Góry Izerskie i Karkonosze

Góry Izerskie oraz Karkonosze to jedne z najdalej na zachód wysuniętych części Sudetów. Oba pasma znajdują się na terenie Polski oraz Czech. Choć sąsiadują ze sobą, znacznie się od siebie różnią, co widać gołym okiem. Karkonosze to najwyższa część Sudetów, o czym wiadomo od setek lat. Kiedyś nazywano je Górami Olbrzymimi, ponieważ majestatycznie wyrastają ponad Kotlinę Jeleniogórską. Dominująca w nich Śnieżka (1603 m n.p.m.) jest również najwyższym szczytem całych Sudetów oraz Czech. Na terenie polskich Karkonoszy utworzono w 1959 roku Karkonoski Park Narodowy, cztery lata później powstał czeski Krkonošský národní park. W Polsce jest to jeden z bardziej liberalnych parków, zezwala bowiem na poruszanie się po szlaku z psem, jednak tylko w wyznaczonych miejscach. Tras, na które można zabrać czworonożnego przyjaciela, jest bardzo dużo, a dokładna mapa z ich przebiegiem znajduje się na stronie parku. W czeskiej części Karkonoszy nie obowiązuje żaden zakaz wprowadzania psów na szlak.

Karkonosze są górami niebezpiecznymi, szczególnie zimą. To właśnie tu - w Białym Jarze - zeszła w 1968 roku najtragiczniejsza w skutkach lawina w polskich górach, pochłaniając życie 19 turystów. Z tego też względu w okresie zimowym część szlaków jest zamykana (mapa zamkniętych tras jest dostępna na stronie parku).

Góry Izerskie są znacznie niższe od swoich sąsiadów, bardziej rozłożyste i mocno zalesione. Nie ma tu wybitnych szczytów, skalnych przepaści ani głębokich jarów. Są za to setki kilometrów tras rowerowych, szlaków pieszych i tras narciarskich. Infrastruktura w Izerach jest jednak znacznie mniej rozbudowana niż w Karkonoszach, dłuższe wycieczki w tym paśmie należy zatem planować z rozwagą, szczególnie w okresie zimowym, kiedy góry pokrywa gruba warstwa śniegu. Należy pamiętać, że w Górach Izerskich panuje specyficzny mikroklimat, który sprzyja utrzymywaniu się pokrywy śnieżnej aż do maja. Zarówno po polskiej, jak i po czeskiej stronie tego pasma nie obowiązują ograniczenia związane z wędrowaniem z psem.

Od autora

"W górach jest wszystko, co kocham" - głosi jedna z ulubionych maksym miłośników turystyki górskiej. Sprawdza się jako podpis pod zdjęciem wrzuconym na social media, nadruk na koszulce kupionej na Krupówkach, ale też jako szczere potwierdzenie górskiej pasji w rozmowach z przyjaciółmi. Mało kto wie, że pochodzi z wiersza Jerzego Harasymowicza - poety, który większość życia spędził na Sądecczyźnie, w Beskidzie Niskim i w Bieszczadach, a miłość do tych gór i do karpackiego lasu wyrażał w kolejnych tomikach poezji, które znikały z księgarnianych półek.

Trudno powiedzieć, co mają w sobie góry, że przyciągają setki tysięcy ludzi w Polsce. Pewne jest natomiast to, że kto raz się w nich zakocha, chce do nich wracać zawsze. Pasja zaczyna się zazwyczaj od najbliższych okolic - od wycieczki na pobliski szczyt albo do miejsca znanego z internetowych zdjęć. Z czasem podróżujemy coraz dalej, wyżej i odkrywamy więcej.

Aż wreszcie dostrzegamy, że góry to nie tylko spokojne wędrówki przez szczyty i doliny. To również ogrom możliwości, spośród których każdy może wybrać coś dla siebie. W górach można uprawiać klasyczny trekking, można po nich biegać, jeździć na rowerze albo na nartach, wspinać się po skałach, spacerować z psem albo polować na zachwycające kadry. Każdy z tych sposobów na poznawanie gór - a przy okazji siebie - jest wspaniały.

