Od samego początku stawiam sprawę jasno: nigdy nie byłem wielkim fanem pielgrzymowania. W moich oczach pielgrzymi to osoby z problemami pierwszego świata. Ten, kto może sobie pozwolić, by tygodniami wędrować w słomianym kapeluszu przez Hiszpanię w poszukiwaniu samorealizacji, najwyraźniej nie ma tak banalnych problemów jak dzieci czy praca, które zawracają mu głowę, bez względu na spoczywające na niej nakrycie. Żeby przez wiele tygodni pielgrzymować w intencji duchowego ubóstwa, trzeba zapewnić sobie niezły kapitał czasowy i finansowy.
W pierwszej połowie mojego życia nawet nie przemknęło mi przez myśl, że rodzina i praca to nie przeszkoda, a wręcz doskonały powód do pielgrzymki. Tego, że to się zmieni po czterdziestu pięciu latach, nie spodziewałem się także wtedy, gdy tamtego dnia zadzwoniłem do drzwi mojego terapeuty, Joschki Breitnera.
Dawniej uważałem terapeutów za równie przydatnych jak nauczyciele golfa. Prostują błędy, które w życiu codziennym odgrywają minimalną rolę. Potem jednak poznałem Breitnera. Bo Katharina, matka mojej córki i wtedy jeszcze moja żona, zmusiła mnie do relaksu.
Joschka Breitner zapoznał mnie z uważnością. I wtedy wydarzył się mały cud. Dzięki uważności udało mi się rozwiązać wszystkie trzy typy problemów w życiu mężczyzny: problemy, które miałem od dawna, problemy, o których istnieniu nie miałem pojęcia, a także problemy, które dzień w dzień zjawiały się w moim życiu.
Joschka Breitner i uważność totalnie odmienili moje życie. Teraz chodziłem do terapeuty tak, jak większość facetów do fryzjera: rzecz nie w nowej fryzurze, tylko w tym, by cały czas wyglądać tak, jak się wyglądało po ostatniej wizycie u rzeczonego fryzjera. Odczuwałem specyficzne zadowolenie, czy raczej miałem poczucie, że w gruncie rzeczy dotarłem tam, dokąd chciałem.
Prowadziłem uporządkowane życie. Miałem fantastyczną relację z pięcioletnią córką i całkiem niezłą z byłą żoną. Ba, potrafiłem nawet dojrzale podejść do nowego partnera byłej żony. Co więcej, miałem aż nadto pieniędzy i nawet nie musiałem się o nie szczególnie starać. Czy jednak uporządkowane, fantastyczne, całkiem niezłe, dojrzałe i niezbyt męczące to naprawdę to, czego oczekiwałem od życia? Aż do tej sesji nie zastanawiałem się nad tym ani przez chwilę.
Terapeutyczne rozmowy z Joschką Breitnerem co cztery tygodnie były dla mnie jak zdejmowanie kamienia z duchowych zębów. Przy zbyt długich odstępach czasowych wyczuwa się językiem na jedynkach nieprzyjemne nierówności, które trzeba usunąć. Tak samo jak z mojej duszy.
Uważne usuwanie duchowych zanieczyszczeń między dwiema sesjami coachingowymi przełożyło się jednak do tej pory na śmierć ośmiu osób. O tym Joschka Breitner nie miał pojęcia. Trupy, które towarzyszyły mojemu życiu, według mnie stanowiły logiczny skutek coachingu, nie jego powód.
Sesje terapeutyczne stały się nie tylko piękną rutyną - ich celem było też wczesne usuwanie rzeczonych duchowych zanieczyszczeń, dzięki czemu w ostatnim czasie nikomu nie groziło niebezpieczeństwo. To, że przy tej okazji trafi się ząb kompletnie pusty w środku, całkowicie przekraczało granice mojej wyobraźni.
Na dziesięć minut przed terminem wyznaczonym na siedemnastą trzydzieści zjawiałem się regularnie i na luzie pod drzwiami Joschki Breitnera, by za każdym razem na nowo stwierdzić, że w secesyjnej dzielnicy, w której znajdował się jego gabinet, ciągle nie ma wolnych miejsc parkingowych dla mojego nieco przerośniętego Land Rovera Defendera. Z przyzwyczajenia dwukrotnie objeżdżałem kwartał, zgodnie z ruchem na ulicach jednokierunkowych, by koniec końców zostawić samochód na parkingu przed supermarketem, oddalonym o trzy przecznice. A potem za każdym razem biegiem pokonywałem na nowo osiemset metrów dzielące mnie od gabinetu i tym samym mój wyluzowany zapas czasowy zmieniał się w napięte prawie spóźnienie.
Idealnie jak w zegarku o godzinie siedemnastej trzydzieści jeden naciskałem klamkę gabinetu Joschki Breitnera.
Tego dnia jedyne odstępstwo od rutyny, w której tkwiłem od dobrych dwudziestu miesięcy, polegało na tym, że przycisku dzwonka dotknąłem dopiero o siedemnastej trzydzieści dwie. I przyjechałem taksówką. Na pierwszym zjeździe kierowca skręcił o jedną przecznicę za wcześnie, ale nadal byłem w miarę zrelaksowany. Cały czas miałem lekkiego kaca - niewygoda, która uparcie przypominała mi, że w sumie chciałbym zapomnieć o wczorajszym wieczorze.
