1
Obudził się zlany potem. Obciążony półtorakilogramową porcją sardeli z czosnkiem i parmezanem, którą pochłonął wieczorem, musiał w nocy strasznie się wiercić, bo był oplątany prześcieradłami jak mumia. Wstał, poszedł do kuchni, otworzył lodówkę, wypił pół litra lodowatej wody. Z butelką przy ustach wyjrzał przez otwarte okno. Światło jutrzenki zapowiadało pogodny dzień, morze było płaskie jak stół, na niebie ani jednej chmurki. Montalbano, którego nastrój w znacznym stopniu zależał od pogody, miał prawo przeczuwać, że co najmniej do południa będzie w znakomitej formie. Było za wcześnie, żeby wstawać. Położył się z zamiarem przedłużenia snu o kolejne dwie godziny, naciągnął prześcieradło na głowę. Jak zawsze przed zaśnięciem pomyślał o Livii, która w tym czasie leżała w swoim łóżku w Boccadasse koło Genui: jej obecność krzepiła go w każdej długiej i w każdej krótkiej podróży do the country sleep, o której pisał Dylan Thomas w jednym z jego ulubionych wierszy.
Ledwie rozpoczął podróż, rozległ się dzwonek telefonu; wdarł się do ucha Montalbana jak wiertło, które nieuchronnie przewiercało mu głowę na wylot.
- Słucham!
- Z kim rozmawiam?
- Sam się przedstaw.
- Catarella.
- Co jest?
- Niech mi pan komisarz wybaczy, ale nie rozpoznałem głosu pana komisarza, panie komisarzu. Pewnie pan spał.
- Pewnie tak, jest piąta rano! Czy możesz nie zawracać mi dupy, tylko powiedzieć, o co chodzi?
- Było morderstwo w Mazara del Vallo.
- A co mnie to obchodzi? Jesteśmy w Vigacie.
- Ale, komisarzu, nieboszczyk to...
Montalbano odłożył słuchawkę, wyciągnął wtyczkę. Zamykając oczy, pomyślał, że to jego przyjaciel, wicekwestor Valente z Mazary, chce się z nim skontaktować. Zadzwoni do niego później, z komisariatu.
Okiennica trzasnęła o ścianę. Montalbano gwałtownie usiadł na łóżku, z oczami wytrzeszczonymi ze strachu. Odurzony spowijającymi go oparami snu, był przekonany, że ktoś do niego strzelał. W mgnieniu oka pogoda się zmieniła: zimny, wilgotny wiatr podrywał fale o żółtawych grzywach, niebo było w całości pokryte chmurami i zwiastowało deszcz.
Przeklinając pod nosem, wstał, poszedł do łazienki, odkręcił kurek prysznica, namydlił się. Nagle przestała lecieć woda. W Vigacie, a więc również w Marinelli, gdzie mieszkał, wodę puszczali zwykle co trzy dni. Zwykle, ponieważ mogli ją puścić równie dobrze nazajutrz, jak i dopiero w przyszłym tygodniu. Montalbano zabezpieczył się, instalując na dachu pojemne zbiorniki, ale widocznie tym razem wody nie było od ponad ośmiu dni - tylko bowiem na ośmiodniową niezależność pozwalały mu własne zapasy. Pobiegł do kuchni i podstawił garnek pod kran, żeby złapać cieknącą z niego wątłą strużkę. Potem wycisnął ile się dało z kranu nad umywalką. Odrobiną zebranej wody zdołał spłukać z siebie mydło, ale to utrudnienie bynajmniej nie wprawiło go w dobry humor.
Jechał w kierunku Vigaty, obdzielając przekleństwami mijanych kierowców, którzy - jego zdaniem wszyscy bez wyjątku - z takiego czy innego powodu kodeks drogowy mieli w dużym poważaniu, aż nagle przypomniał sobie telefon Catarelli. Wyjaśnienie, jakim się wtedy zadowolił, nie trzymało się kupy - gdyby Valente potrzebował pomocy z powodu jakiegoś zabójstwa, do którego doszło w Mazarze, to o piątej rano zadzwoniłby do niego do domu, a nie na komisariat. Tamto wyjaśnienie spreparował dla zwykłej wygody, żeby uspokoić sumienie i pospać jeszcze dwie godziny.