Sam pierwsze kroki stawiałem w Beskidzie Żywieckim i Śląskim, później przyszedł czas na Tatry, ukraińską część Karpat, a wreszcie Alpy. Po zdobyciu Mont Blanc (4810 m n.p.m.) zapragnąłem wraz ze znajomymi stanąć na Elbrusie (5642 m n.p.m.). Wracając z Kaukazu, wiedziałem już, że przede mną nowa i piękna przygoda z górami wysokimi. Zdobycie kilkutysięcznika albo przejście długiej, kilkunastodniowej trasy na wysokości dwukrotnie wyższej od najwyższych polskich szczytów dostarczają mi niesamowitych wrażeń, które trudno opisać słowami. Mogłoby się wydawać, że po takich przygodach niskie Beskidy czy Sudety stracą swój urok. Tymczasem u mnie mechanizm zadziałał odwrotnie. Czas pomiędzy dalszymi i wyższymi wyprawami wypełniam wyjazdami w Karpaty i Sudety. Szczególnie te pierwsze są mi bliskie, ponieważ w nich się urodziłem, wychowałem i stawiałem pierwsze kroki jako turysta. Uwielbiam w nich to, że gdy staje się na szczycie i rozgląda dookoła, widzi się kolejne, niekończące się pasma górskie, które tylko czekają na odkrycie. Stopniowo wędrowałem więc w głąb Słowacji, zdobywając coraz dalsze szczyty na horyzoncie. Na początku były Beskidy, następnie Mała Fatra, Góry Choczańskie, Niżne Tatry, Sulowskie Skały, Góry Czerchowskie i wiele innych. Poznawanie nowych zakątków Karpat i Sudetów sprawia mi ogromną przyjemność, porównywalną do kolejnej wyprawy w Himalaje, Andy czy na kilkutysięcznik w środku Afryki.

Z miłości do gór rodzą się rzeczy naprawdę wartościowe. Ja od lat dzielę się swoją górską pasją za pośrednictwem książek. Mam nadzieję, że najnowsza również przypadnie Wam do gustu i przyda się w planowaniu kolejnych tras. Poeta ze mnie marny, więc nie będę się silił na opiewanie Beskidów czy Himalajów. Mogę się jednak bez wahania podpisać pod słowami Jerzego Harasymowicza:

W górach jest wszystko co kocham

I wszystkie wiersze są w bukach

Zawsze kiedy tam wracam

Biorą mnie klony za wnuka*.

* J. Harasymowicz, Wybór liryków, Warszawa 1999, s. 50.

101 miejsc do odwiedzenia

1. Jizerka

Jizerka to jedna z najwyżej położonych wiosek w Republice Czeskiej. Znajduje się na wysokości 862 m n.p.m., na rozległej łące we wschodniej części Gór Izerskich. Przez osadę przepływa potok Jizerka będący prawym dopływem Izery, a nad wioską wznoszą się szczyty Bukowca (Bukovec; 1005 m n.p.m.), Skály (966 m n.p.m.), Černego vrchu (1029 m n.p.m.) oraz Věžních skál (1018 m n.p.m.).

Pierwsze wzmianki o Jizerce pochodzą z 1539 roku, kiedy górską łąkę zamieszkiwali sezonowo pasterze oraz drwale. W 1829 roku postawiono w wiosce hutę szkła, a w 1866 kolejną. Huta w Jizerce działała aż do 1911 roku. Po 1945 roku wioska została przejęta przez Czechosłowackie Lasy Państwowe. Zamieszkującą ją ludność niemiecką przesiedlono na zachód, a na jej miejscu osiedlili się czescy pracownicy leśni. Domy w Jizerce przetrwały wojnę oraz okres powojenny, czego niestety nie można powiedzieć o Izerze (niegdysiejszym Gross Iser), położonej po drugiej stronie rzeki.