Także tym razem Joschka Breitner otworzył drzwi z typową dla siebie spokojną równowagą. Moje minimalne spóźnienie skwitował przyjaznym milczeniem i ruszył przodem w kierunku gabinetu. Nigdy nie udało mi się ustalić, czy Breitner posiada wiele zestawów takich samych ubrań, czy też w kółko nosi te same sprane jeansy, tę samą bawełnianą koszulę, ten sam wełniany sweter. Nie przypominam sobie, by kiedykolwiek miał na sobie coś innego, ale też ani razu jego ciuchy nie były brudne. Pozorna błahość, jaką zdawał się przypisywać swojej garderobie, aż nazbyt wyraźnie podkreślała jej znaczenie.
Jak zawsze rozsiadłem się na jednym z chromowanych krzeseł obitych sztruksem i po raz kolejny powędrowałem wzrokiem do półek z książkami, a tymczasem Breitner nalewał nam zielonej herbaty. Jak zazwyczaj zastanawiałem się, dlaczego między Sztuką wojny Sun Tzu i Refleksjami Marka Aureliusza stoi powieść Ernesta Hemingwaya Słońce też wschodzi. Pogodziłem się już z tym, że na to pytanie nigdy nie uzyskam odpowiedzi, bo zanim zdążę je zadać, Joschka Breitner zapyta mnie o samopoczucie.
Ale nie tym razem.
Klasyczne "miło, że pan przyszedł, a jak się pan czuje?" nie padło i swoją nieobecnością zostawiło niedającą się przesłyszeć wyrwę w splocie dźwięków składających się na moje wizyty.
Zirytowany odstępstwem od rutyny, podniosłem na niego wzrok. Stał przede mną z dwiema filiżankami zielonej herbaty i pytającym uśmiechem na ustach.
- Dlaczego dwie minuty? - zapytał, podając mi filiżankę.
- Słucham? - Nie miałem pojęcia, o co mu chodzi.
- Od ponad roku zjawia się pan niepunktualnie jak w zegarku, o minutę za późno. Dzisiaj były to dwie. Dlaczego?
Wiele się nauczyłem od Joschki Breitnera. Przede wszystkim uważności wobec moich potrzeb. W tym momencie miałem w sumie tylko jedną: nie zastanawiać się nad tą durną kwestią. Pytanie o minimalne spóźnienie, zadane z pruską dokładnością, spowodowało tylko, że coraz bardziej nerwowo koncentrowałem się na własnym centrum.
- Ale... ja... co to za różnica?
- Właśnie tego chciałbym się od pana dowiedzieć. Z perspektywy całego dnia dwie minuty to niewiele. Z perspektywy minuty, dwie to już sto procent. To nie jest drobiazg. Dlaczego zatem spóźnił się pan dzisiaj dwa razy bardziej niż zazwyczaj?
Ze względu na wczorajszy wieczór, o którym wolałbym zapomnieć. Ze względu na pękniętą oś mojego Land Rovera. Ze względu na słowa obu prostytutek. Ze względu na dwóch Chińczyków na pogotowiu. Ze względu na te wszystkie rzeczy, które przeszkadzały mi za bardzo, bym chciał o nich pamiętać. Które jednak nie stanowiły dla mnie wystarczającego ciężaru emocjonalnego, bym chciał je omówić z terapeutą. Ze względu na wydarzenia, które jednak mimo wszystko miały stać się tematem tej sesji coachingowej. Odwróciłem się odrobinę w jego stronę.
- Taksówkarz źle skręcił.
To, jak przyglądał mi się Joschka Breitner, przywodziło na myśl ponure zdjęcia, które desperaci kładą na miejscu zbrodni w poszukiwaniu poklasku. Na tych fotografiach zawsze widnieje napis: Dlaczego? Zakładałem, że pytanie sprowadza się do tego, z jakiego powodu w ogóle jechałem taksówką.
- Dlatego, że chwilowo nie mogę korzystać z mojego samochodu...
I znowu to "dlaczego" w oczach.
- Dlatego, że wczoraj miałem... kolację z klientami, która przeciągnęła się do późna - uściśliłem z zakłopotanym uśmiechem, któremu towarzyszył szybki ruch ręką, jakbym wlewał sobie do gardła kieliszek lodowatej wódki.
Breitner wiedział, jaki mam zawód. Jestem prawnikiem. Nie wiedział jednak, czym konkretnie się zajmuję - a są to w skrócie handel narkotykami, prostytucja i handel bronią. Na moje usprawiedliwienie dodam, że zarządzam także przedszkolem.
Mój terapeuta oczywiście zdawał sobie sprawę, że jako adwokat czerpię większość zysków, zapewniając ochronę prawną kryminalistom. Nie miał natomiast pojęcia, że moja klientela ograniczała się do członków dwóch dawniej rywalizujących ze sobą klanów mafijnych, którym nie tylko doradzałem prawnie, ale de facto w pełni nimi kierowałem. A to dlatego, że szefów obu zamordowałem, szukając duchowego oczyszczenia. Jednego dlatego, że przeszkadzał mi na wyspie czasu. Drugiego dlatego, że jego dalsze życie nie dało się pogodzić z dobrostanem mojego wewnętrznego dziecka.
Ale to wszystko przeszłość. Od ponad roku moja teraźniejszość przebiegała jak należy. A adwokaci z uporządkowaną teraźniejszością co jakiś czas wychodzą z klientami na kolację. Akurat tego nie musiałem ukrywać przed moim coachem od uważności.
Bez osądzania: wczorajszy wieczór oznaczał spotkanie prawnika z handlarzem narkotykami, handlarzem bronią, właścicielką agencji towarzyskiej i kierownikiem przedszkola. Z ludzkiego punktu widzenia zapowiadało się na wyluzowany wypad w towarzystwie ciekawej mieszaniny niekonwencjonalnych ludzi. Z realistycznego punktu widzenia bynajmniej tak nie było. A wręcz przeciwnie. I przeczuwałem, że Joschka Breitner najchętniej rozłożyłby to na czynniki pierwsze.
