Spis treści

1. jeden

2. dwa

3. trzy

4. cztery

5. pięć

6. sześć

7. siedem

8. osiem

9. dziewięć

10. dziesięć

11. jedenaście

12. dwanaście

13. trzynaście

14. czternaście

Copyright for the Polish translation © 2021 by Wydawnictwo MAG

Redakcja: Anna Włodarkiewicz
Korekta: Elwira Wyszyńska
Projekt graficzny serii, projekt okładki oraz ilustracja na okładce: Dark Crayon
Nazwa serii: Vanrad
Redaktor serii: Andrzej Miszkurka

ISBN 978-83-67023-91-7
Wydanie II

Wydawca:
Wydawnictwo MAG
ul. Krypska 21 m. 63
04-082 Warszawa
tel./fax 228134743
www.mag.com.pl

Wyłączny dystrybutor:
Dressler Dublin sp. z o. o.
ul. Poznańska 91
05-850 Ożarów Maz.
tel. 227335010
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

DLA CHIPA
– jedynej znanej mi osoby,
która potrafi krążyć po zygzakowatej orbicie

jeden

WYOBRAŻASZ SOBIE, ŻE JESTEŚ NA MOIM MIEJSCU

Ja…

dwa

CIĄG DALSZY ROZDZIAŁU PIERWSZEGO

…źń w izolacji.

trzy

SZPULOKABEL

Jaką postać miał świat tego ranka? Był jeszcze bardziej płaski niż poprzedniego dnia. We wszystkich gabinetach w Etchmark Undertower panowała sprzyjająca temperatura – osiemnaście stopni – lecz mimo to po czole Matthew Flamena, ostatniego szpulokabla, spływał pot. Do południa musiał zebrać dane do swego piętnastominutowego programu, opracować go, nagrać na taśmę, uzyskać zatwierdzenie, wnieść poprawki i umieścić w nadajniku. Zostało mu niewiele czasu, a nie miał jeszcze nic poza dwiema minutami i czterdziestoma sekundami reklam. Kolejne pozycje listy, którą zostawił na noc celem przekomputowania, odrzucono jako nieprzydatne, a do końca jego kontraktu zostało dziewięć miesięcy.

To był punkt szczytowy dręczącego go od dawna koszmaru. Planeta zamykała się jak znużony małż, a on, padająca z głodu rozgwiazda, nie miał siły otworzyć jej na nowo. Otworzyć? Na nowo?

Rozchylił powieki z desperackim wysiłkiem i za pancerną szybą sufitu z półprzezroczystego szkła ujrzał błękitne niebo. Był sam w pokoju. Sam w całym domu. Bardzo się z tego ucieszył. Serce tłukło mu o żebra jak szaleniec domagający się wypuszczenia z zakładu dla obłąkanych. Dyszał tak gwałtownie, że nie byłby w stanie wydobyć z siebie sensownego zdania, nawet prostego „dzień dobry”. Choć rozsądek mówił mu, że nikt nie jest odpowiedzialny za treść swoich snów, przepełniał go nieopisany, palący wstyd.

Kawałeczek po kawałeczku zebrał w całość rozproszone fragmenty swej jaźni, aż wreszcie odzyskał panowanie nad kończynami i zdołał wstać. Z jego podświadomości wyłoniły się słowa Xaviera Conroya. Dawno temu przyciągnęły one na moment jego uwagę i zapamiętał je jako cytat, który mógłby kiedyś wykorzystać, ponieważ bardzo ściśle wiązał się z jego pracą: „Kultura zachodnia zmienia się obecnie z kultury winy, opartej na sumieniu, w kulturę wstydu, w której podstawą jest chorobliwy strach przed przyłapaniem”.

Te słowa jątrzyły się w jego mózgu jak znak wypalony na ciele za pomocą pieczęci o temperaturze zbyt niskiej, by wysterylizować i skauteryzować ranę.

Rozejrzał się wkoło zaspanym wzrokiem i poczuł, że luksus, wygoda oraz bezpieczeństwo domu budzą w nim odrazę. Powlókł się do łazienki, wziął sobie pigułkę uspokajającą z dozownika i połknął ją. Oddając mocz, zauważył jej działanie. Świat wydał mu się nieco mniej niebezpieczny. Zdołał przekonać samego siebie, że jak dotąd udaje mu się jakoś to ciągnąć. Nadal wykonywał swoją pracę i był w stanie odkrywać niezliczone tajemnice, które miały pozostać nieznane…

Mimo to, nim mógł choćby pomyśleć o wzięciu prysznica, zjedzeniu śniadania czy innych nieodłącznych elementach cywilizowanego życia, odpędził duchy koszmaru, uruchamiając łącze komsieci, i otworzył bezpośredni kanał do komputerów w swoim gabinecie. Usiadł na wilgotnym krześle obrotowym, obserwowany przez zapętlony filmik z Celią, odtwarzający się raz po raz w honorowej wnęce, i zabrał się do odrąbywania kolejnych głów hydrze swojego lęku.

Według czasu lokalnego było jeszcze wcześnie – siódma dziesięć czasu wschodnioamerykańskiego – ale współczesna, coraz bardziej kurcząca się planeta żyła w strefie bezczasowości. Wszystko, co zostawił na noc na wolnym ogniu, gotowało się przyjemnie. Część nadawała się do wykorzystania już dzisiaj, reszta zaś wydzielała soki o interesującym zapachu.

Powoli odzyskiwał pewność siebie. Uświadomienie sobie, że żyje nie w trój- lecz w czterowymiarowym świecie, głębszym niż światy niemal wszystkich mieszkańców Ziemi, zawsze pomagało mu bardziej niż środki uspokajające. Nakazał sobie ignorować chichoczącego demona zwątpienia, który ciągle cytował słowa Conroya, podkreślając, że prędzej czy później cały świat zachodni sprzymierzy się, by ukryć przed nim swe wątpliwe moralnie poczynania. Dziesięć, osiem, a nawet sześć lat temu każda licząca się sieć miała swojego szpulokabla, ale znikali kolejno ze sceny. Jedni wysunęli oskarżenia, których nie potrafili udowodnić, inni zaś po prostu stracili odbiorców, ponieważ nie potrafili ich już irytować, prowokować ani ekscytować.

Czyżby chodziło o to, że świat nie podziwiał już uczciwych ludzi, zachowując uznanie dla tych, którym nieuczciwość uchodziła na sucho? Czy zresztą można nazwać uczciwym kogoś, kto żyje z tego, że demaskuje tych, którym nie udało się skutecznie ukryć swych machlojek? Flamen rozejrzał się niespokojnie wkoło, jakby te pytania zadał ktoś inny. W pokoju nie poruszało się jednak nic poza obrazem Celii, odtwarzającej bez końca swój zapętlony krąg. Wrócił do ekranu łącza, by wybrać pierwszą i największą z kilkunastu spraw, które wrzucił na noc do komputera.

W rzeczy samej było prawdą, że Marcantonia Gottschalka zlekceważył Vyacheslav Gottschalk oraz kilku innych ważnych wielosylabowców, którzy nie pojawili się na jego osiemdziesiątych urodzinach. Już od pewnego czasu wiedziano, że w kartelu znowu wybuchła walka o władzę, ale do tej chwili udawało się skutecznie utajniać informacje, kto opowiada się po której stronie.

Czy odważy się spróbować zgadnąć, które z konwencjonalnych wyjaśnień powołujących się na chorobę – Gottschalkowie pod bardzo wieloma względami byli zaskakująco zachowawczy – w rzeczywistości były kłamstwami? Komputery ostrzegały go, żeby tego nie robił. Kartel był stanowczo zbyt potężny, by można go było atakować bez naprawdę niepodważalnych danych. Niemniej jego serce pragnęło czegoś wielkiego. Chodziło nie tyle o to, że do wygaśnięcia kontraktu zostało dziewięć miesięcy, jak ostrzegał go sen, ile o to, że to było tylko dziewięć miesięcy. Jeśli nie natrafi na coś naprawdę wielkiego pod koniec sezonu letniego, gdy oglądalność była niska, przejdzie do historii, jak Niniwa i Tyr. Przyznał tej wiadomości najwyższy priorytet i polecił komputerom, choć bez zbytniej nadziei, raz jeszcze spróbować zdobyć kod dostępu do banku informacji Gottschalków w Iron Mountain.

Czekając na ocenę komputera, przeszedł do innych tematów. Sama myśl o zaatakowaniu Gottschalków przywróciła go do normalnego stanu i segregował teraz stare oraz nowe tematy ze znacznie większym przekonaniem.

Plotki krążące o Lares & Penates Inc. prawie na pewno pokrywały się z prawdą. Firma była tylko przykrywką Conjuh Man, przeznaczoną dla wykształconych odbiorców. Z entuzjazmem eksploatowała ucieczkę blanków od racjonalności oraz ignorancję nieblanków. Zaznaczył ją z myślą o dokładniejszym zbadaniu i wykorzystaniu, gdy komputerowa ocena osiągnie osiemdziesiąt procent. Na razie było tylko siedemdziesiąt dwa. Liczbę uchodźców zmierzających do Kuala Lumpur najwyraźniej redukowano o dwie trzecie zgodnie ze z góry przygotowanym planem, wbrew oficjalnym doniesieniom, mówiącym, że dzieli się ich na lojalistów i buntowników. Poziom akceptacji osiemdziesiąt osiem procent, więc można by to wykorzystać dzisiaj, ale czy warto ryzykować wywołanie międzynarodowego incydentu? Kogo w anglojęzycznym świecie obchodzi los nie wiadomo ilu ludzi o brązowych skórach, mówiących w niezrozumiałym języku?

