BARTOSZ

SZCZYGIELSKI

KREW

Copyright © Bartosz Szczygielski, MMXVII

Wydanie I

Warszawa

Spis treści

- Motto

- ***

- Ofiarowanie

- Przebudzenie

- Reminescencja

- Namaszczenie

- Odrodzenie

- Podziękowania

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

No matter how much you think you love somebody,

you’ll step back when the pool of their blood edges up too close.

Chuck Palahniuk, Invisible Monsters

***

Nie wiadomo, czy wśród ofiar zamachu byli Polacy.

Spiker modulował głos w taki sposób, by nikt ze słuchaczy nie miał wątpliwości co do rozmiarów tragedii. Facet włączył profesjonalną chrypę, którą można było usłyszeć tylko przy okazji wydarzeń wpływających na losy świata. Przynajmniej w jego mniemaniu. Wybory prezydenckie, powodzie, zamachy terrorystyczne. Lecz wyłącznie te w zasięgu podróży, którą samolot z Warszawy odbywa w czasie, jaki przeciętnie spędza się w sali kinowej. Zdarzenia, do których dochodziło po drugiej stronie świata, nie zasługiwały na modulowanie głosu.

Chrypa coraz częściej gościła na falach ultrakrótkich.

Powtarzalność playlisty zabijała radość słuchania radia z większą skutecznością niż odziani w szlafroki terroryści. Gdy odbiornik radiowy działał przez cały dzień, można było trafnie przewidzieć kolejność emitowanych utworów. Tak samo jak newsów.

On to potrafił.

Wiedział, co utrzymuje zainteresowanie.

Tragedie napędzają każdą redakcję. Słuchacze przestawali wtedy ze sobą rozmawiać. Zamykali się na kilkanaście sekund. Rzecz nie do pomyślenia w świecie, w którym każdy walczy o to, by nie zostać zakrzyczanym. Wystarczyły porozrzucane na chodniku kawałki ludzkiego mięsa, porozbijane witryny sklepów i szkło chrzęszczące pod policyjnymi butami. Jeżeli na miejscu zdarzenia zaobserwowano przewrócony dziecięcy wózek, redakcje wykorzystywały to do maksimum i rozciągały materiał na kilka dni.

Śmierć dziecka to strzał w medialną dziesiątkę.

Dziennik, konsekwentnie publikujący na swojej ostatniej stronie zdjęcia roznegliżowanych pań, przekroczył umowną granicę. Wśród obrazów, które zdążyły w ciągu ostatnich kilkunastu godzin zalać portale, nie znalazł się jeden wyjątkowy. Kobieca ręka urwana na wysokości łokcia. Pomalowane na żółto paznokcie kontrastowały z bladą skórą, fragmentami kostki brukowej i dziecięcą czapeczką leżącą na ziemi. Na kikucie można było nawet dostrzec porozrywane mięśnie, pęknięte kości przedramienia i szpik sączący się na bruk. Należało tylko wytężyć wzrok, bo na podrzędnej jakości papierze szczegóły traciły na wyrazistości. Za to sprzedaż numeru skoczyła przynajmniej o 7 procent.

Redaktor przekazujący informację o zamachu potępił dziennik, który w jego opinii osiągnął dno dziennikarskiej rzetelności już lata temu, gdy na jedynce wydrukował fotografię Waldemara Milewicza. Nie pomogła wtedy czarna wstążka wpisana w jedną z liter bijącego po oczach tytułu. Teraz zastosowano dokładnie ten sam trik, ale tym razem zamiast czernią pierwsza strona raziła czerwienią i dużym zbliżeniem na odciętą kończynę. Wstążka znalazła się w rogu, tuż pod ceną, która tego dnia została podniesiona o 20 groszy.

Całe szczęście radiowa chrypa umiała przekazać także miłe informacje. Portale społecznościowe rozbłysły kolorami czerwieni, błękitu i bieli, gdy miliony użytkowników sieci wyraziły swoje wsparcie dla ofiar zamachu. Rodziny poszkodowanych musiały być urzeczone ilością pozytywnej energii, która trafiała do nich w momencie zmiany zdjęcia profilowego i dodania wirtualnego znicza w komentarzu. Można było wyczuć, że spiker już z większym luzem wspomniał o tym, że pewna modowa blogerka z Koszalina jest cała i zdrowa, bo w ostatniej chwili zrezygnowała ze swojego od dawna planowanego wyjazdu na wakacje.

Wszystkim w pomieszczeniu spadł kamień z serca.

Krótki serwis informacyjny dobiegł końca. W całości zdominowały go doniesienia z pola bitwy, którym stawały się obecnie zatłoczone uliczki miast. Turyści coraz częściej wykreślali ze swojej listy must see kolejne lokalizacje. Wyłączył radio, wstał z łóżka i przejechał ręką po głowie. Pod palcami czuł ostre włoski przebijające się przez skórę. Na czubku było ich znacznie mniej, niż pamiętał. Mieszki włosowe traciły siły, a on nie zamierzał ich reanimować. Postanowił, że pozwoli im odejść z godnością, i zaopatrzył się w maszynkę do golenia. Taką, która pozwalała na szybkie i bezproblemowe pozbycie się resztek tego, co kiedyś z dumą prezentował całemu światu. Zabieg powtarzał co trzy tygodnie. Zawsze w niedzielę wieczorem, gdy z pobliskiego kościoła dobiegały dźwięki dzwonu przywołujące wiernych na ostatnią tego dnia mszę. Na terenie panował wtedy wyjątkowy spokój, przerywany jedynie cichym szumem pędzącej po torach kolejki. Znał jej rozkład jazdy na pamięć.

Widok na kościół odbierał mu budynek z zakratowanymi oknami. Oddalony był raptem o kilkanaście metrów, lecz zazdrościł jego mieszkańcom. Odnowionych wnętrz, łazienek, nowoczesnych łóżek i tego, że przed wejściem stały dwa śmietniki. Obok każdego z nich ktoś postawił żeliwne garnki, pełniące funkcję tymczasowych popielniczek. Tego brakowało mu najbardziej.

Papierosów.

Nachylił się i wyjrzał przez okno. Z grubych krat odpadł kolejny kawałek białej farby. Działo się tak za każdym razem, gdy na zewnątrz zrywał się wiatr. To, co przed kilkudziesięcioma laty musiało uchodzić za szczyt nowoczesności i humanitarnego podejścia, lądowało na ziemi pod wejściem. W błocie tak głębokim, że przy odrobinie samozaparcia można było ukryć w nim kucyka. Samo patrzenie przez zakratowane okno mogło wywołać depresję. Sięgnął do kieszeni i wyciągnął z niej dwie tabletki.

Promazin.

25 mg.

Miał je schowane na później. Bez nich nie mógł zasnąć. Nocami było najgorzej. Krzyki niosły się po całym budynku. W dzień potrafił to wytrzymać, ale jeżeli miał w ogóle zamknąć oczy, potrzebował czegoś, co odłączy go skutecznie od rzeczywistości. Usiadł na łóżku, włożył tabletki do ust i połknął bez popijania.

Tłumiły to, co z niego zostało.

Ofiarowanie

Sala była wypełniona po brzegi.

Do takiego nagromadzenia samców w jednym miejscu Gabriel długo nie mógł się przyzwyczaić. Co rano przepychał się między facetami ubranymi w piżamy i ze szlafrokami niedbale zarzuconymi na plecy. Każdy strój powyciągany i w identycznych kolorach, przypominających, że polska służba zdrowia zatrzymała się gdzieś w latach sześćdziesiątych i nie bardzo wie, co dalej ze sobą zrobić. Lub co zrobić z tym, co zalega na samym dnie niewygodnych tabelek budżetowych. Z ośrodkami, gdzie choroby nie dało się wyleczyć plastrem i tabletką na ból głowy, które dostawały jedynie okruchy tego, co lądowało w szpitalach, i w których przyszywano kończyny i operowano serca. I gdzie co jakiś czas zaglądał sanepid.

O szpitalu tworkowskim nie mógł tego powiedzieć.