- Ile właściwie ma pan lat? - Terapeuta ściągnął mnie na ziemię typowym dla niego, zdroworozsądkowym pytaniem, a przecież znał na nie odpowiedź.
- Czterdzieści pięć. Wczoraj obchodziłem urodziny.
Tym razem nie wiedziałem, co wyczytać z tabliczki w jego oczach.
- Dlaczego obchodziłem urodziny?
- Dlaczego obchodził je pan w towarzystwie klientów?
To było pierwsze pchnięcie terapeutyczną lancą prawdy. Skończyłem czterdzieści pięć lat i świętowałem nie z prawdziwymi przyjaciółmi, tylko z ludźmi, którzy z przyczyn czysto zawodowych nie mieli innego wyjścia, niż przyjąć moje zaproszenie.
- Nie chciałem robić z tej daty większej afery - wykrztusiłem, w pełni świadomy, że żałosna próba, by nie robić z moich urodzin większej afery, w żaden sposób nie umniejsza znaczenia tej daty.
- Czterdzieści pięć lat... Statystycznie to połowa życia. To nietypowe, żeby podchodzić do tego wydarzenia tak... jak by to ująć... "neutralnie" - zauważył Joschka Breitner, nie oceniając.
- Przecież obchodziłem urodziny. Po południu córka chciała iść ze mną do zoo, a później Katharina zażądała, żebyśmy razem zjedli tort.
Od pół roku byliśmy z Kathariną rozwiedzeni. Opiekę nad Emily ustaliliśmy po przyjacielsku, bardzo swobodnie.
- A na co pan miał ochotę? - zapytał Joschka Breitner.
- Słucham?
- To były pańskie urodziny. Wiem już, czego tego dnia życzyły sobie pańska córka i była żona. A pan?
Nie do końca go zrozumiałem.
- Ja? Ja cieszyłem się, że spędzę urodziny z rodziną...
- Ale czy sam też poszedłby pan do zoo?
- Skądże - odparłem bez namysłu.
- Czyli obchodził pan swoje urodziny z rodziną tak, jak życzyli sobie tego bliscy. A gdy najbliżsi odeszli, wolał pan rzucić się w wir pracy, byle obejść czarną dziurę, która czekała w pustym domu. - Joschka Breitner idealnie podsumował moje oszczędne odpowiedzi.
Wszystko szło nie tak, bo za bardzo zbliżał się do prawdy.
- Nie, poszedłem dalej świętować.
- Z klientami?
- Łączy nas niemal przyjacielska zażyłość.
- Ilu spośród pańskich klientów zna datę pana urodzin?
Strzał w dziesiątkę. Ani jeden.
- Chciałbym się upewnić, czy wszystko dobrze rozumiem. W pełni świadomie zdecydował się pan spędzić czterdzieste piąte urodziny z ludźmi, którzy nie mieli pojęcia, że je pan obchodzi? - podsumował Joschka Breitner.
- Szczerze mówiąc, najchętniej spędziłbym ten wieczór sam w domu.
- Ale?
- Moje wewnętrzne dziecko chciało świętować.
Joschka Breitner znał moje wewnętrzne dziecko. Jak by nie było, sam mi je pokazał.
- I wtedy pomyślałem sobie: czas na kompromis. Będziemy świętować z ludźmi, którzy nie mają pojęcia, co to za dzień.
W pełni profesjonalna tabliczka z pytaniem "dlaczego", widoczna w oczach mojego terapeuty, miała jedno wytłumaczenie: przywykł do tego, że musi wysłuchiwać moich kretyńskich wyjaśnień.
- No dobrze... miałem też ochotę się uważnie upić.
- Czyli niby jak? - zapytał Breitner z irytacją, ale i zainteresowaniem.
- Uważne upicie się to czuła i pozbawiona oceny konsumpcja alkoholu w danym momencie. Upijam się tylko i wyłącznie w imię upicia, nie po to, by stłumić negatywne emocje.
- Uważne upicie się to czuła bójka. - Joschka Breitner bez wysiłku rozjechał mnie swoim argumentem.
- Słucham?
- Pierwszy cios obala podkładkę biznesową. Pierwszym łykiem zagłusza pan te zmysły, które stanowią podstawę uważnego pojmowania danej chwili.
Mogłem sobie darować ten błąd. Podstawowa zasada: nie próbuj opchnąć fałszerzowi jego własnego dzieła.
- No dobrze. Czyli "uważne upicie się" to niewłaściwe słowa. Chciałem się raczej upić "świadomie".
- "Świadomie"? Czyli jak?
- Po dokładnym zaplanowaniu. Ustaliłem z Kathariną, że tego wieczora przejmie opiekę nad Emily. Zarezerwowałem pokój w hotelu, w którym miałem świętować, żebym później mógł od razu paść do łóżka. Zapakowałem dwie dodatkowe butelki wody mineralnej, by przed snem wypić je, żeby zmniejszyć porannego kaca. Cieszyłem się na uroczy wieczór, podczas którego ja i moje wewnętrzne dziecko prywatnie, we dwójkę, w gronie znajomych, będziemy dyskretnie świętować skończone czterdzieści pięć lat.
Gdy to wszystko mówiłem, sam się zastanawiałem, kiedy właściwie stałem się takim dupkiem, który nawet pijaństwo musi zaplanować co do joty.
