"Każdy klient w obliczu urzędnika równym jest. Tedy nie należy zważać na powierzchowność jego, strój czy obycie. A uczynki wasze policzone wam będą"
[wyjątek z kazania dyrektora oddziału BOK do urzędników]
- Popatrz na to - powiedziała z obrzydzeniem Renatka, podsuwając różowy formularz pani Bożence. - Kaligraf się znalazł. Czym to pisane, gotykiem?
Pani Bożenka rzuciła okiem na druk.
- B Ó G - przesylabizowała. - Oryginalna nazwa.
- Co z tego, że oryginalna. Nie podali NIPu, REGONu, na dodatek podpisane jakimś bazgrołem. Co ja mam z tym zrobić?
- Potargaj i spuść w klozecie - poradziła życzliwie pani Bożenka zgnębionej Renatce. - Tyłka tym nie wytrzesz, za twarde. Adres jest? Albo chociaż telefon?
- Miejscowość N I E B O - odczytała z trudem Renatka. - Kodu brak, gminy brak, ulicy brak, numeru lokalu i mieszkania brak. Telefon jest, nawet kierunkowy wpisany.
- To nad czym się zastanawiasz, dzwoń.
Renatka wzięła różowy formularz, wstała z obrotowego krzesełka i energicznym krokiem przeszła do pokoju obok, w którym znajdował się jedyny na całym piętrze telefon z wyjściem na miasto.
Pokój pełen był urzędniczek. Każda ściskała w dłoni różowe formularze.
- ...wiem, że jest sobota wieczór i wychodzi pan na wódkę. Proszę tylko, żeby pan uprzejmie sprawdził czy w numerze REGON ostatnia cyfra to 6 czy 8. To naprawdę nie moja wina, że pisze pan niewyraźnie. Tak, poczekam przy telefonie. 5 tak. Dziękuję bardzo i jeszcze raz przepraszam, życzę udanego wieczoru. Dobranoc.
Pani Kasia odłożyła słuchawkę.
- To dzisiaj mój ostatni. Chyba sama pójdę na wódkę. Dzwoń Aniu.
Następna w kolejce pani Ania wystukała numer wpisany w różowych kratkach.
- Dobry wieczór, BOK, moje nazwisko Nowacka, czy mogłabym rozmawiać z panem Krawczykiem? Jak to nie zna pan? Czy to firma Exclusive - Moda z Paryża? Nie? Aha, ubojnia drobiu? Przepraszam, pomyłka.
Nacisnęła na widełki.
- Jasna cholera - warknęła - i tak jest od samego rana.
Wybrała kolejny numer.
- Dobry wieczór, BOK, moje nazwisko...Słucham? Ja pana też!
Na policzki pani Ani wystąpiły ceglaste rumieńce.
- A to cham! Dzwońcie dziewczyny, bo mnie za chwilę szlag trafi.
Renatka cierpliwie wyczekała na swoją kolej i spotniałymi palcami wystukała podany na formularzu numer.
- Po usłyszeniu sygnału zostaw wiadomość - usłyszała melodyjny głos automatycznej sekretarki.
Poczekała na sygnał i wyrecytowała.
- Dobry wieczór, BOK, moje nazwisko Kulczycka. Dzwonię w sprawie złożonego przez państwa różowego formularza. Nie zostały uzupełnione wszystkie dane identyfikacyjne płatnika składek. Proszę przesłać je faxem lub zgłosić się osobiście w pokoju 13. Dziękuję.
Odeszła od telefonu, robiąc miejsce następnej urzędniczce. Wróciła do swojego pokoju, usiadła przy biurku, wyciągnęła teczkę z napisem "Do wyjaśnienia" pełną różowych formularzy. Dołożyła do niej nieco pognieciony druk i schowała do biurka.
* * *
- Pani Kulczycka? Jestem Skrybariusz Anioł z Nieba. Pani do nas telefonowała.
Renatka podniosła wzrok. Stojący przed nią klient był bardzo wysoki, zdawał się sięgać sufitu. Od stóp do głowy okrywał go czarny, obszerny płaszcz, na głowie miał melonik, a na wyglansowane lakierki nałożył białe getry. W ręku ściskał sfatygowaną nieco walizeczkę ze skóry. Był w nieokreślonym wieku, ani stary ani młody. Jego twarz była jednocześnie piękna i brzydka, pociągająca i odstręczająca zarazem. Oczy miał niebieskie, a spod melonika wystawały blond loki. Co dziwniejsze, wydawał się być jednocześnie kobietą i mężczyzną.
Jednak mężczyzna, zdecydowała w duchu Renatka, żadna kobieta tak by się nie ubrała. Przyoblekła twarz w służbowy uśmiech i wykonała zapraszający gest.
- Dzień dobry. Proszę usiąść.
- Dziękuję pani, ale ze względu na skrzydła byłoby to dość niewygodne.
Pani Renatka powtórzyła gest bardziej zamaszyście.