Nadal się zastanawiał, czy wykorzystać tę sprawę, czy zachować ją na później, gdy nagle przerwał mu sygnał. Ponad sześćdziesiąt procent dla próby kupienia kodu, który otworzyłby bank danych Gottschalków w Iron Mountain. Prawdopodobna cena od jednego do dwóch milionów. To pozostawało poza zasięgiem Flamena – nie miał tyle forsy w funduszu dla informatorów – ale natychmiast obudziło jego profesjonalną podejrzliwość. Gdy poprzednio wysyłał zapytania, komputery zawsze natychmiast wyświetlały odpowiedź „nie na sprzedaż”. Instynkt podpowiedział mu, jakie pytanie powinien zadać teraz: Czy Gottschalkowie planują zakończyć współpracę z Iron Mountain?

Tymczasem przeszedł do kolejnego punktu. Wśród Patriotów X zanosiło się na coś dużego. Kilka rutynowych lektur zaprowadziło go z powrotem do Gottschalków i powierzchownej oceny, że ich firma znowu podsyca niepokoje pośród ekstremistycznych nieblanków, by zwiększyć sprzedaż swych produktów przerażonym blankom. Istniała też jednak druga możliwość, o prawdopodobieństwie niższym tylko o pięć punktów. Dotknął palcem równo przystrzyżonej, ciemnej brody i zmarszczył brwi.

Przełom w sprawie Mortona Lenigo? Rozsądek uznawał to za nonsens. Żaden komputer imigracyjny nie wystawiłby mu wizy po tym, co Lenigo zrobił w brytyjskich miastach, takich jak Manchester, Birmingham i Cardiff. Niemniej fakt, że odczyt, który przez trzy lata utrzymywał się na poziomie czterdziestu kilku procent, nagle skoczył do niemal siedemdziesięciu, z pewnością sygnalizował niebezpieczeństwo. Jeśli rzeczywiście coś się za tym kryło, to mogłaby być rewelacyjna historia! Zaznaczył to z myślą o dokładnym skomputowaniu i wrócił do Gottschalków.

Tak, potwierdziły komputery, Gottschalkowie rzeczywiście mogą planować pozbycie się Iron Mountain. Kupowali sprzęt przetwarzający dane w tak wielkich ilościach, że trudno to było wyjaśnić planami stworzenia systemów śledzących albo namierzających cel.

Logiczny wniosek: jeśli rzeczywiście planują wycofać się z Iron Mountain, sprzedaż jednego z kodów dostępu dałaby im dodatkowe fundusze, a jednocześnie mogliby śmiać się jak hieny, gdy łatwowierny nabywca zorientowałby się, że go nabrano.

Czasami nienawidzę Gottschalków, pomyślał Flamen. Nie tyle za to, kim są, ile za to, co sądzą o innych. Nikt nie lubi być traktowany jak krótkowzroczny kretyn.

Po chwili namysłu wydał swym komputerom trzy polecenia: wyszukanie informacji o tym, w jakie miejsce Gottschalkowie kazali dostarczyć cały ten sprzęt, co samo w sobie powie mu wiele; znalezienie wzmianek o technologicznych przełomach, mogących doprowadzić do wypuszczenia na rynek zupełnie nowych produktów; oraz wszelkich sugestii, choćby najbardziej niejasnych, na temat konfliktu wewnątrz kartelu. Szansa, by tak szeroko zakrojone polecenia doprowadziły do znalezienia czegoś, co mógłby wykorzystać dzisiaj, równała się zeru, więc zaznaczył ten punkt celem nocnego sprawdzenia i wrócił do materiałów, które mógł wykorzystać natychmiast.

Polowanie na plotki, przypominające łapanie motyli w siatkę, było jednym z jego czołowych talentów. Dowodził tego sam fakt, że jego program przetrwał. Musiał co prawda przyznać, że go okaleczono, ale lepiej stracić nogę, niż trafić do krematorium. Ta oczywista prawda nie pocieszyła go jednak zbytnio, gdy spojrzał na ostateczną listę, złożoną z siedmiu pozycji. Trzy z nich zachowywał dotąd na wypadek, gdyby centrala sieci coś zakwestionowała. Kontrakt zmuszał go, by przed postawieniem komukolwiek zarzutów pozwolił komputerom Holocosmic przeanalizować dane. Niekiedy obniżały one rating poniżej poziomu określonego przez firmę, co chroniło ją przed porażką w procesach o zniesławienie. Ostatnio odrzucano mniej więcej jedną pozycję na tydzień. Flamen uważał, że to stanowczo za dużo, miał jednak powody, by powstrzymywać się od skarg.

Żniwa były dzisiaj dość kiepskie, ale przynajmniej wiedział, że będzie mógł nadać program. Pora przyswoić sobie jakieś śniadanie. Jedzenie smakowało jednak jak popiół i przełykał je z najwyższym trudem.

cztery

PYTANIE: KIM BYŁ TEN WĄŻ, Z KTÓRYM
WIDZIAŁEM CIĘ WCZORAJ WIECZOREM?
ODPOWIEDŹ: TO NIE BYŁ WĄŻ.
TO BYŁA MOJA NOWA KOCHANKA.
TAK SIĘ SKŁADA, ŻE JEST PYTONESSĄ

Mechanizm dmuchanego łóżka zaczynał odmawiać posłuszeństwa. Kupiła używane, a do tego miało tylko metr trzydzieści szerokości i nie przewidziano go dla dwóch osób. Pierwsze, co zauważyła Lyla Clay po przebudzeniu, to fakt, że jak zwykle spała w sztywnej pozycji, by unikać górnego rogu, gdzie nośność była najsłabsza. Spoczywając na prawej ręce, odcięła dopływ krwi i teraz całą kończynę od łokcia aż po koniuszki palców wypełniał tętniący ból powracającego czucia.

Otworzyła z irytacją oczy i zobaczyła mężczyznę, którego nie znała. Uśmiechał się do niej. Jego wargi poruszały się całkowicie bezgłośnie, ale implikacje tego faktu nie dotarły do niej w pierwszej chwili.

Była całkowicie naga, ale nie miała powodu wstydzić się swego ciała, które było szczupłe, młode i jednolicie opalone. Niemniej odruch pozostały po dość staroświeckim wychowaniu nakazał jej poszukać nieistniejącego koca (obwody cieplne w łóżku nadal działały prawidłowo). Ten ruch nie harmonizował z dręczącym ją kurczem mięśni. Tak czy inaczej po raz pierwszy w swym trwającym już dwadzieścia lat życiu po przebudzeniu przekonała się, że podziwia ją mężczyzna, którego twarz i nazwisko były jej całkowicie nieznane.

Wtem nieznajomy zmienił się w kaskadę różowych i fioletowych płatków śniegu. Przypomniała sobie v-aparat, który Dan i jego przyjaciel Berry wwieźli wczoraj windą, a potem korytarzem na wózku, pocąc się i przeklinając. Przedtem nie mieli w pieleszach v-aparatu, tylko staroświecki, dwuwymiarowy telewizor, na którym nie odbierało się nic poza trzema ocalałymi dwuwymiarowymi kanałami, których utrzymania domagała się Planetarna Komisja Komunikacji. Ponieważ ich program był przeznaczony dla Indii, Afryki i Ameryki Łacińskiej, a Lyla i Dan nie znali hindi ani suahili, a po hiszpańsku rozumieli tylko trochę, rzadko chciało się im włączać aparat, chyba że orbitowali. Wtedy nie obchodziło ich, że programy dotyczą głównie kopania latryn, połowów ryb oraz rozpoznawania objawów chorób zakaźnych. W gruncie rzeczy, jak zauważył kiedyś Dan, gdyby tylko mieli kawałek ziemi, na którym mogliby wykopać latrynę, ta umiejętność mogłaby się okazać bardzo przydatna, gdyby kible znowu się zapchały.

Poszukała wzrokiem Dana. Leżał po drugiej stronie łóżka i trzymał w ręce rozar, szukając punktu na ścianie, w którym magnetyczna przyłączka na końcu kabla mogłaby zaczerpnąć odrobinę energii. Przypominał trochę ćpuna szukającego kawałka żyły, w którą mógłby się wkłuć. Wreszcie znalazł miejsce, w którym przewód indukcyjny nie był skorodowany. Rozar obudził się do życia i Dan zabrał się do naprawiania defektów w brodzie. Los przeklął go wielkimi i okrągłymi łysymi plamami na obu policzkach.

Po paru uderzeniach serca v-aparat w magiczny sposób powrócił do prawidłowej synchronizacji. Mężczyzna na ekranie, uśmiechnięty i gestykulujący z pasją, na nowo podjął swą niesłyszalną diatrybę.

Lyla usiadła, tuląc do piersi świerzbiącą wciąż kończynę i masując ją palcami drugiej.

– Czemu nie zrobisz znaku na ścianie, żeby następnym razem nie musieć szukać? – zapytała.