- Skoro jednak wczoraj cieszył się pan na tak szczegółowo zaplanowany wieczór, dlaczego dzisiaj zachowuje się pan jak naburmuszony nastolatek, któremu spieprzono jego własną imprezę?
Cóż, może dlatego, że dokładnie to się wczoraj wydarzyło.
Pomimo mojego widocznego oporu Joschka Breitner z anielską cierpliwością drążył temat poprzedniego wieczora.
- Zanim skoncentrujemy się na tym, co wydarzyło się wczoraj, proszę mi powiedzieć: czy często pan świętuje poza domem?
- Ja? Nie, wieczorami raczej rzadko wychodzę.
- "Raczej rzadko", czyli jak często?
- W sumie nigdy.
- Jest ku temu jakiś powód?
Ależ te czasy się zmieniają. Bywają w życiu człowieka okresy, gdy musi się tłumaczyć z przesadnego entuzjazmu na imprezach. Są też takie, gdy musi się tłumaczyć z ich unikania.
- No cóż, przez połowę czasu nocuje u mnie córka. Wtedy oczywiście nie wychodzę. I nawet nie piję alkoholu.
- I to sprawia panu trudność?
- Wręcz przeciwnie! - wypaliłem odrobinę za szybko. - Cieszę się, że jestem w stanie rozkoszować się każdą sekundą ojcostwa wszystkimi zmysłami.
- Wysoko zawieszona poprzeczka - zauważył Joschka Breitner krytycznie.
- Owszem. I zanim zada pan kolejne pytanie: tak, po raz drugi! Ojcostwo bywa czasami męczące. I dlatego, przyznaję, cieszę się także na pozostałą połowę moich wieczorów, które mam tylko i wyłącznie dla siebie.
- Co pana tak męczy?
- Wieczne przemieszczanie się między lekcjami pływania, lekcjami tańca i niekończącymi się urodzinami, co łączy się z wieczną emocjonalną przepychanką na każdej z tych imprez. Zdarzają się dni, gdy nie mam siły nawet przeczytać córce bajki na głos. Ale i tak to robię. I wtedy najczęściej zasypiam obok niej.
- Czyli połowę swojego czasu poświęca pan córce, a przez drugą połowę musi się pan regenerować - podsumował Joschka Breitner stan faktyczny z niepokojącą precyzją, a potem mówił dalej: - Zatem ma pan dość ograniczone możliwości, by poznać kogoś nowego.
- Mam też ograniczoną potrzebę poznawania kogoś nowego - odparłem. A widząc w jego oczach tabliczkę z napisem "Dlaczego?", dodałem natychmiast: - Ograniczenie wynika ze świadomości, że w moim życiu jest wystarczająco wiele osób, których wcale nie chcę lepiej poznawać. Z wiekiem coraz bardziej utwierdzam się w przekonaniu, że potrzeba poznawania drugiej osoby ogranicza się do coraz ciaśniejszego kręgu, w którego centrum znajduje się moja rodzina, moja córka i wreszcie ja sam.
- Czyli jeżeli jakimś cudem znajduje się pan w centrum swoich potrzeb, i tak jest pan na samym końcu - wymamrotał Joschka Breitner, kiwając głową.
- Słucham? - dopytałem, zaintrygowany jego mamrotaniem.
- Czy ma pan czasami wrażenie, że czegoś panu brakuje?
Mam. W innym wypadku przecież nie upiłbym się z, w gruncie rzeczy, całkiem obcymi ludźmi. Potwierdziłem ruchem głowy.
- No, tam mamy początek - wymamrotał Joschka Breitner uspokajająco.
- Początek czego?
- Pytanie powinno raczej brzmieć: "początek po co". Ale do tego jeszcze wrócimy. Najpierw proszę mi opowiedzieć o wczorajszym wieczorze. Co to za klienci?
Byli to szefowie przestępczej organizacji Dragana Sergowicza. Ludzie, którymi dowodziłem osobiście, odkąd zamordowałem Dragana. Dwa razy do roku spotykaliśmy się w przyjemnej atmosferze, na dobrej kolacji, przy wybornym alkoholu i dużo się śmiejąc. Jeżeli przy okazji pojawiały się tematy zawodowe, omawialiśmy je. Te spotkania nie tylko budowały lojalność i efektywność. Dla mnie osobiście miały jeszcze jeden, o wiele piękniejszy skutek: najzwyczajniej w świecie sprawiały mi radość. Stanowiły przyjemną odskocznię od mojej codzienności coraz bardziej odizolowanego ojca.
Co z tego, że wszyscy znają stereotypy na temat "burdelmam", handlarzy narkotykami i bronią, tudzież kierowników przedszkola: Carla, Walter, Stanislav i Sascha to ludzie, których towarzystwo sprawiało mi przyjemność. Z nimi potrafiłem odnaleźć niekonwencjonalną, niemal dziecinną radość, którą pamiętałem z czasów studenckich, ewentualnie ze służby wojskowej.
Usiłowałem wytłumaczyć to wszystko mojemu coachowi od uważności, nie wspominając przy tym o zabójstwie Dragana.
- Mam pewną grupę klientów ze środowiska, które otaczam opieką prawną. Regularnie spotykamy się w swobodnej atmosferze. Lubię te spotkania. To po prostu coś innego. I pomyślałem sobie, że tym razem mogę to połączyć z moimi urodzinami.
Joschka Breitner zdołał wyciągnąć daleko idące wnioski nawet z tak lapidarnych informacji.
- Czyli woli pan spędzać czas z ludźmi, z którymi pańska relacja jest jasno ustalona, niż poznawać kogoś nowego?
Zastanawiałem się, co w tym złego. Nic nie przyszło mi do głowy.
