Molier

ZWADY MIŁOSNE

Wydawnictwo Avia Artis

2022

ISBN: 978-83-8226-798-3

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

spis treści

Osoby

ERAST, zalotnik Łucji.
ALBERT, ojciec Łucji i Askanjusza.
KASPER, służący Erasta.
WALERY, syn Polidora.
ŁUCJA, córka Alberta.
MARYSIA, pokojowa Łucji.
POLIDOR, ojciec Walerego.
FROZYNA, powiernica Askanjusza.
ASKANJUSZ, córka Alberta, przebrana za mężczyznę.
MASKARYL, służący Walerego.
METAFRAST, uczony.
RĘBAJŁO.

AKT I

SCENA I

ERAST, KASPER.

ERAST: Mam ci wyznać? więc jakaś tajemna obawa

Szczęściu mojego serca wciąż na poprzek stawa.

Tak, żadna mnie pociecha dziś nie zaspokoi:

Lękam się oszukanym być w miłości swojej;

Nie wiem, czy mogę ufać twojej dobrej wierze,

Lub czy się sam nie łudzisz, choć nawet i szczerze.

KASPER:

Mnie pan mniemasz być zdolnym takich sztuk szatańskich!

Powiem zatem, z amorów przeproszeniem pańskich,

Że krzywdzisz serce, co tu bije pod siermięgą,

I że na fizjognomjach znasz się niezbyt tęgo.

Człowieka z taką gębą pomówić jest trudno,

Aby się miał spaskudzić zdradą tak obłudną;

Tak wielkiegom zaszczytu nie godzien, prawdziwie,

I żyję sobie prosto, skromnie, lecz poczciwie.

Żebym się dał oszukać, to wreszcie być może;

To prędzej; i to jednak między bajki włożę.

Dalibóg, że nie widzę (lub całkiem zgłupiałem),

Gdzie do podejrzeń powód w tem zdarzeniu całem.

Miłość Łucji niesłusznie strachu cię nabawia,

Wszak ciągle pana szuka, wciąż z panem rozmawia;

A Walery, co wzdycha do niej tak natrętnie,

Nie zdaje mi się przez nią widzianym zbyt chętnie.

ERAST: Nieraz złudna nadzieja kochanka uwodzi,

I niezawsze wzrok czuły z sercem w parze chodzi;

Zapały, do jednego pozornie zwrócone,

Często dla innych uczuć stanowią zasłonę.

Bym wierzył, iż niechęci tej wyraz jest szczery,

Nazbyt spokojnym mi się wydaje Walery;

Jego chłód, obojętność, z jaką sobie patrzy

Na to, w czem ty jej łaski znak widzisz najrzadszy,

To zatruwa mi niemal każdą szczęścia chwilę,

Budzi gniew, który próżno przytłumić się silę,

Wlewa w duszę zwątpienie i wzbrania mi wiary,

Czy Łucja szczere żywi względem mnie zamiary.

Pragnąłbym, by w słodyczy trwać niezamąconej,

Widzieć, jak go zazdrości żar trawi szalony;

I wówczas jego troski, gniewy i zgryzoty

Byłyby dla mnie słodkim zakładem jej cnoty.

Czy wierzysz, iż ktoś mógłby z tak pogodną twarzą

Oglądać, jak rywala jego szczęściem darzą?

A jeśli nie, to powiedz: na dziwy takowe

Patrząc, czyż nie mam przyczyn łamać sobie głowę?

KASPER: Może gdzieindziej swoje obrócił zapały,

Skoro spostrzegł, iż tutaj na nic się nie zdały.

ERAST: Skoro serce się spotka z odprawą tak jawną,

Unika tej, co wszystkiem była mu niedawno,

I, krusząc łańcuch, duszy kochanka tak drogi,

W spokojności nie wytrwa z pewnością tak błogiej.

Tej, którąśmy kochali, widok nazbyt bliski

Odnawia w sercu dawnej miłości pociski,

I gdy ten obraz wzgardy w nas wzbudzić nie zdoła,

To znak, że jeszcze płomień ów nie wygasł zgoła.

Zresztą, wierz mi, choć miłość zda się już umarłą,

Nieco zazdrości zawsze szarpie nas za gardło,

I nie pozwala patrzeć bez srogiej boleści,

Że serce, niegdyś drogie, inne czucia pieści.

KASPER: Kiepska z tych filozofij do życia omasta:

Ja, co widzę oczami, w to wierzę i basta,

Juścić chyba sam sobie ten życzy najgorzej,

Kto, zanim ma przyczynę, zawczasu się trwoży.

Pocóż tyle mędrkować i, z własnej ochoty,

W swej mózgownicy czerpać powód do zgryzoty?

Miałbym dociekaniami głowę sobie kręcić!

Najpierw niech przyjdzie święto, a będziem je święcić.

