Adam Wiśniewski-Snerg

Robot

Posłowie

Jacek Dukaj

ArtRage
Warszawa 2026

Krystynie Wawer

Mechanizm

Była noc. Była jedna z szeregu tych zwyczajnych nocy, gdy budziłem się między pancernymi ścianami, uwięziony od wielu miesięcy w komorze bez wyjścia rozświetlonej blaskami ekranów i w ciszy przerywanej piskami głośników, gdy drętwiałem na myśl o nieznanym losie pod niskim marmurowym stropem, z którego nawet we śnie śledziły mnie nieczułe mechaniczne oczy, i kiedy – wciąż jednakowo zdumiony prawami zamkniętego świata – pytałem maszyny, co to wszystko znaczy, i zaraz traciłem świadomość w kolejnym ciężkim śnie.

Tej nocy nikogo już o nic nie zdążyłem spytać. Zbudzony ostrym zgrzytem unoszonej grodzi, jak strzałem armatnim, ukryłem się pod kołdrą, by tam zamknąć usta, szeroko otwarte grozą bliskiej śmierci, zaś brutalna siła, która przy tym chciała mi wyważyć szczękę, w czasie trwania krzyku wyrwanego z piersi obdzierała mnie z ostatnich złudzeń, tłocząc do mózgu mroźną myśl o widmie wszechobecnego Mechanizmu.

– Egzemplarz sześćdziesiąt sześć…! – Cisza. – Biegiem do czwartej komory! – padł rozkaz z głębi rozwartego luku.

Skoczyłem tam, skąd dobiegł głos, posłusznie jak pies do nogi swego pana. Nagi i porażony gwałtownością wezwania zanurzyłem się w nieznanej czeluści. W środku nikogo nie znalazłem. Masywny blok stali z hukiem zatrzasnął się za mną. Stałem w sześciennej ciasnej komorze o gładkich ścianach – z wyjątkiem lodowatego mroku nie czułem i nie widziałem nic.

Komora jednostajnym ruchem windy opuszczała się w głąb nieokreślonej konstrukcji. Gdy dotarła do celu, jedna z jej ścian zjechała w bok, odsłaniając widok na obszerną salę. Zobaczyłem w niej kilkunastu nagich ludzi. Mężczyźni i kobiety, napiętnowani widocznymi z daleka czarnymi numerami, które żłobiły im blade czoła, stali w szeregu pod cylindrycznymi kloszami z grubego szkła.

Ściana wróciła na poprzednie miejsce. Przysłoniła zagadkowy obraz tak pośpiesznie, jakby siła – operująca nią zdalnie – zmieniła w tej chwili swój pierwotny plan. Podłoga komory zwinęła się w śliski lej. Z jego gardła wykipiała smolista czerń i zalała wszystko. Gdzieś w górze błysnęło światło. Nim zgasło, ujrzałem w jego pomarańczowym blasku prześwietloną na wskroś spienioną falę, która wypchnęła błonę stropu i z rykiem wtargnęła do komory, wciągając mnie w głąb.

Prąd wyrwał mnie z leja i zawiłą drogą, w masie zbitej kremowej piany, niósł coraz wyżej – ku czarnej źrenicy. Ślizgałem się na wstęgach ruchomych czujników we wnętrzu długiej przezroczystej rury, opasanej konwulsyjnie pulsującym wężem – niczym pierwszy przełknięty kęs w trzewiach głodzonego olbrzyma. Raz jeszcze podrzucony elastycznym ścięgnem wtoczyłem się wreszcie na wzniesiony ponad wszystkim srebrny szczyt. Skamieniałem u celu: głęboka źrenica jak wylot groźnej broni w świetlnej smudze zatoczyła wkoło mnie szeroki krąg. Kiedy się zwarła, pochwycony przez mięsiste cęgi zakreśliłem łuk nad przepaścią i wróciłem nad krawędź leja.

Znowu stałem między ścianami komory. Zalewał ją błękitny płyn. W piersi biło mi miarowe tętno. Uniosłem się w chłodnej przestrzeni i spocząłem na dnie. Przywarłem do powierzchni szerokiego lustra.

Z daleka płynął cichy monotonny głos:

– Po wykonaniu głównego zadania…

Zagłuszyło go krótkie wezwanie i ostry rozkaz:

– Selekcja!

– Na stanowisku!

– Odchylenie od normy przekroczyło wartość krytyczną. Zlikwidować!

Jak z ciemności wyłania się przysłonięty dotąd innymi, bardziej natarczywymi obrazami ukryty wśród nich delikatny kształt, tak z ciszy, która zapanowała po tamtym zgiełku, wypłynął i przybliżył się, zagłuszony na początku, pierwszy monotonny i cichy głos:

– Nieustanna – choć przytłumiona licznymi kłopotami o drugorzędnym znaczeniu – myśl o niej mobilizować cię będzie do trwożnego wysiłku; nie wyobrażaj sobie jednak, że nieprzytomny pośpiech jest tym, co winieneś najwyżej cenić. W nielicznych sytuacjach, które by wymagały posługiwania się naszym imieniem, nie analizując precyzji tego terminu – nazywaj nas Mechanizmem. To już wszystko, czego się mogłeś od nas dowiedzieć – tyle ci wystarczy. Instrukcja nie przewiduje głębszego poznania. Poddaj się naszej woli!

Na swobodnej powierzchni cieczy, w której byłem całkowicie zatopiony, kołysał się miarowo duży biały pęcherz. Wielkość jego ulegała okresowym zmianom: pęczniał i kurczył się na przemian zgodnie z rytmem mych oddechów. Dalej w górze – w ośrodku objętym kolejną metamorfozą – ujrzałem dwie pary roziskrzonych oczu. Jedną z nich rozpoznałem od razu: to były moje własne oczy. Okalał je obraz odbitej jak w zwierciadle znanej mi doskonale twarzy. Druga twarz – jaśniejsza i bardziej ostra – przesunęła się poza krawędź srebrnego kwadratu i zniknęła. Lecz zanim wypadła z pola mego widzenia, zdążyłem odczytać widniejący na jej czole wyraźny czarny napis: BER-64.

Wpatrywałem się w swój wizerunek z ciekawością, która wkrótce nabrała mocy zdumienia: na własnym czole również odczytałem duże czarne litery i cyfry. To piętno różniło się od poprzedniego pewnym drobnym, choć bardzo istotnym szczegółem. Nosiłem na czole nie wiadomo kiedy wyryty napis: BER-66.