- No tak. A to źle?
- Podobno są ludzie, którzy urodziny spędzają w towarzystwie prawdziwych przyjaciół.
Ponieważ nie chciałem rozwodzić się nad moim bardzo wąskim kręgiem przyjaciół, wolałem skupić się na osobistej niechęci wobec imprez.
- Nie przepadam za robieniem wszystkiego na pokaz, na rzecz nieznajomych. Nieważne, czy na urodzinach "czterdzieści plus", czy z innej okazji. Mam dosyć tych typów, którzy ciągle przechwalają się domem, samochodem, łodzią i działką; którzy wypełniają pustkę alkoholem i ciuchami od najlepszych projektantów. Kobiet z groteskowym makijażem, które zalewają kompleksy i strach przed przyszłością butelkami prosecco, gdy obie grupy spotykają się na tej samej imprezie. To nie moje klimaty.
W ciszy, która zapadła po mojej spontanicznej tyradzie, poczułem się odrobinę zagubiony.
- Co wywołało w panu tak wielkie rozczarowanie? - zapytał w końcu Joschka Breitner.
- Ja... Ja...
- Skończył pan czterdzieści pięć lat i nie ma nikogo, kto z tej okazji zorganizuje panu imprezę, tak?
Au. Zabolało. Ale też trafił w sedno. Skinąłem głową.
- Czyli to jest pierwsza negatywna lekcja z wczorajszego wieczora? - zapytałem zrezygnowany.
- Albo pierwsza pozytywna lekcja z dzisiaj. Tak naprawdę chętnie poznałby pan ludzi bez masek, tylko najwyraźniej nie wie pan, gdzie ich szukać.
Gorycz w rozmowie, która wtedy nastała, pokonałem łykiem herbaty. On zrobił to samo i podjął przerwany wątek.
- Ale zostańmy przy wczorajszym wieczorze. Pana wewnętrzne dziecko - albo pan sam, na razie to zostawmy - zażyczyło sobie w prezencie urodzinowym kolacji poza domem. Czegoś, na co jest pan na co dzień zbyt zmęczony. Nie chcąc stawiać czoła niechęci wobec nieznajomych, postanowił pan świętować z klientami, którzy nie mieli pojęcia o pana urodzinach. Cieszył się pan na ten wieczór i nawet się przygotował. Liczył się pan z konsumpcją alkoholu, ale przecież nie po to, żeby zalać pustkę, ani tym bardziej by utopić lęk przed przyszłością. Dobrze mówię?
Z tej perspektywy to wszystko brzmiało dość beznadziejnie. Niechętnie skinąłem głową.
- A co w tym złego?
- Nic. Tylko że najwyraźniej pański plan zawiódł. Bo gdyby było inaczej, ten wieczór nie skończyłby się fatalnie. Nie spóźniłby się pan dzisiaj dwa razy bardziej niż zwykle, nie przyjechałby pan taksówką i zapewne miałby pan lepszy humor. A zatem - co właściwie się wczoraj wydarzyło?
Wtedy zacząłem opowiadać.
Na urodziny zarezerwowałem stolik w Sky-Lounge, w restauracji na dwudziestym trzecim piętrze pięciogwiazdkowego hotelu. Z każdego miejsca rozciągał się fantastyczny widok na całe miasto. Przy dobrej widoczności dało się nawet dostrzec góry. Kiedy pogoda dopisywała, panoramę przebijać mogła tylko atmosfera koktajl baru na zadaszonym tarasie. Wysoko nad dachami miasta, nawet na trzeźwo, człowiek czuł się wolny od codzienności poniżej - wolny, lepszy, ponad nią.
Gdy przyszedłem, Sascha stał już przy barze. Sascha, czyli były szofer Dragana, z wykształcenia nauczyciel przedszkolny, a teraz kierownik przedszkola, które, nie bez egoistycznych pobudek, przejęliśmy od wspólnoty zadufanych rodziców. Obaj mieszkaliśmy w osobnych mieszkaniach nad naszą świeżo zdobytą placówką. Z Saschą łączyła mnie już szczera przyjaźń. Wiele o mnie wiedział. Ale o dacie moich urodzin nie miał pojęcia.
Jeden z elementów świadomego upicia się stanowiła specjalnie zaplanowana kolejność alkoholi. Wymyśliłem sobie, że jako aperitif wypiję gin z tonikiem, potem kieliszek szampana przy stole, do posiłku dwie lampki białego wina, a zwieńczę to wszystko dwoma szotami wódki. Jeżeli do tego równocześnie wchłonę dwa litry wody, biorąc pod uwagę moją masę ciała, pójdę spać porządnie napity, a rano obudzę się w dobrej formie. A gdyby mój nieprzygotowany żołądek zareagował nadmiarem kwasu, wezmę tabletki na zgagę.
Z ginem z tonikiem w dłoni czekałem radośnie na Carlę, Stanislava i Waltera, którzy zjawili się w przeciągu następnego kwadransa. Carla, była prostytutka, obecnie kierowała S-Exclusive, luksusową agencją towarzyską, która powstała wskutek rebrandingu, jakiemu poddałem dawne interesy Dragana spod znaku czerwonej latarni. Pod względem wizualnym równie dobrze mogłaby kierować recepcją pięciogwiazdkowego hotelu. Temu wizerunkowi przeczyło jedynie sarkastyczne poczucie humoru i głośny, optymistyczny śmiech.
