REDAKCJA: Magdalena Kuźmiuk

SKŁAD: Emilia Dajnowicz

PROJEKT OKŁADKI: Emilia Dajnowicz

TŁUMACZENIE: Anna Jurga

ZDJĘCIA: Biz Jones

STYLIZACJA: Erika Joyce

ZDJĘCIE AUTORKI: Wendy Wood Photography

Wydanie I

Białystok 2021

ISBN 978-83-8168-986-1

Tytuł oryginału: Chinese Herbal Medicine for Beginners: Over 100 Remedies for Wellness and Balance

Copyright ? 2020 by Rockridge Press, Emeryville, California

? Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2020

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego - w inny sposób niż "dozwolony użytek" obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 - redakcja

85 654 78 06 - sekretariat

85 653 13 03 - dział handlowy - hurt

85 654 78 35 - www.vitalni24.pl - detal

strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl

Wstęp

Uwielbiam ziołolecznictwo bez względu na system, z jakiego się wywodzi, czy miejsce jego pochodzenia. Rośliny są niesamowite. Zaczęłam czytać o ziołolecznictwie oraz eksperymentować z nim na własną rękę z książkami podobnymi do tej. Zanim profesjonalnie zajęłam się chińską medycyną, nauczałam jogi w formie terapii oraz ajurwedy. Podczas studiów z akupunktury i chińskiego ziołolecznictwa pracowałam w sklepie GNC, gdzie pomagałam klientom w doborze ziół i suplementów. Ograniczony wolny czas poświęcałam wolontariatowi i pomagałam moim nauczycielom oraz promotorom, pracując w zielarni szpitalnej i sporządzając receptury pacjentom. Lubiłam sam pobyt w zielarni, pomieszczeniu wypełnionym ponad trzystoma słojami ziół - każdym o innym aromacie, wyglądzie i odmiennej strukturze. Kiedy otwierałam drzwi, uwodziła mnie woń wszystkich tych ziół. Na studiach nieźle radziłam sobie z akupunkturą, lecz każdy wiedział, że obiektem mojego prawdziwego uwielbienia jest ziołolecznictwo chińskie.

Po ukończeniu studiów kontynuowałam naukę o chińskim ziołolecznictwie na kursie poświęconym ajurwedzie i zostałam członkinią Cechu Zielarzy Amerykańskich, aby zdobyć wiedzę o ziołolecznictwie zachodnim. W tym samym czasie zajęłam się chińską medycyną zawodowo oraz rozpoczęłam pracę w Akademii Akupunktury Pięciu Żywiołów jako kierownik zielarni, doradca kliniki zielarskiej, nauczyciel oraz, w końcu, dyrektor. Moją pasją jest bezpośrednia praca ze studentami i z ziołami.

Chociaż znam inne systemy ziołolecznictwa, w 99% przypadków podczas stawiania diagnozy stosuję system chiński, ponieważ uważam, że jest precyzyjny i dokładny w procesie dotarcia do źródła wszelkich problemów. Obecnie wraz ze współpracownikiem używamy wyłącznie lokalnych ziół zachodnich zgodnie z zasadami medycyny chińskiej. Jestem bardzo podekscytowana przyszłością chińskiego ziołolecznictwa w Stanach Zjednoczonych.

Zachodnia zielarka, Rosemary Gladstar, podsumowała zielarzy i ziołolecznictwo takimi słowami: "Jednym, w czym są zgodni wszyscy zielarze, jest to, żeby nie gotować ziół w aluminiowym garnku". Ziołolecznictwo wywodzi się z rozmaitych zakątków świata, jest tworzone przez różne kultury i wykorzystywane na mnóstwo sposobów. Zioła wprowadziły dość istotne zmiany w moim życiu i byłam też świadkiem tego, jak niesamowicie działają na moich klientów, znajomych i moją rodzinę. Mam nadzieję, że ta książka pomoże ci w poszukiwaniach i określeniu tego, co działa najlepiej dla ciebie.

Moim celem przyświecającym pisaniu tej książki było uczynienie całego ogromu medycyny chińskiej przyswajalnym obszarem dla nowicjuszy, a systemów diagnozy, na których opiera się ta medycyna - przystępnymi metodami. Poznasz, jak wykorzystywać ziołolecznictwo chińskie w doborze ziół oraz kiedy i jak dana roślina pomoże ci wzmocnić zdrowie i kwitnąć!

ROZDZIAŁ 1Wszystko o chińskim ziołolecznictwie

Zanim zajmiemy się ziołami i remediami, musimy omówić pewne ważne kwestie, mianowicie koncepty, które współpracują ze sobą oraz tworzą chiński system różnicowania i diagnozy charakteryzujący chińskie ziołolecznictwo. Zdolność dokładnej identyfikacji całego szeregu głównych przyczyn danej choroby, stawiania trafnej diagnozy i przepisania eleganckiej, precyzyjnej receptury to cud, jakim jest chińskie ziołolecznictwo. W tym rozdziale dowiesz się o podstawowych elementach medycyny chińskiej, aby z pewnością siebie ruszyć naprzód i stworzyć własną zielarnię oraz sporządzić własne receptury.

