające utrzymywanie prawidłowej postawy ciała;
5. Wykonuje co najmniej dwa ćwiczenia poprawiające równowagę i koordynację wzrokowo-ruchową.
Dział II.
Potrafi wykonać oraz stosować w grach uproszczonych, mini-grach i zabawach podstawowe elementy techniczne charakterystyczne dla gier zespołowych, takich jak:
- a) w przypadku koszykówki - przyjmowanie postawy koszykarskiej, kozłowanie, podania i rzuty do kosza,
- b) w przypadku piłki nożnej - prowadzenie piłki, podania i strzały do bramki,
- c) w przypadku piłki ręcznej - kozłowanie, podania i rzuty,
- d) w przypadku siatkówki - przyjmowanie postawy siatkarskiej, odbicia piłki i gra w rzucankę siatkarską;
- e) Uczestniczy w dwóch grach zespołowych: Serwobieg (Kwadrant), Dwa ognie.
- f) uczestniczy w wybranej zabawie lub grze ruchowej
Dział III. Lekkoatletyka
a) Wykonuje bieg i chód z zachowaniem poprawnej techniki;
b) Uczestniczy w grach i zabawach sztafetowych;