Walter, kiedyś zawodowy żołnierz, dzisiaj prowadził S-Protection. Oficjalnie to firma ochroniarska, nieoficjalnie natomiast ludzie Waltera odpowiadali za lukratywny handel bronią małego kalibru tudzież napędzaną siłą mięśni animację partnerów biznesowych niedających się przekonać innymi argumentami. Walter to ten typ, którego pierwszy lepszy przeciętniak poprosi o pomoc w markecie budowlanym, gdy samodzielnie nie jest w stanie zapakować worka ze ściółką do ogrodu. Walter też bez cienia wyrzutów sumienia obróciłby rzeczony ogródek w pył, gdyby mu za to zapłacono.
Stanislav przejął handel narkotykami po śmierci Toniego, innego ważnego oficera w klanie Dragana. Prochy rozprowadzano kanałami w klubach i dyskotekach, gdzie szukano także nowych talentów do agencji Carli. Firma Stanislava funkcjonowała pod nazwą S-Events.
Sascha, jako kierownik przedszkola Jak Ryba w Wodzie, a zarazem depozytor miejsc w grupach przedszkolnych, trzymał w szachu wszystkich tych, których nie udało nam się złamać za pomocą seksu, narkotyków i przemocy.
W rogu zadaszonego tarasu przygotowano kącik na imprezy firmowe. Wyglądało na to, że akurat rozgościł się tutaj chiński producent paneli solarnych. Jak dowiedziałem się od Saschy, rezerwując miejsce, akurat odbywały się targi energii odnawialnej i większość pokoi hotelowych zajmowali ich uczestnicy. Walter z dumą oznajmił, że nie dalej jak w zeszły weekend kupił kilka paneli tej właśnie firmy i zainstalował u siebie na dachu. Własnoręcznie.
Po wypiciu trzech czwartych ginu z tonikiem czułem się przyjemnie wstawiony. I wolny. Już miałem zasugerować, żebyśmy zmienili stolik na coś w środku, gdy zadzwonił telefon Carli. Nie lubię, gdy podczas spotkań, dowolnej natury, dzwoni telefon.
Ze względu na uważność sam do minimum ograniczyłem korzystanie z telefonu. Miałem dwa: służbowy smartfon i prywatną komórkę vintage. Jedna ze strategii mojego cyfrowego detoksu polegała na tym, że sięgałem po smartfona tylko wtedy, gdy naprawdę był mi niezbędny. A żeby w razie nagłej sytuacji była żona i córka zawsze mogły się ze mną skontaktować, miałem przy sobie wiekową Nokię. Ale tego numeru nie znał nikt poza mną i Kathariną. W moim wypadku była to nie tylko kwestia niechęci wobec ciągłej dostępności. To także kwestia szacunku wobec rozmówców. Warto przynajmniej wyciszyć dźwięk w telefonie, jeżeli spędzam czas w towarzystwie.
Carla najwyraźniej postrzegała to inaczej. Ponieważ moja twarz ewidentnie nie była zwierciadłem, w którym odbijały się moje najgłębsze pragnienia, odwróciła się od nas i odebrała telefon. Skoro inni mają w nosie zasady, których nie potrafię im przekazać, sam mogłem wznieść się ponad to. Zamówiłem nieplanowany gin z tonikiem i wdałem się z Walterem w rozważania, ile kilometrów kwadratowych paneli solarnych potrzeba, by przy flaucie uruchomić farmę wiatraków. Prowadząca donikąd dyskusja, bo żaden z nas nie posiadał jakiejkolwiek wiedzy na ten temat, umarła śmiercią naturalną, gdy dotarły do mnie fragmenty rozmowy Carli:
- ...W takim razie natychmiast wyjdź i chodź na taras. Tak, w najgorszym razie w szlafroku.
Carla rozłączyła się i wróciła do nas.
- To Chayenne, jest u mnie nowa - wyjaśniła.
Nikt z własnej woli nie nazywa się Chayenne. W sumie przychodzą mi do głowy tylko dwa powody, by nosić takie imię. Albo jesteś dwusilnikowym samolotem, albo masz fatalny gust w kwestii imion. Wszystkie inne Chayenne powinny błyskawicznie się przechrzcić, pracując jako prostytutki.
- Chayenne zamówiono tutaj, do hotelu, na dzisiejszy wieczór. Ale klient domaga się rzeczy, których... No... Powiedziałam jej, że ma natychmiast wyjść i przyjść do nas na górę. Nie pozwolę tak traktować moich dziewczyn! Macie coś przeciwko temu, że tu przyjdzie?
Kimże byłem, by protestować? Zbyt wielkim tchórzem, by zdradzić współpracownikom, że dzisiaj, w moje urodziny, nie chciałbym być sam. Zamiast tego udawałem, że chcę sprawić im przyjemność tą kolacją. A zatem nie miałoby to znaczenia, gdybym zabronił moim współpracownikom sprawić przyjemność ich współpracownikom. Nic nie przemawiało przeciwko temu, by powitać na dachu także Chayenne. Poza faktem, że tym samym szlag trafi główny charakter tej imprezy, czyli potajemne świętowanie moich urodzin bez nowych twarzy.
Kilka minut później na taras wkroczyła dwudziestoparoletnia dama, ciągle pałająca świętym oburzeniem. Fakt, że na hotelowym dachu umilkły wszystkie rozmowy, wynikał prawdopodobnie z tego, że Chayenne, po pierwsze, wyglądała fantastycznie, a po drugie, krótki szlafrok ledwie zakrywał jej nader skąpą bieliznę. Pozostałe ciuchy niosła pod pachą. Carla przytuliła ją do siebie i otoczyła opieką jak starsza siostra.