Czym jest chińskie ziołolecznictwo?

Chińskie ziołolecznictwo to tradycyjny azjatycki system uzdrawiania powstały tysiące lat temu. Jest jedną z dziedzin Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TMC) i wykorzystuje części roślin, takie jak korzenie, owoce, liście i korę, do leczenia chorób i zaburzeń równowagi. Te lecznicze substancje są od wielu wieków udoskonalane, łączone i stosowane w kombinacjach zwanych recepturami, które mogą zawierać do osiemnastu składników.

Początkowe daty tradycyjnych systemów medycyny nie są znane. Niektóre z najwcześniejszych zapisków pochodzą z czasów chińskiej dynastii Han panującej od 25 roku p.n.e. do roku 220 n.e. W pismach tych zachowało się to, co wówczas już było znane, co oznacza, że systemy te są jeszcze starsze. Już w tamtym czasie chińskie ziołolecznictwo było funkcjonującym systemem medycyny, który wciąż się rozwijał. Za panowania późniejszej dynastii Tang powstało dzieło Materia Medica, które przetrwało do dziś. Zebrano tam między innymi informacje na temat ponad 850 ziół, leków ziołowych oraz ich leczniczych właściwości. Przez cały ten długi czas ziołolecznictwo chińskie rozwijało się i rozpowszechniało, a mimo to podczas nauki o nim studenci wciąż czytają klasykę, taką jak Nei Jing Su Wen autorstwa Huanga Di1.

Ziołolecznictwo chińskie prezentuje narzędzia do osiągnięcia równowagi oraz utrzymania ciała, umysłu i duszy w zdrowiu. Pomaga ci być najlepszą wersją siebie. W licznych przeplatających się ze sobą systemach wykorzystuje naturę jako ideał równowagi. W mojej ulubionej metaforze o działaniu leczenia holistycznego ludzie są porównani do drzew: w kwestii zdrowia nie wszyscy są silnymi dębami. Niektórzy są niskimi, kulistymi jabłonkami, natomiast inni - wysokimi, smukłymi sosnami. Piękno holistycznego systemu uzdrawiania tkwi w tym, że nasze indywidualne cele zdrowotne są wyjątkowe tylko dla nas i nie musimy trzymać się standardów niemożliwych do osiągnięcia.

W trakcie nauki teorii chińskiego ziołolecznictwa pamiętaj, że jest to rama, przez którą możesz ujrzeć cały świat - w tym siebie i innych. Pamiętaj, że jest to wstęp do zasady: możesz studiować tę medycynę całe życie i nigdy nie znajdziesz się w końcowym punkcie, w którym oświadczysz: "Tak, wiem już wszystko". Wraz z bogatą, starożytną historią rodzi się mnóstwo informacji. Jednak pomimo całych stuleci, w trakcie których pojawiali się różni pisarze, nauczyciele i uczeni, podstawy są niezmienne. Są zwyczajne, ale mogą być zastosowane niemal do wszystkiego.

Tradycyjna Medycyna Chińska

Dzisiaj w Stanach Zjednoczonych hasło "Tradycyjna Medycyna Chińska" (TMC) jest często stosowane jako termin zbiorczy odnoszący się do medycyny chińskiej. Chociaż mówi się o Chinach jako kolebce TMC, na przestrzeni wieków również inne kraje, takie jak Korea i Japonia, odnalazły ten system (albo on przywędrował do nich). Wieki temu przyjęły chińską medycynę i uczyniły swoją własną, więc można ją nazywać również medycyną azjatycką. Uważam, że to dokładniejsza definicja, ponieważ kraje azjatyckie, takie jak Japonia i Korea, wniosły cenny wkład w tę dziedzinę.

Tradycyjna Medycyna Chińska obejmuje ziołolecznictwo chińskie, akupunkturę, bańki, Tui-Na, gua shę, dietetykę i termopunkturę.

Akupunktura polega na wkłuwaniu bardzo cienkich igieł - cieńszych od ludzkiego włosa - w konkretne punkty na ciele. Punkty te są rozmieszczone na jednej z dwunastu ścieżek energetycznych zwanych meridianami i wpływają na przepływ energii przez te kanały oraz pomagają łagodzić objawy różnych dolegliwości, jednocześnie stymulując zdrowie i równowagę. Można sobie wyobrazić meridiany, patrząc na mapę metra w dużym mieście, takim jak Londyn czy Berlin. Taka sieć składa się z licznych linii z wyznaczonymi przystankami i punktami połączeń lub przecięć, które mogą zabrać cię w dowolne miejsce. W ten sposób meridiany akupunktury podróżują przez ciało: sięgają czubków kończyn i przecinają setki punktów, dzięki którym możemy uzyskać dostęp do energii meridianów.