Obecnie Jizerka liczy około 42 domów i 400 stałych mieszkańców. Część budynków zmieniła swoje pierwotne przeznaczenie i pełni teraz zupełnie inną funkcję. Dawna szkoła to dziś Muzeum Gór Izerskich, w zakładzie szlifierskim działają Pensjonat i Restauracja Pyramida, z kolei dom pierwszego właściciela huty jest obecnie hotelem. Co ciekawe, druga XIX­-wieczna huta jest teraz najwyżej położoną w Czechach halą sportową. Innym interesującym obiektem jest Hnojový dům, czyli Dom Gnojowy. Pierwotnie pełnił on funkcję obory dla krów, później urządzono w nim izbę muzealną z małym schroniskiem. Nowy właściciel obiektu, Gustav Ginzel, w pierwszej kolejności musiał go oczyścić z wieloletnich warstw obornika. Sprzedał go jako nawóz i dzięki temu zarobił znacznie więcej, niż zapłacił za nieruchomość.

Jizerka to miejsce nie tylko dla turystów pieszych, ale również dla rowerzystów oraz narciarzy. W tutejszym klimacie śnieg zalega nawet do maja, co znacznie wydłuża sezon sportów zimowych. Liczne drogi i ścieżki łączące czeską część gór z polską zachęcają do dłuższych wypadów rowerowych. Pieszo z kolei warto zdobyć okoliczne szczyty, na przykład Bukowiec, gdzie znajdują się formacje bazaltów, jedne z najwyżej położonych w Europie. Po wycieczce można odpocząć w jednej z restauracji w Jizerce. Serwuje się tutaj tradycyjne dania kuchni czeskiej, takie jak svíčková na smetaně (polędwica wołowa w sosie śmietanowym), zvěřinový guláš (gulasz z dziczyzny) czy borůvkové knedlíky (czego chyba nie trzeba tłumaczyć).

Propozycje wycieczki

Dystans:

18,7 km

Suma przewyższeń:

450 m

Czas przejścia:

około 6 godz.

Harrachov, stacja kolejowa ?

parking pod Bukowcem ?

Jizerka ?

Karlovský most ?

Stacja Orle ?

Harrachov

Dystans:

14,9 km

Suma przewyższeń:

345 m

Czas przejścia:

około 5 godz.

Souš ?

parking pod Bukowcem ?

Jizerka ?

Jezdecká cesta ?

Souš

2. Černá studnice (872 m n.p.m.)

Na szczycie Černej studnicy od 1905 roku wznosi się wysoka na 26 metrów kamienna wieża widokowa. Jest dobrze widoczna z okolicznych miejscowości i stanowi punkt orientacyjny. Powstała z inicjatywy Niemieckiego Towarzystwa Górskiego Jablonca i Okolic, które w 1903 roku wyodrębniło się z Niemieckiego Towarzystwa Górskiego Ještědu i Gór Izerskich w geście sprzeciwu wobec jedno­stronnego skupienia na budowie wieży na pobliskim Ještědzie (1012 m n.p.m). Od razu po usamodzielnieniu się działacze ogłosili konkurs na projekt wieży na wzgórzu Černá studnice. Zwyciężył jablonecki architekt Robert Hemmrich z koncepcją budowli o reprezentacyjnym i monumentalnym charakterze.

Razem z wieżą postawiono na górze murowane schronisko. Uroczyste otwarcie nastąpiło 14 sierpnia 1905 roku i zgromadziło 6 tysięcy osób. Masywna konstrukcja, zbudowana z granitowych bloków ważących do 3 ton, wzbudzała powszechny zachwyt. Na platformę widokową prowadzi 91 schodów. Miejsce od samego początku było bardzo popularne, dlatego też schronisko trzeba było kilkukrotnie powiększać. Dzięki ostatniemu remontowi, który się odbył w 1930 roku, tutejsza restauracja była w stanie pomieścić nawet 600 osób. W 1989 roku budynek zmienił właściciela i przez bardzo długi czas pozostawał zamknięty, a goście skorzystać mogli jedynie z małego bufetu pod wieżą. Obecnie działa tu nie tylko restauracja, ale również budka z fast foodem, wybieg z alpakami, plac zabaw oraz arboretum. Zimą dodatkową atrakcją jest tor saneczkowy o długości 4 kilometrów. Ze względu na bliskość kilku miejscowości Černá studnice cieszy się wielką popularnością.