By nie zwracać na nas jeszcze więcej uwagi, zaprosiłem gości do zarezerwowanego stolika w środku restauracji. Gdy szliśmy, narzuciłem Chayenne na ramiona moją marynarkę, przez co usiadła obok mnie. Na siedząco wydawała się niemal ubrana. I cały czas niebezpiecznie piękna.
Dwóch kelnerów natychmiast nalało nam już schłodzonego szampana. Chayenne opowiadała, co wydarzyło się w pokoju hotelowym. Klient, chiński biznesmen, zapewne uczestnik odbywających się akurat targów o tematyce energii odnawialnej, wyraził w rozmowie wstępnej kilka dosyć nietypowych życzeń.
- Nawet sobie nie wyobrażacie, czego ode mnie zażądał! Chciał...
Tu nastąpiła wyliczanka seksualnych pragnień, na które przy całej mojej wyobraźni w życiu bym nie wpadł. Żadne z nich mnie nie podnieciło. Ale też nie podniecało mnie wiele matek z przedszkola córki. A mimo tego najwyraźniej ktoś kiedyś z nimi spał. Seks oznaczał, w gruncie rzeczy, co najmniej dwie osoby o tym samym stopniu tolerancji. A gdy Chayenne, z jej punktu widzenia całkiem logicznie, nie mogła spełnić ani życzenia chińskiego klienta, ani znaleźć w sobie dość tolerancji, na seks nie było miejsca.
- Odmówiłam, zamknęłam się w łazience, żeby zadzwonić do Carli. Kiedy powiedziała, że mam przyjść na dach, zabrałam ciuchy i wyszłam. Tylko gdzie jest moja... Kurczę... Wygląda na to, że zostawiłam w pokoju torebkę...
Odmówiła i wyszła z pokoju. I na tym mogło się to wszystko skończyć. Podniosłem kieliszek szampana, by oficjalnie położyć kres niefortunnej sytuacji zakłócającej nasz wieczór.
Ale Stanislav mnie uprzedził.
- Naprawdę chciał ci...?
- Ludzie, proszę! - przerwałem mu. - Sprawa załatwiona. Chayenne jest tutaj. W przeciwieństwie do tego typa. Czyli po sprawie.
Wszystkie spojrzenia skierowały się na mnie. Nikt nie sięgnął po kieliszek.
- Przepraszam, ale nie mogę się zgodzić - zabrała głos Carla. - Nie wydaje mi się, żebyśmy mogli tak po prostu przejść nad tym do porządku. To brak szacunku wobec kobiet. Nie można się tak zachowywać. Jeżeli pozostaniemy bierni, facet nie nauczy się, że takich rzeczy się nie robi.
- Przecież nie jest naszym obowiązkiem wychowywanie chińskich biznesmenów - zauważyłem. Cały czas z kieliszkiem w dłoni.
- A co ty o tym sądzisz, Sascha, jako pedagog z wykształcenia? Jak potraktować tego typa? - zainteresował się Stanislav.
- Sascha, kierownik przedszkola, bynajmniej nie jest ekspertem w kwestii azjatyckich frajerów. - Cały czas miałem kieliszek przy ustach.
Natomiast Sascha miał odpowiedź na końcu języka.
- Cóż, w sytuacjach konfliktowych najrozsądniej pozwolić obu stronom zobaczyć punkt widzenia przeciwnika - zaczął po chwili namysłu.
- No dobrze... - Carla analizowała otrzymaną informację. - Co powiecie na to, żeby typ na własnej skórze przekonał się, jak to jest mieć w tyłku coś, na co nie ma się ochoty?
Z jednej strony było to właśnie owo niekonwencjonalne poczucie humoru, które tak bardzo ceniłem u moich współpracowników. Z drugiej strony wydawało mi się to strasznie umoralniające. A przede wszystkim niekonwencjonalne poczucie humoru w tym momencie stanowiło zagrożenie dla przebiegu mojej imprezy urodzinowej.
Jednym haustem wypiłem szampana, który ciągle bez sensu czekał w kieliszku, i wkroczyłem do akcji.
- Moim zdaniem to nie jest konieczne. Jak powiedziała sama Chayenne, facet domagał się, by wstrzyknęła mu bitą śmietanę do...
Walter przerwał mi w pół słowa.
- Może lepiej piankę budowlaną? Bo na to na pewno nie miał ochoty.
Uśmiechnięte twarze wokół stołu. Poza moją, pełną niedowierzania. Z ludźmi z półświatka można się świetnie bawić. Jednak nawet po latach współpracy nie podzielałem ich głupkowato szczeniackiego poczucia humoru. Poza tym zbyt długo w tym siedziałem, by nie wiedzieć, że Walter traktuje swoje słowa śmiertelnie poważnie i, co więcej, uważa je za moralnie usprawiedliwione. Cudownie inne podejście do życia, którym chciałem osłodzić moje urodziny, teraz miało je skwasić.
- Nie możecie przecież... - zacząłem.
Carla puściła mimo uszu moje wysiłki, by wszystko załagodzić.
- Świetny pomysł! Ale skąd o tej porze weźmiemy piankę budowlaną?
Ciekawe, że w propozycji Waltera widziała jedynie problem natury logistycznej.
- Z mojego bagażnika. Była mi potrzebna, by uszczelnić instalację paneli solarnych na dachu. Jak stwardnieje, jest jak stal.
- Zaraz, zaraz, ale czy w Chinolu będzie dość powietrza, by stwardniała? - Tylko to zaprzątało myśli Stanislava.
- Wiesz co, wydaje mi się, że spienianie odbywa się poprzez spadek ciśnienia. To działa jak ulatnianie się dwutlenku węgla, kiedy odkręcasz butelkę wody mineralnej.
Musiałem interweniować.