- Proszę usiąść - powtórzyła z naciskiem. - Nasi klienci mają obowiązek siedzieć. Pan z jakiej firmy?
Klient podciągnął nieco poły płaszcza i rozłożył je szeroko. Szeleszcząc, z trudem usadowił się na niewygodnym krzesełku. Renatkę owionął zapach kwiatów i kadzidła, który kojarzył jej się ze śmiercią ciotki.
Wyciągnęła teczkę z napisem "Do wyjaśnienia".
- Pan z jakiej firmy? - spytała ponownie.
- Od BOGA - wyjaśnił klient.
Pani Renatka pogrzebała w teczce i wyciągnęła różowy formularz.
- A tak - uśmiechnęła się miło. - Niestety dane są niekompletne i proszę o ich uzupełnienie. Tu jest długopis.
Wskazała przymocowany do biurka przylepcem długopis na sznurku.
- Dziękuję, wolę swoje pióro. Pozwoli pani?
Renatka zakłopotała się nieco.
Właściwie druk powinien być wypełniony długopisem, czarnym lub niebieskim kolorem, ale w końcu klient nasz pan.
- Oczywiście.
Klient położył na biurku swoją walizeczkę, otworzył ją i wyciągnął gęsie pióro, kałamarz i coś jakby solniczkę. Sprawdził uważnie, czy pióro jest dobrze zaostrzone, umoczył je w kałamarzu, strzepnął wprost na białą bluzkę Renatki i spojrzał wyczekująco.
- Co mam wpisać?
- Poproszę o NIP i REGON firmy, dokładny adres z kodem pocztowym, gminą, ulicą, numerem domu i mieszkania, a poniżej składki deklarowane ze wskazaniem źródeł finansowania oraz dokonane wpłaty w podziale na fundusze - wycedziła, ciągle uśmiechając się Renatka. Jednocześnie zezowała na wsiąkające w materiał granatowe plamy.
Żeby cię diabli wzięli. Nowiutka bluzka za 300 złotych. Pół wypłaty szlag trafił.
- Nie rozumiem - odezwał się klient.
Uśmiech Renatki stał się cokolwiek wymuszony.
- Płatnik jest osobą fizyczną czy prawną?
Klient zamyślił się.
- Należałoby raczej powiedzieć - duchową - powiedział wreszcie.
- Duchowną?
- Nie, nie duchowną. Duchową w sensie niematerialnym.
- W rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego Księga Pierwsza Tytuł II Dział I art. 8-24 oraz Dział II art. 33-43 nie ma osób duchowych czy niematerialnych. Są osoby fizyczne lub prawne.
- Skonsultuję to z szefem - powiedział cokolwiek oszołomiony klient - Zajmijmy się resztą.
Spojrzał na pióro i ponownie umoczył je w kałamarzu. Pani Renatka odwróciła się na swym krzesełku, nie dość szybko jednak. Tym razem atrament poplamił prawy rękaw bluzki.
- Proszę wpisać dokładny adres siedziby płatnika - odezwała się cokolwiek zgrzytliwie i dzióbnęła wymalowanym paznokciem w odpowiednie rubryki. - Kod, gmina, ulica, numer domu, lokalu i fax jeśli jest.
Pióro znów zawisło nad różowymi kratkami.
- Kiedy ten adres jest jak najbardziej dokładny - wyjaśnił klient.
- Nie zna pan kodu? Wobec tego proszę wpisać choć nazwę ulicy.
- Widzi pani NIEBO raczej trudno umiejscowić. Powszechnie uważa się, że mieści się w górze, lecz to niezbyt precyzyjne określenie.
- A jaki adres figuruje na zezwoleniu na prowadzenie działalności?
Klient zakłopotał się ponownie.
- Cóż obawiam się, że nie posiadamy takiego zezwolenia.
- Koncesję?
- Nie.
- Zezwolenie Ministerstwa?
- Nie.
- Wobec tego na jakiej podstawie prowadzicie działalność?
- Opieramy się na wierze.
- To nie wystarczy. Musi pan wystąpić o zezwolenie na prowadzenie działalności, a także o numer NIP i REGON w Urzędzie Statystycznym i w Urzędzie Skarbowym. Oczywiście podatki pan odprowadza?
Klient jedynie pokręcił głową.
- A w BOKu pan zgłaszał rozpoczęcie działalności?
- Nie.
- Wobec tego proszę również wypełnić te formularze.
Niczym kolorowy wachlarz Renatka rozłożyła przed klientem formularze czerwone, pomarańczowe, brązowe i zielone.
- To są druki zgłoszenia płatnika składek, zgłoszenia każdej osoby ubezpieczonej, deklaracje rozliczeniowe, raporty imienne i raporty miesięczne dla osób ubezpieczonych. Wracając do różowych formularzy. W tym miejscu musi pan podać liczbę osób ubezpieczonych na dzień 30 listopada 1999 roku.
Klient poweselał.
- Tę informację mogę pani podać. Czy mogę zatelefonować?
Renatka skinęła głową.