Strapienia dobrowolnie szuka tylko dudek:

Ja się tam w nie nie bawię bez ważnych pobudek;

A choć czasem naprawdę rzecz smutku jest warta,

Udam, że nic nie widzę i ślę ją do czarta!

W miłości, chęci pańskie dzielę sercem całem;

Twa dola lub niedola i moim udziałem;

Gdyby pana zdradziła twoja piękność słodka,

I mnie od pokojówki lepszy los nie spotka.

Lecz przypuszczać najgorsze na co tutaj zda się?

Wolę wierzyć, gdy słyszę: kocham cię, grubasie;

I nie pytam, by chwalić szczęsne swoje losy,

Czy Maskaryl z rozpaczy targa się za włosy.

Ech! że moja Marysia czasem i pozwoli,

Że ją tam ktoś popieści albo poswywoli,

I uśmieje się przytem z nią nakształt warjata: —

I ja śmiać się potrafię, a jeszcze, u kata,

Zobaczym, kto z nas śmiechu przyczyn się doczeka!

ERAST:

Bajże, baju.

KASPER: Ha! ona: widzę ją zdaleka.

SCENA II

ERAST, MARYSIA, KASPER.

KASPER: Pst! Marysiu!

MARYSIA: Ty! skądże się wziąłeś?

KASPER: Tak sobie.

Zgadnij, z kim w tejże chwili mówiłem o tobie?

MARYSIA:

Pan Erast także tutaj! właśnie ścigam pana

Już od dobrej godziny. Uf! całam zdyszana.

ERAST: Jakto?

MARYSIA: No, szukam pana, jak mówię, wytrwale,

I mogę ręczyć...

ERAST: Za co?

MARYSIA: Że niema go wcale

W kościele, w rynku, w domu, ani na spacerze.

KASPER:

Przysięgnij na to, Maryś.

ERAST: Ciekawość mnie bierze,

Kto ci kazał mnie szukać?

MARYSIA: Niech się pan założy,

Że ktoś, co panu życzy wcale nie najgorzej;

Poprostu, moja pani.

ERAST: O, Marysiu miła!

Mamż wierzyć, iż to ona głosem twym mówiła?

Powiedz mi, nie ukrywaj złowróżbnej nowiny,

Wszak ciebie winić o nią nie miałbym przyczyny:

Na Boga, wyznaj szczerze, czy twej pani lubej

Serce w zwodnych igraszkach nie szuka swej chluby?

MARYSIA:

Co! skądże to znów panu strzeliło do głowy?

Czy nie dosyć uczucia jej mają wymowy?

By nareszcie dać wiarę miłości tak szczerej,

Czegóż pan żądasz jeszcze?

KASPER: Póki się Walery

Nie obwiesi, dopóty się nie ułagodzi.

MARYSIA:

Jakto?

KASPER: Taki zazdrosny jest mój pan dobrodziej.

MARYSIA:

O Walerego? Dobryś! To koncept wspaniały!

Dziw mi, że takie myśli w głowie twej postały.

Miałam go za mędrszego, lecz dziś przyszła kolej

Zwątpić, czy pan w swym mózgu masz jakowyś olej.

Pomyliłam się, widzę że nie miałam racji.

Czy i tyś się nabawił tej samej warjacji?

KASPER:

Ja, zazdrosny! chroń Boże mnie od takiej biedy,

By mi z tego cierpienia brzuch miał schudnąć kiedy!

Prócz tego że niezmienną wiarę kładę w tobie.

Zbyt dobre mam mniemanie o własnej osobie,

Bym się lękał, że przy mnie ktoś ci w oko wpadnie.

Takiego jak ja gaszka gdzież znajdziesz tak snadnie?

MARYSIA:

Otóż to: takim winien być każdy mężczyzna!

Choćby i był zazdrosny, niech tego nie przyzna.

Cóż zyska, kogo brzydki ten płomień rozpala?

Wspiera tylko zamiary własnego rywala,

I na zalety tego, który go tak trwoży,

Nieraz swym gniewem oczy kochanki otworzy.

Nie jeden już w ten sposób wygrał swoją sprawę

Przez czułego rywala przedwczesną obawę.

Wciąż się lękać by nie być wywiedzionym w pole,

To znaczy grać w miłości dość mizerną rolę,

I samemu się stroić na dudka przed czasem.

To sobie pan pozwoli powiedzieć nawiasem.

ERAST:

Więc dajmy temu pokój. Mówisz, że mnie kocha?

MARYSIA:

Wart byłbyś, aby z panem podrożyć się trocha;

I, aby pana skarać, powinnabym dłużej

Ukryć przed nim cel mojej godzinnej podróży.

Masz, spojrzyj i uspokój swą trwogę nieznośną.

Wszak niema tu nikogo, możesz czytać głośno.

ERAST czyta:

„Miłości twej zapał — oto twoje słowa —

„Nie cofnie się dla mnie przed niczem:

„Niechajże więc dłużej swych chęci nie chowa,

„I stanie przed ojca obliczem.

„Niech kreśli wymownie swe prawa, na zawsze

„Wyryte w dziewiczem mem sercu,

„A jeśli wyroki uzyska łaskawsze,

„Wnet staniem na ślubnym kobiercu“.

Cóż za szczęsna wiadomość! o ty, coś jej posłem,

Wydajesz się w mych oczach jakiemś bóstwem wzniosłem.

KASPER:

Wszakże panu mówiłem: niech pan co chce gada,

Wszystko zawsze tak będzie, jak Kasper powiada.

ERAST odczytuje:

„Niech kreśli wymownie swe prawa, na zawsze

„Wyryte w dziewiczem mem sercu,

„A jeśli wyroki uzyska łaskawsze,

„Wnet staniem na ślubnym kobiercu“.

MARYSIA:

Gdybym jej powtórzyła pańskie posądzenia,

Słów tak czułych wyparłaby się bez wątpienia.

ERAST:

Ach, ukryj jej, przez litość, ten obłęd tak krótki,

Co w serca niepokojach czerpał swe pobudki;

A jeśli jej powtórzysz, dodaj, żem gotowy

Śmiercią mą spłacić zbrodnię omyłki takowej,

I, że spieszę, u stóp jej, bodaj tysiąc razy.

Ofiarą życia mego mścić się jej obrazy.

MARYSIA:

Nie mówmy tu o śmierci, nie czas teraz na to.

ERAST:

Zbyt wiele ci winienem; wiem to, i z odpłatą

Nie zwlekając, niebawem ziszczę to, com dłużny

Staraniom posłanniczki miłej i usłużnej.

MARYSIA:

Ach, czym mówiła panu, gdziem go po próżnicy

Jeszcze szukała dzisiaj?

ERAST: Gdzież?

MARYSIA: Na tej ulicy,

Co pan już wie.

ERAST: Na której?

MARYSIA: No... tam... przy tym kramie,

Gdzie miesiąc temu, jeśli ma pamięć nie kłamie,

Obiecał mi pan kupić pierścionek.

ERAST: Pojmuję!

KASPER:

A szelmeczka!

ERAST: To prawda, i winnym się czuję,

Żem zapomniał wywiązać się ze swych przyrzeczeń.

MARYSIA:

Przecież ja nie dlatego, żebym swoją pieczeń...

KASPER:

O, gdzieżby!

ERAST dając jej swój pierścień:

Ten pierścionek może ci przypadnie

Do gustu; przyjm go w zamian: bardzo ci z nim ładnie.

MARYSIA: Pan żartuje; takiegobym nie śmiała nosić.

KASPER:

Biedna trusia: a bierzże! nie dajże się prosić;

Odmawiać, kiedy dają! czyś z zmysłów obrana?

MARYSIA:

Więc dobrze; wezmę jako pamiątkę od pana.

ERAST: Kiedyż u stóp anioła mego złożę dzięki?

MARYSIA:

Myśl pan, jak z ojca wydrzeć prawa do jej ręki.

ERAST:

Lecz, gdyby mnie odrzucił...

MARYSIA: Wówczas się pokaże;

My uczynimy wszystko, co serce nam każe.

W ten czy ów sposób, musim złączyć was oboje;

Rób pan zatem co możesz, a my zrobim swoje.

ERAST:

Żegnaj; dzisiaj rzecz całą wyjaśnię z pewnością.

Erast odczytuje pocichu list.

MARYSIA do Kaspra:

A my, jakże tam stoi znów z naszą miłością?

Nic mi o niej nie mówisz.

KASPER: Niby w naszym stanie,

Dosyć prędko załatwia się takie kochanie.

Ja cię chcę, chcesz mnie także?

MARYSIA: Ze szczerą ochotą.

KASPER:

Dość więc; daj łapę.

MARYSIA: Bywaj, Kasprusiu, me złoto.

KASPER:

Moja gwiazdko!

MARYSIA: Pochodnio moich słodkich chęci!

KASPER: Kometo mojej duszy, tęczo mej pamięci!

Marysia wychodzi.

Bogu niech będą dzięki; dobrze sprawa stoi:

Wszak Albert nie odmówi panu córki swojej.

ERAST:

Walery ku nam idzie..

KASPER: Żal mnie bierze szczery

Teraz na niego patrzeć.

SCENA III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA IV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA V

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

SCENA VI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

AKT II

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

AKT III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

AKT IV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

AKT V

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Molier

ZWADY MIŁOSNE

Tłumaczenie

Tadeusz Boy-Żeleński

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Moliera .

Autor: Nicolas Mignard

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2022