- Ludzie, na miłość boską, chyba nie mówicie poważnie! Nie wpuścicie Chińczykowi pianki budowlanej do dupy tylko dlatego, że miał nieortodoksyjne oczekiwania wobec prostytutki. - Starałem się przemówić im do rozsądku.
- Nieortodoksyjne oczekiwania świadczące o pogardzie wobec kobiet - poprawił Stanislav.
- Tak, czystej wody - dodała Carla.
- Spoczywa na nas społeczna odpowiedzialność jako na jej pracodawcach - zawtórował Walter.
To już nie było niekonwencjonalne poczucie humoru, które od dawna znałem i lubiłem. Moi nietypowi przyjaciele przehandlowali niewinność w imię moralności. Usłyszałem trzask. Był to zamek niewielkiej szkatułki. A raczej puszki Pandory.
Nie bardzo wiedziałem, co silniej świadczy o pogardzie wobec kobiet: jako klient zapytać prostytutkę, do czego gotowa jest się posunąć za pieniądze, czy, jak my zebrani przy stole, czerpać korzyści z wynagrodzenia, które rzeczona prostytutka dostanie, jeżeli udzieli pozytywnej odpowiedzi na zadane powyżej pytanie. Ale zawsze łatwiej jest rozwiązać tę część problemu, która nie ma nic wspólnego z tobą.
Doskonale wiedziałem natomiast co innego, a mianowicie, że w tym gronie nie mam ochoty na dyskusję o seksizmie. Nie w moje urodziny. I nie z tuzami półświatka, mocno podlanymi alkoholem. Chcąc jakoś rozładować sytuację, sam nalałem sobie szampana i natychmiast opróżniłem kieliszek w nadziei, że tymczasem ktoś jakimś cudem zamknie puszkę Pandory. Niestety, to nie nastąpiło.
Być może za sprawą dwóch ginów z tonikiem i dwóch kieliszków szampana wydawało mi się, że dyskusja nagle nabrała zawrotnego tempa. Takie przynajmniej miałem wrażenie.
- Powinniśmy natychmiast zejść do pana żółtka i udzielić mu lekcji. W imię sprawiedliwości płciowej - perorował Walter, nie stroniąc od patosu.
Sascha zdawał się podchodzić do tego krytycznie. Jako kierownik przedszkola brał udział w wielu kursach doszkalających. Jakkolwiek by było, nasze dzieci unikną problemów społecznych tylko wtedy, gdy dorośli odpowiedzialni za ich wychowanie okażą odpowiednią wrażliwość. Dawniej wystarczyło czule i delikatnie nauczyć osoby w wieku od dwóch do pięciu lat, na czym dokładnie polega różnica między "moje" a "twoje", między "gryźć" a "rozmawiać", między pieluchą a jej brakiem. Dzisiaj na plan pierwszy wysuwają się, oczywiście jak najbardziej słusznie, szczegółowa znajomość różnorodności, równości płci i uśpionego rasizmu. I w tym wszystkim Sascha trzymał rękę na pulsie, regularnie uczestnicząc w kursach doszkalających. Wyglądało na to, że także i teraz skorzystamy z jego wiedzy. W każdym razie przynajmniej jeżeli chodzi o słowa Waltera.
- Nie jestem pewien, czy nie będzie to miało wydźwięku rasowego - zauważył Sascha.
- Przepraszam bardzo, a co jest rasistowskiego w mojej piance budowlanej? - oburzył się Walter.
- Problemem jest nie pianka budowlana, lecz określenie "pan żółtek". Tym samym obrażasz tego człowieka ze względu na pochodzenie etniczne.
- Tym przezwiskiem obrażamy go bardziej, niż wsadzając mu w tyłek tubę pianki budowlanej? - wtrąciłem nieco za cicho, bo zagłuszyły mnie słowa Chayenne.
- Ale dlaczego? Pan żółtek to tylko stwierdzenie faktu. W końcu koleś z pokoju czterysta dziewięćdziesiąt osiem pochodzi z Kraju Środka i z całą pewnością posiada penisa.
- No właśnie, jako Chińczyk nie jest biały. W innym wypadku nie nazywalibyśmy go żółtkiem - przyznał Sascha.
Zrobiło mi się za kolorowo.
- Ludzie, przecież nieważne, jakiego koloru ktoś ma skórę - wyrwało mi się.
- No właśnie - przyznał mi rację Walter, by zaraz ruszyć w kompletnie odwrotnym kierunku. - Kolor skóry nie usprawiedliwia seksizmu. Facet musi dostać nauczkę.
Fragment
Prolog
1. Czyszczenie duszy
2. Bliskość i dystans
3. Irytacja
4. Własna inicjatywa
5. Uważność jako broń
6. Inspiracje
7. Pielgrzymowanie
8. Konsekwencje
9. Kryzys wieku średniego
10. Droga Świętego Jakuba
11. Bagaż
12. Karuzela myśli
13. Saint-Jean-Pied-de-Port
14. Pytania
15. Spotkania
16. Doliny
17. Relacje
18. Minimalizacja
19. Czas
20. Orisson
21. Kolacja
22. Rozpoznanie
23. Poszukiwania
24. Nazwy
25. Przełęcz Iba?eta
26. Krok w tył
27. Postanowienia
28. Pampeluna
29. Troski
30. Zemsta
31. Histeria
32. Wściekłość
33. Irache
34. Wyzwanie
35. Ciemność
36. Foncebadón
37. Mądrość
38. Mozaika
39. Cruz de Ferro
40. Santiago de Compostela
41. Na krańcu świata
Podziękowania
Przypisy
Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.