- Nie ma nikogusieńko! - oświadczył Catarella na jego widok, z szacunkiem podnosząc się z krzesła przy centralce. Montalbano z Faziem uznali, że powinien siedzieć właśnie w tym miejscu, bo przekazując nawet w najbardziej pokraczny i nieprawdopodobny sposób treść zgłoszeń i rozmów, wyrządzi mniej szkody, niż wykonując jakiekolwiek inne zadania.
- A co to, święto?
- Nie, panie komisarzu, to nie jest dzień świąteczny, ale wszyscy są w porcie z powodu tego trupa w Mazarze, dla którego sprawy dzwoniłem do pana, jeśli pan pamięta, w okolicach dzisiejszego poranka.
- Jeśli trup jest w Mazarze, to po kiego pojechali do portu?
- Nie, panie komisarzu, trup jest tutaj.
- Jezu Przenajświętszy! Jeśli trup jest tutaj, to dlaczego mi mówisz, że jest w Mazarze?
- Ponieważ trup był z Mazary, tam pracował.
- Catarella, rozumując, a raczej, powiedzmy, rozumując po twojemu: jeśli tu, w Vigacie, zostanie zamordowany turysta z Bergamo, to co wtedy powiesz? Że trup jest w Bergamo?
- Komisarzu, sprawa polega na tym, że trup jest przejezdny. Czyli strzelali do niego, kiedy znajdował się na kutrze rybackim z Mazary.
- A kto strzelał?
- Tunezyjczycy, panie komisarzu.
Montalbano machnął ręką i postanowił nie zadawać już pytań.
- Czy komisarz Augello też pojechał do portu?
- Tak jest.
Jego zastępca, Mim? Augello, na pewno będzie szczęśliwy, jeśli przełożony nie pojawi się w porcie.
- Posłuchaj, Catarella. Muszę napisać raport. Nie ma mnie dla nikogo.
- Halo? Panie komisarzu, panna Livia mianowicie do pana z Genui. Co mam zrobić? Mam łączyć czy nie?
- Łącz.
- Jako że pan mówił jakieś dziesięć minut temu, że nie ma pana dla nikogo...
- Nie gadaj już, tylko łącz... Livia? Witaj.
- Ładne mi witaj. Od kilku godzin próbuję się do ciebie dodzwonić. W domu również nie mogłam cię zastać.
- No tak, wyłączyłem telefon i zapomniałem włączyć. Powiem ci coś śmiesznego. Dzisiaj o piątej rano zadzwonił Catarella...
- Nie jest mi do śmiechu. Próbowałam o wpół do ósmej, piętnaście po ósmej, jeszcze raz o...
- Livio, już mówiłem, że zapomniałem...
- ...o mnie. Po prostu zapomniałeś o mnie. Przecież obiecałam, że zadzwonię o wpół do ósmej, żeby postanowić, czy...
- Livio, ostrzegam cię. Zbiera się na deszcz i wieje wiatr.
- I co z tego?
- Przecież wiesz. W taką pogodę jestem w złym nastroju. Nie chciałbym, żebyśmy od słowa do słowa...
- Rozumiem. Nie będę już dzwoniła. Ty zadzwoń, jeśli będziesz chciał.
- Montalbano? Jak się pan czuje? Komisarz Augello o wszystkim mi opowiedział. Czy według pana ta sprawa będzie miała reperkusje międzynarodowe?
Poczuł się przyparty do muru; nie rozumiał, o czym mówi kwestor. Wybrał metodę niewiele mówiącego potakiwania.
- Owszem, owszem. Reperkusje międzynarodowe?!
- W każdym razie wydałem polecenie, żeby komisarz Augello porozumiał się z prefektem. Rzecz... jak by to powiedzieć... wykracza poza moje kompetencje.