Wężyk pacjentów dość niemrawo poruszał się naprzód. Gabriel ustawił się pokornie na samym końcu. Każda chwila, która dawała jakiekolwiek zajęcie, była na wagę złota. Nawet jeżeli tylko stał i patrzył, jak wydawane są leki i coś, co szumnie nazywano śniadaniem. Dzieci w Afryce wyrzuciłyby je na środku pustyni i pozwoliłyby, by przykrył je piach. On nie mógł tego zrobić. Sanitariusze nie lubili, gdy ktoś dodawał im pracy.

Koszula drapała go w szyję i za każdym razem, gdy odwracał głowę, czuł, jakby szpilki wbijały się w jego ciało. Drażniły go sztywne ubrania, prane zdecydowanie zbyt rzadko, nie mógł się jednak przełamać i częściej odwiedzać pralnię. Schowana w piwnicy budynku, tuż obok niegdysiejszych pomieszczeń ciepłowniczych, przypominała grobowiec. Nie ten, gdzie na podróżników czekają nieodkryte skarby, ale taki, gdzie łatwiej złapać tyfus plamisty niż szczura, który przenosi go na grzbiecie razem z pchłami. Wprawdzie nigdy nie widział żadnego z nich, ale czuł ich obecność. Jak świdrują go swoimi oczami. Bez strachu i zażenowania. Czasami słyszał nawet, jak tupały w ciemnościach swoimi wielkimi łapami.

Wariował.

Nie wiedział, co znalazło się w opinii biegłych, lecz to wystarczyło, by zamiast w więzieniu wylądował w szpitalu psychiatrycznym. Przynajmniej nie mógł narzekać na samotność. Na oddziale było kilkudziesięciu innych pacjentów. Tak samo otumanionych i snujących się bez celu po korytarzach jak on. Obijali się o kanty, które ktoś przytomny zabezpieczył jasnym drewnem. Wciąż można było rozbić sobie o nie łuk brwiowy, ale przynajmniej nie odpadał przy tym tynk. Tylko krew z drewna znacznie trudniej było doczyścić.

Kolejne kilka kroków.

Widział już pielęgniarkę, która wkładała do kubeczków magiczne tabletki. Ludzie tracili po nich chęć do życia, ale nie na tyle, by wieszać się na drzewach porastających szpitalne hektary. Gabriel nie słyszał o takim przypadku. Nie w ciągu ostatnich miesięcy. Pacjenci połykali to, co wydawano im trzy razy dziennie, a ich ruchy stawały się wtedy o połowę wolniejsze. Zasiadali pokornie przed wspólnym telewizorem, włączonym niemal przez cały dzień, i patrzyli na zmieniające się obrazki. Zupełnie tak, jakby żyli w normalnym świecie i właśnie zaczął się dla nich długi weekend.

On swoje tabletki chował do kieszeni i brał tylko wtedy, gdy naprawdę nie mógł zasnąć. Czyli prawie co wieczór. Gabriel potrzebował wielu rzeczy, by wrócić do stanu używalności, ale ingerencja farmakologiczna nie była jedną z nich. A już na pewno nie taka, przeprowadzana za pomocą półprzezroczystych kubeczków. Za swój osobisty sukces uznał to, że nie połykał już tramalu w hurtowych ilościach. Tygodnie, które spędził, gapiąc się w oddziałowy sufit, zrobiły swoje. Dodatkowo lekarz zabronił mu mieszać tych tabletek z neuroleptykami.

Wyjątkowo go posłuchał.

Promazyna i leki przeciwbólowe mogły uszkodzić układ pozapiramidowy. Gabriel w najlepszym wypadku miałby wtedy kłopoty z chodzeniem i zacząłby się ślinić, a w najgorszym – jego ciało wywróciłoby się na drugą stronę. Każdy mięsień napiąłby się tak mocno, jak to tylko możliwe, a on błagałby pielęgniarkę o to, by przyłożyła mu do twarzy poduszkę. Twórcy Egzorcysty, którzy pokazali, jak ciało Regan wygina się na schodach, a wcześniej jej głowa obraca się o 180 stopni, musieli zwiedzać kiedyś psychiatryk. Za to łączenie neuroleptyków z opiatami potrafiło wywołać kosmiczny odlot. Lekarze na odstawienie relanium przepisywali promazin jak witaminę C. Zmiksowany z kodeiną sprawiał, że mózg dostawał orgazmu.

On tego nie chciał.

– Byś Gabriel. – Pielęgniarka postawiła krzyżyk na kartce i wysunęła przed siebie dłoń. – Smacznego.

– Dzięki.

Wziął kubeczek i zanim przyłożył go do ust, przełożył tabletki do spodni. Przełknął powietrze i wyciągnął język, wydając z siebie bliżej nieokreśloną samogłoskę.

– Nie musisz tego robić za każdym razem.

– Siła przyzwyczajenia. – Odstawił kubeczek na stół. – Co dziś w menu?

– Świeża dawka błonnika, białka, soli i tłuszczów.

Czerstwy chleb, dwa plasterki szynki i kawałek podejrzanie żółtego masła. Mariolka Sawiuk jako jedyna na Oddziale III zachowywała dobry humor. Gabriel dobrze się z nią dogadywał. Nie mógł tego powiedzieć o wszystkich, którzy go otaczali. Dopiero przed kilkoma tygodniami przestał komunikować się pomrukami oraz chrząknięciami. Mariola zrobiła to, czego nie udało się lekarzom, którzy pojawiali się tu przelotnie w godzinach przedpołudniowych, by popołudniami móc spędzać czas w prywatnych gabinetach. Gabriel doceniał to, że w ogóle chciało im się przychodzić.

– Nie opóźniaj kolejki, nie mam całego dnia.

Każde zdanie wypowiadała jednakowym, nijakim tonem. Tylko raz Byś widział oddziałową zdenerwowaną. Pielęgniarz zostawił otwarte drzwi do pokoju, gdzie pracownicy trzymali swoje rzeczy osobiste. Wykorzystał to jeden z pacjentów, który postanowił oddać mocz w miejscu wyjątkowo do tego nieprzystosowanym. Trafił w sam środek torebki Marioli. Nowej i wyglądającej na drogą.

Nieszczęśnik kolejną noc spędził na „wyciągu”.

– Już, już – pośpieszyła go, wyciągając głowę i patrząc, kto stoi za jego plecami. – Nowicki Jakub, proszę.

Zagrzechotały kolejne tabletki.

– Przyjdę później – powiedziała, gdy się odsunął. – Mam coś dla ciebie.

Tacka z jedzeniem przypominała wykres kołowy sporządzony przez wyjątkowo sumiennego księgowego. Okrągła, podzielona kawałkiem plastiku na trzy równe części, a na każdej strzęp jedzenia. Minimum, które pozwalało na przeżycie i sprawiało, że dało się przetrzymać do obiadu bez konieczności odwiedzania szpitalnego sklepiku. Gabriel omijał to miejsce z daleka. Portfel trzymał w zamykanej szafce obok łóżka. Pieniądze schowane w jego wnętrzu i tak nie wystarczyłyby na nic więcej niż kilka bułek i serek. Właściciel sklepu dyktował ceny. Jedyna konkurencja mieściła się wprawdzie kilkadziesiąt metrów od jego przybytku, ale nie otwierała się w weekendy i święta. W dni, gdy do Tworek przyjeżdżali ludzie odwiedzający.

Czasami.

Usiadł w rogu stołówki. Chciał mieć widok na drzewa. Szpital były najlepszym kurortem, w jakim kiedykolwiek się znalazł. Wystarczyło opuścić mury budynku, a wchodziło się praktycznie w sam środek lasu. Mimo deszczowego lata i amplitud temperatur sięgających 15 stopni Gabriel czuł się wyjątkowo rześko. Zmiany pogody, a w szczególności upalne dni, zawsze sprawiały, że miał ochotę zamknąć się w piwnicy z nadzieją, że opuści ją dopiero jesienią. Wolał przeczekać najgorsze. Teraz nawet się nie pocił. Zobojętniał na wszystko.

Podniósł z tacki kromkę chleba. Masła nie tykał od dawna. Podejrzewał, że codziennie i tak dostaje ten sam kawałek. Dziwiło go jedynie to, dlaczego jeszcze nie zjełczało. Znając przedsiębiorczość polskich gastronomów, trzymano je zanurzone w zimnej wodzie lub solono na potęgę. Wolał nie sprawdzać. Zewnętrzna firma, dostarczająca jedzenie na teren szpitala, oszczędzała na wszystkim. Gabriel niejeden raz widział, jak z przenoszonych pojemników wylewały się posiłki, które następnie zbierano do nich z powrotem. Często z elementami natury leżącymi na ziemi i chrzęszczącymi później między trzonowcami. Obejrzał chleb z każdej strony. Z satysfakcją stwierdził, że tym razem nie znalazł zalążków pleśni. Odgryzł mały kawałek. Zbierał siły na warsztaty. Dziś mieli robić portrety z warzyw.