Klient rozpiął płaszcz. Pod nim miał lśniącą nieskazitelną bielą koszulę, skromnie związaną w kokardkę pod szyją. Jej obszerne fałdy przewiązane były w pasie złocistym sznurem, do którego przyczepiony był telefon komórkowy.
- Piotr? Mówi Skrybariusz. Pochwalone niech będzie imię pańskie. Jestem w BOKu, tak na Ziemi. Podaj mi proszę liczbę dusz na dzień 30 listopada anno domini 1999. Tak, czekam.
Przycisnął telefon ramieniem i znów zmoczył pióro w kałamarzu.
Renatka dała nura pod biurko, sięgając po nieistniejący spinacz. Przy okazji spostrzegła, że koszula klienta sięga mu aż do kostek, a pod krzesłem leży białe, długie pióro.
Krople atramentu opryskały jej plecy.
Zgrzyt zębów Renatki zagłuszył głos w telefonie klienta.
- Powtórz Piotrze. Tak, już notuję. Tak, i zero, dwadzieścia jeden, trzydzieści osiem, tak, tak. Bóg ci zapłać, Piotrze.
Klient wyłączył telefon, zapiął płaszcz i posypał ciągle mokre cyferki piaskiem z solniczki. Rozsypane z rozmachem ziarenka przywarły do granatowych plam na bluzce.
Dłoń Renatki mimowolnie powędrowała w stronę kałamarza. Zanim go dosięgła do pokoju weszła pani Naczelnik.
Rozejrzała się bystro po uśmiechniętych twarzach swoich podwładnych i, bez wyjątku, siedzących klientach. Zadowolona pokiwała głową i wyszła.
Widok przełożonej pozwolił opanować Renatce niedozwolone emocje.
- Proszę, gotowe.
Wpisana ozdobnym pismem liczba nie zmieściła się w sześciu wydrukowanych okienkach.
- Jest pan tego pewien?
- Piotrowi można zaufać - odparł klient. - Liczy wszystkie dusze u Wrót Raju.
Renatka pokiwała ze zrozumieniem głową.
- Teraz proszę wpisać składki deklarowane za okres od stycznia do listopada 1999 roku z uwzględnieniem sposobu ich finansowania według rubryk.
Klient podniósł do oczu formularz i wpatrzył się w miniaturowe różowe literki.
- Fundusz Kościelny - ucieszył się, prześledziwszy wszystkie pozycje. - A reszta to wpłaty od prywatnych sponsorów. Wie pani odpusty, relikwie... Można powiedzieć, że to osoby ubezpieczone.
Renatka łypnęła na klienta spod zmarszczonego czoła. Uczyniła desperacki wysiłek i raz jeszcze udało jej się uśmiechnąć.
- Wobec tego proszę wpisać składki w pozycjach 04 i 16, podsumować w pozycji 33, przenieść na drugą stronę do części IV, uzupełnić o składki na ubezpieczenie zdrowotne w części VII, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części VIII, podsumować wszystko w części IX. Potem już tylko wystarczy wpisać dokonane wpłaty w podziale na fundusze, podsumować w części X, pozycji 05 i gotowe. Proste, prawda?
Klient żałośnie oglądał formularz z obydwu stron.
- Aha - powiedział w końcu. - Całkiem proste.
- Dam panu jeszcze trochę druków. Przy takiej liczbie ubezpieczonych będą panu potrzebne - dodała pani Renatka z szerokim uśmiechem i otworzyła szafę stojącą za plecami. Wyciągnęła z niej kilkadziesiąt kolorowych paczek i położyła przed klientem. - Za niedopełnienie formalności w obowiązującym terminie grozi panu kara do 5000 PLN - uzupełniła radośnie, zerkając na poplamioną bluzkę.
Klient otworzył walizeczkę i zaczął w niej układać kolorowe paczki. Zmieściły się wszystkie. Schował jeszcze kałamarz, pióro i solniczkę. Zamknął wieko, wstał szeleszcząc, i uchylił melonika.
- Z Bogiem - pożegnał się grzecznie.
- Proszę pana - zatrzymała go Renatka. - A tak z ciekawości. Skoro działalność nie była zgłoszona, to w jakim celu złożyliście ten formularz?
- No jak to? - zdziwił się klient. - Przecież głosiliście w Radio Maryja, że każdy ma obowiązek złożyć różowy druk.
Ukłonił się jeszcze raz. Spod melonika błysnęła aureola.
Renatka znów spojrzała na swoją bluzkę i westchnęła.
Zapłacą za nadgodziny to sobie odkupię.
Odłożyła na bok teczkę z napisem "Do wyjaśnienia" i sięgnęła po inną, na której pisało "Wpływ bieżący". Otwarła ją i spojrzała na leżący na wierzchu różowy formularz.
Brakowało na nim NIPu i REGONu. Nazwa skrócona brzmiała DIABEŁ, a w adresie wpisano PIEKŁO.
Sosnowiec, styczeń 2000 Iwona Lidia Surmik