- No właśnie.
- Montalbano, czy pan się dobrze czuje?
- Doskonale. Dlaczego pan pyta?
- Nic, tylko wydawało mi się...
- Trochę boli mnie głowa, to wszystko.
- Jaki dziś dzień?
- Czwartek, panie kwestorze.
- Czy przyjdzie pan do nas w sobotę na kolację? Moja żona przygotuje spaghetti w sosie z mątwy. Palce lizać.
Makaron w czarnym sosie z mątwy. Sam był w takim nastroju, że jego barwą przyprawiłby kwintal spaghetti. Reperkusje międzynarodowe?
Wszedł Fazio i od razu stał się kozłem ofiarnym.
- Czy ktoś zlituje się nade mną i powie mi, do kurwy nędzy, co się tu dzieje?
- Komisarzu, proszę się na mnie nie wściekać tylko z tego powodu, że wieje wiatr. Rano, zanim zawiadomiłem komisarza Augello, kazałem zadzwonić do pana.
- Komu kazałeś? Catarelli?! Jeśli każesz mnie zawiadomić za pośrednictwem Catarelli o czymś ważnym, to znaczy, że jesteś popaprańcem. Dobrze wiesz, że ni chuja nie da się go zrozumieć. Co się stało?
- Kuter z Mazary, który, sądząc po tym, co mówi szyper, łowił na wodach międzynarodowych, został zaatakowany przez tunezyjską łódź patrolową serią z karabinu maszynowego. Kuter podał swoją pozycję jednej z naszych łodzi patrolowych, o nazwie "Błyskawica", i zdołał uciec.
- Świetny chłopak - powiedział Montalbano.
- Kto? - spytał Fazio.
- Szyper. Zamiast się poddać, zdobył się na odwagę i uciekł. I co potem?
- Seria z karabinu zabiła jednego członka załogi.
- Z Mazary?
- I tak, i nie.
- Czyli?
- To był Tunezyjczyk. Mówią, że pracował legalnie. Tam prawie wszystkie załogi są mieszane. Po pierwsze dlatego, że Tunezyjczycy są dobrymi pracownikami, po drugie, przydają się w sytuacji, gdy trafi się tunezyjski patrol. Potrafią z nim rozmawiać.
- Wierzysz w to, że kuter łowił na wodach międzynarodowych?
- A czy ja wyglądam na kretyna?
- Halo, komisarz Montalbano? Mówi Marniti z kapitanatu.
- Słucham, panie majorze.
- Dzwonię w tej śmierdzącej sprawie z Tunezyjczykiem zabitym na kutrze z Mazary. Właśnie przesłuchuję szypra, żeby ustalić dokładnie, gdzie znajdowali się w chwili, gdy doszło do incydentu, i jaki był rozwój wypadków. Potem się zjawi u pana.
- Po co? Chyba mój zastępca już go przesłuchał?
- Tak.
- A więc nie ma potrzeby, żeby się tu zjawiał. Dziękuję za uprzejmość.
Koniecznie chcieli go wciągnąć w tę sprawę, za włosy.
Drzwi otworzyły się tak gwałtownie, że komisarz podskoczył na krześle. W progu stanął wzburzony Catarella.
- Proszę o wybaczenie, że walnąłem, ale drzwi mi uciekły.
- Następnym razem cię zastrzelę. Co jest?
- A to, że dzwonili przed chwilką, że w windzie jest ktoś zamknięty.
Kałamarz z delikatnie obrobionego brązu przeleciał tuż obok czoła Catarelli, uderzając o drzwi z hukiem przypominającym wystrzał. Catarella skulił się i zakrył rękami głowę. Montalbano kopnął biurko.
Do pokoju wpadł Fazio z dłonią na otwartej kaburze.
- Co jest? Co się stało?
- Spróbuj wyciągnąć od tego kutasa, o co chodzi z tym kimś zamkniętym w windzie. Niech zadzwonią do straży pożarnej. Ale zabierzcie go stąd, nie chcę go słuchać.