Nie patrzyła na Dana, pozwalając, by jej spojrzenie wędrowało chaotycznie po pokoju. Na mosiężnej tacce pod świątynią Lara leżała sterta lepkich pseudoorganików. Najwyraźniej ktoś przypomniał sobie na czas, żeby wyrzucić książki, których data ważności wkrótce miała wygasnąć. Nie pamiętała, by to zrobiła, więc to musiał być Dan. Od narożnika stołu, który złożono bez wycierania, prowadził w dół wyschnięty ślad czerwonego wina. Półkę, na której ustawiono autentyczny dwudziestowieczny siedmioramienny świecznik, pokrywał sypki popiół. Lyla uparła się, by zapalić jednocześnie siedem różnych rodzajów abargatti. Zmarszczyła nos na to wspomnienie.

Mówiąc krótko, panował tu okropny bajzel.

Dan przerwał na moment nakładanie kolejnych pasm syntetycznych włosów na wysmarowane klejem policzki.

– Wreszcie się obudziłaś, tak? Miałem ochotę zacząć tobą potrząsać. Wiesz, która jest godzina?

Wskazał na nowy v-aparat, jakby był zegarkiem.

Popatrzyła na niego bez zrozumienia.

– Nie poznajesz Matthew Flamena? Wiesz, ilu szpulokabli zostało w holowizji? To program nadawany w południe. Minęła już przeszło połowa. Posłuchaj!

Uniósł nogę i dotknął palcami stopy regulatora dźwięku ulokowanego w niskiej szafce, na której opierał się holograficzny ekran grubości centymetra, przypominający żagiel rozwinięty nad kadłubem jachtu. Nagle utracił równowagę i klapnął ciężko w rogu łóżka. To obciążenie okazało się zbyt wielkie dla sfatygowanego mechanizmu i Lyla zleciała na podłogę. Rozległ się syk uciekającego gazu.

– Świat, w którym żyjemy, często jest przerażający – mówił Flamen swym przypochlebnym głosem. – Czy w związku z tym nie zazdrościcie ludziom, którzy zainstalowali w drzwiach i oknach pułapki typu Guardian? Nigdzie nie dostaniecie lepszych, a tylko głupcy kupowaliby gorsze.

Flamen zniknął. Na jego miejscu pojawił się wysoki, łypiący spode łba nieblank. Nim Lyla zdążyła zareagować – nadal nie przebudziła się do tego stopnia, by mieć pewność, że barwny, trójwymiarowy obraz pozostanie zatopiony w ekranie – na jego szyi, pasie i kolanach zacisnęły się kolczaste, metalowe taśmy. Z miejsc, w które wbiły się okrutne, stalowe szpikulce, płynęła krew. Mężczyzna zrobił oszołomioną minę, a potem stracił przytomność.

– Guardian! – rozległ się niesamowity głos kastrata. – Guardiiiaaan!

– Chyba powinniśmy zainwestować w coś takiego – stwierdził Dan.

– Jeśli dalej będziesz tak robił, nie zostanie tu nic, co warto by było ukraść – sprzeciwiła się z irytacją Lyla. – Zauważyłeś, że właśnie zepsułeś łóżko?

Zerwała się na nogi i nacisnęła przycisk wyłączający v-aparat. Nic się nie wydarzyło.

– Zapomniałem ci powiedzieć – mruknął Dan. – Wyłącznik nie działa. Dlatego Berry nam go dał.

– A niech cię! – Lyla odnalazła wzrokiem przewód i wyrwała pobieraczkę ze ściany. Obraz Matthew Flamena, który przed chwilą wrócił na ekran, rozsypał się w niebieskie i zielone plamy. – Chcesz dzisiaj spać na twardej desce? Ja na pewno nie chcę!

– Wezwę kogoś, żeby to naprawił. – Dan westchnął. – A teraz rusz się. Zapomniałaś, że mamy dziś być w Szpitalu Ginsberga?

Naburmuszona Lyla pozbierała zdjęte wczoraj ubranie – szarozielone niksy i parę zbiegów.

– Jakieś telefony albo poczta? – zapytała, wciągając ubranie.

– Sprawdź, jeśli cię to interesuje. – Dan dotknął ostrożnie włosów na twarzy. Upewniwszy się, że przeszczep prezentuje się znośnie, odłączył rozar od ściany i schował do pudełka. – Najpierw musisz spełnić obowiązek wobec Lara, tak?

– Mamy go tylko na siedem dni próbnych – odpowiedziała obojętnie Lyla, wciągając niksy na biodra. – Jeśli tak bardzo chce zostać w tej zasyfionej norze, niech się bierze do roboty. Poza tym co ci strzeliło do głowy, że położyłeś na tacce stertę przeterminowanych książek? Myślisz, że Lar się ucieszy, że traktujesz go jak zsyp?

– To było pilne – mruknął Dan. – Rury znowu się zatkały.

– O nie!

Lyla popatrzyła na niego trwożnie, balansując na jednej nodze, by wsunąć stopę w zbieg.

– Spokojnie. Kible działają. Ale uznałem, że wyrzucenie do nich sterty książek byłoby niepotrzebnym ryzykiem.

– Jeśli już mówimy o wapniejących tętnicach. – Lyla westchnęła, przypominając sobie ulubioną metaforę ze Sklerotycznego miasta Xaviera Conroya. – Czego nie ma w kanałach, jest na ulicach, a czego nie ma na ulicach, jest w komsieci… Pójdę sprawdzić naszą szafkę. Może będzie w niej coś ciekawego. Nigdy nie wiadomo.

Podeszła do drzwi i zaczęła kręcić z wysiłkiem korbą, by podnieść stukilowy ciężar zabezpieczający wejście przed nocnymi intruzami.

– Włóż czarcz – zażądał Dan, wchodząc w zielone bryczesy i zaciskając mocno pasek.

– Cholera, idę tylko do komsieci!

– Włóż go – powtórzył. – Jesteś ubezpieczona na ćwierć miliona listków herbaty, a w umowie napisano, że musisz go nosić.

– Łatwo ci mówić – burknęła buntowniczo Lyla. – Nie musisz się męczyć z tym cholerstwem.

Sięgnęła jednak posłusznie po czarcz, wiszący na kołku przy drzwiach.

Wciągając go przez głowę, zatrzymała się nagle.

– Hej, w szpitalu nie będę musiała go nosić, tak? Okropnie by mi przeszkadzał, kiedy zacznę się miotać.

– Nie podczas samego występu. Chociaż jeśli się nad tym zastanowić… – Dan przygryzł wargę, spoglądając niepewnie na Lylę. – Pacjenci w Ginsbergu są segregowani i jeśli zobaczą cię w takim stroju, to może nie być za dobrze. Masz coś, co więcej zasłania?

– Nie sądzę. Wszystkie lutowe ubrania przekroczyły już datę ważności, a marcowe zaczynają się rozłazić. W kwietniu oczywiście przechodzę na przejrzyste.

– Zapomnijmy o tym. – Dan wzruszył ramionami. – Jeśli będą się upierali, możesz poprosić, żeby dali ci coś na ich koszt. Może suknię. Kiedy ostatnio miałaś suknię? W listopadzie?

– Tak. Kupiłam ją, żeby pojechać do domu i spotkać się z rodziną w Dzień Dziękczynienia. Ale wtedy było zimno, a teraz jest upał… Ech, dla dobra sprawy mogę włożyć i suknię. Pod warunkiem że za nią zapłacą. W tym sezonie suknie są okropnie drogie. – Wsunęła się w czarcz, otworzyła drzwi i rozejrzała się na obie strony, by się upewnić, że na korytarzu nikogo nie ma. – Nie zamykam, wrócę za chwilę – dodała.

pięć

TYLKO CZYN CZYNI CZŁOWIEKA,
Z CAŁYM SZACUNKIEM DLA MEDYCYNY

– On się nazywa Harry Madison, nie Mad Harrison!

– Słucham? – zapytała komputerowa biurkoasystentka z bezbłędną pytającą intonacją. To był jeden z superzaawansowanych modeli IBM, wyposażony w zdolność całkowicie spersonalizowanego dialogu i przestrzegający zasad wiary w swój mechaniczny byt. Jedna z tych zasad głosiła, że pracownik szpitala, który jest sam w pomieszczeniu i wypowiada słyszalne słowa, pragnie usłyszeć odpowiedź. Nie dotyczyło to pacjentów. Ci ostatni musieli nosić kombinezony z krzyżami z metalowych nici na piersiach i na plecach, by biurkoasystentki i inne automatyczne urządzenia mogły ich odróżnić od personelu.

– Nieważne – mruknął doktor James Reedeth znużonym głosem i zacisnął zęby tak mocno, że słyszał śpiew własnych, napiętych mięśni. Pogrążył się w myślach, uważając, by znowu nie odezwać się nieostrożnie.

Musieli mieć jakiś powód, żeby go tu zamknąć, niech to szlag! To byli eksperci, co najmniej równie biegli jak ja! Nawet nie jest moim pacjentem. Co więc sprawia, że tak bardzo interesuję się jego sprawą? Podświadomy resentyment wywołany obecnością nieblanka w szpitalu, w którym poza nim są sami blankowie? Nie wierzę w to. Ale poszukiwania rozsądnej odpowiedzi są pozbawione sensu.