Zanim zdążył przeżuć, Mariola wydała leki ostatniemu z pacjentów. Stała teraz zgarbiona nad kartką i sprawdzała, czy odznaczyła wszystkie pola. Jeżeli zaobserwowałaby, że któryś z rezydentów Oddziału III nie odebrał od niej swojej dawki, bez wahania zgłosiłaby to ordynatorowi. Jeżeli ktoś miał ochotę zwiać, powinien to zrobić, gdy oddziałowa miała wolne.

Gabriel nie próbował.

Wiedział, czym to może grozić, był kiedyś psem. Delikwenta zgarniało się z miasta, pakowało do radiowozu i przywoziło do szpitala. Jeżeli miał szczęście, wracał do swojego łóżka, lecz najczęściej trafiał bezpośrednio na „jedynkę”. Oddział, przy którym – jako jedynym – ostał się wysoki na kilka metrów mur okalający część budynku. Rzadko dobiegały zza niego jakiekolwiek odgłosy. Oddział ID oznaczał wyrok. Gabriel wylądował na „trójce”. „Jedynkę” mijał codziennie i za każdym razem przystawał.

Nasłuchiwał.

Nigdy nic nie usłyszał.

– Nie ruszałabym masła. – Mariola odsunęła krzesło i usiadła naprzeciw Gabriela. – Szynkę też bym sobie odpuściła.

– Ciężka noc?

– Klęcznik trochę marudził, ale poradziliśmy sobie.

Pięćdziesięciolatek, którego urodziny obchodził ostatnio cały pokój. Złożyli się na nakolanniki. Gabriel sam dołożył kilka złotych. W końcu mieszkali pod jednym dachem. Mężczyzna większość dnia spędzał, modląc się do różnych przedmiotów. Rano zazwyczaj była to umywalka we wspólnej łazience, od której trzeba było odciągać go siłą, by skorzystać z dostępu do wody. Resztę dnia wypełniały mu modlitwy do klamek, kaloryferów i drzew. Niegroźny, ale gdy wpadał w trans, potrafił zrobić się agresywny, jeżeli uważał, że ktoś go odciąga od Boga. Tak jak zrobiła to kiedyś jego żona. Do tej pory nie odnaleziono wszystkich fragmentów jej ciała.

Klęcznik trafił na „trójkę”, bo nikt już nie miał ochoty się nim zajmować, a podawane leki skutecznie go obezwładniały. Byś nawet go lubił, ale facet strasznie chrapał. Prezent, który mu wręczyli, miał też inne przeznaczenie. Maskował ropiejące rany wokół kolan. Za każdym razem, gdy mężczyzna modlił się gdzieś dłużej niż pięć minut, zostawiał po sobie nieprzyjemny ślad. Pielęgniarka sama doradziła im, by jakoś nakłonili mężczyznę do noszenia ochraniaczy, bo inaczej nigdy się nie wyleczy. Klęcznik był uparty, ale był także dobrze wychowany. Podobno w czasie wolnym, kiedy nie oddawał się modlitwie, lubił nawet porozmawiać, choć Byś nie próbował się o tym przekonać.

– Nastały ciężkie czasy dla katolików.

– Humor ci dopisuje, jak widzę. Czyżby to dziś miała przyjść ta młoda dama?

– Tak – przyznał. – Dzisiaj.

– Ładna dziewczyna.

Kiwnął głową. Choć oddziałowa starała się z całych sił, by ich konwersacje wypadały naturalnie, dalej czuł do niej dystans. To ona mogła opuszczać szpitalne mury bez konsekwencji, które Gabriela wysłałyby prosto na oddział zamknięty. Byś musiał meldować się na każdej wydawce, brać leki, odbierać jedzenie i w spokoju kontemplować je na stołówce. Powinien się cieszyć. Zasłużył na wolne wyjścia i jako jeden z nielicznych mógł nosić zwykłe ubranie, a nie spędzać cały dzień w piżamie. Pacjenci patrzyli na niego z zazdrością. Ci, którzy potrafili zogniskować wzrok w jednym miejscu na dłużej niż trzynaście sekund.

Powinien się cholernie cieszyć.

– Masz gdzie to schować?

Kobieta rozejrzała się po stołówce. Jedyną rzeczą, która mogła niepokoić, była cerata na stole obok. Wyglądała na nową, co w przypadku szpitala oznaczało, że musiała mieć przynajmniej dziesięć lat. Nikt nie zwracał na nich uwagi. Sanitariusz przeglądał zeszyt, gdzie cały personel wpisywał, co zrobił danego dnia. Dziennik pokładowy stanowił wymysł jednego z lekarzy, lecz ten nigdy z niego nie korzystał. Gabriel raz go przeczytał. Poznał wiele interesujących przepisów, które skrzętnie notowała tam jedna z pielęgniarek. Na to, jak przyrządzić gruszki w cieście. Nie mógł tylko dojść, która mogła to zrobić, bo nigdy nie widział żadnej z długopisem w dłoni w sytuacji innej niż wypełnianie arkusza wydawanych leków.

Byli bezpieczni.

Mariola włożyła rękę do fartucha, a po chwili między palcami trzymała małe kombinerki. Miał szczęście, bo ich główka była płaska. Obawiał się, że oddziałowa przyniesie mu szczypce z ostrymi końcówkami. Z takich nie miałby w ogóle pożytku.

– Dziękuję. – Schował narzędzie do tylnej kieszeni dżinsów. – Mąż się nie zorientuje?

– Ostatni raz otwierał skrzynkę z narzędziami wtedy, kiedy kupiłam mu ją na święta. I to tylko po to, żeby zobaczyć, czy w środku nie ma piwa.

– A było?

– Żubrówka, ale to bez znaczenia. Panie, świeć nad jego duszą. – Nachyliła się nad stołem, by być bliżej Gabriela. – Miał swoje wady, ale nadrabiał urokiem osobistym. Zamówił nam nawet wspólny nagrobek na cmentarzu. Rzadko tam chodzę, przygnębia mnie granit z moim nazwiskiem, ale wygląda przepięknie. Musiał być drogi.

Gabriel też wolałby nie oglądać miejsca, gdzie wybito by jego datę produkcji i zostawiono puste miejsce na zrobienie dopisku.

– Powinnam pytać, po co ci kombinerki?

– Nie. – Odsunął się odrobinę. – Jutro oddam.

– A…

– Pamiętam. Obiecałem przecież.

Odetchnęła, lecz nie wyglądała na uspokojoną. Do tej pory Gabriel o nic jej nie prosił. Próbował załatwić odpowiedni sprzęt na własną rękę, ale poddał się po kilku dniach. Jedyne narzędzia, jakie udało mu się znaleźć na terenie szpitala, przeżarła rdza. Leżały w piwnicy i dawno straciły nadzieję na to, że ktokolwiek się nimi zajmie. Jeżeli śmierć zabierała także produkty ze stali nierdzewnej, to o tych kilku przedmiotach zapomniała. Widocznie była zbyt zajęta almerą Bysia, prawdopodobnie dalej stojącą na parkingu pod domem. Na miejscu, o które walczył z Szawickim, sąsiadem z szóstego piętra. Ledwo pamiętał wieczór, gdy udało mu się zaparkować na tych kilku metrach kwadratowych, tak wtedy dla niego ważnych. Nie był nawet w stanie powiedzieć, ile czasu minęło od tamtych wydarzeń.

– Dalej nie powiedziałaś mi, czego konkretnego mam tam szukać?

Mimo wszystko wolał wiedzieć, w co się pakuje. Obietnicę złożył na sucho, byleby tylko dostać to, czego oczekiwał. Jak polityk dyktujący treść ulotki propagandowej swojej sekretarce.

– Znasz się na komputerach, coś wymyślisz.

Przez grzeczność nie zaprzeczył.

– Mogę ominąć dziś porę karmienia?