Fazio wrócił po chwili.
- W windzie zamordowano człowieka - powiedział szybko i krótko, żeby samemu czymś nie oberwać.
- Cosentino Giuseppe, strażnik licencjonowany - przedstawił się mężczyzna, który stał przy otwartych drzwiach windy. - To ja znalazłem biednego pana Lapecorę.
- Dlaczego nie ma tu gapiów? - zdziwił się Fazio.
- Odesłałem wszystkich do domu. Mam tu posłuch, mieszkam na szóstym piętrze - powiedział dumnie strażnik, poprawiając mundur.
Montalbano zadał sobie w duchu pytanie, czy Giuseppe Cosentino miałby mniejszą władzę, gdyby mieszkał w suterenie.
Biedny pan Lapecora siedział na podłodze, z plecami opartymi o ścianę w głębi kabiny. Przy jego prawej ręce stała butelka białego wina Corvo z ofoliowaną jeszcze szyjką. Obok lewej ręki leżał jasnoszary kapelusz. Świętej pamięci pan Lapecora, w wyjściowym ubraniu, pod krawatem, był dystyngowanym sześćdziesięciolatkiem. Jego otwarte oczy wyrażały zdziwienie - być może tym, że się zsikał. Montalbano pochylił się, czubkiem palców musnął ciemną plamę między nogami nieboszczyka: to nie mocz - stwierdził - tylko krew. Szyb windy wpuszczony był w ścianę, więc nie dało się obejść kabiny i zobaczyć, czy ofiara została zasztyletowana, czy zastrzelona. Komisarz zrobił głęboki wdech. Nic nie poczuł, ale zapach prochu mógł się już rozwiać.
Trzeba było zawiadomić lekarza sądowego.
- Twoim zdaniem doktor Pasquano jest jeszcze w porcie czy wrócił do Montelusy? - spytał Fazia.
- Pewnie jest jeszcze w porcie.
- Jedź po niego. A jeśli są tam również Jacomuzzi i grupa z sądówki, ich również sprowadź.
Fazio wybiegł.
Montalbano skierował się do strażnika, który na jego widok z szacunkiem stanął na baczność.
- Spocznij - mruknął znużony Montalbano.
Dowiedział się, że budynek ma sześć pięter i na każdym są trzy mieszkania.
- Ja mieszkam na szóstym, czyli na ostatnim - podkreślił raz jeszcze Cosentino Giuseppe.
- Czy pan Lapecora był żonaty?
- Tak jest. Z Antoniettą Palmisano.
- Odesłał pan do domu również wdowę?
- Nie, proszę pana. Wdowa jeszcze nie wie, że jest wdową. Wyjechała dziś rano w odwiedziny do swojej siostry do Fiakki, jako że ta jej siostra nie czuje się zbyt dobrze. Wyjechała autobusem o szóstej trzydzieści.
- Przepraszam, skąd pan to wszystko wie?
Czyżby szóste piętro dawało strażnikowi taką władzę, że wszyscy musieli składać mu sprawozdania z tego, co robili?
- Ponieważ pani Palmisano Lapecora - odparł Cosentino - powiedziała to wczoraj mojej żonie, a one rozmawiają ze sobą.
- Czy państwo Lapecora mają dzieci?
- Syna. Jest lekarzem. Ale mieszka daleko stąd.
- Czym się zajmował denat?
- Był handlowcem. Ma biuro na Salita Granet, pod dwudziestym ósmym. Ale ostatnio chodził tam tylko trzy dni w tygodniu, w poniedziałki, środy i piątki, bo przeszła mu ochota do pracy. Odłożył trochę pieniędzy, nie potrzebował już niczyjej łaski.
- Jest pan kopalnią wiadomości, panie Cosentino.
Strażnik znów przyjął postawę na baczność.
W tej chwili weszła do budynku mniej więcej pięćdziesięcioletnia kobieta o krępych, kołkowatych nogach. W rękach miała plastikowe reklamówki, które pękały od nadmiaru towarów.