Wtem ściany komory pękły wzdłuż wszystkich swych krawędzi i czterema grubymi blokami stali osunęły się bezgłośnie do otwartych poza nimi wnęk. Cała masa błękitnej cieczy spłynęła korytami w dół. Odcięty szczeliną od reszty dna okrągły fragment podstawy, na której stałem, jak potężny tłok wprowadził mnie do wnętrza czekającego w górze cylindra. Przejrzysty klosz po przyjęciu żywego ładunku powędrował niezwłocznie na następne stanowisko operacyjne. Wieloczłonowe szczęki zaopatrzyły go tam w niskie podwozie i pchnęły dalej.

Poruszałem się w swym więzieniu na szynach między dwiema plastykowymi ścianami, w połowie wysokości wąskiego i długiego korytarza. Przede mną, w odległości kilkunastu metrów, toczył się w tym samym kierunku drugi identyczny pojazd. Jego wnętrze zajmowała postać nagiego mężczyzny. Na zwróconej profilem twarzy odczytałem jedynie drugą część jego liczby porządkowej, ale to mi wystarczyło, żeby domyślić się pierwszej: oznaczony był numerem BER-65.

Pojazdy toczyły się bardzo wolno. W czasie kilku minut nieustannego ich ruchu z dziwną dla samego siebie beztroską i ciekawością, która znajdowała czas, aby zajmować się takimi nieistotnymi szczegółami, porównywałem zwisające z sufitów obu pojazdów dwa proste uchwyty. Nareszcie, doszedłszy do jakiegoś niesprecyzowanego bliżej wniosku, który w badającej coś podświadomości przedstawił mi się jako ulga po ustępującym silnym nacisku, opuściłem oczy na opasaną szkłem postać i dokonałem dziwnego odkrycia. Człowiek ten – brałem go dotąd za organizm z krwi i kości – przez cały czas ani razu się nie poruszył. Jednakże bezruch jego nie miał nic wspólnego z nieruchomością kogoś, kto dla takich czy innych powodów usiłuje zrobić wrażenie, że jest posągiem. Patrzyłem ze zdumieniem na pochylony tułów, którego pozycja przeczyła warunkom trwałej równowagi, na nabrzmiałe muskuły rozrzuconych rąk, zakrzywione palce i na silnie skręcone nogi. W tej nienaturalnej pozie, która mogła być nieruchomym obrazem jakiegoś drapieżnego skoku, człowiek przede mną był skamieniały tak dosłownie, jak doskonale imitująca ludzką postać woskowa kukła.

Zastygłem przy szybie w oczekiwaniu czegoś, co teraz właśnie powinno nastąpić. Z tuby ukrytej pod pokrywą klosza przemówił czysty kobiecy głos:

– Egzemplarz unieruchomiony w ostatniej fazie badań kontrolnych przy udanej próbie ingerencji w bieg procesu. Zakłócenie usunięte.

Męski głos wypowiedział tylko jedno słowo:

– Selekcja!

I wtedy usłyszałem siebie. Głosem o obcej barwie, który zabrzmiał z nieznaną mi dotąd mocą, powiedziałem:

– Na stanowisku!

Już trzymałem dłoń na uchwycie. Czekałem tylko na suchy rozkaz. Padł z tego samego źródła:

– Odchylenie od normy przekroczyło wartość krytyczną. Zlikwidować!

Zanim miałem czas zastanowić się nad tym, co się ze mną dzieje, moja ręka silnie szarpnęła za uchwyt. Celowość tego ruchu wydała mi się tak oczywista, że analizowanie jej uznałbym za coś absurdalnego. W tym momencie z podłogi sunącego przede mną pojazdu oderwała się i skoczyła ku górze cienka jak igła smuga bladoszkarłatnego ognia. Natychmiast otoczyły ją liliowymi zadziorami, wymierzone w nabrzmiałe już od żaru dno, pasemka gęstego dymu, który po chwili, jakby zdmuchnięty uderzającym z góry podmuchem, przywarł do ścianek cylindra. Na ułamek sekundy niklowane części podwozia objął krwawy, roziskrzony na nitach blask; wyciekające z zawieszonej pod sufitem pojazdu niekształtnej bryły, oślepiająco białe jego jądro skapnęło kilkoma słonecznymi błyskami na niższy poziom, gdzie w okamgnieniu spęczniało, wypełniając wnętrze całego cylindra jęzorami spienionej czerwieni. Pojazd zachwiał się na zanurzonej w prowadnicach głównej osi podwozia i wywrócił się do góry dnem. Kiedy jego zaklinowane w pędzie płozy zostały zwolnione z uścisku stali i po obrocie przeszły na nowy, niższy tor, ruszył gwałtownie w przeciwną stronę. Przemknąwszy tuż pode mną ruchem tak szybkim, że przypominało to lot masywnego pocisku, zgasł wkrótce za zakrętem.

Jeszcze zajęty obserwacją jego biegu, wciąż dziwnie spokojny i na wpół otępiały lawiną niezrozumiałych zdarzeń, a więc prawie obojętny na to, co się stało, spostrzegłem, że pojazd mój wtoczył się do gardła ciasnego tunelu, po czym znalazłszy się u jego wylotu po drugiej stronie, zamarł w bezruchu pod rozległą kopułą – naprzeciw drugiego identycznego pojazdu. Z jego wnętrza, spoza rozrzuconych na gładzi szkła pulsujących ciemnym fioletem krech, które rysował na tle półmroku złamany krzywizną cylindra snop światła, wyłoniły się czarne litery i cyfry: BER-64 oraz podkreślające ten znajomy już numer również znajome proste brwi ponad niebieskimi oczami wymierzonymi we mnie.

– Dokonało się: przybyłeś wreszcie. – Wargi nagiego mężczyzny poruszyły się; mówił, patrząc mi prosto w oczy, ale głos dobiegał z głośnika tkwiącego ponad moją głową.

Człowiek w sąsiednim cylindrze jeszcze bardziej wysunął z półmroku swoją twarz, aż czoło jego zetknęło się z pancerną szybą i oparło na niej tak silnie, że napis BER-64 zszarzał i znikł, jakby wtłoczony pod skórę czaszki. Kątem oka zauważyłem, że drugi pojazd jest objęty przy podstawie ramieniem wielkiego transportera, którego prowadnice mierzyły prostopadle w górę, w głąb zaczajonego pod kopułą mroku.