Po raz kolejny z tak wielu, że nie odważył się próbować ich zliczyć, zadał sobie pytanie, co go zwabiło do tego nawiedzanego przez minotaury labiryntu. Czy chciał zostać lekarzem po to, by rozwiązywać takie tajemnice?

– Ariadne! Ariadne! Gdzie jesteś teraz, gdy potrzebuję twojego kłębka?

Pod wpływem nagłego impulsu postanowił to pytanie zadać również na głos. Natychmiast uświadomił sobie, że nie jest pewien, czy nadał tej decyzji połysk wolnej woli tylko po to, by oszukać samego siebie. Biurkoasystentka skarżyła się elektronicznymi piskami, sprawdzając i odrzucając kolejne możliwe interpretacje. Wreszcie jednak udzieliła mu odpowiedzi, której się spodziewał.

– Zakładając, że wzmianka o „Ariadne” dotyczy doktor Spoelstry, obecnie przebywa ona na ósmym piętrze Skrzydła Czwartego. Jest objęta zakazem przeszkadzania klasy drugiej. Proszę o informację, czy sprawa jest pilna.

Reedeth pozwolił sobie na pozbawiony wesołości śmiech. Milczał przez jakieś pół minuty, aż wreszcie biurkoasystentka zapytała z przekonującą nutą sztucznej niepewności:

– Nie znaleziono żadnej wzmianki sugerującej, by doktor Spoelstra posiadała motek. Czy udzielasz mi pozwolenia na dodanie tej informacji do listy danych na jej temat?

– Oczywiście – zgodził się serdecznym tonem Reedeth. – Możesz zapisać, że tylko ona zna drogę wyjścia z labiryntu. A także dodać, że ma skórę gładszą niż syntojedwab, wyjątkowo piękne piersi, najbardziej zmysłowe usta, jakie bogowie kiedykolwiek dali śmiertelniczce, uda zapewne odpowiadające równaniu, które spaliłoby wszystkie twoje obwody, oraz…

Miał zamiar dodać „serce zimne jak Lód V”, ale w tej samej chwili z trzewi biurkoasystentki dobiegł rozpaczliwy zgrzyt i zamigało czerwone światło, sygnalizujące awarię. Rozwścieczony Reedeth zerwał się na nogi. W jakim właściwie celu pozwolono, by kontrakt na stworzenie systemu komputerowego w Szpitalu Ginsberga przypadł firmie, dla której pracuje tyle samo neopurytan, co dla IBM? Co najmniej osiemdziesiąt procent pacjentów, z którymi próbował sobie poradzić, miało różne zaburzenia seksualne, co nieustannie irytowało maszynowych cenzorów z ich odruchową świętoszkowatością.

Musiał przyznać, że ulżyło mu, gdy uwolnił się od towarzystwa biurkoasystentki. Próby pogodzenia faktu, że pracował w środowisku przeszytym siecią kanałów informacyjnych, z zasadami, które, formalnie rzecz biorąc, wyznawał, prowadziły do paradoksu, którego nigdy nie udało mu się rozwiązać.

Podszedł do zajmującego całą ścianę okna i wyjrzał na potężny kompleks Stanowego Szpitala Imienia Ginsberga dla Nieprzystosowanych Umysłowo. Kompleks przypominał fortecę – wysokie wieżowce maksymalnego bezpieczeństwa, połączone ze sobą potężnymi murami, jakby jakiś rysunek z książki dla dzieci, przedstawiający baśniowy zamek, został przedstawiony w betonie przez nieprzyjaźnie nastawionego architekta. Kompleks był strukturalnym odpowiednikiem „wycofania się i przegrupowania”, zalecanego przez Mogshacka jako antidotum na niemal wszystkie problemy z przystosowaniem społecznym. Okna umieszczono tylko w niskich skrzydłach administracyjnych, a wieżowce miały gładkie ściany. Przerażony świeżo przyjęty pacjent na sam ich widok miał poczuć, że nie grożą mu już niemożliwe do zniesienia wyzwania świata zewnętrznego.

Reedethowi zawsze kojarzyły się jednak ze średniowiecznymi zamkami, które wynalazek prochu strzelniczego uczynił przestarzałymi. A w dobie kieszonkowych bomb jądrowych…?

Westchnął, przypominając sobie pytanie zadane łagodnym tonem przez Xaviera Conroya, który był promotorem jego pracy doktorskiej. Właśnie ogłoszono plany, według których miano zbudować Szpitala Ginsberga, razem z przekonującym artykułem Mogshacka, wyjaśniającym projektowane zasady funkcjonowania placówki. „A co doktor Mogshack ma do zaproponowania pacjentom, których stan zapewne się pogorszy, gdy nie będą widzieli żadnej drogi wyjścia?”.

Pełne znaczenie tych krytycznych słów ujawniło się po dwóch latach. Reedeth zrozumiał je dopiero wtedy, gdy niespodziewanie uwiadomił sobie, w jakiej sytuacji znalazł się Harry Madison. W chwili kiedy Conroy je wygłosił, śmiał się razem z innymi z krótkiej i celnej odpowiedzi Mogshacka:

„Jestem wdzięczny doktorowi Conroyowi za to, że po raz kolejny zademonstrował nam, iż potrafi przeskakiwać przez płoty, nim jeszcze do nich dotrze. Być może zechciałby dołączyć do nas w Szpitalu Ginsberga, gdzie będzie miał szansę znaleźć rozwiązanie tego problemu. Podejrzewam jednak, że to tylko jeden z wielu, które go dręczą”.

Reedeth potrząsnął głową.

– Wycofanie się i przegrupowanie – zacytował na głos, zadowolony, że choć na chwilę uwolnił się od mechanicznych podsłuchiwaczy. – Gdybym wiedział, jak daleko mogą się posunąć we wdrażaniu tej zasady, przysięgam, że wolałbym pracować gdziekolwiek indziej niż tutaj, gdzie ta okropna kobieta może walić we mnie jak w worek treningowy, bo „miłość to stan zależności”. I jak zdany na łaskę własnych uczuć terapeuta ma pomóc pacjentom w zachowaniu racjonalnego dystansu?

Łypnął ze złością na biurkoasystentkę, typowy przykład bezosobowych ideałów Mogshacka, i nagle zauważył, że choć czerwone światło nadal się świeci, przestało migać. Zaklął bezgłośnie, uświadamiając sobie, że czeka go spotkanie z jedyną osobą, której stan psychiczny dręczył go bardziej niż jego własny.

sześć

GDZIEŻ TO JEST I CZEMUŻ MIAŁOBY TAM BYĆ?

„Chodzi nie tyle o to, że natura zaburzeń umysłowych się zmieniła, jak mogłoby się wydawać laikowi na podstawie oczywistego faktu, że w dzisiejszych czasach do szpitala psychiatrycznego trafia na pewien czas znacznie więcej pacjentów, niż leczono ich w szpitalach chorób płuc albo zakaźnych w czasach, gdy najważniejszym problemem dla systemu ochrony zdrowia były zwykłe schorzenia organiczne.

Nie, rzecz w tym, że sama natura normalności w dzisiejszych czasach różni się od tego, do czego byli przyzwyczajeni nasi przodkowie. Czy to was zaskakuje? Z pewnością nikt nie mógłby oczekiwać, że problemy dręczące społeczeństwo pozostaną niezmienne z pokolenia na pokolenie! Niektóre z nich udaje się rozwiązać, ale wiele – a właściwie większość – rozwija się razem z całym społeczeństwem. Nie muszę tu przytaczać przykładów. Codziennie znajdziecie ich wiele w wiadomościach.

Rzadko przy tym zwraca się uwagę na pozytywny aspekt tego zjawiska. To kolejny z niezliczonych przypadków, gdy ludzki gatunek postawił swych indywidualnych przedstawicieli przed zadaniami, których nigdy nie da się rozwiązać. Można się jedynie zbliżać do rozwiązania, jak funkcja do granicy ciągu. W poprzednich epokach takie zadania miały charakter filozoficzny bądź religijny: powściągnij pożądanie; wyrzeknij się świata, ciała i szatana; bądź doskonały jak twój Ojciec w niebiesiech… i tak dalej.

Ale tym razem przykazanie ma charakter psychologiczny: bądź autonomiczną jednostką!”.

Elias Mogshack, passim
(albo, jak ujęliby to niektórzy, ad nauseam).

„Ludzie chcą przede wszystkim tego, by jakiś wiarygodny autorytet zapewnił ich, że to, co i tak już robią, jest w porządku. Nie znam szybszej drogi do niepopularności niż polemika z tą tezą”.

Xavier Conroy

siedem

(MIEJSCE ZAREZERWOWANE DLA REKLAM)

Lyla kopnęła drzwi piętą, zamykając je za sobą, odrzuciła czarcz na bok i skrzywiła się, spoglądając na gruby plik kopert.

– Jak zwykle prawie same Satche. Nie znoszę masowo wysyłanych reklam! Zapychają komsieć, tak samo jak śmieci zatykają spływ. Daję słowo, że dziewięćdziesiąt procent trafia do śmieci bez czytania… O, to to nie jest Satch. Pismo od firmy Lejrs end Penejts. Na pewno przypomnienie o tym starym ustrojstwie.

Skinęła głową na Lara.

– LaREZ an PenaTEZ – poprawił ją Dan. – Nazwy firm musisz wymawiać poprawnie. To chyba po francusku – dodał niepewnie po chwili wahania, wyciągając rękę po list.

Lyla przerzuciła resztę kopert.

– Te same stare nazwy – mruknęła. – Czy nie potrafią pojąć aluzji?

Wykonała ruch naśladujący darcie kopert. To jednak nie było możliwe. Były specjalnie wzmocnione i można je było otworzyć tylko wzdłuż linii uwalniającej chemikalia, które uruchamiały wbudowane w nie głośniki. Kampanie reklamowe firmy Satch były zbyt kosztowne, by można było pozwolić analfabetom umknąć przed nimi.

– Wetknij je w stos używanych książek – zasugerował Dan. – Działanie reagentów czasami utrzymuje się dłużej i mogą sobie poradzić z dodatkowym papierem.

– Dobry pomysł – zgodziła się Lyla i wetknęła nieotworzone koperty w lepki stos leżący na mosiężnej tacce. Wyglądały jak grzanki sterczące z tostera. Ku radości kobiety dwie albo trzy natychmiast zaczęły się rozkładać.

Tymczasem Dan oderwał pasek zamykający list od firmy Lares & Penates i oboje usłyszeli znajomy, piskliwy głos:

– W naszej epoce indywidualizmu nie możecie się obejść bez kultu zaprojektowanego specjalnie dla was. Skontaktujcie się z Lares & Penates, by otrzymać najlepsze po…

Dan potrzebował aż tyle czasu, by zlokalizować energetyczną kapsułkę napędzającą głośnik i rozgnieść ją między kciukiem a palcem wskazującym. A wtedy natychmiast wypuścił kopertę i pisnął głośno, potrząsając dłonią.

– Oparzyła mnie! To jakiś nowy typ! Na pewno już się zorientowali, że ludzie miażdżą kapsułki.

– Mocno się oparzyłeś? Masz ślad? – zapytała wypełniona nagłym współczuciem Lyla.

Dan przyjrzał się palcowi wskazującemu, polizał go i wzruszył ramionami.

– Nic wielkiego. Kilka woltów przebiło się przez papier. Ale od tej chwili będę otwierał ich koperty zbiegami i miażdżył kapsułki obcasem.

Przyjrzał się listowi, który wyjął z koperty.

– Tak jak myślałaś. To tylko przypomnienie, że musimy zapłacić za Lara albo go zwrócić.

– I co zrobimy?

– Lepiej zdecydujmy później, tak? W końcu zawdzięczamy im tę umowę w Szpitalu Ginsberga. No wiesz, to dla nas krok naprzód. Pytałem ludzi i najwyraźniej to pierwszy przypadek, gdy wynajęli pytonessę. To może być dla nas bardzo ważne. W gruncie rzeczy…

Ktoś załomotał głośno do drzwi. Lyla odwróciła się błyskawicznie. Uświadamiając sobie, że znowu zapomniała opuścić stukilogramowy ciężar, rzuciła się po czarcz. Był bardzo dobry. Kosztował piekielnie drogo, ale – jak słusznie zauważył Dan – zapewniał ochronę przed pociskami o wadze do stu dwudziestu gramów, impulsami laserowymi o mocy do dwustu pięćdziesięciu watów i w praktyce wszystkimi kwasami.

– Kto to, do licha? – mruknął Dan i podszedł bliżej, by umieścić ciężar na miejscu. – Kto tam? – zapytał następnie.

– Dzień dobry! – dobiegł głos zza drzwi. – Czy raczej dobry wieczór! Mam na imię Bill i jestem waszym nowym sąsiadem w pieleszach dziesięć wu. Przepraszam, że zawracam wam głowę, ale jak rozumiem, nie macie w tym bloku grupy ObrOb! Oczywiście w dzisiejszych czasach – tonacja jego głosu obniżyła się złowieszczo o pół oktawy – i w takiej dzielnicy nigdy nie wiadomo, kiedy nieblankowie mogą zaatakować. Dlatego postanowiłem wykazać się duchem obywatelskim i tak dalej. Chcę sprawdzić, czy uda mi się wzbudzić zainteresowanie zorganizowaniem takiej grupy.

– Znowu Gottschalk? – zapytała szeptem Lyla.

Dan skinął głową.

– Stawiam na to pięćdziesiątkę. I to jeszcze zielony. Mogę się nawet założyć, co teraz powie.

– No wiecie, mam kontakty, dzięki którym mogę zdobyć niezbędny sprzęt po bardzo korzystnych cenach – podjął głos zza drzwi. – Pistolety z gwarancją producenta tylko za sześćdziesiąt trzy, gaz najrozmaitszych rodzajów nawet po trzy pięćdziesiąt za litr…

– Dobry Boże – poskarżyła się Lyla, opuszczając czarcz.

– Chce pan wejść? – zawołał Dan, mrugając do niej znacząco.

– Oczywiście. Jeśli chcecie porozmawiać o moich propozycjach…

W głosie pojawiła się nagle nuta optymizmu.

– Nie ma sprawy! Zapraszam! Na pana drodze nie stoi nic poza stukilogramowym ciężarem zawieszonym w wejściu.

Na chwilę zapadła cisza.

– Hm… – zaczął wreszcie Gottschalk z wyraźnie już wymuszoną radością. – Jeśli jest pan teraz zajęty, mogę zostawić dla pana trochę materiałów w skrytce komsieci. Do zobaczenia, przyjaciele.

– Powiedz mu, że pielesze zajęli nieblankowie – zasugerowała cicho kobieta. Dan potrząsnął głową.

– To nic nie da. Ten akurat chyba jest idiotą, ale wielosylabowcy Gottschalków są stanowczo za sprytni, by wysłać świeżego rekruta do akcji, nie zbadawszy przedtem terenu. – Zerknął na zegarek. – Hej, pora ruszać. Nie przypominam sobie, żebyś jadła wczoraj kolację. Kupię ci po drodze jakieś śniadanie. Z pewnością bym nie chciał, żebyś zemdlała podczas występu.

osiem

JAK TAM JEST?

Wilgotność powietrza w Nowym Jorku przekroczyła rekordową wartość dla tej daty. Oficjalnie ogłoszono, że przyczyną tego faktu jest pięć i pół miliona działających w mieście klimatyzatorów. Wskaźnik prawdopodobieństwa insurekcji spadł przedterminowo, przechodząc w stan nazywany „spokojem sezonu upałów”, a to ucieszyło tych, którzy nieco się obawiali, że w tym roku takiego okresu nie będzie. Na większej części wybrzeża Ameryki Północnej mamy ciepły, letni dzień z niewielkimi deszczami na obszarach położonych w głębi lądu. Wysoko w górach na południowej wyspie Nowej Zelandii zanotowano opady śniegu. Z uwagi na informacje przekazane przez komputery należące do Biura Spraw Stanowych i Federalnych komputery w Departamencie Imigracji były zmuszone łagodniej potraktować podanie Mortona Lenigo, a z tego samego powodu komputery Biura Utrzymania Bezpieczeństwa Wewnętrznego odwołały przewidywania dotyczące spokoju sezonu upałów. Nowy rząd Trynidadu i Tobago zerwał stosunki dyplomatyczne z (zaczynając od najważniejszego państwa) Afryką Południową, Australią, Nową Zelandią, Rosją i Stanami Zjednoczonymi. Nieblankowska rada miejska Waszyngtonu zignorowała trzydziestą trzecią prośbę Cór Rewolucji Amerykańskiej o usunięcie farby z fasady Czarnego Domu.

Zważywszy wszystko razem, był to całkiem zwyczajny dzień.

dziewięć

PACJENT WPROWADZIŁ BARDZO ZNACZĄCE ZMIANY

Reedeth usłyszał dzwonek i otworzył drzwi gabinetu. Za nimi rzeczywiście stał Harry Madison w jaskrawozielonym kombinezonie pacjenta. Ta barwa symbolizowała minimalne zaburzenia i z reguły zapowiadała szybki wypis. Jednakże Reedeth ciągle go spotykał w szpitalu, mimo że Madison już dawno „przeszedł w zielone”, jak powiadano. Rzecz jasna, nie był to pierwszy fakt, który przyciągnął uwagę doktora, ale to właśnie on doprowadził do niepokojącego odkrycia, że Madisona uwięziła tu plątanina kruczków prawnych.

Umieszczono go w szpitalu na polecenie armii. Był poborowym i walczył w lokalnej wojnie na Nowej Gwinei, w czasach gdy kwestia powołanych do wojska nieblanków stała się politycznie wrażliwa. Z powodów politycznych skierowano go do cywilnego szpitala, zamiast do wojskowego. Rzecz jasna, oznaczało to, że armia jest jego opiekunem prawnym, jako że najwyraźniej nie miał żadnych żyjących krewnych. Gdy jednak dano mu nowy, zielony kombinezon, armia nie chciała już o nim więcej słyszeć. Przestała przyjmować nieblanków nawet jako ochotników i zdecydowanie nie poczuwała się do odpowiedzialności za byłego poborowego, którego zwolniono z powodów medycznych, co usuwało go z listy rezerwistów. Automatycznie stał się podopiecznym stanu Nowy Jork, a ponieważ jego profil osobowości zgadzał się z komputerowym ideałem, jaki dla niego przewidziano, powinno się go wypuścić, by radził sobie samodzielnie, nakładając tylko pewne ograniczenie w kwestiach takich jak rating kredytowy, wstąpienie w związek małżeński czy przeniesienie się do innego stanu.

Choć jego profile osobowości były stabilne, uparcie odbiegały jednak od ustalonego z góry optimum dla mężczyzny z jego rasy, o jego wykształceniu i obdarzonego analogicznymi zdolnościami. Co więcej, Biuro Spraw Stanowych i Federalnych stanowczo zarządziło, że żadnego nieblanka nie wolno zwolnić ze szpitala psychiatrycznego, jeśli w jego sprawie utrzymuje się choć najmniejszy cień wątpliwości. Wiadomości o podobnym wydarzeniu, rozdmuchane przez jakiegoś zręcznego propagandzistę, takiego jak Pedro Diablo, z łatwością mogłyby się stać uzasadnionym casus insurrectionis i ściągnąć gniew czarnych na głowy ich wszystkich.

Niemniej Reedeth uważał, że to piekielnie niesprawiedliwe, iż Madison musi całe życie siedzieć w wariatkowie z powodu czegoś, co było zwykłą ekscentrycznością…

Uświadomił sobie, że pacjent wspomniał o zapętlonej biurkoasystentce i poprosił o pozwolenie na jej naprawę. Reedeth skinął z opóźnieniem głową i Madison wprowadził do środka opasłego naprawobota poruszającego się na ośmiu miękkich kołach, po czym zręcznie podłączył jego terminale do uszkodzonego urządzenia.

Obserwując go, Reedeth zadał sobie pytanie, co by powiedzieli dyrektorzy IBM, gdyby się dowiedzieli, że ich drogą, skomplikowaną maszynę w Szpitalu Ginsberga naprawia jeden z pacjentów.

Przez chwilę pozwalał, by czas upływał w milczeniu. Nie miał ochoty na swobodne pogawędki. W końcu jednak zmusił się do otworzenia ust. Madison był jedynym nieblankiem w szpitalu i z pewnością nie czuł się z tym zbyt dobrze. Zasługiwał na to, by od czasu do czasu z nim porozmawiać.

– Aha… Harry! – Reedeth wybrał jedyny temat, jaki przyszedł mu do głowy. – Czy wiesz, dlaczego ta cholerna maszyna nagle przestała działać?

– Pewnie dał jej pan coś, z czym nie potrafiła sobie poradzić – odparł Madison, nie odrywając spojrzenia od pracy.

Reedeth prychnął lekceważąco.

– Opisywałem jej doktor Spoelstrę. Na pewno wtrącił się jakiś cholerny obwód cenzorski. To śmieszne! – Usłyszał narastającą w swym głosie pasję, ale nie potrafił się powstrzymać. – Kto tu rządzi, ja czy jakiś arogancki komputer, w którym konstruktor umieścił mnóstwo swoich przesądów? Nie wspominałem o żadnych szczegółach, których nie można by zauważyć, po prostu patrząc na doktor Spoelstrę!

Powstrzymał się nagle i uśmiechnął z zażenowaniem. Potem zwrócił się ku oknu. Czy Madison rozmawiał o swym terapeucie z innymi pacjentami? To było mało prawdopodobne, ponieważ Mogshack upierał się przy ścisłej segregacji – nie tylko rasowej, religijnej, płciowej i z innych uznanych społecznie powodów. Szpital podzielono na różne części również pod względem kategorii zaburzeń psychicznych.

Jeśli nawet o nim rozmawiał, to co z tego? Po prostu dzieliłby się z innymi powszechnie znanymi doświadczeniami. Nawet gdyby oznaczało to pogwałcenie prywatności – a Reedeth byłby skłonny polemizować z tą opinią po trzech albo czterech kolejkach – pacjenci z konieczności traktowali członków personelu przedmiotowo. Byli oni dla nich tylko elementem otoczenia, jak meble czy lampy.

Minęła minuta, może dwie. Reedeth wyglądał z niezadowoleniem przez okno, a Madison nadzorował poczynania naprawobota. Wreszcie rozległo się dyskretne kaszlnięcie. Lekarz odwrócił się i zobaczył, że nieblank stoi w drzwiach, czekając na pozwolenie wyjścia na korytarz. Automatyczne systemy pozwalały personelowi opuszczać pomieszczenia bez czekania na zgodę użytkownika, któremu je przydzielono – to zawsze irytowało Reedetha, bo Ariadne Spoelstra zwykła w ten sposób przerywać ich stanowczo zbyt częste sprzeczki – ale pacjenta trzeba było wypuścić. To uniemożliwiało ucieczkę z sesji terapeutycznej.

Reedeth wydał z westchnieniem konieczne polecenie, drzwi odsunęły się na bok i człowiek oraz maszyna opuścili pokój.

– A niech to, nie skończyłem opisywać ci doktor Spoelstry, gdy raptem się wyłączyłaś – rzekł nagle, ulegając impulsowi, który mógł go wciągnąć w konflikt nie tylko z Ariadne, lecz również z samym Mogshackiem. – Wysłuchaj mnie spokojnie, dobra?

Nie dając urządzeniu czasu na odpowiedź, zaczął wymieniać inne anatomiczne atrybuty koleżanki, których okrutnie pragnął, lecz bardzo rzadko miał okazję nacieszyć się nimi w należyty sposób. Wreszcie zabrakło mu tchu pośrodku potopu wulgarnej, anglosaskiej terminologii. W głębi jego umysłu zrodziła się niejasna myśl, że mógłby spowodować, by czerwone światło znowu się zapaliło, i uzbrojony w ten niepodważalny dowód złożyć Mogshackowi formalne zażalenie na to, że automaty nie są w stanie poradzić sobie ze zwyczajnym językiem używanym podczas abreaktywnej sesji psychoterapeutycznej.

Ale lampa się nie zapaliła.

– Proszę bardzo, doktorze – odezwała się biurkoasystentka swym normalnym głosem. – Zapisałam te dane. Czy mają być one dostępne dla całego personelu, czy są przeznaczone tylko do pańskiego użytku?

– Tylko do mojego użytku!

Jezu, gdyby Mogshack nagle wpadł na pomysł sprawdzenia informacji o Ariadne i natrafił na ten monolog, opatrzony wzmianką „według doktora Reedetha”!

Jak to jednak możliwe, że maszyna zaakceptowała bezwstydne wulgaryzmy, mimo że dopiero co odmówiła posłuszeństwa, usłyszawszy słowa, które właściwie były tylko zwykłymi komplementami? Poczuł, że po czole, szyi i wewnętrznej powierzchni dłoni spływają mu strużki potu. To nie mogła być sprawka naprawobota. Zaprogramowano go, by przywracał autoryzowany status quo. Zatem to musiał być…

Nagle podekscytowany, usiadł pośpiesznie za biurkoasystentką, by sprawdzić, czy to było jedyne ulepszenie, jakie wprowadził Madison.

Nie było.

***

Dwadzieścia minut później, pociągając się za brodę w powtarzającym się geście bezsilnego gniewu, pogodził się z myślą, że podejrzenia prześladujące go od kilku miesięcy okazały się prawdą.

To potworna niesprawiedliwość, że nadal trzymają tu Harry’ego Madisona. Nie jest chory umysłowo. Być może nigdy nie był. Po prostu jest normalny na sposób, którego nie rozumiemy.

dziesięć

NAJLEPSZY JEST KOT CZARNY,
CHOĆBY NAWET BYŁ BURY

Czekając na pozwolenie przekroczenia granicy, Fredrick Campbell unosił przed sobą teczkę – symbol oficjalnego statusu – jakby była jakąś śmieszną, kartonową tarczą. Dłonie, w których ją trzymał, zrobiły się śliskie od potu. Loty nad miastem nie były tu elementem kontraktu między władzami federalnymi, dlatego musiał posadzić śmigacz sto metrów dalej, na kruszącym się betonie starej autostrady, i dojść na piechotę do miejsca, w którym stał teraz – pośród nakrytych pokrywami betonowych kadzi przywodzących na myśl las grzybów. Ze szczelin wokół ich obwodu podejrzliwie przyglądały mu się ciemne oczy. Wiedział, że kryjący się wewnątrz ludzie są gotowi spuścić na niego lawinę zniszczenia, gdy tylko wykona jakiś nieprzewidziany ruch.

Wpatrywał się na wprost przed siebie, ale zdołał przesunąć nieco wzrok, by upewnić się, że od czasu jego poprzedniej wizyty był tu któryś z Gottschalków. To musiał być ważny wielosylabowiec, może ktoś z najwyższego kręgu, jak Bapuji albo nawet Olayinka. Żadnemu jednosylabowcowi nie przydzielono by zadania przekazania sprzętu, jaki zauważyło wprawne oko Campbella. Jednakże komputowanie broni nie należało do jego oficjalnych zadań. Biursprastafed starał się podtrzymywać tradycyjną fikcję, mówiącą, że uzbrojenie nie ma żadnego znaczenia w negocjacjach z municypalnymi współwykonawcami. Rzecz jasna, za kilka dni zjawi się tu – niby przypadkiem – ktoś z BUBW i poruszy tę kwestię podczas prowadzonej od niechcenia rozmowy. Biuro nie będzie jednak liczyło na żadne szczegółowe informacje.

Bardzo się z tego cieszył. Czuł się tu okropnie nagi. A nawet obdarty ze skóry. Nie wątpił, że taką właśnie reakcję pragnął wywołać burmistrz Black. Całą transakcję można by znacznie łatwiej i szybciej załatwić przez komsieć, ale wtedy burmistrz nie miałby okazji się popisywać.

Samotny, pocący się w okrutnym blasku słońca Campbell zdał sobie sprawę, że jego spojrzenie ciągle kieruje się na znaki umieszczone przy punkcie granicznym. Napisano na nich: blackbury, dawniej BROWNBURY.

Na jednym z nich widniało też (to nie była część oryginalnego tekstu, lecz dodatek nabazgrany wysokopołyskową farbą): „Białasie, nie wystawiaj głowy na słońce, bo będziesz łatwym celem”.

jedenaście

JAK NIGDZIE NIE DOTRZEĆ W POŚPIECHU

– Wyścig Czerwonej Królowej – mruknął z przygnębieniem Matthew Flamen, nalewając sobie szklaneczkę z dozownika trunków w swym świetnie wyposażonym gabinecie położonym głęboko w podziemiach Etchmark Undertower.

– Słucham?

Lionel Prior, którego pyzata twarz naturalnej wielkości przed chwilą pojawiła się na ekranie komsieci, popatrzył na niego bez zrozumienia. Prior był menadżerem Flamena, jego agentem, najważniejszym zausznikiem i uniwersalnym popychadłem. Był także jego szwagrem, ale to był najmniej ważny element ich wzajemnych relacji.

– To cytat z Lewisa Carrolla – wyjaśnił Flamen. – Musisz biec tak szybko, jak tylko możesz, żeby pozostać w tym samym miejscu.

– Mówisz, że to z książki?

– Pewnie, że z książki. Nie mów, że… nie mów, że! – Flamen uniósł znużoną dłoń i poczuł, że znalazła się w niej szklaneczka. Pociągnął łyk. – Nie czytasz książek, bo to zakłóca czystość twojego podejścia. Pewnego dnia zorientujesz się, że czyni cię to również niewykształconym ignorantem. Czego znowu…

Prior zniknął nagle i ekran wypełnił wir wielobarwnych plam. Towarzyszył mu bardzo cichy, lecz niepokojący dźwięk, brzmiący jak wycie wściekłego psa zagubionego we mgle gdzieś na nawiedzanym bagnie.

dwanaście

TYMCZASEM W CHLEWIKU

Na ścianie podwójnego penthouse’a Michaeli Baxendale, dziewiętnastoletniej sensy – nadal nią była, choć minęło już sporo czasu, odkąd miała piętnaście lat – wyświetlano wielką, kołyszącą się igłę automatycznego miernika. Dzisiaj wskazówka przesunęła się do czerwonej strefy tarczy. Pora znowu brać się do roboty.

Michaela zaklęła i ruszyła nago przez jedenaście pokojów, na które rozprzestrzeniło się ostatnie przyjęcie, budząc po drodze kopniakami tylu ludzi, ilu tylko zdołała, i nakazując im wyciągnąć tych, którzy nadal leżeli całkowicie bezwładnie. Wybrała polecenia dla robotów, nakazując im wynieść połamane meble i poplamione dywany, a potem zastąpić je nowymi, a następnie zaczęła zbierać materiały, które były pod ręką. We wnęce komsieci umieszczono filtr kierujący materiały reklamowe prosto do kanału, ale jednemu listowi udało się go ominąć. To było stanowcze ostrzeżenie od miejskiego zarządu kanalizacji, uskarżającego się na brak toalet w jej penthousie. Jakiś czas temu kazała je wymontować i z satysfakcją przyglądała się, jak rozbijają się na położonej czterdzieści pięć pięter niżej ulicy.

Postanowiła przerobić swą standardową odpowiedź: „Wyciągnęliście mnie z rynsztoka, prawda? Nie możecie liczyć na to, że tak szybko pozbędę się rynsztokowych nawyków!”. To świetnie działało cztery lata temu, gdy Dan Kazer wystrzelił ją na penthousowy poziom. Różne rzeczy się przy tym niszczyły, ale co z tego? Zawsze można było znaleźć nowe. Poza tym na jakiejś porąbanej uczelni w Omaha ktoś pisał pracę o znaczeniu płynów cielesnych w późnych dziełach Michaeli Baxendale. Nie powinna utrudniać mu zadania.

Do listu dołączyły: książka telefoniczna z Johannesburga, z datą 1979 rok, wydanie Złotej gałęzi z czasów poprzedzających pseudoorganiki oraz dzieło Krafft-Ebinga z oryginalnymi łacińskimi cytatami. To wystarczy. Pokroiła wszystko na kawałki i zmieszała. O zmierzchu wskaźnik na jej ścianie wrócił do bezpiecznej strefy zielonej.

trzynaście

REGULARNE USŁUGI ZAPEWNE NIE ZOSTANĄ PRZYWRÓCONE

Twarz Priora powróciła na ekran. Mężczyzna krzywił się ze złością.

– Mam tego dość! – wściekał się. – Czy mamy za mało kłopotów? Potrzeba nam jeszcze, żeby komsieć w Etchmark wchodziła na jakąś szaloną orbitę?

– Jeśli nie chcesz, by przerywano ci rozmowę, rusz tyłek i przyjdź tutaj, kochaniutki – odparł Flamen ze znużeniem w głosie. – Do licha, jesteś po drugiej stronie tej ściany!

Przyszło mu na myśl, że to zaproszenie nie zostanie odebrane zbyt przychylnie. Prior był zupełnie innym rodzajem człowieka niż on. Miał silne neopurytańskie skłonności i był zdeterminowany utrzymać szpulokabli na antenie nie z powodu niechęci do abstrakcyjnie pojętej hipokryzji – Flamen lubił sobie wyobrażać, że to właśnie jest jego motywem – lecz raczej dlatego, że pragnął udoskonalić maskę dobrego zachowania, nieprzepuszczalną trumnę, w której kryje się zgnilizna. Dlatego trzymał się na dystans od ludzi, kontaktując się z nimi wyłącznie przez ekran komsieci. Uważał bezpośrednie spotkania za marnotrawstwo zasobów, które zawdzięczał finansowemu sukcesowi. To czyniło go znakomitym buforem w negocjacjach między firmą Matthew Flamen Inc. a dyrekcją Holocosmic. Czasami jednak przesadzał i popadał w śmieszność. Na przykład teraz.

– Matthew, nie możesz oczekiwać od ludzi, że… – zaczął naburmuszony Prior zgodnie z przewidywaniami Flamena.

Cierpliwość tego drugiego wyczerpała się nagle.

– Wręcz przeciwnie, mogę oczekiwać, że zrobisz coś, by poprawić sytuację! Ile było przerw w dzisiejszym przekazie? Pięć, zgadza się?

– Hm… – Prior przełknął ślinę. – Tak, obawiam się, że pięć. A najdłuższa trwała prawie pięćdziesiąt sekund.

– I dziwi cię, że w takiej sytuacji komsieć nie działa prawidłowo? Daj spokój, Lionelu, nie możesz być aż tak naiwny! Hm… jeśli się nad tym zastanowić, pewnie możesz. W końcu poniżasz się, bijąc pokłony kupie plastiku, którą zwiesz Larem!

– Matthew, prawo do wyboru religii jest…

– Kiedy ostatnio zaglądałeś do komputerów? Mamy ponad siedemdziesiąt procent za tym, że Lares & Penates to filia nieblankowskiej firmy Conjuh Man Inc., przeznaczona dla ludzi, którzy ukończyli college. Najwyraźniej zyski z czarnych enklaw już im nie wystarczają, postanowili więc rozszerzyć działalność i wydoić trochę łatwowiernych blanków. Jeśli jesteś typowym przykładem, odniosą sukces godny Gottschalków!

Prior wybałuszył oczy. Nie znosił, gdy widziano, jak okazuje emocje, nawet jeśli chodziło o człowieka, z którym współpracował od lat. Flamen okrutnie sobie z tym pogrywał. Pozwolił, by cisza się przeciągała, aż wreszcie, w ostatnim możliwym momencie, poruszył naprawdę ważną sprawę.

– Po co właściwie zawracasz mi głowę? Masz jakiś rewelacyjny pomysł na jutrzejszy program? Taki, który z powrotem przyciągnie miliony widzów?

– Zważywszy wszystko razem, oglądalność wygląda nieźle – wymamrotał Prior, odzyskując z wysiłkiem równowagę po szoku spowodowanym przez słowa Flamena. – A to pewnie jest najważniejsze.

– Jeśli wskaźniki się trzymają, to czemu tak cię denerwują te przerwy? Kochaniutki, wiesz równie dobrze jak ja, że gdyby ktoś fizycznie sprawdził wszystkie aparaty teoretycznie nastawione na nasz program, przekonałby się, że w połowie z nich kolory i kanały przestawiono na automatyczną regulację. Kto w dzisiejszych czasach ogląda w południe trójwymiarową telewizję? Tylko ci, którzy orbitują. Do licha, przerwy pewnie się im podobają!

Wyraźnie zaniepokojony Prior udzielił mu odruchowej odpowiedzi:

– Matthew, jesteś zbyt skromny. Jesteś jednym z garstki ludzi, którzy nadal potrafią przyciągnąć widzów do programu polegającego wyłącznie na gadaniu. Nie powinieneś lekceważyć swego talentu.