– Ale na kolację wrócisz?

– Oczywiście. – Uśmiechnął się.

Nie sądził, by oddziałowa mu uwierzyła. Miał zamiar dotrzymać słowa. Przynajmniej w tej kwestii. Mógł wychodzić, ale pozwalając mu na opuszczenie pory wydawania leków, Mariola mogła ściągnąć na siebie duże kłopoty. Chciał jej tego oszczędzić. Starsza kobieta powinna już dawno opalać się na plaży w Juracie i cieszyć się z emerytury, mimo to wolała spędzać czas z ludźmi, którymi nikt się nie interesował.

Nikt oprócz niej.

– Podziwiam cię – powiedział absolutnie poważnie. – Nie wiem, ile ja bym tu wytrzymał.

– Już niedługo.

Nie wiedział, czy mówi o nim, czy o sobie.

– Już prawie uzbierałam na emeryturę w raju podatkowym, ale sam wiesz, nie jest łatwo coś odłożyć. Zawsze są jakieś wydatki.

Doskonale o tym wiedział. Sam kiedyś próbował, ale nie odniósł na tym polu zbyt wielu sukcesów.

– Poza tym trudno zostawić rodzinę – dodała, wygładzając poły pielęgniarskiego fartucha. – Nawet taką, którą nie wie, że się o nią dalej troszczysz.

Gabriel nie wiedział, jak się do tego odnieść. Doglądanie nagrobka trudno było mu nazwać inaczej niż wymówką.

– Trzymam kciuki. Znajdziesz dla mnie pół szklanki soli?

– Sprawdzę. – Wstała od stołu. – Poczekaj. Zanim wyjdziesz, muszę ci przynieść leki z pory obiadowej.

Zdjęła okulary z nosa i pogroziła nimi Gabrielowi.

– Jeżeli wpakujesz mnie w kłopoty, postaram się solidnie uprzykrzyć ci życie.

– Będę grzeczny jak przedszkolak.

Podniósł dłoń i przyłożył ją do serca. Ledwo wyczuwał jego bicie.

***

Kolejne uderzenia nawet jej nie bolały.

Nauczyła się przyjmować je z pokorą. Tak jak wszystko inne, co do tej pory ją spotkało. Klapsy, plucie, dziwne przebieranki. Pełen przekrój kosztował trzysta złotych za godzinę. W czas wliczony był prysznic, który klient powinien wziąć, zanim wejdzie do sypialni. Kaśka nie zauważyła, żeby ubywało zakupionego żelu do ciała dla mężczyzn. Stał dokładnie w tym samym miejscu, gdzie postawiono go przed wieloma tygodniami. Nie chciała nawet na niego patrzeć, ale codziennie sprawdzała, czy tam jest. Gdyby była suką w schronisku, miałaby znacznie lepiej. Teraz była tylko suką we własnym domu.

W domu, za który płacił Andrzej Dzierga.

Katarzyna Sokół popełniła w życiu kilka błędów, ale prostytucja była najmniejszym z nich. Nieźle zarabiała. Miała odłożone dostatecznie dużo pieniędzy, by zniknąć. Wynająć mieszkanie gdzieś za granicą, wstawać rano i robić sobie kawę bez konieczności sprawdzania, czy rozerwany tyłek nadaje się już do pokazania nowemu klientowi. Miała szansę, ale jej nie wykorzystała. Mogła uwolnić się od wieprza. Zamiast tego zachowała się po ludzku i zanim się zorientowała, było za późno. Nie powinna narzekać. W końcu to Dzierga dał jej wszystko. Dostęp do nowych klientów, narkotyków, a nawet do Netflixa, gdy musiała leżeć w łóżku przez dwa tygodnie po tym, jak jeden ze stałych bywalców omal jej nie zabił.

Dużo mu zawdzięczała.

Przypominał jej o tym za każdym razem, gdy przywożono ją na wizytę. Karmił ją, pilnował, by nie zabrakło w jej szafie podpasek i kondomów. Płacił nawet za wizyty u ginekologa i testy na HIV. Traktował ją lepiej niż kiedykolwiek wcześniej, ale za każdym razem dopisywał kolejne cyfry do jej długu. Kaśka nie wiedziała już nawet, ile wynosił.

Uderzenie w twarz przywróciło ją do rzeczywistości.

– Skup się, suko!

Tłuścioch, który ponownie jej przywalił, od dwudziestu minut próbował skończyć sprawę. Na początku nawet się starała. Jęczała, wyginała się i wbijała paznokcie w skórę na plecach, gęsto porośniętą ciemnymi włosami. Później odpłynęła. Robiła tak, gdy faceci odwracali ją na brzuch i zaczynali udawać macho. Grubasowi nawet to nie pomogło. Wolał na nią patrzeć, obśliniać szyję i coraz bardziej cuchnąć. Wiedziała, że jego wizyta w łazience i dźwięk prysznica były tylko zasłoną dymną.

Zacisnęła mięśnie Kegla, podniosła się lekko, przecisnęła dłoń między ich brzuchami i chwyciła za smętnie zwisające symbole męskości. Pomogło. Po kilku pchnięciach poczuła, jak facet drży.

Kolejny dzień, kolejny sukces.

– Złaź ze mnie. – Próbowała go odepchnąć, gdy przygniótł ją swoim ciężarem. – Skończyliśmy na dziś.

Spojrzał na zegarek, ciasno opinający nadgarstek.

– Mam jeszcze dziesięć minut.

Nigdy się nie poddawali. Kaśka słyszała takie gadki za każdym razem, gdy kończyli przed czasem i mieli w sobie jeszcze choć odrobinę siły. Za to kiedy wizyta się przedłużała, nie dopłacali nawet złotówki. A przynajmniej ona nic o tym nie wiedziała.

– Wiem, że to lubisz.

Chwycił Kaśkę za włosy i siłą przewrócił na brzuch. Rozłożył jej nogi, a twarz docisnął do poduszki. Nie mogła złapać oddechu. Płuca pracowały na pełnych obrotach. Czuła, jak się zapadają. Waliła rękami na wszystkie strony. Nie mogła go trafić. Nagle poczuła ostry ból, a uścisk na sekundę zelżał. Facet wbił się w nią i potrzebował drugiej dłoni, by rozewrzeć jej pośladki.

Wykorzystała to.

– Michał!

– Zamknij ryj!

Spóźnił się. Chłopak wezwany przez Kaśkę wszedł do pokoju, złapał grubasa za szyję i ściągnął z niej jego cielsko.

– Okej? – spytał, zrzucając faceta na podłogę.

Odwróciła się na plecy. Łapczywie wdychała powietrze. Zupełnie jakby robiła to po raz pierwszy w życiu.

– Okej – odpowiedziała. – Wyrzuć tego skurwiela.

Michał gapił się na jej piersi. Przywykła, ale tym razem patrzył na nie inaczej. Zauważyła, że całą klatkę piersiową i brzuch pokrywają czarne, poskręcane włoski. Grubas liniał jak stary kot. Strzepała wszystko na pościel. Dłonie lepiły jej się od potu faceta.

– Proszę.

Własny ochroniarz.

Tak myślała o Michale na początku. Przywoził jej klientów. Facetów z wypchanymi portfelami, którzy między jej nogami znajdowali ukojenie. Ciężko pracowali na swoje pieniądze, ale niejeden raz Michał musiał im przypominać, że za dobrze wykonaną usługę należy się sowita zapłata. Miał ku temu predyspozycje. Jeżeli nie siedział akurat pod drzwiami do jej sypialni, łykał anaboliki i podnosił ciężary w Muskule, osiedlowej wylęgarni testosteronu. Dla Kaśki nie miało znaczenia, jak Michał spędzał wolny czas. Mógł nawet szydełkować swastyki na szalikach, którymi jesienią obwiązywał masywny kark. Chłopak miał proste zadanie. Zbierać pieniądze. Ona ich nawet nie widziała.

Dostawała procent.

Złodziejski.

Po miesiącach przyzwyczaiła się do obecności mężczyzny w domu. Traktowała go jak mebel, który czasami da się do czegoś wykorzystać. Jak wysoki stołek trzymany w piwnicy na wszelki wypadek, gdyby przepaliła się żarówka. Pożyteczne rozwiązanie. Choć stołki sprawiały mniej problemów.

– Ruszaj dupę. – Michał podszedł do faceta i szturchnął go lekko w tyłek. Na świecących adidasach pojawiło się kilka włosków. – Nieładnie tak nie szanować kobiet. Masz matkę?

Kucnął przy twarzy mężczyzny.

– Pytałem, czy masz matkę?

Facet odsunął się od Michała najdalej jak potrafił, czyli raptem kilka centymetrów. Oparł się plecami o kaloryfer.

– Jak każdy – wyszeptał.

– A widzisz, bo ja nie mam. – Przejechał językiem po wargach. – Czyli co, gorszy jestem?

Krew odpływająca z głowy mężczyzny zazwyczaj oznacza, że ma erekcję. W tym wypadku oznaczała, że grubas panicznie się boi. Widać niezbyt często patrzył z tak bliska na patologię. Dyrektorzy MOPS-ów rzadko to robią.

– Co, matka nie nauczyła cię odpowiadać?

Dźwięk uderzenia w policzek był głośniejszy, niż Kaśka się spodziewała. Zazwyczaj słyszała go z odwrotnej perspektywy. Odsunęła się i oparła o wezgłowie łóżka. Przejechała po drewnie palcami. Czuła odpryski na lakierze i wgniecenia. Zbyt często przypinano ją do mebla kajdankami, by ten pozostał w jednym kawałku. Obserwowała scenę rozgrywającą się u jej stóp z poczucia obowiązku. Za każdym razem kończyło się podobnie.

– Dogadajmy się – zaproponował. – Mam pieniądze. W portfelu. W spodniach. Tam leżą.

Michał podążył wzrokiem za wyciągniętą ręką. Po całej sypialni rozniósł się smród przepoconego ciała. Jej ochroniarz wyprostował się i podszedł do wiklinowego fotela. Na siedzisku leżały złożone w kostkę ubrania. Wygrzebał z nich portfel.

– Ładna. – Wyjął zdjęcie i obrócił w stronę mężczyzny. – Żona?

– Córka. W gimnazjum jest.

– Faktycznie, twarz jakby znajoma.

Wyrzucił fotografię na podłogę. Dyrektor od razu schował ją w dłoni. Nie przeszkadzało mu to, że przed kilkoma minutami eksplorował palcami ciało Kaśki. Na panelach wylądowały jeszcze dwa zdjęcia. Kobiety grubo po sześćdziesiątce i volvo stojącego przy mazurskiej przystani. Oba równie zniszczone od ciągłego wyciągania ich z portfela. Michał wyjął z niego pieniądze.

– Sześć paczek. – Pomachał banknotami. – Chciałeś wziąć drugą godzinę?

– To napiwek.

Bingo.

Facet był inteligentniejszy, niż Kaśce się wydawało. Innym zrozumienie przekazu zajmowało znacznie dłużej. Podejrzewała, że więcej go już nie ujrzy. Niektórzy wracali, a spotkania z Michałem traktowali jako dodatkowy umilacz. Wystarczyło być uprzejmym, a z jego strony nikomu nie działa się krzywda.

– O, dziękujemy. – Michał złożył banknoty i wsunął je do tylnej kieszeni dżinsów. – Późno już.

Nie trzeba było mu dwa razy tłumaczyć. Mężczyzna podniósł się z podłogi najszybciej, jak potrafił, zabrał swoje ubranie i wyszedł z sypialni. Usłyszeli, jak zatrzaskują się za nim drzwi mieszkania. Jeżeli napotka na klatce sąsiadów Kaśki, skiną mu tylko uprzejmie głową i wrócą do swoich piersiówek. Nie przeszkadzało im to, że na zegarze nie wybiła nawet dwunasta.

Pruszków.

– Musisz przestać.

Kaśka przesunęła się na skraj łóżka i postawiła ostrożnie stopy na podłodze. Minie parę godzin, zanim jej ciało wróci do stanu używalności. Na szczęście nie będzie musiała dziś już nic robić. Terminarz spotkań, który Michał przypinał na lodówce, świecił pustkami. Ostatnie tygodnie spędziła wpatrzona w wezgłowie łóżka lub sufit, któremu przydałoby się kilka pociągnięć świeżą farbą. Potrzebowała odpoczynku i ta chwilowa posucha była wybawieniem.

– Przestanę, jak zaczną cię dobrze traktować. – Wyciągnął pieniądze i raz jeszcze przeliczył.

– Czyli nigdy.

– Straszna z ciebie pesymistka. Źle ci?

Podszedł i włożył jej do ręki banknot pięćdziesięciozłotowy. Reszta wróciła do kieszeni.

– Nic mu nie powiem. Schowaj sobie.

Popatrzyła na pieniądze i lekko się uśmiechnęła. Profil Kazimierza III Wielkiego rzadko jej towarzyszył. Procent, który dostawała od każdej roboczogodziny, miała wypłacany raz w tygodniu. Zazwyczaj przez samego Andrzeja Dziergę, który skrupulatnie wyliczał, ile Kaśka może dostać. Jeżeli on był zajęty, ochłapy dostarczał Michał. Za każdym razem, gdy dostawała tę śmieszną sumę, przeklinała w duchu, że nie zdążyła uciec.

Poczuła się, jakby Michał napluł jej w twarz.

Po raz kolejny.

– Dzięki. Muszę się wykąpać.

– Potowarzyszyć ci?

Najstarszy żart świata, z którego żadna kobieta nigdy się nie zaśmiała.

– Spasuję.

– Nie wiesz, co tracisz.

Nie poddawał się. Dobrze wiedział, że nie wolno mu tknąć Kaśki. Miał tylko pilnować, żeby nie stała jej się zbyt duża krzywda. Klapsy, siniaki i otarcia mógł ignorować. Często to robił. Nawet wybicie palców zdarzało mu się wybaczać. Podduszenia nigdy. Za pierwszym razem, gdy klient przydusił Kaśkę tak, że straciła przytomność, po ocuceniu zobaczyła, do czego Michał potrafił być zdolny. W podłodze do tej pory widniały ślady zębów klienta.

– Bądź grzeczna. – Klepnął ją w udo. – Jakby co, dzwoń.

– A oddasz mi telefon?

– Masz telefon. Będę jutro.

Wskazał na przyczepiony do ściany w korytarzu aparat. Długi kabel zwisał bezwładnie, prawie dotykając podłogi. Oznaczało to tyle, że Kaśka mogła rozmawiać przez słuchawkę, chodząc po całym mieszkaniu. Tylko że sprzęt odłączono. Tak naprawdę to skorzystała z niego tylko raz, i to dawno temu, gdy zamówiła pizzę w nowo otwartym lokalu. Pamiętała, że smakowała jak źle wypieczony biszkopt i tak samo się rozpadała. Wtedy miała jeszcze alternatywę. Mogła iść do pobliskiego kebabu, gdzie za dziesięć złotych dawali coś, co przypominało mięso.

Nigdy jednak nie była aż tak głodna, by zaryzykować.

Sądziła, że z czasem Dzierga odpuści. Zwróci jej swobodę, której wcześniej tak nie doceniała. Michał był jak pryszcz wyskakujący na dzień przed weselem. Dało się z nim żyć, choć drażnił na każdym kroku. Zabranie oszczędności, dokumentów, modemu i routera to coś zupełnie innego. Nie chodziło nawet o to, że nie miała dostępu do komputera. Rzęch, służący głównie do przeglądania stron internetowych, bezpowrotnie zginął w starciu z kawą. Sprzęt nie poddał się reanimacji, a na nowy nie było jej stać. Nie zamierzała prosić o pożyczkę. Jeden dług jej wystarczył. Chodziło o możliwość wyboru, którego teraz była pozbawiona. Mogła jedynie czekać, aż mocodawca odpuści, i wtedy uciec.

– Coś ci kupiłem! – Michał krzyknął z korytarza.

Klucz zachrobotał w zamku. Chłopak dla pewności nacisnął jeszcze klamkę. Drzwi odbiły się od podwójnego rygla. Kaśka była bezpieczna. Odczekała jeszcze kilkanaście sekund. Dopiero gdy głuchy łoskot drzwi prowadzących na klatkę dotarł do jej uszu, odważyła się wstać z łóżka. Podeszła do komody, wyciągnęła z niej portfel i włożyła do środka napiwek. Jedyne pieniądze, które obecnie miała. Nie brała pod uwagę świnki skarbonki, gdzie znajdowało się kilkanaście złotych w małych nominałach. Westchnęła i z niemałym trudem uklękła na podłodze, by zajrzeć pod mebel. Dalej mogła dostrzec miejsce, gdzie pod panelami miała swoją skrytkę. Odkładała tam każdy grosz i udało jej się uzbierać kwotę, za którą mogłaby kupić auto z salonu.