- Zakupy zrobiłam! - oznajmiła, patrząc krzywo na komisarza i strażnika.
- Cieszę się - powiedział Montalbano.
- A ja nie! Bo teraz muszę zasuwać sześć pięter na piechotę. Kiedy zabierzecie stąd nieboszczyka?
I gromiąc ich obu wzrokiem, zaczęła męczącą wspinaczkę. Sapała przy tym jak rozjuszony byk.
- To potworna kobieta, panie komisarzu. Nazywa się Pinna Gaetana. Mieszka naprzeciw mnie i nie ma dnia, żeby nie kłóciła się z moją żoną, która, jako że jest prawdziwą damą, nie pozostaje jej dłużna, więc ta jeszcze bardziej się zacietrzewia i nie daje spokoju, zwłaszcza gdy kładę się spać po nocnej służbie.
Rękojeść noża, który wystawał spomiędzy łopatek pana Lapecory, była starta - zwykłe narzędzie kuchenne.
- Kiedy mogli go zamordować? - spytał komisarz doktora Pasquano.
- Na oko dziś z rana, między siódmą a ósmą. Ale ustalę to dokładnie.
Nadciągnął Jacomuzzi z ludźmi z sądówki i zaczęli swoje skomplikowane badania.
Montalbano wyszedł z bramy. Wiał wiatr, ale niebo i tak pozostawało zakryte chmurami. Ulica była króciutka, znajdowały się na niej tylko dwa sklepy, jeden na wprost drugiego. Po lewej stronie stał stragan owocowo-warzywny, obsługiwany przez chudego mężczyznę. Jedno z grubych szkieł jego okularów było pęknięte.
- Dzień dobry, nazywam się Montalbano, jestem komisarzem. Czy widział pan może dziś rano, jak wychodziła stąd lub tu wchodziła pani Lapecora?
Chudy mężczyzna roześmiał się, ale nie odpowiedział.
- Czy słyszał pan moje pytanie? - spytał komisarz, nieco zwarzony.
- Słyszeć, słyszałem - odpowiedział sprzedawca. - Ale co do widzenia, to klęska. Nawet gdyby z tej bramy wyjechał czołg, nie udałoby mi się go zauważyć.
Po prawej stronie był sklep rybny, w którym stało dwóch klientów. Komisarz zaczekał, aż wyjdą, po czym wszedł do środka.
- Dzień dobry, Lollo.
- Dzień dobry, komisarzu. Mam świeżutkie sardele.
- Lollo, nie przyszedłem po ryby.
- Po trupa?
- Tak.
- Jak umarł Lapecora?
- Nóż w plecy.
Lollo patrzył na niego z otwartymi ustami.
- To go zamordowali?!
- Dlaczego tak cię to dziwi?
- A kto mógł zamordować pana Lapecorę? To był wielki dżentelmen. Zwariować można.
- Widziałeś go dziś rano?
- Nie.
- O której otworzyłeś sklep?
- O szóstej trzydzieści. No tak, na rogu wpadłem na panią Antoniettę, jego żonę. Biegła.
- Chciała zdążyć na autobus do Fiakki.
Prawdopodobnie - podsumował Montalbano - Lapecora został zamordowany, gdy wychodził z domu. Korzystał z windy, bo mieszkał na czwartym piętrze.
*
Doktor Pasquano zabrał nieboszczyka do Montelusy na sekcję. Jacomuzzi pozostał nieco dłużej, żeby włożyć do trzech plastikowych torebek niedopałek, próbkę kurzu i maleńki kawałek drewna.
- Dam ci znać.
Montalbano wszedł do kabiny i gestem zaprosił strażnika, który przez cały czas nie ruszył się nawet o centymetr. Cosentino zawahał się.
- Co jest?
- Na podłodze jest jeszcze krew.
- I co z tego? Niech pan tylko uważa na podeszwy. Czy może woli pan zasuwać sześć pięter na piechotę?
Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki