Jan Kochanowski

PIEŚNI

KSIĘGI DWOJE.

Wydawnictwo Avia Artis

2022

ISBN: 978-83-8226-868-3

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

spis treści

Nikomu, albo raczej wszytkim swoje księgi
Daję, by kto nie mniemał (strach to bowiem tęgi),
Że za to trzeba co dać; wszyscy darmo miejcie.
O drukarza nie mówię, z tym się zrozumiejcie.

Księgi pierwsze

Pieśń I

Intactis opulentior.

Byś wszytko złoto posiadł, które, powiadają,
Gdzieś daleko Gryfowie i mrówki kopają,
Byś pałace rozwodził nie tylko na ziemi,
Lecz i morza kamieńmi zabudował swemi;

Jeśli dyamentowe goździe mus ma w ręku,
Któremi natwardszego umie pożyć sęku:
Ani ty wyswobodzisz serca z ciężkiej trwogi,
Ani z okrutnej śmierci sideł wyrwiesz nogi.

Lepiej polnych Tatarów dawny zwyczaj niesie,
U których każdy swój dom wozi na kolesie;

Lepszego rządu Getae grubi używają,
Gdzie niwy niemierzone wolne zboża dają.

Tam niewinna macocha dziatek pierwszej żony
Sierot nędznych przestrzega wczasu z każdej strony;
Ani z wielkim posagiem męża rządzi, ani
Nadzieje kładzie w gładkim miłośniku pani.

Wielki posag rodziców postępki uczciwe,
A ktemu obyczaje skromne i wstydliwe;
Występnych tam nie cierpią, lecz, kto będzie krzywy,
Niech się wierci, jako chce, nie zostanie żywy.

O ktokolwiek będzie chciał mordy niecnotliwe
I domowe okrócić najazdy, krwie chciwe,
Jeśli pragnie ojczyzny ojcem być nazwany,
I tymże na wysokich kolumnach pisany, —

Niech objeździć swą wolą śmie nieokróconą,
A jego sprawy przyszłe wieki więc wspomioną;
Ponieważ cnocie żywej my źli nie życzemy,
Aż gdy nam z oczu zniknie, toż jej żałujemy.

Co po tych skargach próżnych, jeśli na występy
Przez spary, jako mówią, patrza urząd tępy?

Po co statut i prawa chwalebne stawiamy,
Jeśli się obyczajów dobrych nie trzymamy?

Nie odstraszą zbytecznym ogniem zarażone
Kupca kraje chciwego, ani przesadzone
Mrozem gwałtownym pola; żeglarze bywali
Wszystek świat, jako wielki, kołem objechali.

Ubóstwo, hańba wielka, każe człowiekowi
Czynić i cierpieć wszystko; już on i wstydowi
Mir dawno wypowiedział i, cnocie niedbały
Poświęconej nie myśli dostępować skały.

Albo my do spólnego skarbu, gdzie życzliwa
Ludzka pochwała i głos pospolity wzywa,
Albo w morze, przyczynę wszech nieszczęśliwości,
Perły, złoto i wielkiej kamienie drogości

Zarzućmy, jeśli grzechów żałujem statecznie
I nieprawości swoich. Potrzeba koniecznie
Złej napierwsze początki żądze wykorzenić,
A dziełem pracowitszem pieszczotę odmienić.

Nie umie syn szlachecki na koń wsieść i w łowy
Na dziki źwierz z oszczepem jachać nie gotowy;
Lepiej kufla świadomy, albo kart pisanych,
Każeszli dać i kostek prawem zakazanych.

Więc ojciec krzywo przysiągł, wydarł sąsiadowi,
Gotując niegodnemu spadek potomkowi;

I przybywać mu rzkomo, ale nie wiem czemu,
Zawżdy na czymści schodzi państwu niesporemu.

Pieśń II

Serce roście, patrząc na te czasy:
Mało przedtem gołe były lasy,
Śnieg na ziemi wyzszej łokcia leżał,
A po rzekach wóz nacięższy zbieżał.

Teraz drzewa liście na się wzięły,
Polne łąki pięknie zakwitnęły;
Lody zeszły, a po czystej wodzie
Idą statki i ciosane łodzie.

Teraz prawie świat się wszystek śmieje,
Zboża wstały, wiatr zachodny wieje;
Ptacy sobie gniazda omyślają,
A przede dniem śpiewać poczynają.

Ale to grunt wesela prawego,
Kiedy człowiek sumnienia całego,
Ani czuje w sercu żadnej wady,
Przeczby się miał wstydać swojej rady.

Temu wina nie trzeba przylewać,
Ani grać na lutni, ani śpiewać:
Będzie wesół, byś chciał, i o wodzie,
Bo się czuje prawie na swobodzie.

Ale kogo gryzie mól zakryty,
Nie idzie mu w smak obiad obfity;
Żadna go pieśń, żadny głos nie ruszy,
Wszytko idzie na wiatr mimo uszy.

Dobra myśli, której nie przywabi,
Choć kto ściany drogo ujedwabi,
Nie gardź moim chłodnikiem chróścianym,

A bądź ze mną, z trzeźwym i z pijanym.

Pieśń III

Dzbanie mój pisany,
Dzbanie polewany,
Bądź płacz, bądź żarty, bądź gorące wojny,
Bądź miłość niesiesz, albo sen spokojny;

Jakokolwiek zwano
Wino, co w cię lano:
Przymkni się do nas, a daj się nachylić,
Chciałbym twym darem gości swych posilić.

I ten cię nie minie,
Choć kto mądrym słynie;

Pijali przed tem i filozofowie,
A przedsię mieli spełna rozum w głowie.

Ty zmiękczysz każdego
Nastateczniejszego;
Ty mądrych sprawy i tajemną radę,
Na świat wydawasz przez twą cichą zdradę.

Ty cieszysz nadzieją
Serca, które mdleją;
Ty ubogiemu przyprawujesz rogi,
Że mu ani król, ani hetman srogi.

Trzymaj się na mocy,
Bo cię całej nocy
Z rąk nie wypuścim, aż dzień, jako trzeba,
Gwiazdy rozpędzi co do jednej z nieba.

Pieśń IV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń V

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń VI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń VII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń VIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń IX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń X

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XIV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XVI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XVII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XVIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XIX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXIV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Księgi wtórne

Pieśń I

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń II

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń IV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń V

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń VI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń VII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń VIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń IX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń X

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XIV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XVI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XVII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XVIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XIX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń XXIV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń świętojańska o Sobótce

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń (Czego chcesz od nas, Panie)

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Jan Kochanowski

PIEŚNI

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Jana Kochanowskiego.

Autorzy: Józef Buchbinder oraz Aleksander Regulski

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2022