Kiedyś.

Pogłaskała parkiet. Włożyła w ten gest tak dużo czułości, jak tylko potrafiła. Pod deskami nie czekało na nią już nic. Michał szczelnie wypełnił pustą przestrzeń pianką montażową. Kaśka podniosła się i poszła do korytarza. Otworzyła drzwi przesuwne od szafy.

– Sukinsyn.

Dolna półka była pełna. Nawet nie zauważyła, kiedy Michał zdążył włożyć do środka nowe rzeczy. Przeliczyła. Czternaście opakowań podpasek na dzień i dwanaście na noc. Najtańsze, jakie można znaleźć w osiedlowym sklepie. Obok nich czekały także cztery opakowania czekolady mlecznej. Nie znała firmy, która ją wyprodukowała, ale podejrzewała, że w składzie znajdzie więcej cukru, mleka w proszku i lecytyny sojowej niż ziaren kakaowca.

Przynajmniej Michał się starał.

Odbierał i realizował recepty od ginekologa. Nie znała lekarza, nigdy nie siedziała nawet na jego samolocie, ale nowe opakowania tabletek antykoncepcyjnych dostawała regularnie. Podobnie jak okres. Michał miał rację, zbliżały się dni, podczas których praktycznie wypadała z interesu. To by wyjaśniało, dlaczego terminarz spotkań wyglądał jak notes niewidomego.

Wyciągnęła z szafy opakowanie papierosów. Przeszła do kuchni, zamknęła za sobą drzwi i otworzyła okno. Oparła się na zimnym blacie i wysunęła rękę na zewnątrz. Musiała się nieźle nagimnastykować, by dosięgnąć do wywietrznika, który był na zewnątrz. Dziura na wylot, ukryta pod parapetem, przed laty służyła jako kolejny ciąg powietrza w mieszkaniu. Teraz tylko zasysała zimą lodowate powietrze, a każdy z sąsiadów zalepiał ją, czym tylko mógł. Kaśka mogłaby dostać się do niej od kuchni, ale oznaczałoby to, że w szafce pod blatem pojawiłaby się dziura. A to Michał zauważyłby na pewno.

Silnym pociągnięciem wyciągnęła kawałek metalu, który chronił dziurę przed gołębiami, i włożyła dłoń do środka.

– No, gdzie jesteś…

Rama okna wbijała jej się w piersi. Nie obchodziło jej to, że sąsiedzi z bloku naprzeciwko mają darmowe show. Często oglądali lepsze przedstawienia. Niektórzy z klientów woleli zostawiać odsłonięte okna. W końcu udało się jej wymacać przedmiot. Wciągnęła się do środka i usiadła na zimnych płytkach. Ściągnęła z blatu zapalniczkę, wyjęła z paczki papierosa i go podpaliła. Delektowała się chwilą.

– Przynajmniej tego mi, dupku, nie zabrałeś. – Wypuściła dym.

Trzymała w dłoni telefon. Staruszka, który przez lata leżał w piwnicy. Schowany między ozdobami świątecznymi i kartonami. Nokia 6310i dalej potrafiła ją zaskoczyć. Kaśka nie spodziewała się nawet, że będzie w stanie uruchomić sprzęt, ale wystarczyło kilkanaście minut ładowania i po wciśnięciu przycisku zobaczyła na ekranie dłonie łączące się w geście powitania. Teraz mogła komunikować się ze światem bez większych trudności. Bateria wytrzymywała kilka godzin, co na kilkunastoletni sprzęt było ewenementem. Zresztą rzadko kiedy włączała nokię na dłużej niż parę minut.

Na ekranie pojawiła się ikona koperty.

***

Litera.

Najpierw jedna. Niewyraźna i pokrzywiona, jakby powstała ze źle rozmieszczonych pikseli. Potem dojrzał kolejne. Układały się w zdanie, którego w żaden sposób nie mógł odczytać. Przekręcił głowę, by ujrzeć twór pod innym kątem. Nic to nie dało. Przed oczami dalej miał niewiele mówiący mu zbiór znaków. Powinien się odsunąć, odejść od stołu i może wtedy dostrzegłby coś więcej, ale nie zamierzał tracić tak dobrego miejsca. Gabriel siedział pod samym oknem i choć wychodziło ono wprost na płot oraz tory kolejki podmiejskiej, nie chciał się stąd ruszać.

Warsztaty organizowane dla pacjentów były jedynym zajęciem, które dawało choć trochę satysfakcji i potrafiło zabić szpitalną nudę. Pewnego dnia stwierdzono, że leczenie i terapia mogłyby odbywać się poprzez sztukę. Wprawdzie nikt jeszcze nie odważył się dać chorym psychicznie do ręki dłuta i kawałków kamienia, którymi mogliby rozłupać czaszkę stojącemu w drzwiach pielęgniarzowi, ale Byś widział postęp. Na te warsztaty czekał od tygodnia.

– Wszystko w porządku? – Dziewczyna nachyliła się nad stołem, by lepiej przyjrzeć się dziełu Gabriela.

– Tak – odparł, chowając w dłoni pakunek, który Mariola wręczyła mu po śniadaniu. – Pracuję.

– Świetnie. Widzę, że powstanie z tego coś wyjątkowego.

Udał, że nie zauważył pauzy, którą zrobiła przed ostatnim słowem. Ona postąpiła podobnie i udała, że nie zauważyła, jak Gabriel spojrzał jej w dekolt. Przebywając w szpitalu, gdzie przez większość czasu jedynymi kobietami, które oglądał, były zbliżające się do emerytury pielęgniarki, poddał się instynktowi. Opiekunce grupy warsztatowej widać to nie przeszkadzało. Uśmiechnęła się, poprawiła długie brązowe włosy, zakładając je za ucho. Gabriel skupił się na jej piegach rozsianych wokół nosa przekłutego pośrodku przegrody małym kółkiem. Rudawe kropki przyciągały wzrok znacznie mocniej niż biust czy kawałek metalu połyskujący w słońcu. Dziewczyna miała najwyżej dwadzieścia trzy, cztery lata. Słyszał, że przysłali ją tu ze studiów, by mogła w spokoju odrobić praktyki. Zazdrościł jej młodzieńczego entuzjazmu, którym próbowała zarazić wszystkich wokoło.

Bezskutecznie.

Jedyną radosną osobą na sali była ona. Nie mógł przypomnieć sobie jej imienia.

– Co chciałeś tym wyrazić?

– Tym?

– Swoją pracą – doprecyzowała. – To ty, prawda?

Wskazała na rozłożone na stole warzywa i owoce. Pomiędzy nimi leżały w rzędzie trzy pomidorki koktajlowe, wielka kapusta z powtykanym w nią koprem, kilka mocno przywiędłych połówek papryki oraz banan.

– To nie ja. Nie wydaje mi się.

– Nie wydaje ci się?

– Jeszcze nie zacząłem.

– Nie musisz się obawiać, nikt nie będzie cię tu oceniał. Ja nie będę cię oceniać. – Przesunęła dłonią marchewkę i banana. Teraz kolorowa zbieranina zaczęła przypominać twarz. – Pamiętasz, co mieliśmy zrobić?

Rozczulające. Dalej wierzyła, że to, co robi, ma jakikolwiek sens.

– Napisać coś?

– Możesz, oczywiście – odzywała się łagodnie. – A spróbujesz zrobić z tych warzyw autoportret? Zobacz, co napisałam nad drzwiami.

Mówiła do Gabriela jak do dziecka. Był od niej dwa razy starszy, ale i tak stał na straconej pozycji. Musiała zobaczyć w jego oczach brak nadziei na jakąkolwiek poprawę. Na lepsze życie. Na jakiekolwiek, które mógłby wieść poza ogrodzeniem szpitala. Nie winił jej za to. Po prostu źle odczytał jej wydęte wargi i odsłonięte zęby.

Empatia jest ostatnim uczuciem, którego szuka się w szpitalu.

– Autoportret z warzyw. – Udał, że z trudem odczytuje wykaligrafowany na tekturze napis. – Tylko że coś tu się nie zgadza. I nie chodzi mi tylko o to, że ten koleś w rogu napisał z marchewek bardzo brzydkie słowo. Chyba.

Gabriel zmrużył oczy, ale dzieło, o którym mówił, dalej nie przypominało mu ludzkiej twarzy. Rozmówczyni wyprostowała się i poprawiła bluzkę zdobioną ręcznie namalowaną pacyfką.

– Nie do końca rozumiem, co masz na myśli.

– No, weźmy to na przykład. – Podniósł ze stołu pomidorka, odgryzł połowę i włożył do ust. – To owoc. Częsta pomyłka, jak w przypadku ogórków. Całkiem zabawne, jak się nad tym zastanowić.

Napakowany chemią owoc smakował jak kawałek mokrej tektury.

– Trudno opisać cel warsztatów w kilku słowach. – Zaczęła błądzić dłonią po stole. – Nieistotne, jak nazwałam warsztaty. To arteterapia. Pracuj dalej. Świetnie ci idzie.

Niewiele brakowało, a poklepałaby Gabriela po głowie.

Odwróciła się i ruszyła w stronę kolejnego pacjenta. Byś usłyszał, jak ta sama formuła, którą go uraczyła, trafiła do uszu następnego wielbiciela ogrodnictwa. W Pałacyku nad Utratą było ich teraz łącznie prawie dwudziestu. Niewielki ułamek całości. Zaszczytu uczestnictwa w warsztatach nie dostępował byle kto. Budynek został odnowiony, a wysokie i przestronne wnętrze należało jak najdłużej utrzymać w stanie względnej czystości. Miejsce przed laty służyło jako pomieszczenie kinowe i teatralne, gdzie za kilka złotych można było obejrzeć najnowsze filmy. Teraz na scenie rozłożono czarne kawałki brulionu, na których królowały uśmiechnięte twarze z bananów i pora. Bysiowi za podkładkę dzieła posłużył znaleziony pod stołem ręcznie stworzony afisz. Próbował odczytać, co było na nim napisane, ale jedyne słowo, które był w stanie rozszyfrować, wyglądało jak stonoga.

Odpuścił.

Odczekał, aż opiekunka odejdzie na bezpieczną odległość, i wypluł resztkę pomidora na podłogę. Miąższ drażnił jeden z zębów. Nie miał już górnej szóstki, a jej bezpośredni towarzysz wyraził chęć ewakuacji. Trzonowca stracił jeszcze na służbie, a od tamtego czasu nie miał ochoty ani czasu, by odwiedzić dentystę. Ruszająca się siódemka dalej przypominała mu o tym, jak wkurzająca była praca policjanta. Z każdym dniem coraz intensywniej.

Podrażnił ząb językiem i ustawił go w pozycji, która pozwalała mu na bezbolesną konsumpcję. Wziął ze stołu ogórka i odgryzł górę. Spod stołu wyjął pakunek od Marioli. Niewielka, przezroczysta torebka z solą była tym, czego potrzebował. Gdyby w szpitalu dalej funkcjonowała normalna kuchnia zamiast cateringu, a lokalny sklep nie narzucał złodziejskich cen, sam by ją sobie załatwił. Coraz częściej musiał prosić kogoś o pomoc. To kolejny znak, że starość się o niego upominała.

– Nie jestem lekarzem, ale raczej nie powinieneś tego jeść.

Stała tuż za nim. Rozpoznał jej zapach. Mieszanka kokosowego płynu do kąpieli i niedopranej tapicerki samochodowej.

– Chcesz kawałek? Smakują lepiej, niż wyglądają.

– Oby. – Monika przysunęła sobie krzesło i usiadła obok Gabriela. – Podasz mi paprykę?

– Pani sierżant, to nieetyczne.

Sięgnął po czerwoną łódeczkę, z której pestki wysypały się na stół. Monika ugryzła ją bez wahania.

– Długo się tak na mnie gapiłaś? – Odgryzł kawałek ogórka i posypał go solą. – Miałaś być później.

– Nudziło mi się na posterunku. Wesoła gromadka.

Nie musiała wskazywać nikogo palcem. Gabriel zdążył poznać sierżant Monikę Ruszkę na tyle dobrze, by wiedzieć, że i tak by tego nie zrobiła. W przeciwieństwie do Gabriela ona potrafiła zachować się w towarzystwie. Nawet takim, które ledwo rejestrowało jej obecność na sali.

– Najnormalniejsi ludzie, jakich poznałem. – Zdał sobie sprawę z tego, że mówi prawdę. – Przedstawić cię?

– Może innym razem.

Tak naprawdę nie wiedziałby, od kogo zacząć. Za każdym razem, gdy Monika odwiedzała go w szpitalu, trafiali na zupełnie inny zestaw pacjentów. W całym kompleksie były ich setki, a Gabriel z widzenia kojarzył jedynie garstkę. Tych, którzy chodzili na warsztaty lub mieszkali z nim na Oddziale III. Całej reszty starał się unikać. W szczególności tych z zamglonymi od leków oczami. Łapiąc kontakt wzrokowy, prowokował do rozmowy. Najgorzej było z „Siódemką”. Kobieta w Tworkach spędziła całe swoje życie, tak przynajmniej zdradziła Bysiowi oddziałowa. Jedynym słowem, ale powtarzanym do znudzenia przez cały dzień, była cyfra siedem. Mariola twierdziła, że te kiedyś się zmieniały, ale żaden lekarz nie ustalił, co one oznaczają. Teraz kobieta siedziała kilka metrów od nich i spokojnie tworzyła swoje dzieło. Korzystała jedynie z liści kapusty. Rozłożyła je w dwóch prostopadłych do siebie liniach i cicho mamrotała. Nie krzyczała, co można było uznać za sukces. Przez moment mogła zająć się czymś innym niż własnym szaleństwem.

Jak wszyscy.

– Długo to jeszcze potrwa?

Monika sięgnęła po kolejną dawkę witamin.

– Nie sądzę – odparł. – Zazwyczaj kończymy po jakichś dwóch godzinach. Zależy, co właśnie robimy. Żałuj, że nie przyszłaś, jak malowaliśmy martwą naturę. Zanim wszyscy zrozumieli, co mają robić z pędzlami i farbami, ktoś zdążył zjeść połowę modelu.

– Ktoś?

Pamiętny dzień. Starał się wykorzystać każdą okazję, która pozwalała na darmowe spożycie czegoś, co wyglądało choć odrobinę naturalnie.

– Byłam u niej – powiedziała najciszej, jak potrafiła.

Sierżant miała swój mały rytuał. Drażniące zachowanie, którego nie mogła lub nie chciała się oduczyć. Gabriel nie był nawet do końca przekonany, czy aby na pewno zdaje sobie z niego w ogóle sprawę. On też taki miał. Co trzy tygodnie golił sobie głowę. Przygotowywał maszynkę, wyciągał spod łóżka miskę, szedł do wspólnej łazienki i napełniał ją do połowy gorącą wodą. Stawał przed lustrem i pracował. Mechaniczne ruchy, zawsze od środka głowy aż po kark. Monika działała tak samo jak on. Powtarzała do znudzenia te same ruchy i gesty. Próbowała wyciągnąć z niego cokolwiek na temat tego, jak się czuje.

– Nie sądzisz, że musimy kiedyś o tym porozmawiać?

Był odmiennego zdania.

– Matka Daniela zdecydowała się zeznawać? – zmienił temat.

Rozsmarowując mózg chłopaka na podłodze w mieszkaniu swojej żony, Gabriel nie wiedział nawet, jak dzieciak ma na imię. Alicja była wtedy w samym centrum jego uwagi, ale pamiętał każdy ruch i każde mrugniecie „Młodego”. Pruszkowscy dilerzy przyjmowali najdziwniejsze i najbardziej pokręcone pseudonimy, z jakimi Byś spotkał się w swojej byłej robocie. Do Daniela Mroza przydomek pasował idealnie. Ubierał się niczym amerykańscy raperzy z lat dziewięćdziesiątych, choć brakowało mu ich luzu. Zgrywał twardziela, ale swoją pozą mógł wystraszyć jedynie licealistów, którzy nie widzieli jeszcze na oczy maszynki do golenia. I takich, którzy byli na tyle głupi, żeby korzystać z jego usług. Ci inteligentniejsi szli do apteki po kilka saszetek leku na świąd pochwy i następnie dokonywali ekstrakcji benzydaminy.

Odrobina wysiłku, bibułka filtracyjna, dwa kieliszki wody oraz cierpliwość. Nic więcej nie potrzeba, by pozbyć się nadmiaru soli z leczniczego proszku i zapewnić sobie halucynacje na światowym poziomie. I to za cenę zapalniczki. Jedyne, co mogło przeszkadzać, to smak. Nierozcieńczona benzydamina wykręcała twarz, ale potrafiła przenieść do innego wymiaru na kilka godzin. Gabriel był przekonany, że Młody o tym wszystkim wiedział. Może nawet włączyłby proszek do swojego portfolio, gdyby dalej żył, ale wolał sprzedawać narkotyki dla największego sukinsyna, jakiego Byś poznał.

– A jak sądzisz? – Monika unikała jego wzroku. – Dostała największy telewizor, jaki można było kupić w supermarkecie, a jej wszystkie długi z monopolowych w całym Pruszkowie wyparowały. A, zapomniałabym, co tydzień jeden z chłopców Dziergi przywozi jej skrzynkę wódy. Kobieta pochowała syna, a teraz korzysta z życia na koszt naszego ulubieńca.

Mimowolnie odchrząknął.

Poruszył przy tym szczęką, a ząb przypomniał Gabrielowi, że ból może przybierać różne formy. Andrzej Dzierga przywoływał ten najgorszy. Kłujący i niepozwalający normalnie funkcjonować. Niezależnie od tego, ile wrzuciłby w siebie tabletek. Ograniczył je do niezbędnego minimum, skoro i tak nie spełniały swojego zadania. Byś czuł, że stąpa po polu minowym, a każdy temat, który poruszy z Moniką, przeszyje go na wylot.

– Przepraszam.

– Za co? – Poruszył językiem. – Na jej miejscu też bym się nie wychylał.

– Przycisnę ją, może powie, że to Dzierga wysłał Młodego do twojego mieszkania, a wtedy…

– A wtedy co? – przerwał jej wywód, zanim zapędziłaby się za daleko. Monika potrafiła szybko się rozkręcić. – Kto go postawi w stan oskarżenia? Z jakiego powodu? Alicji? To nie on strzelił do mojej żony. Ten, kto to zrobił, nie żyje. Zapomnij. Ja zapomniałem.

Z każdą wizytą Moniki kłamstwo wychodziło mu coraz lepiej.

– Zapomniałeś?

– Odpuść.

Unikała jego wzroku. Wpatrywała się w resztki tego, co miało posłużyć Gabrielowi do stworzenia autoportretu. Oni jako jedyni zdecydowali się na skorzystanie z bufetu. Inni uczestnicy warsztatów próbowali zrobić z warzyw i owoców cokolwiek, za co prowadząca mogłaby szepnąć lekarzowi dobre słowo. Wierzyli, że kawałek ogórka może coś w ich życiu zmienić.

– Czy jemu wolno to robić?

– Komu? – Gabriel rozejrzał się po sali. – Pielęgniarzowi?

Facet stojący przy drzwiach spoglądał na ekran swojego telefonu. Ani razu nie podniósł głowy. Nie przesunął się nawet o centymetr, odkąd pojawił się na warsztatach. Gabriel widział go po raz pierwszy. Większość personelu zakładała na siebie najgorsze z możliwych ubrań, które później chowała pod bladoniebieskimi fartuchami. Temu mężczyźnie spod fartucha wystawały lakierki, które już zdążyły się ubrudzić od kurzu i ziemi zalegającej na chodnikach wokół budynków. Pierwsza interwencja nauczy go, że lepiej mieć na sobie wygodne buty z miękką podeszwą, które można bez żalu wyrzucić.

– Przyzwyczaiłabyś się. Tutaj rzadko kto cokolwiek robi.

– Nie, nie jemu. Jemu.

Sierżant ruchem głowy wskazała na przeciwległy bok pomieszczenia. Na podłodze, między ustawionymi stołami, Gabriel dostrzegł cień człowieka. Suchotnik musiał mieć jakieś pięćdziesiąt lat, czyli tyle samo co jego ubranie. Miał na sobie tradycyjny strój szpitalny złożony z piżamy, szlafroka i butów bez sznurowadeł. Wystarczyłoby ubrać go w garnitur, włożyć do ręki teczkę ze sztucznej skóry, a nie różniłby się od osób, które codziennie stały na peronie w oczekiwaniu na przyjazd kolejki i wcześniejszą emeryturę. Tak samo jak one wierzchem dłoni wycierał z czoła pot i wyczekiwał, aż coś się w końcu w jego sytuacji zmieni. Teraz wpatrywał się w podłogę, a między obgryzionymi do krwi palcami trzymał długi, połyskujący w świetle przedmiot. Byś musiał zmrużyć oczy, by zogniskować wzrok.

Igła punkcyjna.

Długa na kilkanaście centymetrów, wykonana ze stali chirurgicznej i potrafiąca wbić się w ciało lepiej niż nóż. Wśród przyrządów medycznych, które można było ukraść na terenie szpitala, a następnie wymienić na alkohol lub papierosy, taka zdobycz uchodziła za rarytas. Kradzieże sprzętu medycznego stanowiły codzienność. Z gabinetów ginęło wszystko, co dawało się łatwo ukryć pod piżamą i nie było na stałe przymocowane do biurka. Igła punkcyjna nie należała do takich przedmiotów, ale Gabriel słyszał od Marioli, że znikały też znacznie większe rzeczy. Ostatnio ktoś połasił się na stary i zabytkowy już rozwieracz do żeber, stosowany przy operacjach serca, który w gabinecie służył lekarzowi jako przycisk do papieru.

Rozwieraczem jednak trudno kogoś zadźgać.

Dłoń Gabriela automatycznie zaczęła szukać przy pasku walthera. To jeden z wielu odruchów, których cały czas nie potrafił się oduczyć. Nawet gdyby miał ze sobą broń, nic by to nie zmieniło. Spóźnił się ze swoją reakcją nie po raz pierwszy. Przy mężczyźnie kucała właśnie prowadząca warsztaty. Spokojnie odgarnęła włosy za ucho i wyciągnęła igłę z dłoni pacjenta. Odwróciła się, podniosła ją do góry i szeroko się uśmiechnęła.

– Kochani, pamiętacie, co mówiłam ostatnio? – W jej głosie Gabriel nie usłyszał nawet nuty zdenerwowania. Za każdym razem wychodziło jej to coraz lepiej. – Jeszcze jedna taka sytuacja i będę musiała pójść z tym do ordynatora.

Odwróciła się i nachyliła nad mężczyzną.

– Dotyczy to szczególnie pana.

Pogroziła mu palcem, choć uśmiech nie schodził jej z twarzy. Wystudiowany, ale niemający w sobie jeszcze tej nuty pogardy, którą można było dostrzec wśród pracownic Poczty Polskiej. Facet i tak by tego nie zarejestrował. Patrzył na nią tak samo, jak na otaczający go świat. Bez żadnych emocji. Świecąca zabawka, na której skupiał się do tej pory, leżała poza zasięgiem jego rąk. Zabrana mu nawet bez użycia siły i niedostępna.

Szczęście się do niego jednak uśmiechnęło.

Dziewczyna nie zdążyła zasłonić twarzy.

Obgryzione palce znalazły nowy świecący przedmiot godny zainteresowania. Złapały za niewielkie kółko i z całej siły pociągnęły w dół.

Redaktor serii: Filip Modrzejewski

Redakcja: Ewa Nosarzewska

Korekta: Małgorzata Denys, Sabina Raczyńska

Projekt okładki: Tomasz Majewski

Fotografie na I stronie okładki: © spanteldotru / E+ / Getty Images; © sitox/ E+ / Getty Images; © Juanmonino / E+ / Getty Images; © Sebastian Kaulitzki / Science Photo Library / Getty Images;

Skład i łamanie: Typo

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-391 Warszawa, al. 3 Maja 12

tel. 22 828 98 08, 22 894 60 54

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-4940-6

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.