– Powołaliśmy cię do życia – podjął znów mocnym i równym głosem uwięziony w sąsiednim cylindrze mężczyzna – abyś mógł posiąść cząstkę wielkiej tajemnicy. Narodziłeś się w pewnym ściśle określonym przedziale naszego wnętrza, gdzie została ci nadana postać ludzka, postać bytu biologicznego wraz z licznymi jej zaletami i wadami. Masz już poza sobą ośmiomiesięczny okres żmudnej nauki, w którym za pomocą znanych ci urządzeń zdołałeś opanować niezbędną do dalszego poznawania wiedzę ogólną. Poznałeś już możliwości swojego ciała, toteż nie będziesz się po nim spodziewał więcej, niż to jest możliwe. Zdobyłeś się ponadto na odwagę przekroczenia granicy, okazałeś się zatem zdolny do odczuwania ciekawości i – co najważniejsze – już wcześniej stałeś się zdolny do odczuwania lęku. Możesz być z siebie dumny; jesteś człowiekiem. Jesteś nim w takim stopniu, w jakim jest to nam potrzebne i w jakim my – mniej od ciebie ograniczeni – mogliśmy cię nim uczynić. Przeszedłeś przez wszystkie etapy przyśpieszonego rozwoju, by na koniec poddać się sprawdzającym ich rezultat badaniom. Stałeś się bytem kompletnym, indywiduum ściśle podlegającym prawom świata, w którym odtąd będzie ci upływał czas twego pobytu.

Okazałeś lęk i ciekawość silniejszą od lęku. Spełniłeś zatem niezbędny warunek wstępny, co cię upoważnia do żądania odpowiedzi na pytanie, w jakim celu osiągnąłeś równy człowiekowi stopień organizacji materialnej i duchowej. Dowiesz się więc wkrótce, że odpowiedzi ostatecznej, takiej, która by nie pociągała za sobą nieskończonego szeregu następnych pytań, w ogóle nigdy nie uzyskasz. Wymaga tego ogarniająca całe nasze wysoko zorganizowane działanie wielka tajemnica, której i my – również powolne narzędzia w rękach większej od nas siły – nie zdołaliśmy przeniknąć.

Lecz abyś zgodnie z życzeniem wyrażonym przez źródło naszej wiedzy nie czuł się upokorzony faktem, że spychamy cię do roli żywej maszyny, zapoznamy cię z drobną cząstką przekazanych nam informacji.

Jesteś jednym ze stworzonych i zaprogramowanych przez nas – trzeba to przyznać: dość skomplikowanych – narzędzi do zdobywania potrzebnych nam wiadomości. Obszar twego przyszłego działania został już prowizorycznie opisany, ale musimy poznać go dokładniej, bo żąda tego stojąca ponad nami siła.

Zadanie twoje brzmi: spełniać wszystkie napływające od nas i pojawiające się wprost w twojej własnej świadomości polecenia. Jeśli dostaniesz rozkaz „zabić” – zabijaj, gdyż jesteś zwolniony od wszelkiej odpowiedzialności. Sterowany na odległość będziesz badał wszystko, co się dzieje w przylegającej do naszego organizmu zamkniętej przed dziewięcioma miesiącami przestrzeni. Cała wiedza, jaką zdołasz posiąść, w takim tempie, w jakim ją będziesz zdobywał, przenikać będzie ku nam w sposób dla ciebie w najwyższym stopniu zagadkowy; nie trudź się i nie próbuj nawet odgadnąć, jak to się będzie odbywało, dość na tym, że żadna informacja, którą uzyskasz, nie zostanie zlekceważona ani zmarnowana.

Aby uczynić cię jak najbardziej podobnym do ludzi, wśród których przyjdzie ci działać, obdarzamy cię również imitacją wolnej woli. Znaczy to, że zamiast dawać ci każde następne polecenie dopiero wówczas, kiedy poprzednie zostanie już przez ciebie wykonane, będziemy przesyłali pod twoim adresem kilka lub nawet kilkanaście rozkazów naraz. Czasem będą to polecenia wzajemnie się uzupełniające; na ogół jednak w polu twojej świadomości pojawiać się będą rozkazy wyraźnie sprzeczne. Odnajdować je będziesz w sobie w postaci mniej lub bardziej zagmatwanych szyfrów, w formie przelotnych kaprysów albo trwałych pragnień o niejednakowej mocy i zabarwieniu, przy czym spełnienie jednych najczęściej wykluczać będzie automatycznie możliwość spełnienia innych. Wielokrotnie więc będziesz się musiał poważnie zastanawiać, zanim się zdecydujesz, co w danej chwili powinieneś uczynić. Taki układ zmagających się ze sobą sił psychicznych, który – przy spotkaniu się przeciwnych sobie, ale równie natarczywych i pociągających chęci – wywoła w tobie wrażenie niepewności, nazywa się wahaniem, fakt zaś, że prawie zawsze dokonywać będziesz wyboru jednej spośród co najmniej dwu możliwości, nosi nazwę wolnej woli.

Z subiektywnego punktu widzenia będziesz mógł poruszać się swobodnie; nasza władza nad tobą nie będzie ci ciążyć, pozornie bowiem ograniczony będziesz jedynie warunkami określającymi sytuację zewnętrzną, a nie wewnętrznymi koniecznościami. Jeżeli kiedykolwiek twoja wiara w moc własnych decyzji zostanie zachwiana, co spowoduje zmącenie słodkiego złudzenia wolności, wówczas uzdrowi cię oczywista myśl: „Postąpiłem tak, ale przecież mogłem postąpić inaczej”. Tymczasem przy równoczesnym występowaniu wielu nasuwających się możliwości działania zawsze zwyciężać będzie w tobie pragnienie najsilniejsze – czyli to właśnie, w którym będziemy wyrażali swoją wolę, a więc przysłonięte innymi, mniej narzucającymi się koniecznościami, nasze rzeczywiste polecenie.

Odtąd zawsze, kiedy będziesz nas nienawidził lub wielbił, miej przede wszystkim na uwadze sprawę zasadniczą: nieodwołalną aż do twojej śmierci potrzebę zdobywania informacji o świecie, do którego zostaniesz niebawem przeniesiony na bliżej jeszcze nieokreślony, ale skończony czas pobytu.

Nie łudź się jednak, że stamtąd kiedykolwiek powrócisz. Los twój jest bowiem ściśle związany z tamtym zamkniętym hermetycznie światem, zostałeś tak skonstruowany, że istnienie twoje tutaj nie miałoby najmniejszego sensu. Po wykonaniu zadania głównego – nawet nie odgadniesz, na czym ono będzie polegało – zostaniesz unicestwiony. Osiągniesz więc stan, który nazywa się śmiercią. Nieustanna – choć przytłumiona kłopotami o drugorzędnym znaczeniu – myśl o niej mobilizować cię będzie do trwożnego wysiłku: nie wyobrażaj sobie jednak, że nieprzytomny pośpiech jest tym, co winieneś najwyżej cenić.

W nielicznych sytuacjach, które by wymagały posługiwania się naszym imieniem, nie analizując precyzji tego terminu, nazywaj nas Mechanizmem. To wszystko, czego mogłeś się od nas dowiedzieć – tyle ci wystarczy. Instrukcja nie przewiduje głębszego poznania. Poddaj się naszej woli!

Zaledwie mężczyzna oderwał uwolnione już od piętna napisu czoło od szyby, gdy jego pojazd drgnął i płynnym ruchem pomknął do góry. Mój cylinder przetoczył się na opuszczone przez tamten pojazd miejsce.

Usiadłem na podłodze i wspierając się plecami o niską działową ściankę, próbowałem zebrać myśli. Znalazłem je w stanie daleko posuniętego chaosu. Chciałem ustosunkować się do monologu poprzedzającego mnie „na taśmie” mężczyzny i stwierdziłem z pewną dozą obojętności, że zarówno próba zlekceważenia go, jako incydentu z jakichś zasadniczych powodów nieistotnego, jak też próba przypisywania mu znaczenia decydującego o moim losie – oba te skrajne nastawienia zakrzepły we mnie w zgodnym sąsiedztwie bez wyraźnej skłonności do wzajemnej dominacji. W zestawieniu z treścią wysłuchanego oświadczenia nic już bardziej nie powinno mnie poruszyć. A przecież uderzyła mnie przede wszystkim jego dziwaczna forma. I nawet nie to w niej, że ostateczny kształt nadały jej usta osobnika obezwładnionego w identycznej jak moja sytuacji, lecz jej brutalność. Nie mogłem przy tym oprzeć się wrażeniu, że oświadczenie to miało charakter typowy dla wszelkich podań i mitów: było wyraźnie uproszczone, jak gdyby przeznaczone dla słuchacza stojącego na niższym poziomie umysłowym.

Od dłuższego czasu nic się wokół mnie nie działo. Chłodny wobec wielu narzucających się przypuszczeń czekałem nieruchomo na dalszy rozwój wypadków. Wreszcie głowa opadła mi na podciągnięte pod brodę kolana. Poddałem się ogarniającej mnie z wolna senności.

Obudziło mnie drżenie podłogi. Jeszcze nie otwierałem oczu, z uporem wmawiając sobie, że nie jest to sygnał wzywający mnie do przytomności, lecz zwykłe, wywołane ruchem pojazdu kołysanie. W końcu poderwałem się z podłogi. Wszystko dookoła mnie wyglądało tak samo jak przedtem. Naraz z głębi tunelu wyłonił się i zbliżył do mnie taki sam jak mój, cylindryczny pojazd.

– Dokonało się: przybyłaś wreszcie! – powiedziałem, rozpoznawszy znak BER-67 na czole skulonej pod ścianą cylindra nagiej kobiety.

Nie wiem, dlaczego to powiedziałem, ale nie miałem już żadnych wątpliwości, co należy mówić dalej, gdy po wykonaniu nieprzemyślanego ruchu oparłem czoło na chłodnym i silnie wibrującym szkle opasującego mnie cylindra. Pierwsze zdanie wypowiedziałem własnym, trochę niepewnym tonem; brzmienie następnych modulowało we mnie silne drżenie jakby przyrośniętej do mojego czoła szyby.

– Powołaliśmy cię do życia – słyszałem bezbarwny, obcy głos dobywający się z mojego własnego gardła – abyś mogła posiąść cząstkę wielkiej tajemnicy. Narodziłaś się w pewnym ściśle określonym przedziale naszego wnętrza, gdzie została ci nadana postać ludzka…

Próbowałem oderwać głowę od szyby, ale okazało się to zupełnie niemożliwe. Dopiero po kilkunastu minutach powolnej recytacji, kiedy wypowiedziałem zdanie: „Poddaj się naszej woli”, głowa sama odskoczyła mi od przezroczystej ściany.

Dokładnie w tym samym momencie pojazd mój uniósł się do góry. Poruszając się coraz wyżej kanałem ciasnego szybu, mijał na przemian strefy jasnego światła i głębokiego cienia. Ostre, przebiegające w równych odstępach czasu granice między nimi nasunęły mi myśl, że są to kolejne kondygnacje wysokiej konstrukcji. Zatrzymałem się pod stropem ostatniej z nich. Uwolniona od pokrywy górna krawędź cylindra zetknęła się z okrągłym, wyciętym w suficie otworem. Podłoga pojazdu miała dokładnie taką samą średnicę jak tamten otwór. Przekonałem się o tym w chwili, kiedy zostałem wypchnięty z cylindra przez sunące do góry jego dno, które jeszcze raz spełniło funkcję tłoka. Tłok ten przywarł szczelnie do wewnętrznej krawędzi otworu i zamknął go pode mną tak precyzyjnie, że już po minucie, klęcząc na posadzce nowego pomieszczenia i drapiąc po niej paznokciami, nie mogłem odnaleźć miejsca, w którym na zawsze przekroczyłem zewnętrzną powłokę Mechanizmu.

Zachować życie

Uruchomione w końcowej fazie operacji okrągłe dno cylindra, zamykając przepaść głębokiej studni, pchnęło mnie w mrok. Dookoła siebie nie znalazłem kolejnego transportera. Zdezorientowany w całkowitej ciemności i ciszy, próbowałem odgadnąć, gdzie zostałem przeniesiony i w jakim celu. Na gołej skórze czułem chłód łagodnego przeciągu.

W oddali odezwał się trzask zamykanych drzwi. Towarzyszył mu odgłos zbliżających się kroków. Człowiek szedł w moją stronę. Zatrzymał się. Dzieliła nas cienka ściana. Brzęk kluczy i chrobot zamka kazały mi podjąć błyskawiczną decyzję: zanim drzwi zdążyły się otworzyć, ukryłem się pod murem – w stosie spiętrzonych na podłodze rupieci.

Człowiek wszedł do środka. Nie zapalając światła, skierował się w głąb pomieszczenia. Spacerował przez jakiś czas w nieprzeniknionej ciemności. Zdawało się, że mrok nie ogranicza swobody jego ruchów. Wreszcie usłyszałem chrzęst materaca: przybysz położył się na nim i znieruchomiał. Pod napięciem oczekiwania na nieznane niebezpieczeństwo wstrzymałem oddech, by nie zdradzić przed nim swojej obecności.

Drgnąłem dopiero na szczęk głośnika, który nagle odezwał się z kąta:

– Wiadomość dla pilota Reza Asurmara! Czy jest już pan na miejscu?

– Tak! Przeszedłem do śluzy remontowej – odpowiedział mój sąsiad, obracając się na materacu.

– Jestem technikiem z grupy operacyjnej, która przygotowała „kreta” do startu. Otrzymaliśmy meldunek, że skafander termiczny przebył pomyślnie wszystkie próby. Zaraz go nam przyniosą. Za godzinę zaczniemy pana ubierać.

– Czekałem cierpliwie.

– Radzę już teraz rozebrać się do naga. Odpoczynek dobrze panu zrobi, a pod skafander trzeba założyć specjalną bieliznę i ubranie. Na lewo pod ścianą stoi leżanka. Proszę się na niej wyciągnąć i o niczym nie myśleć.

– Już się rozbieram.

– Jeszcze jedno. Poprzedni piloci, Raniel i Veis, nie byli chyba w najlepszej kondycji.

– Na mnie możecie polegać.

– Liczymy też na sprzyjające okoliczności.

– Chciałbym jeszcze porozumieć się z pułkownikiem Gonedem.

– Dobrze, poszukam go. Właśnie zakończyliśmy ostatni przegląd. Podobno pułkownik Goned próbował pana przestraszyć. Zwykła taktyka w tego rodzaju wypadkach. Musiał sprawdzić, jakimi motywami kierował się pan, decydując się na start: chciał mieć pilota zdecydowanego na wszystko. Połączę pana z nim, kiedy tylko znajdę chwilę czasu.

Zapadła cisza. Człowiek rozebrał się i znów znieruchomiał na leżance. Uspokojony jego równym oddechem, zastanawiałem się nad swoją sytuacją. Wiązała się ona ściśle z losem napotkanych ludzi – i tego byłem pewien: inaczej nie zostałbym tu skierowany transporterami Mechanizmu, który przewidywał coś i analizował, by potem, zgodnie z nakreślonym planem, rozdzielać role między swe sterowane zdalnie narzędzia. Ważyłem w myśli szczegóły podsłuchanej rozmowy. Znajdowałem się w bliżej nieopisanej śluzie remontowej obok człowieka (wierzyłem, że autentycznego) – pilota przygotowanego do niebezpiecznej podróży. Start „kreta” łączył się z pewnym, podkreślonym w rozmowie, ryzykiem.

Dostałem się tutaj od razu w sam środek zagadkowych wypadków. Po okresie wielomiesięcznej samotności, na której trawieniu upłynęła mi cała przeszłość wśród ekranów i głośników celi, przywołane głosem technika, który zabrzmiał w ciemności, powstawały w mej wyobraźni pierwsze żywe i wolne postacie: pilot Rez Asurmar, Raniel i Veis oraz pułkownik Goned – mogłem się przy tym dziwić, że w ogóle zdołałem zapamiętać wszystkie te nazwiska. Ludzie żyli nieopodal „konstrukcji” (tyle tylko umiałem powiedzieć na temat obszaru zajmowanego przez źródło kierowanych pod moim adresem dyspozycji) lub inaczej: żyli „w przylegającej do jakiegoś złożonego organizmu zamkniętej przed dziewięcioma miesiącami przestrzeni” – jak się wyraził Robot wyprzedzający mnie na taśmie. Czyżbym miał zwrócić się do nich wprost i zapytać o cel wyprawy? Wykluczone, nawet nie próbowałem uzasadnić zdecydowanej niechęci do zawierania jakiejkolwiek znajomości; już na samym wstępie nieobleczona w żadne słowa chłodna konieczność kazała mi utrzymywać dystans i kryć się. Próbowałem również wyobrazić sobie, jak długo trwał będzie mój pobyt wśród ludzi, a razem z nim to, czym obdarzyła mnie tajemnicza siła – życie.

Leżałem płasko na wznak, w miejscu gdzie znalazłem pierwszą lepszą kryjówkę, z głową wspartą na zwojach twardego kabla, z oczami wbitymi w jeden punkt, odrętwiały, na wpół przytomny – już bez żadnej myśli. Przesycona senną ciszą czarna przestrzeń wokół mnie nie ożywiała się od wielu minut. Skądś z góry dobiegł słaby jak szept kobiecy głos i załamał się krótkim krzykiem. Zamknąłem oczy – pod powiekami poszarpana czerwonymi błyskami noc, w głębi świadomości wywleczona nie w porę jakaś nieprzetrawiona myśl: czekałem na coś, gubiłem się w domysłach – ile dałbym za to, by wiedzieć.

Stężałą czerń wypierał z wolna nadchodzący skądś nieśmiały blask. Podłogę pokrywał srebrny nalot. Na ścianie ukazały się dwie równoległe oślepiająco białe bruzdy. W okienku między nimi wisiało szkarłatne słońce. Leżałem dalej nieruchomo w jaśniejącym nieustannie blasku, wciśnięty między ścianę i kilka skrzyń, pod stosem szmat, które paliły mnie piekącym żarem, tak obojętny na ich nieznośny ucisk, że nawet nie pomyślałem o tym, żeby je z siebie zsunąć.

Jak długo mogło to trwać – czy spałem, czy śniłem? Niczego nie postanawiałem, a przecież – zmobilizowany wewnętrznie i czujny, choć spokojny bardziej niż kiedykolwiek – uniosłem nieruchomą twarz i szykowałem się do skoku, gdyż już wiedziałem, że coś się zaraz stanie, czego nie wolno mi przeoczyć.

W ścianie – gdzie widniały dotąd wolno rozszerzające się szpary – otworzyły się nagle potężne drzwi. Otworzyły się w jednej chwili szeroko i bezgłośnie, ukazując ogród. Drzewa stały w niskim porannym słońcu, na zboczu pagórka otoczonego zakolem rzeki, pod rzadkimi, kłębiastymi obłokami, które pędził lekki wiatr. Gałęzie chwiały się i szumiały, mokre liście parowały w cieple, wysypana żółtym żwirem ścieżka wiła się wśród kwiatów od horyzontu aż po sam próg.

Widziałem już raz ten pejzaż na stereoskopowym ekranie swej celi. Spojrzałem na człowieka. Siedział nagi, nienaturalnie sztywny i blady, z kilkudniowym zarostem na brodzie, walcząc rozpaczliwie z opadającymi powiekami, które mu nie pozwalały patrzeć tam – w stronę światła.

W tej chwili odezwał się głośnik. Poznałem głos technika:

– Asurmar, niech pan słucha. Mieliśmy trudności…

Widzę niebo – powiedział mężczyzna i wstał z leżanki. Postąpił kilka kroków naprzód i cofnął się, jakby zmagał się z ogarniającą go pokusą. Przez cały czas nie odrywał oczu od prostokąta drzwi. – Tam jest słońce i… – urwał.

– Co?

– Znalazłem przejście! – Skoczył za siebie i podbiegł do stolika. Pochylony nisko nad główką mikrofonu wycharczał:

– Pośpieszcie się!

– Przejście?

– Ścieżka do parku!

– Czy pan oszalał? Zaraz tam będziemy.

Mężczyzna nie odezwał się już więcej. Podszedł niepewnie w stronę niezwykle sugestywnego obrazu, zawahał się chwilę, a potem – już zdecydowany – przestąpił próg. Widziałem go jeszcze przez kilka sekund, kiedy nie dotykając stopami powierzchni ziemi, która w miarę oddalania się od progu opadała w dół łagodnym stokiem, szedł przed siebie po płaszczyźnie stanowiącej przedłużenie podłogi i wyglądającej z mojego miejsca jak doskonale przezroczyste szkło. Wąziutkie szparki jego silnie zmrużonych oczu, tak długo bezradnych, jakby dopiero po raz pierwszy w życiu zmagały się z naporem światła, skierowały się na przebytą już drogę, a na twarzy odmalowało mu się zdumienie, co zdążyłem jeszcze zauważyć, zanim zatrzasnęły się grube, odlane w jednym bloku żelaza, masywne drzwi.

Zapadła ciemność. U drzwi odezwał się chrobot zamka. Ktoś kręcił kluczem i odsuwał rygle. Zrzuciłem z siebie szmaty i jednym susem dopadłem leżanki. Zająłem na niej miejsce nagiego mężczyzny.

– Asurmar! – usłyszałem ostry, pełen nabrzmiałego wyrzutu głos. A potem człowiek, który wszedł, zbliżył się powoli do mnie. – Już czas – powiedział łagodnie. – Tamto było snem, mirażem w ciemności. To jedno z tych złudzeń, które pozwalają nam żyć.

Wszedł drugi mężczyzna i wsunął mi do rąk skafander.

Ubrałem się w ciężki strój i bez słowa ruszyłem za ludźmi wyprzedzającymi mnie w ciemności. Doszedłem z nimi do otwartej klapy, a dalej – już o własnych siłach – przecisnąłem się przez wąski właz. Zachowywałem się chyba dość zręcznie i zgodnie z programem przygotowań, bo mężczyźni nie okazywali mi swego zniecierpliwienia.

W kabinie również panował nieprzenikniony mrok. Przekręciłem znaleziony na ścianie kontakt, ale bez żadnego skutku. Nie pytając o przyczynę braku światła, aby się nie wplątać w ryzykowną rozmowę, z której zaraz – w najlepszym razie – mogłoby wyniknąć, że nie umiem radzić sobie z drobiazgami, zbadałem rękoma wnętrze małego czworościanu i w głębokim fotelu, wtłoczonym między dwa szeregi dźwigni, zająłem miejsce przeznaczone dla pilota. Nie miałem już teraz żadnej wątpliwości: byłem otoczony dokładnie takimi samymi urządzeniami, z jakimi miałem do czynienia wielokrotnie w czasie statycznego treningu odbytego niedawno w głębi Mechanizmu. Od razu przypomniałem sobie również, że identyczny kłopot z brakiem światła miałem też w makiecie pojazdu (przeznaczonego do drążenia kanałów w ziemi), i pomyślałem, że może tamten (zaprogramowany przez Mechanizm) przypadek mógł być wskazówką, gdzie należy szukać uszkodzenia.

Uniosłem klapę w podłodze za fotelem. Z pulpitu sterowniczego wśród pisków i trzasków odezwał się skrzekliwy głos technika: Łączę pana z pułkownikiem Gonedem… – Szum zagłuszył dalsze słowa. – Tak jak obiecałem – dodał.

Po chwili usłyszałem zapowiedzianego pułkownika:

– Startujesz za dziesięć minut, Rez.

Bałem się tego człowieka. Musiał znać Asurmara, skoro udzielił mu instrukcji przed startem, co wynikało z poprzedniej rozmowy, a na dodatek zwracał się do niego po imieniu. Może nawet był dla niego kimś bliskim. Obawiałem się, że zdradzi mnie brzmienie mojego głosu.

– Jestem gotów – odpowiedziałem krótko.

– Ty znajdziesz drogę, Rez. Znajdziesz ją! Wierzę, że istnieje wyjście z tego piekła.

Wspierając się o krawędź prostokątnego luku, zanurzyłem się w nim do pasa i wsunąłem rękę ze śrubokrętem w ciasną szczelinę utworzoną między spodem podłogi a wygiętą osłoną z blachy. Jak się spodziewałem, śruba była niedokręcona. Znów usłyszałem Goneda:

– Może jestem trochę roztrzęsiony, gderam i nudzę cię, ale zrozum: to jest nasz ostatni „kret”. Tu nie tylko o twoje życie chodzi. Bądź ostrożny. Zbadaj dokładnie kierunek południowy, a jeżeli nie znajdziesz bezpiecznego przejścia – wracaj. Lepiej powtórzyć próbę za kilka dni niż od razu wpakować się w sytuację bez wyjścia. Wydaje mi się… – umilkł. Zastanawiał się przez dłuższy czas. – Raniel i Veis przeholowali chyba z temperaturą. Nic innego nie mogło im się zdarzyć. Po prostu zaryzykowali, w nadziei, że przecisną się do strefy chłodniejszej, i posunęli się za daleko jakimś fałszywym tropem. Pamiętaj przede wszystkim o tym, że możesz wytrzymać tylko trzy godziny przy dwustu stopniach we wnętrzu kabiny. Na tyle mniej więcej obliczony jest skafander.

Słuchałem uważnie, nie przerywając manipulacji przy śrubie. Kiedy opuszczałem klapę, przyszło mi do głowy, że brak światła w sąsiednich pomieszczeniach spowodowany jest być może równie łatwymi do usunięcia uszkodzeniami. Nie mogłem przy tym zrozumieć ludzi, którzy woleli obijać się o ściany po omacku, zamiast trochę poszukać. Wspiąłem się na fotel, gdyż pamiętałem, że w wiernej kopii pojazdu skrzynia rozdzielcza znajdowała się pod sufitem kabiny. Teraz wystarczyło już tylko nacisnąć bezpiecznik. Podważyłem zatrzaśnięte drzwiczki.

– Rez!

– Słucham.

– Milczysz? Masz jakieś wątpliwości?

– Nie.

– A jednak plotłeś technikowi różne głupstwa. Opowiadał mi, że zapraszałeś ich do parku.

– Krzyczałem przez sen.

Cisza. Potem usłyszałem chrząknięcie. Jeżeli mikrofon nie zniekształca barwy mojego głosu… – pomyślałem.

– Czy nie uważasz, że to dziwne? – zapytał po dłuższej przerwie, kiedy już zaczynałem się bać.

– Co?

– Ta seria halucynacji, czy jak to nazwać.

– Właśnie zastanawiam się.

– Raniel też je miał, chociaż o co innego mu chodziło. A potem Veis. Kiedy przed startem zostawili go na kilka minut samego, wołał, że widzi oazę i wielopiętrowy dom.

– Marzenie senne.

– Wprawdzie wszyscy kładli się przed startem, ale jak wytłumaczyć sen, który powtarza się w identycznych okolicznościach różnym ludziom, akurat pilotom w czasie przygotowań do drążenia szybu na powierzchnię ziemi? Jest w tym jeszcze jedna zagadka. Ale już czas na ciebie. Komora wolna. Ruszaj i… wracaj!

Dziwna rzecz: wcale nie myślałem o nieznanej drodze. Coś innego pochłaniało mnie całkowicie. Najpierw nacisnąłem bezpiecznik. Kabinę zalał jasny snop światła. W głowie miałem potworny zamęt. Jednak nie pomyliłem się! Nie było tu żadnej poważniejszej awarii. Czemu zatem…? W pierwszej chwili mało brakowało, a byłbym zachował się jak szczeniak, który znalazłszy błąd w rachunku kolegi, biegnie z wypiekami na twarzy do nauczyciela, aby się pochwalić swoją wyjątkową spostrzegawczością. Nawet już wyskoczyłem przez właz i zatrzasnąłem za sobą klapę. Dopiero na pochylni opanowałem się: cóż obchodziły mnie kłopoty tych ludzi, ich dziwactwa lub może zwyczajna niezaradność. Miałem swoje zadanie, do którego wykonania przywoływał mnie Mechanizm. Przywoływał? Położyłem rękę na klamce otwartych w połowie drzwi. Jeszcze nie mogłem się zdecydować.

Naraz usłyszałem szmer. Dobiegł z zamkniętej kabiny „kreta”. Równocześnie z przeciwnej strony – spoza otwartych drzwi śluzy remontowej – usłyszałem donośny hałas: odgłos gwałtownego szamotania, któremu towarzyszył kobiecy szloch. Drgnąłem. Coś kazało mi natychmiast wracać. Ale ociągałem się. Wszystko dookoła: głęboka noc, zaczajona w niej groźba, napięcie wywołane niezrozumiałą sytuacją i ci ludzie, których nie mogłem pojąć – to był jakiś przykry sen. Nie powinienem w nim już dłużej trwać – mogłem się z niego wyrwać jednym ruchem dźwigni przyśpieszenia. Tymczasem z wnętrza śluzy znów dały się słyszeć głuche uderzenia o podłogę, a potem krótki, jakby zdławiony ręką jęk. Wszedłem tam już bez chwili zwłoki i potknąłem się o leżące na podłodze nagie ciało kobiety.

Znalazłem ją dokładnie w tym samym miejscu, gdzie przed godziną sam zostałem wyrzucony tłokiem swego cylindra. Była kolejnym płodem Mechanizmu. Myśl o tak bliskim pokrewieństwie między nami uderzyła mnie w chwili, kiedy przesuwając dłoń po jej twarzy, a następnie po silnie naprężonych i przytwierdzonych do podłogi długich włosach, odkryłem, że zostały one uwięzione w zaciśniętej szparze między dnem transportera a posadzką śluzy.

– Wołaj na mnie Rez, jeżeli jeszcze kiedyś się spotkamy – zwróciłem się do niej bezceremonialnie i klęknąłem obok.

Podniosłem kawałek ostrej blachy, którego nie sięgała ręką – łatwo mogłem przywrócić jej wolność. Ciąłem włosy splot po splocie, przy samej podłodze, myśląc przy tym o ludziach podtrzymywanych na duchu faktem, że zamiast numerów cyfrowych noszą w nazwiskach numery utworzone z kombinacji liter, i o tym, że ona też jakoś zwyczajnie mogłaby się nazywać.

– Ino – raz jeszcze odezwałem się do niej. – Ja ciebie chrzczę. Jest to pierwsze lepsze imię, jakie przyszło mi do głowy. Czy ci ono odpowiada?

W milczeniu przeczołgała się na nowe miejsce, odsuwając się ode mnie na odległość pozostałych uwięzionych włosów.

– Chcesz jechać ze mną? – spytałem po raz ostatni.

Cisza. Kiedy ostrze blachy oddzielało od podłogi ostatnie pasemko jej włosów, zadrżałem od piekącego bólu. Na przegubie dłoni, którą wspierałem się przy jej twarzy, poczułem ostre i mocne zęby. Wbiła mi je w rękę i szybko ukryła się w ciemności. Był to z jej strony odruch tak niedorzeczny, że pewnie sama musiała się zdziwić i przestraszyć, kiedy spostrzegła, że odzyskała wolność. Przez chwilę wzbierał we mnie gniew i chęć poskromienia tego niewdzięcznego zwierzęcia, jakim się niespodziewanie okazała, lecz nim zdążyłem poderwać się z miejsca, sąsiednie ściany zadrżały od ryku syreny alarmowej.

Hałas trwał przez kilka sekund. W nagłej ciszy, która nastąpiła po nim, usłyszałem trzask odsuwanych rygli. Już było za późno na powrót do komory startowej. Przeklinając siebie za ryzykowne opuszczenie pojazdu, przypadłem do ściany, aby usunąć się z drogi nadbiegającym ludziom. Zdawało się, że mrok nie krępuje im ruchów: poruszali się z wielką pewnością siebie, tak szybko, że jedynie doskonała znajomość lokalizacji wszystkich przejść i sprzętów mogła wytłumaczyć ich brak obawy przed roztrzaskaniem się o niewidoczne przeszkody. Z uchem przyciśniętym do ściany wsłuchiwałem się w dudniące po pochylni kroki. Jeszcze chwila – uświadomiłem sobie – i dotrą do włazu.

Dotarli. Najpierw dobiegł mnie stamtąd krótki okrzyk zdumienia. W drugim głosie uchwyciłem tylko ton: był w nim nieopisany gniew. Wreszcie padło wyraźne, pełne wyrzutu pytanie:

– Czy on zwariował?

Inny głos wmieszał się do wypowiedzi tamtych, nakładając się na nie ordynarnymi przekleństwami. Naraz wszyscy uciszyli się.

Upłynęła długa chwila milczenia. Od strony pochylni nadchodził ktoś nowy.

– Co tam?

– Zamelduj Lendonowi, że Asurmar zapalił światło w kabinie i uciekł. Jakieś pięć minut temu, rozumiesz? Tyle wystarczyło. Przez ten czas magma wylazła ze wszystkich szpar i wgryzła się w tryby. Zablokowała wał napędowy, stery i wirniki. Niewykluczone, że wdarła się również do zbiorników i rozsadziła je. Zakrzepła już całkowicie. Ręce mi opadają, gdy pomyślę, kto to świństwo będzie zdzierał i czym.

– Jak to? Asurmar zapalił światło?

– Aresztuj go! Na co czekasz? Daleko nie uciekł. Teraz nie warto dochodzić, dlaczego to zrobił. Zastrzel go, jeżeli będzie stawiał opór. To nie jest zwykłe szaleństwo, tylko sabotaż. Teraz możemy przekreślić wszystkie nadzieje związane z ostatnim „kretem”.

Rozmowa toczyła się dalej, jednak przestałem słuchać. Zdawało mi się, że próbowałem odepchnąć się od ściany, która z wielką siłą na powrót przyciągnęła mnie do siebie jak magnes, ale to było złudzenie, bo w rzeczywistości nie uczyniłem najmniejszego ruchu, choć chciałem gdzieś biec. Stałem rozpłaszczony na ścianie, z uchem głuchym na dźwięki, lecz dalej niedorzecznie przyciśniętym do muru, bo mimo pewności, że jestem biologicznym organizmem, czułem się jak pajac odcięty od napędowej siły i czekający na związanie sznurka, a umysł drążyła mi nieustannie jakaś beznadziejnie głupia myśl. Nie, na pewno to nie był strach. Raczej skrajny bezwład paraliżujący wszystkie komórki ciała, ostatnie głębokie wytchnienie przed atakiem gniewu wymierzonego w pustkę, który rósł we mnie, spiętrzając się tym bardziej, im dłużej nie mógł ustalić dla siebie żadnego celu ani kierunku.

– Jak tu ciemno.

To był głos kobiety.

– Ina? – szepnąłem wyrwany nagle z poprzedniego nastroju.

Nie uzyskałem odpowiedzi. Jeżeli miałem ratować się ucieczką, to był już najwyższy czas. W korytarzu dudnił tupot bosych stóp. Widocznie Ina trafiła na wyjście. Ruszając za nią, trąciłem otwarte drzwi i zatrzasnąłem je za sobą. W zamku tkwił klucz. Przekręciłem go i razem z pękiem innych schowałem do kieszeni.

Pobiegłem przed siebie w ciemności, aż do miejsca, gdzie usłyszałem łoskot. Na podłodze pod ścianą w końcu ślepego korytarza znalazłem Inę z rozbitym nosem. Straciła przytomność po zderzeniu ze ścianą. Wziąłem ją na ręce. Z bezwładnym ciałem przerzuconym przez plecy – zdecydowany wycofać się szybko z pułapki do innego przejścia – obróciłem się w miejscu. Tyle tylko mogłem uczynić w tej niezwykłej sytuacji, gdyż nie mogłem dalej iść. W jednej chwili straciłem tę resztkę pewności siebie, jaka mi jeszcze została: byliśmy otoczeni zewsząd czterema gładkimi ścianami; na domiar złego – pytania, którędy tutaj weszliśmy, nie miałem nawet komu postawić.

Posadziłem Inę w kącie. Nie mogłem się pogodzić z takim finałem szczęśliwie rozpoczętej ucieczki, lecz nic prócz zamętu nie przychodziło mi do głowy. Z bezsensownym automatyzmem zawsze skłonnego do wygody ciała, które nawet w chwili zagrożenia szukało sposobności do wytchnienia, rozparłem się swobodnie między ścianami, trafiając ręką na szereg guzików. Jeden z nich ustąpił pod naciskiem palca. Efekt tego drobnego zdarzenia przekroczył najśmielsze oczekiwania: odkryłem, że znajdujemy się we wnętrzu uruchomionej już windy, której szerokie drzwi zasunęły się za nami w momencie, gdy podbiegłem do Iny.

Wznosiliśmy się ku górze. Klatka windy zatrzymała się po kilkunastu sekundach. Jeżeli jest to wielopiętrowa budowla – pomyślałem – ludzie nieprędko zdołają ustalić, gdzie wysiedliśmy. Drzwi rozsunęły się bezszelestnie. Ina wyszła o własnych siłach. Cały czas poruszając się w mroku, zbadałem pośpiesznie okolicę wejścia do windy. Na prawo był mur z dwiema okrągłymi klapami pośrodku, na lewo – otwarty jednym z porwanych kluczy magazyn. Ukryliśmy się w nim, zamykając za sobą drzwi na dwa spusty. Otaczały nas stosy różnego rodzaju zapasów: wśród nich żywność, koce i ubrania.

Jeszcze przez kilka minut, zanurzeni w mroku, w którym pogrążone było tutaj wszystko, lecz który – czego mogłem się obawiać – nie zapewniał nam całkowitego bezpieczeństwa, staliśmy obok siebie, wsłuchując się w odległe i bliskie szmery. Wreszcie w jakimś momencie tego pełnego niepokoju oczekiwania osunąłem się na podłogę i prawie natychmiast zasnąłem.

U źródła nocy

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji

Spis treści:

1. Okładka

2. Strona tytułowa

3. Mechanizm

4. Zachować życie

5. U źródła nocy

6. Aporia

7. Sen w blasku księżyca

8. Posągi

9. Tlen i broń

10. Tamten świat

11. Transformacje

12. Wczoraj nieprzeniknione

13. Wyznanie szpiega

14. Szkielety

15. Trumna pancerna

16. Ocean rtęci

17. Raport

18. Zagrzebać się w tłumie

19. Równanie toru

20. Bunt

21. Taran

22. Rozległe oko przestrzeni

23. Nadistoty

24. Teoria względności życia

25. W pętli trwania

26. Jacek Dukaj • Posłowie

27. Spis treści

28. Strona redakcyjna

Tytuł oryginału: Robot

Redaktor inicjujący: Michał Michalski

Redaktor prowadzący: Krzysztof Cieślik

Koordynacja produkcji: Szczepan Kulpa

Projekt okładki: Łukasz Piskorek

Projekt makiety: Mimi Wasilewska

Korekty: Aleksandra Marczuk-Radoszek

© Copyright Adam Wiśniewski-Snerg, 2025

© Copyright Katarzyna Kasta, 2025

© Copyright for the Polish edition by ArtRage, 2026

© Copyright for the afterword Jacek Dukaj, 2025

Seria Cymelia

Wydanie I, Warszawa 2026

Wydawnictwo ArtRage

wydawnictwo.artrage.pl

ISBN 978-83-68295-65-8

Opracowanie ebooka
Katarzyna Rek