Z wieży roztacza się piękny widok na pobliskie miejscowości: Jablonec nad Nysą (Jablonec nad Nisou), Lučany nad Nisou, Rychnov, a nawet i Liberec. Pięknie prezentuje się stąd Ještěd (1012 m n.p.m.) z własną, charakterystyczną i okazałą wieżą widokową. Przy dobrej pogodzie widać stąd również Góry Izerskie oraz Karkonosze. Wstęp na wieżę widokową jest płatny. Obiekt otwarty jest od środy do niedzieli od godziny 10.00 do 18.00, a w weekendy do 21.00.

Propozycje wycieczki

Dystans:

13,9 km

Suma przewyższeń:

487 m

Czas przejścia:

około 4,5 godz.

Smržovka ?

Vrchůra ?

Berany ?

Černá studnice ?

Nová Ves nad Nisou ?

wieża widokowa (rozhledna) Nisanka ?

Kynast ?

Smržovka

Dystans:

18,9 km

Suma przewyższeń:

683 m

Czas przejścia:

około 6 godz.

Smržovka ?

Vrchůra ?

Berany ?

Černá studnice ?

Nová Ves nad Nisou ?

Lučany nad Nisou ?

Bramberk ?

Smržovka

3. Smrek(Smrk; 1124 m n.p.m.)

Smrek (Smrk) to dwuwierzchołkowy szczyt w zachodniej części Gór Izerskich. Niższy wierzchołek, mierzący 1123 m n.p.m., znajduje się po polskiej stronie pasma, natomiast wyższy - o metr - po stronie czeskiej i jest najwyższym punktem czeskiej części Gór Izerskich. Do 2007 roku znajdowało się tutaj turystyczne przejście graniczne Smrek-Stóg Izerski, obecnie prowadzi tędy ścieżka z drewnianym mostkiem, którą swobodnie można przekraczać granicę. Nazwa Smrek odnosi się do potężnego świerku, który rzekomo rósł kiedyś na górze.

Czeski szczyt zdobi 20-metrowa wieża widokowa zbudowana w latach 2001-2003. Z jej górnej platformy można podziwiać rozległą panoramę Gór Izerskich w kierunku południowym i zachodnim, czeskie Góry Łużyckie, Pogórze Izerskie oraz fragment Karkonoszy i Gór Kaczawskich. U podnóża wieży znajduje się niewielki schron. Od 1909 roku na Smreku stoi pomnik Theodora Körnera. Upamiętnia on setną rocznicę zdobycia tego szczytu przez niemieckiego poetę, który odwiedził również Kotlinę Jeleniogórską oraz Karkonosze, a po swojej podróży poświęcił krajobrazom Dolnego Śląska serię wierszy.

Wycieczkę na Smrek można rozpocząć zarówno od strony polskiej, jak i czeskiej. W tym pierwszym wariancie dużym udogodnieniem będzie kolejka gondolowa łącząca Świeradów­-Zdrój ze Stogiem Izerskim (1107 m n.p.m.), skąd na Smrek prowadzi ledwie trzykilometrowa trasa piesza. Inną ciekawą opcją jest wyprawa rowerowa z Polany Jakuszyckiej przez Stóg Izerski lub Chatkę Górzystów. Najdogodniejsze czeskie szlaki na szczyt prowadzą z Novégo Města pod Smrkem lub z Hejnic.

Propozycje wycieczki

Dystans:

17,1 km

Suma przewyższeń:

796 m

Czas przejścia:

około 6 godz.

Świeradów­-Zdrój ?Stóg Izerski ?Smrek ? Czerniawska Kopa ? Świeradów­-Zdrój

Dystans:

14,9 km

Suma przewyższeń:

745 m

Czas przejścia:

około 5 godz.