Większość terapeutów podczas jednej wizyty stosuje liczne metody. I tak możesz otrzymać termopunkturę, akupunkturę, ale też i inną terapię, jak na przykład bańki czy Tui-Na, a na dodatek ziołową recepturę, którą zabierzesz ze sobą do domu. Termopunktura (inaczej "moksoterapia" lub "moksowanie") wykorzystuje suszone zioło bylicy pospolitej (Artemisia vulgaris). Z rośliny formuje się stożki, które są następnie ogrzewane w celu stymulacji punktów akupunktury. Termopunktura doskonale redukuje stany zapalne, wzmacnia energię i uśmierza ból. Tui-Na, gua sha oraz bańki są bardzo praktycznymi terapiami. Tui-Na polega na masażu, który przywraca równowagę meridianów akupunktury i je oczyszcza. Gua sha natomiast uwalnia napięcie, zastój i usuwa gorąco. Bańki, które przysysają się do meridianów, punktów akupunktury lub konkretnych obszarów na mięśniach, stały się popularne, od kiedy sławni olimpijczycy zaczęli pojawiać się na ekranach telewizorów z wyraźnymi, idealnie okrągłymi czerwonymi znakami na skórze.

CHIŃSKIE ZIOŁOLECZNICTWO DZISIAJ

Dziś ziołolecznictwo chińskie jest zróżnicowane. Niektórzy praktycy są bardziej tradycyjni: pomagają pacjentom zachować zdrowie i leczą choroby oraz dysharmonie, wykorzystując wyłącznie TMC.

Ziołolecznictwo chińskie może też mieć bardziej nowoczesne wydanie, ponieważ zielarze chińscy integrują się z zachodnimi placówkami medycznymi, takimi jak kliniki, szpitale, gabinety chiropraktyczne oraz programy leczenia nowotworów. W ofercie Kliniki Cleveland znalazł się nawet program chińskiego ziołolecznictwa.

NAUKA PODSTAW

Ziołolecznictwo chińskie jest jednym z przedmiotów programu czteroletnich studiów magisterskich z Tradycyjnej Medycyny Chińskiej. Inne komponenty tego programu to akupunktura, Tui-Na, termopunktura oraz inne techniki. Aby praktykować medycynę chińską w Stanach Zjednoczonych, należy uzyskać tytuł co najmniej magistra. Mimo to opracowywane są programy studiów doktorskich, które cieszą się coraz większą popularnością. Po uzyskaniu stopnia naukowego zdaje się liczne egzaminy przyznające międzynarodowe certyfikaty, a następnie należy zdobyć certyfikat umożliwiający praktykę w danym stanie.

Współcześni praktycy również decydują się na specjalizację i skupiają się na obszarach takich jak płodność i zdrowie układu rozrodczego lub leczenie nowotworów. Specjalizacje dają możliwość otrzymania dodatkowego poziomu certyfikacji, na przykład ABORM, Amerykańskiego Zarządu Orientalnej Medycyny Reprodukcyjnej, udzielanej specjalistom od leczenia bezpłodności.

Bez względu na to czy lekarz zrobił specjalizację, ma tytuł doktora czy magistra, edukacja opiera się na jednakowych konceptach i systemach rozwijanych od całych stuleci.

Zasady chińskiego ziołolecznictwa

Zielarstwo jest obszerniejszą dziedziną niż to przedstawiane w mediach społecznościowych, gdzie czytamy, że jedno konkretne zioło leczy jedną konkretną dolegliwość. Kiedy będziemy odkrywać podstawy systemu diagnozy chińskiego ziołolecznictwa, zobaczysz, że wykraczają one daleko poza łatwe korelacje jeden do jednego.

Ziołolecznictwo chińskie opiera się na systemie wywodzącym się z zamierzchłych czasów i długiej tradycji chińskiej. Zawarte tam słowa, koncepty, jak i cały system na początku mogą wydawać ci się dziwne, ale cierpliwości, gdyż wkrótce staną się znajome.

PODEJŚCIE HOLISTYCZNE

Medycyna i ziołolecznictwo chińskie - tak jak inne tradycyjne systemy medycyny - patrzą na człowieka jako na całą, kompletną jednostkę. Wychowany na medycynie zachodniej być może przyzwyczaiłeś się do częstych wizyt u specjalistów. I tak kardiolog zajmuje się twoim sercem, terapeuta twoim zdrowiem umysłowym, ortopeda twoimi kośćmi i stawami, dentysta twoimi zębami, a okulista twoimi oczami. Jesteś z zasady podzielony na sekcje.

W chińskim ziołolecznictwie ciało i umysł są łączną, obszerną jednostką, a zawarte w niej układy współpracują ze sobą, koordynują się wzajemnie i są od siebie zależne w kwestii zdrowia, równowagi i dobrego samopoczucia. Kiedy jeden układ zostaje obciążony lub jego równowaga ulega zaburzeniu, może wywołać podobne problemy w innych układach.