Wykaz skrótów

ACA (ang. anterior cerebral artery) - tętnica przednia mózgu ACCP - American College of Chest Physicians aCL (ang. anti-cardiolipin antibodies) - przeciwciała antykardiolipinowe ADC (ang. apparent diffusion coefficient) - wspo?łczynnik dyfuzji AHA - American Heart Association AIS (ang. arterial ischemic stroke) - udar niedokrwienny mózgu APC (ang. active protin C) - aktywne białko C APS (ang. antiphospholipid syndrome) - zespół antyfosfolipidowy aPTT (ang. activated partial thromboplastin time) - czas częściowej tromboplastyny po aktywacji ASA - American Stroke Association ASPECTS (ang. Alberta Stroke Programme Early Computed Tomography Score) ATIII (ang. antithrombin III) - antytrombina III AVF (ang. arteriovenous fistula) - przetoka tętniczo-żylna AVM (ang. arteriovenous malformation) - malformacja tętniczo-żylna BA (ang. basilar artery) - tętnica podstawna ?2GPI (ang. anti-?2 glycoprotein) - glikoproteina anty-?2 CADASIL (ang. Cerebral Autosomal Dominant Arteriopathy with Subcortical Infarcts and Leucoencephalopathy) - mózgowa autosomalna dominująca arteriopatia z zawałami podkorowymi i leukoencefalopatią CASCADE (ang. Childhood AIS Standardized Classification and Diagnostic Evaluation) - ocena kliniczna oraz standaryzowana klasyfikacja udaru niedokrwiennego mózgu u dzieci CBF (ang. cerebral blood flow) - mózgowy przepływ krwi CCAD (ang. craniocervical arterial dissection) - rozwarstwienie ściany naczynia tętniczego czaszkowego lub szyjnego CM (ang. cavernous malformation) - malformacja jamista CSVT (ang. cerebral sinus venous thrombosis) - zakrzepica zatok żylnych mózgu CT (ang. computed tomography) - tomografia komputerowa CVT (ang. cerebral venous thrombosis) - zakrzepica z?ylna mo?zgu DIC (ang. disseminated intravascular coagulation) - zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego DVT (ang. deep vein thrombosis) - zapalenie z?ył głe?bokich DWI (ang. diffusion-weighted imaging) - obrazowanie dyfuzyjne ECMO (ang. extracorporeal membrane oxygenation) - pozaustrojowe utlenowanie krwi EDS (ang. Ehlers-Danlos syndrome) - zespół Ehlersa-Danlosa FAST (ang. Face Arm Speech Test) - test twarz-ramię-mowa FCA (ang. focal cerebral arteriopathy of childhood) - ogniskowa arteriopatia naczyń mózgowych okresu dzieciństwa FGA (ang. fibrinogen A) - fibrynogen A FGB (ang. fibrinogen B) - fibrynogen B FGG (ang. fibrinogen G) - fibrynogen G FII (ang. factor II) - czynnik II FV (ang. factor V) - czynnik V FVII (ang. factor VII) - czynnik VII FIX (ang. factor IX) - czynnik IX FX (ang. factor X) - czynnik X FXIII (ang. factor XIII) - czynnik XIII FLAIR (ang. fluid attenuated inversion recovery) - sekwencja inwersji i powrotu FMD (ang. fibromuscular dysplasia) - dysplazja włóknisto-mięśniowa GRE (ang. gradient-recalled echo) - sekwencja echa gradientowego HDL (ang. high-density lipoprotein) - lipoproteiny o wysokiej gęstości HS (ang. haemorrhagic stroke) - udar krwotoczny ICA (ang. internal carotid artery) - tętnica szyjna wewnętrzna ICH (ang. intracerebral hemorrhage) - krwawienie śródmózgowe/wewnątrzczaszkowe ICP (ang. increased intracranial pressure) - wzmożone ciśnienie śródczaszkowe INR (ang. international normalized ratio) - znormalizowany czas protrombinowy IPSS (ang. International Paediatric Stroke Study) - Międzynarodowa Grupa Udaru Dziecięcego IQ (ang. intelligence quality) - poziom rozwoju intelektualnego IUGR (ang. intrauterine growth retardation) - wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu KD (ang. Kawasaki disease) - choroba Kawasakiego LA (ang. lupus anticoagulant) - antykoagulant tocznia LACI (ang. lacunar anterior circulation infarct) - mały udar podkorowy w zakresie unaczynienia ICA LDL (ang. low-density lipoprotein) - lipoproteina o niskiej gęstości LMWH (ang. low-molecular-weight haparine) - heparyna drobnocząsteczkowa Lp(a) (ang. lipoprotein(a)) - lipoproteina (a) LVO (ang. large vessel occlusion) - unaczynienie dużych naczyń mózgowych MCA (ang. middle cerebral artery) - tętnica środkowa mózgu MELAS (ang. Mitochondrial Encephalopathy with Lactic Acidosis and Stroke-like Episodes) - encefalopatia mitochondrialna z kwasicą mleczanową i udarami MRI (ang. magnetic resonance imaging) - obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego MRV (ang. magnetic resonance venography) - wenografia metodą rezonansu magnetycznego MTHFR (ang. methylenetetrahydrofolate reductase) - reduktaza metylenotetrahydrofolianowa NIH (ang. National Institute of Health) - Narodowy Instytut Zdrowia OUN - ośrodkowy układ nerwowy PACI (ang. partial anterior circulation infarct) - mały lub średni udar korowy w obrębie unaczynienia MCA/ACA albo duży udar podkorowy w zakresie MCA PAI1 (ang. plasmonogen activator inhibitor-1) - inhibitor aktywatora plazminogenu typu 1 PAIS (ang. paediatric arterial ischemic stroke) - dziecięcy niedokrwienny udar mózgu PC (ang. protein C) - białko C PCA (ang. posteriori cerebral artery) - lewa tętnica tylna mózgu PedNIHHS (ang. Pediatric National Institute of Health Stroke Scale) - Pediatryczna Skala Udaru Mózgu Narodowego Instytutu Zdrowia POCI (ang. posterior circulation infarct) - udar pnia mózgu lub móżdżku PRV (ang. post-radiation vasculopathy) - arteriopatia po leczeniu energią promienistą PS (ang. protein S) - białko S PT (ang. prothrombin time) - czas protrombinowy PVA (ang. post-varicella arteriopathy) - arteriopatia po przebytej ospie wietrznej PWI (ang. perfusion-weighted imaging) - obrazowanie perfuzyjne RCP - Royal College of Physicians rtPA (ang. recombinant tissue plasminogen activator) - rekombinowany tkankowy aktywator plazminogenu SAH (ang. subarrachnoid haemorrhage) - krwawienie podpajęczynówkowe SCD (ang. sickle cell disease) - niedokrwistość sierpowatokomórkowa SCI (ang. silent cerebral ischemia) - "cichy udar" SERPIN (ang. serine protease inhibitor) - inhibitor proteaz serynowych SLE (ang. systemic lupus erythematosus) - toczeń rumieniowaty SWI (ang. susceptibility weighted imaging) - obrazowanie metodą podatnos?ci magnetycznej TACI (ang. total anterior circulation infarct) - duży lub średni udar korowy w zakresie MCA/ACA albo duży udar podkorowy w zakresie MCA TCA (ang. transient cerebral arteriopathy) - przejściowa arteriopatia naczyń mózgowych TIA (ang. transient ischemic attack) - przemijający atak niedokrwienia mózgu ToF (ang. time-of-flight) - czas przepływu (sekwencja do obrazowania naczyń bez podania środka kontrastującego dożylnie) UFH (ang. unfractionated heparin) - heparyna niefrakcjonowana URI (ang. upper respiratory tract infection) - infekcja górnych dróg oddechowych VA (ang. vertebral artery) - tętnica kręgowa Vkas (ang. vitamin K antagonists) - antagoniści witaminy K VZV (ang. varicella-zoster virus) - wirus ospy wietrznej i półpaśca

Przedmowa

Jednym z głównych problemów zdrowotnych w skali światowej pozostaje udar mózgu ze względu na częste występowanie, dużą śmiertelność i nadal, pomimo ogromnego postępu w leczeniu, znaczną niepełnosprawność będącą jego następstwem. Mimo że udary u dzieci występują znacznie rzadziej niż u osób dorosłych, stanowią istotny problem diagnostyczny i leczniczy.

"Czas to mózg" - to często używane stwierdzenie w neurologii staje się ważnym wezwaniem dla populacji dziecięcej. Badania prowadzone na całym świecie pokazują, że rozpoznanie udaru mózgu u dzieci jest znacznie opóźnione. Wynika to przede wszystkim z małej świadomości społeczeństwa - a więc rodziców, opiekunów, lecz także lekarzy różnych specjalności - że udar mózgu może dotyczyć wszystkich: od noworodka do osoby pełnoletniej.

W Polsce nie ma podręcznika poświęconego zagadnieniom chorób naczyniowych mózgu u dzieci i młodzieży, a tylko w nielicznych dostępne są rozdziały dotyczące tego ważnego zagadnienia.

W publikacji tej zostały omówione czynniki ryzyka, przyczyny, obraz kliniczny, diagnostyka laboratoryjna, obrazowa i kardiologiczna udaru niedokrwiennego mózgu u dzieci i młodzieży. Przedstawiono leczenie z uwzględnieniem najnowszych metod, jakie obecnie stosuje się u osób dorosłych, a więc trombolizę oraz trombektomię. Poruszono zagadnienia różnicowania udaru i profilaktyki. Przybliżono rzadkie przyczyny udaru mózgu u dzieci. Zaprezentowano też najważniejsze kwestie z zakresu udaru krwotocznego oraz zakrzepicy zatok i żył mózgowia.

Książka jest skierowana nie tylko do neurologów dziecięcych, ale również do neurologów, a zwłaszcza pediatrów, lekarzy rodzinnych, do lekarzy, którzy w ramach dyżuru spotykają się z dzieckiem w ostrym okresie udaru, w którym czas przeprowadzenia właściwej diagnostyki i wdrożenia odpowiedniego leczenia odgrywa kluczową rolę.

Mam nadzieję, że ten podręcznik, oparty na najnowszym piśmiennictwie i doświadczeniu Autorów, pomoże w szybkim rozwiązywaniu problemu dziecka z ostrą chorobą naczyniową mózgu.

Ewa Pilarska