Nové Město pod Smrkem ? Smrek ? Chata Hubertka ? U Zemánků ? Nové Město pod Smrkem

4. Sępia Góra (829 m n.p.m.)

Sępia Góra wznosi się nad Świeradowem­-Zdrojem i jest ostatnim szczytem na zachodzie Gór Izerskich należącym do Grzbietu Kamieniec­kiego. Rozpościera się stąd piękny widok na pobliski Świeradów­-Zdrój, Pogórze Izerskie oraz szczyty Gór Izerskich: Stóg Izerski (1107 m n.p.m.) oraz Smrek (1124 m n.p.m.).

Jedna z legend opowiada o pogańskiej świątyni oraz o świętym gaju, które znajdowały się na szczycie góry. Nie ma tu jednak żadnych pozostałości po słowiańskich bóstwach ani śladów dawnych budowli. Brakuje również dowodów na to, aby nad Kwisą, przepływającą obecnie przez Świeradów­-Zdrój, mieściła się kiedy­kolwiek słowiańska osada. Inna, bardziej prawdopodobna legenda odwołuje się do okresu drugiej wojny światowej. Podobno w 1941 roku do Bad Flinsberg, jak nazywał się wówczas Świeradów­-Zdrój, przyjechało kilkanaście ciężarówek ze skrzyniami o nieznanej nikomu zawartości. Niemieccy żołnierze zabrali następnie więźniów z pobliskich obozów, zamknęli w przyczepach i wywieźli w tajemnicze miejsce. Na koniec kazali im zakopać ładunek i większość rozstrzelali na miejscu. Ledwie garstce udało się uciec Niemcom i schować w dolinie. Po latach opisywali ów dzień, wspominając przejazd przez tory kolejowe i tabliczkę z nazwą miejscowości. Historycy i badacze wskazują, że opisy więźniów pasują do okolicy Sępiej Góry, dlatego też przez pewien czas łatwo się tu było natknąć na poszukiwaczy zaginionego niemieckiego skarbu. Niczego wartościowego nie znaleziono, a zagadka tajemniczych skrzyń pozostaje nierozwiązana. W Świeradowie­-Zdroju mówi się, że trzyma nad nimi pieczę Duch Gór, który nikomu nie pozwala przeszukiwać swoich włości.

Propozycje wycieczki

Dystans:

6,6 km

Suma przewyższeń:

348 m

Czas przejścia:

około 2,5 godz.

Świeradów­-Zdrój, stacja kolejowa ? Baryłka - Sępia Góra ? Świeradów­-Zdrój, stacja kolejowa

Dystans:

19,8 km

Suma przewyższeń:

520 m

Czas przejścia:

około 6 godz.

Szklarska Poręba ? Wysoki Kamień ? Rozdroże Izerskie ? Niedźwiednik ? Sępia Góra ? Świeradów­-Zdrój

5. Kamień Paula Hirta na Hali Izerskiej

Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku znajdowała się na Hali Izerskiej osada Gross Iser. W trakcie drugiej wojny światowej prawie wszyscy mężczyźni z wioski zostali wcieleni do wojska. Na miejscu pozostały tylko kobiety, dzieci oraz gospodarz schroniska, Gross Iser Baude Paul Hirt - kaleka ze sztuczną nogą. Pewnego dnia dotarł tu posłaniec ze stacji Orle i ostrzegł mieszkańców przed Rosjanami, którzy maszerowali w stronę hali. Kobiety wraz z dziećmi ukryły się w lesie, a gospodarz schroniska pozostał w osadzie, uważał bowiem, że z każdym można dojść do porozumienia. O jego nastawieniu do innych świadczyło zresztą przezwisko: Freund­lich Paul, co znaczy "przyjazny, życzliwy Paul". Na strychu szkoły, czyli w obecnej Chatce Górzystów, ukrywała się jeszcze jedna mieszkanka wioski, Emma, która przez skręconą kostkę nie mogła uciec do lasu. Schowana w bezpiecznym miejscu obserwowała z małego okienka przebieg wydarzeń. Pijani Rosjanie nie doszli do porozumienia z Hirtem, wręcz przeciwnie - wyszarpali go z budynku na zewnątrz i rozstrzelali. Następnie zabrali się do przeszukiwania domostw. Najbardziej interesowały ich zegarki, alkohol i kobiety, a ponieważ niewiele tu znaleźli, ruszyli dalej w kierunku Świeradowa­-Zdroju. Gdy kobiety wróciły do wioski, Emma zrelacjonowała, co się wydarzyło, i wspólnie uzgodniono, że trzeba pochować Paula Hirta na polanie. Najbliższy cmentarz znajdował się w Świeradowie­-Zdroju, a wyprawa tam była zbyt ryzykowna.

Wiesława Polańska, obecna gospodyni znajdującej się na Hali Izerskiej Chatki Górzystów, zdołała skontaktować się z Emmą i z jej pomocą wyznaczyła przybliżone miejsce pochówku Paula Hirta. Żeby uczcić jego pamięć, gospodarze schroniska postawili tam brzozowy krzyż oraz głaz z kamienną kapliczką i napisem informującym, kto tu spoczywa. Jak wspomina Polańska, kilka dni po tym wydarzeniu przyśnił jej się przepis na naleśniki. Serwowała je w Chatce Górzystów już wcześniej, ale dopiero nowy sposób przyrządzenia i podania uczynił je daniem kultowym w polskich górach. Rokrocznie raczą się tym specjałem setki turystów, z których część przybywa na Halę Izerską tylko po to, by go skosztować. Co ciekawe, z pysznych naleśników słynęło również Schronisko Kammhäuser, które działało na Polanie Izerskiej przed drugą wojną światową. Kuchnią w tym obiekcie zarządzała niejaka Zenderowa, ciotka Paula Hirta. Być może zatem sen o naleśnikach był podziękowaniem za pamięć o siostrzeńcu. Tak przynajmniej relacjonuje obecna gospodyni Chatki Górzystów.

Propozycje wycieczki

Dystans:

18,9 km

Suma przewyższeń:

280 m

Czas przejścia:

około 5,5 godz.

Polana Jakuszycka ?Stacja Orle ?kamień Paula Hirta ?Chatka Górzystów ?Kapliczka Matki Boskiej Izerskiej ?Polana Jakuszycka

Dystans:

21,5 km

Suma przewyższeń:

735 m

Czas przejścia:

około 7 godz.

Świeradów­-Zdrój ?Schronisko PTTK na Stogu Izerskim ?Borowina ?kamień Paula Hirta ?Chatka Górzystów ?Polana Izerska ?Świeradów­-Zdrój

6. Wysoka Kopa(1126 m n.p.m.)

Wysoka Kopa jest najwyższym szczytem Gór Izerskich, lecz nie prowadzi na nią żaden znakowany szlak turystyczny. Jej północne i północno­-wschodnie stoki przecina czerwony Główny Szlak Sudecki i to właśnie z niego można najszybciej wejść na ten szczyt. Ścieżka zaczyna się dokładnie pomiędzy Wysoką Kopą a Izerskimi Garbami (1084 m n.p.m.) i jest bardzo wyraźnie widoczna. Jako że szczyt Wielkiej Kopy zalicza się do Korony Gór Polski, rokrocznie wchodzi na niego bardzo dużo turystów. Po odbiciu z czerwonego szlaku wystarczy około 10-15 minut marszu, aby zdobyć główny wierzchołek.

Na szczycie znajduje się żółta tablica z nazwą góry. Nie ma tu ani ławeczek, ani wiaty turystycznej, ale sam wierzchołek jest dosyć rozległą kopułą, więc bez trudu można znaleźć miejsce na odpoczynek. Znacznie trudniej na Wysokiej Kopie, podobnie jak w całych Górach Izerskich, trafić na dobrą pogodę. Góry te cechują się bardzo specyficznym mikroklimatem, w którym nie występuje termiczne lato, za to bywa bardzo mgliście, zimno i pochmurnie. Na Wysokiej Kopie śnieg zalega nieraz do końca maja.

Na wierzchołku nie ma lasu, co jest skutkiem katastrofy ekologicznej, jaka dotknęła Góry Izerskie w latach 80. XX wieku. Zanieczyszczenia z bardzo uprzemysłowionego pogranicza Polski, Czech i Niemiec spowodowały opad kwaśnych deszczów. Te zniszczyły lasy i odsłoniły wiele grzbietów Gór Izerskich. Po kilkudziesięciu latach natura powoli odżywa i naprawia dawne zniszczenia. Po tym okresie pozostała rozbudowana sieć dróg, którymi wywożono z gór obumarłe drzewa. Obecnie służą one jako ścieżki rowerowe i trasy do uprawiania narciarstwa biegowego. Na Wysoką Kopę co prawda nie prowadzi żadna ścieżka rowerowa, jednak ostatni kwadrans trasy można bez problemu pokonać na piechotę, prowadząc swój jednoślad.

Propozycje wycieczki

Dystans:

23,1 km

Suma przewyższeń:

406 m

Czas przejścia:

około 6,5 godz.

Polana Jakuszycka ?Rozdroże pod Izerskimi Garbami ?Wysoka Kopa ?Rozdroże pod Kopą ?Chatka Górzystów ?Stacja Orle ?Polana Jakuszycka

Dystans:

14,6 km

Suma przewyższeń:

466 m

Czas przejścia:

około 4,5 godz.

Rozdroże pod Wysokim Kamieniem ?Szklarska Droga ?Wysoka Kopa ?Wysoki Kamień ?Rozdroże pod Wysokim Kamieniem

Dalsza część w wersji pełnej

O przewodniku

Niniejsza książka jest drugą częścią Górskich szlaków, wydanych w 2024 roku. Podobnie jak w pierwszej części, zebrałem w niej inspiracje do planowania wycieczek zarówno w Karpaty, jak i Sudety. Nie ma tu jednak szczegółowych i długich opisów tras, jakie znaleźć można w tradycyjnych przewodnikach górskich. Zamiast tego proponuję zestawienie 101 ciekawych i moich zdaniem wartych odwiedzenia miejsc na pograniczu Polski, Czech i Słowacji. Każdemu towarzyszą krótki opis uwzględniający cechy szczególne oraz propozycja wycieczki górskiej. Wybrane przeze mnie punkty są atrakcyjne pod wieloma względami. Część oferuje zachwycające widoki, inne mają ciekawą historię lub szczególne walory przyrodnicze. Niektóre wyróżniają się oryginalną architekturą, są wreszcie i takie, do których warto dotrzeć, żeby spróbować pysznej, lokalnej kuchni. Przy każdym opisie znajdziecie ikonki, które informują, czy wybrane miejsce można odwiedzić z psem, na rowerze lub z wózkiem. Oznaczyłem też - wykrzyknikiem - miejsca szczególnie niebezpieczne (głównie w Tatrach).

W porównaniu z pierwszą częścią książki poszerzyłem nieco opisywany obszar. Karpaty i Sudety dzielimy przecież z naszymi południowy­mi sąsiadami: Czechami i Słowakami. Chcąc Was zachęcić do odkrywania, co "nasze góry" - między innymi Beskidy, Tatry, Karkonosze, Pieniny i Góry Stołowe - kryją po drugiej stronie linii granicznej, uwzględniłem atrakcje, do których szybko i bez trudu dotrzemy z Polski. Mam nadzieję, że moja lista was zaciekawi i zachęci do wyruszenia na szlak. Być może nawet znajdzie się ktoś, kto odwiedzi wszystkie 101 miejsc, a nawet 202, jeśli zainspiruje się również pierwszą częścią Górskich szlaków.

Zapraszam do lektury i na szlak.

Aby łatwiej było korzystać z tego przewodnika, opisy miejsc uzupełniono ikonkami.

- punkt widokowy

- trasa możliwa do przejścia z psem

- warto spróbować kuchni regionalnej

- trasa wyjątkowo niebezpieczna

- trasa dostępna dla rowerzystów

- trasa umożliwiająca poruszanie się z wózkiem dziecięcym*

- trasa umożliwiająca poruszanie się na wózku inwalidzkim*

* W większości do tych miejsc prowadzi ubita droga szutrowa. Jednak konieczne jest użycie wózka terenowego, ze specjalnymi kołami do poruszania się w trudnym terenie.