– Nie muszę. Inni robią to za mnie. – Flamen wypił resztę trunku jednym haustem. Gdy jego żołądek wypełniło ciepło, poczuł się odrobinę lepiej. – Bądź tak uprzejmy, kochaniutki, i zastanów się chwilę, dobra? Czy te tajemnicze zakłócenia choć raz zdarzyły się podczas reklam? Nie zdarzyły się. A wtedy, gdy mam jakąś świetną relację o obrzydliwym skandalu? Jasne. Tylko kiedy jestem na ekranie, a nigdy w innych chwilach. Mam rację, kochaniutki?

Sądząc po jego minie, Prior z chęcią zakwestionowałby prawdziwość słów Flamena, ale fakty były niepodważalne. Skinął ze smutkiem głową.

Szpulokabel ustawił szklaneczkę pod kranem dozownika i nacisnął guzik.

– Co, twoim zdaniem, powinienem zrobić? – zapytał. – Przepuścić to przez komputer? Po co, kochaniutki? Przypomnij sobie, jak to wyglądało poprzednim razem. Przesunęli nas z najlepszego czasu, ale w zamian zaoferowali łapówkę. Piętnaście minut dziennie zamiast dziesięciu. Ale potem zabrali nam część tego czasu na dodatkowe reklamy. No dobra, ich argumenty brzmiały przekonująco. „Program ma mnóstwo widzów i coraz więcej sponsorów pragnie do nich dotrzeć”. Ale prawda wygląda tak, że zamiast piętnastu minut mamy teraz dwanaście i pół, a wkrótce będzie jeszcze mniej. A liczba tematów, które odrzucamy na polecenie sieci, ciągle rośnie. Nie sądzisz, że okazują trochę zbyt wielką wrażliwość, jak na ludzi pragnących utrzymać oglądalność?

Przerwał na chwilę, ale Prior nie odezwał się ani słowem.

– Moim zdaniem sytuacja wygląda tak – podjął Flamen. – Nie mogą sobie pozwolić na to, żeby mnie po prostu wywalić. Za złamanie kontraktu musieliby mi dać palladowy uścisk dłoni. Mają nadzieję, że wreszcie się wścieknę i zacznę się awanturować. Wtedy załatwią mnie za obrazę dyrektora programowego i Planetarna Komisja Komunikacji nie będzie mogła ich tknąć. Dlatego sugeruję, żebyś trzymał się ze wszystkich sił, tak samo jak ja. Sto tysięcy listków herbaty miesięcznie to nie jest suma, którą można otrzymać, pukając do pierwszych drzwi z brzegu.

W połowie ostatniego zdania Prior przestał go słuchać. Flamen wywnioskował z jego miny, że ekran po drugiej stronie przełączył się na inny obraz albo wypełniły go zakłócenia. Wyciągnął rękę, by przerwać połączenie, ale w ostatniej chwili zmienił zdanie. Śmiesznie to wyglądało, gdy zawsze spokojny Prior poruszał ustami, wypowiadając przekleństwa, których Flamen nie słyszał, bo obraz przechodził tylko w jedną stronę, a dźwięk jedynie w drugą.

Wesołość szybko go jednak opuściła. Uśmiech zniknął z jego twarzy, gdy wrócił do rozważań o prawdzie, której Prior uparcie nie chciał stawić czoła z jakiegoś powierzchownego powodu, być może dlatego, że wierzył, iż dyrektorzy sieci Holocosmic są zacnymi ludźmi, jak Brutus.

– Można nosić na ustach uśmiech i być łotrem[1] – wyszeptał. Na chwilę ucieszyła go trafność tego cytatu, lecz wkrótce przeraziła wizja uśmiechniętego człowieka z nożem w ręce. Cóż innego mogłoby wytłumaczyć zakłócenia pojawiające się codziennie podczas jego programu i w żadnym innym nadawanym przez Holocosmic? To musiał być sabotaż.

Co gorsza, plan na pewno zrodził się w dyrekcji. Gdyby doszło do infiltracji, Holocosmic nie cofnęłoby się przed niczym, żeby ją wyeliminować. Zależało im na bezpieczeństwie wewnętrznym, jak każdej firmie na świecie. Jednakże inżynierowie raz po raz zasypywali Flamena zapewnieniami, że nie potrafią odnaleźć źródła trudności.

Logiczny wniosek brzmiał tak, że chcieli zlikwidować jego program i zastąpić go kolejnym blokiem złożonym z samych reklam. To było sprzeczne z zaleceniami PKK, które nie pozwalały, by nieprzerwane ciągi reklam zajmowały więcej niż dwanaście godzin na dobę. Po usunięciu ostatniego szpulokabla Holocosmic przekroczyłoby ten limit, ale PKK już od lat nikt nie traktował poważnie. Była tylko starym psem stróżującym, który stracił wszystkie zęby.

To nie była jednak pierwsza próba pozbycia się go. Po załamaniu nerwowym Celii próbowali to zrobić bezpośrednio. Przekupili psychiatrę, który zeznał, że zaczęła brać psyszki, bo mąż regularnie lekceważył jej potrzeby i preferencje, co równało się sadystycznemu okrucieństwu. Komuś zdolnemu do takiego postępowania nie powinno się pozwalać na występowanie przed liczną publicznością. (Koń by się uśmiał. Gdyby pogrzebać w życiorysach dyrekcji Holocosmic, można by znaleźć materiały na nową wersję 120 dni Sodomy, i to bez potrzeby popełniania plagiatu. Flamen już dawno temu obiecał sobie w myślach, że jeśli naciski staną się zbyt silne, odejdzie z przytupem, zamieniając zaaprobowaną przez komputery taśmę z nagraniem ostatniego programu na inną, na której starannie wyliczy wszystkie grzechy dyrekcji).

Najgorszy hak, jaki na niego mieli, opierał się jednak na fakcie, że jego żonę umieszczono w publicznym Szpitalu Ginsberga, a nie w jakiejś prywatnej instytucji. Prior zdołał obalić ten drugi plan w cudowny sposób, mówiąc wstrząśniętym tonem kochającego brata, że nikt w świecie współczesnej psychiatrii nie cieszył się sławą większą niż dyrektor Szpitala Ginsberga, Elias Mogshack, powszechnie uważany za lidera w dziedzinie lecznictwa psychiatrycznego. Kto spośród obecnych tu laików ośmieli się podawać w wątpliwość kwalifikacje specjalisty, któremu powierzono opiekę nad higieną mentalną mieszkańców całego Nowego Jorku? Pośpiesznie zawarto kompromis. Flamen zobowiązał się pokryć koszty pobytu żony w zakładzie, zamiast porzucić ją na łaskę i niełaskę funduszy publicznych, co musiałoby doprowadzić do katastrofy.

Zastanawiał się wtedy, dlaczego dyrekcja ustąpiła tak łatwo. Przestał zadawać sobie to pytanie, gdy przyszedł wygórowany rachunek za pierwszy miesiąc, a razem z nim zatwierdzony przez stanowe komputery kontrakt, na który lekkomyślnie się zgodził. Nie musiał pytać komputera, by sobie uświadomić, że znalazł się w pułapce. Musiał utrzymywać standard życia „odpowiedni dla osoby, której Holocosmic przyznaje prawo nadawania pięciu programów tygodniowo”. Miał świetnych księgowych i płacił śmiesznie niskie podatki, ale nie mógł się wykręcić z obligatoryjnych wydatków. Już na starcie pokonała go potęga komputerów Holocosmic. Jego własne były niezłe, ale do sprzętu, jaki miała sieć, trzeba było wynajmować specjalne komputery do pisania programów. Żaden człowiek nie podołałby temu zadaniu.

Wiedział, że wbito mu nóż w plecy. Co mu pozostało? Spróbować szczęścia z inną siecią? To byłoby samobójstwo. Nawet pomijając oczywisty fakt, że tylko jeden szpulokabel zdołał utrzymać się na powierzchni i nikt z pewnością nie chciałby przyjąć do pracy nowego. Wykopaliby go już po paru godzinach pod jakimś lipnym, ale trudnym do podważenia pretekstem, jak na przykład nielojalność wobec pracodawców. Co więcej, natychmiast utraciłby zdolność płacenia za leczenie żony, a kara umowna za jej przedwczesne zwolnienie byłaby kolosalna. Najnowszy raport Mogshacka wyrażał ostrożny optymizm, ale było jasne, że Celia bynajmniej nie wróciła do zdrowia. Zostało mu tylko jedno wyjście. Utrzymać swoich widzów. W jakiś sposób. Jakikolwiek. To była jego jedyna szansa. Komputery musiały przyznać jemu, Matthew Flamenowi, rating wyższy niż segmentom złożonym z samych reklam.

W czasach gdy ludzie byli tak zaabsorbowani własnymi sprawami, że nie zwracali uwagi nawet na najbardziej smakowite plotki i skandale…

To rzeczywiście jest Wyścig Czerwonej Królowej, pomyślał. A mnie już brakuje tchu.

1. Cytat z Hamleta Williama Szekspira w przekładzie Józefa Paszkowskiego (przyp. tłum.). [wróć]

czternaście

LEKCJA POGLĄDOWA NA BARDZO WAŻNY TEMAT

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki