Recenzje

Zasoby ludzkie to jeden z najważniejszych elementów w każdej firmie. To dzięki pracownikom firma osiąga sukcesy, znajduje się na najwyższych szczeblach rankingów, a także przynosi zyski. Ludzie są niezastąpionym czynnikiem w każdej firmie, albowiem dobry pracownik to pomysły, wiedza oraz... pieniądze. Firmy, które nie uzmysłowią sobie tego elementu firmy, jakim jest czynnik ludzki, szybko wypadają z obiegu.



Egzemplarz "Zarządzanie rozwojem pracowników. Kompleksowe i praktyczne ujęcie" to wynik pracy Małgorzaty Mitoraj - Jaroszek. Od piętnastu lat przygotowuje i prowadzi szkolenia dla firm prywatnych i instytucji państwowych, jest certyfikowaną konsultantką ROI. Specjalizuje się w tworzeniu programów szkoleniowych dla kadry kierowniczej, szkoleń sprzedażowych oraz z zakresu umiejętności społecznych, a także projektów doradczych dotyczących procesów rekrutacyjnych, formalnej oceny pracy i oceny efektywności szkoleń. 



Publikacja na początku wprowadza czytelnika w rozwój zasobów ludzkich, przedstawiając jego definicję oraz analizując modele zarządzania rozwojem zasobów ludzkich. Następnie przechodzimy do krótkiego rozdziału opisującego strategie rozwoju zasobów ludzkich, aby przejść do meritum książki, tj. "Zarządzanie szkoleniami w firmie". Rozdział ten potraktowany został przez autorkę książki bardzo dokładnie i profesjonalnie. Pani Małgorzata Mitoraj - Jaroszek stopniowo przebrnęła przez cały proces zrządzania szkoleniami, tj. analizę potrzeb biznesowych, analizę potrzeb szkoleniowych, ustalanie celów, przygotowanie programu szkoleniowego, przeprowadzenie szkolenia, a także ocena rezultatów szkolenia. Kolejne rozdziały opowiadają o rozwoju kariery w organizacji, planowaniu sukcesji, ocenie pracy oraz systemie wynagrodzeń,. Całość wieńczy rozdział skupiający się na roli kadry kierowniczej w procesie rozwoju zasobów ludzkich - "bez jej zaangażowania i umiejętności żadne programy szkoleniowe nie mają szans na powodzenie."



Książka kompleksowo analizuje działania związane z szkoleniami personelu. Prezentuje, jak powinien wyglądać proces szkoleniowy oraz jakie metody i narzędzie należy do tego wykorzystać. Dla ułatwienia, twórca książki zamieszcza wiele przykładowych arkuszy badań, ankiet, testów. Pomaga stworzyć program szkolenia, zwraca uwagę na to, jakie elementy wzbudzają zainteresowanie słuchaczy, a czego należy unikać. Autorka na każdym kroku traktuje czytelnika indywidualnie, angażując go do pracy oraz zadając wiele pytań, mających na celu pobudzenie jego komórek mózgowych do kreatywnego myślenia. Poradnik krok po kroku pomaga czytelnikowi przeprowadzić poszczególne działania, dzięki doświadczeniu trenerskiemu autorki. 



Opracowanie to jest kompleksowym poradnikiem, który rekomenduję każdemu właścicielowi firmy, zarówno mikro jak i dużej. Co więcej - egzemplarz polecam każdej osobie, której nie jest obcy HR, w szczególności zaś pracownikom odpowiedzialnym za szkolenia w firmie. Autorka używa prostego języka, trafiającego do każdego potencjalnego odbiorcy. Książka wzbogacona jest wieloma tabelkami, analizami, schematami, grafiką, co dodatkowo ułatwia zakodowanie informacji oraz uporządkowanie ich w umyśle odbiorcy. Projektodawczyni niejednokrotnie podkreśla, iż co roku na szkolenia przedsiębiorstwa wydają duże kwoty, a przy tym bardzo rzadko oceniają rezultaty tych działań. Wynikiem tego jest ograniczenie nakładów na proces szkoleń pracowników - publikacja pokazuje jak można tego uniknąć.



Poradnik w dużej mierze opiera się na badaniach własnych, jakie zostały przeprowadzone na grupie dwunastu organizacji (instytucje państwowe oraz prywatne). Specjalnie wykreowany  kwestionariusz 57 pytań trafił do dyrektorów personalnych lub działów szkoleń. 



Na koniec pragnę zacytować jeden fragment książki, który szczególnie zwrócił moją uwagę: 



"Pracownik musi wziąć za siebie odpowiedzialność za rozwój kariery, musi uzyskiwać i wykorzystać informacje zwrotne dotyczące możliwości rozwoju kariery i potencjału, który posiada, informować o swoich zainteresowaniach dotyczące kariery oraz omawiać potrzeby rozwojowe z przełożonym. Kierownik musi wspierać pracowników w braniu odpowiedzialności za rozwój kariery, musi informować pracownika o karierze w organizacji oraz udzielać informacji zwrotnej dotyczącej aspiracji pracownika musi się angażować i wspierać implementację planów rozwoju pracownika."

Być jak guru



Jak przekształcić swoich klientów w wiernych wyznawców, którzy przez lata będą napędzać twój biznes? Książka Michała Wawrzyniaka pokazuje, jak stworzyć własną markę i jak stać się prawdziwym guru. To także podręcznik o tym, co wpływa na innych ludzi i jak możemy tym kierować.

1. Nie narzekaj. Ucz się na własnych porażkach, patrz na nie z perspektywy przejścia z minusa w plus. W ten sposób budujesz unikalny klimat, skupiasz się na tym, co ważne, a nie na tym, co ludzie gadają. Narzekanie to bezużyteczna czynność.


2. Przyjrzyj się osobom, którymi jesteś otoczony. Zobacz, w jakim środowisku żyjesz. Upewnij się, jakimi zasadami kierują się osoby z Twojego otoczenia. Zapamiętaj to, bo być może już wkrótce sam się taki staniesz, jeśli nie zdecydujesz się na zmianę.


3. Słuchaj. Kompletując zespół, będziesz słuchać wielu opinii. Kumulując dookoła siebie dużą ilość energii, poruszysz czułe struny kogoś, kto tego nie lubi. Pamiętaj, że są hejterzy. Odpowiedz sobie na pytanie, czy chcesz głupiego klienta, czy głupiego hejtera. Stań się guru kultu..ry, czyli pokonaj sześć etapów, aby wzmocnić charyzmę, zgromadzić swoich apostołów, przyciągnąć wiernych wyznawców oraz zbudować unikalny biznes! 


4. Hierarchia jest ważna. Chroni ludzi przed głupotami. Pomaga podejmować decyzje. Porządkuje pracę, wspiera i dba o wiele szczegółów, które widać tylko ze szczytu organizacji. Struktura nie musi być sztywna, ale musi istnieć.


5. Niech korzystają wszyscy. Traktuj relacje ze swoimi wyznawcami i klientami jak dwustronny deal. Ty ich uwodzisz, dbając o szczegóły, a oni odwdzięczają się swoją uwagą, czasem i pieniędzmi. To zdrowe podejście, które przyniesie długotrwałe, a może nawet dożywotnie korzyści.

Jak najlepiej udało mi się zainwestować 39,90zł.



Tytuł troszkę przewrotny, ale kupiłem książkę z czystej ciekawości i mojej sympatii dla Michała.

Kupiłem ją też z tego powodu, że mój partner biznesowy Paweł Grzech napisał : 

Zdecydowanie jest to jedna z lepszych książek, jakie maiłem przyjemność przeczytać…

Pomyślałem co jest, że tak wielu moich znajomych zachwyciło się tą publikacją.

Siadłem więc do lektury i ……

• Książka pozwoliła mi poukładać moje myśli


• Przeanalizować moją strategię


• Czym jest dla mnie Dream Team


• Spojrzeć na własne słabości


• Wzmocnić moje mocne strony


• Zmotywować mnie do działania


• i więcej …..

Czas na rozpoczęcie mojej przygody z drukiem przestrzennym. Uznałem to za dobry moment na recenzję książki “Świat druku 3D. Przewodnik”.



Stosunkowa nowa pozycja jest zbiorem tekstów publikowanych na łamach magazynu Maker oraz na powiązanych z nim stronach Internetowych. O książce wspomniałem już we wstępie do cyklu artykułów o moich początkach z drukiem 3D. Od tego czasu minęło kilkanaście dni więc miałem okazję, aby zapoznać się z zawartością książki.



Wszystko o dostępnych drukarkach 3D

Tak jak wspomniałem pozycja “Świat druku 3D. Przewodnik” jest zbiorem artykułów. Książka sprawa jednak wrażenie spójnej i nie odczułem, aby poszczególne części nie pasowały do siebie.vPoczątek książki to kilka artykułów wprowadzających w świat druku 3D. Jest to zbiór ważnych informacji na temat dostępnych technologii druku oraz stosowanych materiałów. Dobry wstęp dla osób początkujących, czyli takich jak ja.

Sporo stron poświęcono na przedstawienie dostępnych na rynku rozwiązań. Książka wydana jest w kolorze, więc zdjęcia samych urządzeń oraz wydruków są w naprawdę dobrej jakości. Kolejna część omawia oprogramowanie wykorzystywane przy tworzeniu własnych modeli oraz przerabianiu ich na Gcode. Dla przypomnienia, z Wikipedii:



G code – znormalizowany język zapisu poleceń dla urządzeń CNC. Definiuje podstawowe operacje, które należy wykonać, aby obrobić detal na obrabiarce sterowanej numerycznie.



To właśnie te pliki wszystkie drukarki 3D przetwarzają na ruch głowicy oraz ekstrudera filamentu. Kilka stron poświęcono również na tabelaryczne oraz opisowe zestawienie najpopularniejszych materiałów wykorzystywanych do druku.



Czy skanowanie 3D dostępne jest dla każdego?

Dalsza część książki trochę mnie zaskoczyła, nie spodziewałem się znaleźć w niej tak ciekawego rozdziału na temat skanowania 3D. Omówiono podstawowe metody przeznaczone dla użytkownika domowego. W artykule opisano zastosowanie Kinecta lub Xtiona. przedstawiono również bardzo ciekawą aplikację od Autodeska pozwalającą na robienie skanów ze zwykłych zdjęć.



Profesjonalne drukowanie oraz jego zastosowanie

Kolejne artykuły zamieszczone  w książce są nieco oderwane od poprzednich. Omawiają dokładne, przemysłowe metody druku oraz barwienia dowolnych obiektów. Kilka stron poświęcono również zastosowaniom artystycznym dla druku 3D.W tym miejscu znajdziemy również kilka polecanych firm, które mogą wykonać wydruki za nas. Mam mieszane odczucia, co do tej listy, nie wiem czy będzie to przydatne. Jak dla mnie zabrakło informacji o rodzimych firmach. Wątpię, że po przeczytaniu tego rozdziału zlecę wydruki moich część firmie z Nowego Jorku…



Naprawy i poprawki wydrukowanych elementów

To dla mnie zdecydowanie najciekawszy rozdział. Jak wiadomo domowe wydruki 3D nie są doskonałe. Na szczęście zamiast wyrzucać godzinami drukowany model możemy go naprawić. Zdziwicie się jak wiele niedoskonałości można usunąć lutownicą na ciepłe powietrze lub Dremelem. Co do tego ostatniego, nawet nie będziecie potrzebowali żadnych narzędzi. Proces naprawy uszkodzeń różnego typu został opisany i doskonale zilustrowany licznymi zdjęciami.Z ciekawostek umieszczonych w tym rozdziale dowiecie się na przykład z ilu elementów stworzono poniższą rzeźbę oraz w jaki sposób połączono części wykonane z różnych materiałów.



Przyjemności dla oka

Koniec książki zawiera galerię przykładowych wydruków, które naprawdę inspirują. Znajdziemy tam przykłady zarówno prostych elementów, jak również tych skomplikowanych. Moim ulubionym jest   przykład druku robota humanoidalnego! Dosłownie ostatnie strony zawierają listę polecanych sklepów z osprzętem do drukarek. Tak jak poprzednio, zabrakło dodatku o polskich sklepach związanych z tą branżą.



Wrażenie ogólne

Książka zawiera dużo ciekawych tekstów jednak kłóciłbym się, co do tego czy umieszczono je w dobrej kolejności. Na pewno nie trzeba czytać książki w całości, śmiało można ograniczyć się do czytania poszczególnych artykułów – w końcu tak pierwotnie zostały wydane. Dla mnie książka “Świat druku 3D. Przewodnik” była zdecydowanie inspiracją do dalszych prac nad własną drukarką.

Autorem niedużej pozycji „Pełna moc możliwości” jestJacek Walkiewicz, człowiek, który wchodził w dorosłe życie wraz ze zmianami ustrojowymi w Polsce (był to przełomowy rok 1989), co umożliwiło mu (i jemu podobnym, bo ja jeszcze wiek dojrzałości biznesowej i życiowej miałem wtedy przed sobą) dużo większe możliwości tworzenia swojego własnego świata bez barier (istniejących wtedy w wielu aspektach w czasach socjalistycznych, przykładowo dopiero wtedy oficjalnie zaakceptowano handel walutami obcymi, wcześniej legalnie można je było wyłącznie posiadać i odsprzedawać po absurdalnie niskim kursie w PKO, istniał więc czarny rynek walut, za które można było nabywać dobra wówczas uznawane za luskusowe, których za złotówki w sklepach nie było). Sama książka powstała jako rozwinięcie tego wystąpienia, które zyskało w sieci ogromną popularność.

Autor już na początku przedstawia własne definicje szczęścia i sukcesu: „sukces to mieć to, co się chce” oraz „szczęście to chcieć tego, co się ma”. Warto się nad tymi sformułowaniami dłużej zastanowić. Jego podejście do życia jest takie, że „ważna jest droga, a nie sam cel”, bowiem do osiągnięcia wielkich celów często potrzeba wielu lat i ważne, aby w ich trakcie życie nie przeciekało przez palce. Ponadto Walkiewicz uznaje, iż „nie ma porażek, są tylko lekcje” - to podobna postawa do tej uznawanej przez autora książki Kod szczęścia.

Trzeba mieć dystans do własnych marzeń, bo czasem na ich realizację trzeba wielu lat, a gdzieś po drodze na tyle sami się zmieniamy, że i nasze marzenia się zmieniają: „Jeśli staniemy się niewolnikami marzeń, to stracimy to, co w nich najpiękniejsze: wolność”.

„Obawa przed tym, co powiedzą ludzie, potrafi bardziej paraliżować niż świadomość, że będziemy szli w kierunku, w którym iść nie chcemy” - żyjmy zatem własnym życiem i starajmy się, żeby inni naszym za bardzo nie żyli, nie oceniali.

Obecne czasy mocno się zmieniły względem choćby XX wieku. Autor uważa, że obecnie ceniona jest wysoka specjalizacja, dzięki której możemy wiele osiągnąć: „Aby podnosić swoją konkurencyjność, trzeba ograniczać swoją uniwersalność”.

Walkiewicz porusza jakże ważną kwestię, wiele bowiem osób potrafi wypowiadać się na każdy temat, gadać do bólu, nie podejmując przy tym żadnego działania, jednak „Gwoździa gadaniem się nie wbija, lecz młotkiem, najczęściej trzymanym w ręku”. Ponadto sam podkreśla, żenajważniejszy jest sens tego, co się robi w życiu , ważniejszy nawet od zdrowia (ja tam wolę jednak stawiać na zdrowie, wtedy łatwiej o znajdowanie sensu wykonywanych działań). Jeśli robimy coś z pasją, to właśnie dlatego, że widzimy w tym głęboki sens: „Pasja rodzi profesjonalizm, profesjonalizm daje jakość, a jakość to luksus” - te słowa autor uznał za bardzo wartościowe i rozwija ich znaczenie w jednym z rozdziałów, ale nie zamierzam zdradzać całości tez zawartych w książce, lepiej sięgnąć po nią osobiście.

Podam tylko, że autor w dużym stopniu opisuje swoje życie (mając 51 lat) i wyciągnięte z doświadczeń wnioski, książka pełna jest przemyśleń i praktycznych porad. Jest kilka znanych tez, z którymi Walkiewicz się nie zgadza, jak choćby z oklepanym tekstem „Co nie zabije, to wzmocni”. Z kolei sam przedstawia też te sformułowania, które w pełni popiera „Kto z kim przystaje, takim się staje” - idea znana choćby z przemyśleń Joego Vitalego. Są i inne wspólne idee obu tych autorów, np. syndrom bycia ofiarą „Będąc ofiarą, nie możesz być szczęśliwy. Ofiara ma poczucie, że wszystko, co się dzieje, jest od niej niezależne - po prostu jej się przydarza” - zgadzam się z tym, zatem przestań grać rolę ofiary!

Autorem niedużej pozycji „Pełna moc możliwości” jestJacek Walkiewicz, człowiek, który wchodził w dorosłe życie wraz ze zmianami ustrojowymi w Polsce (był to przełomowy rok 1989), co umożliwiło mu (i jemu podobnym, bo ja jeszcze wiek dojrzałości biznesowej i życiowej miałem wtedy przed sobą) dużo większe możliwości tworzenia swojego własnego świata bez barier (istniejących wtedy w wielu aspektach w czasach socjalistycznych, przykładowo dopiero wtedy oficjalnie zaakceptowano handel walutami obcymi, wcześniej legalnie można je było wyłącznie posiadać i odsprzedawać po absurdalnie niskim kursie w PKO, istniał więc czarny rynek walut, za które można było nabywać dobra wówczas uznawane za luskusowe, których za złotówki w sklepach nie było). Sama książka powstała jako rozwinięcie tego wystąpienia, które zyskało w sieci ogromną popularność.

Autor już na początku przedstawia własne definicje szczęścia i sukcesu: „sukces to mieć to, co się chce” oraz „szczęście to chcieć tego, co się ma”. Warto się nad tymi sformułowaniami dłużej zastanowić. Jego podejście do życia jest takie, że „ważna jest droga, a nie sam cel”, bowiem do osiągnięcia wielkich celów często potrzeba wielu lat i ważne, aby w ich trakcie życie nie przeciekało przez palce. Ponadto Walkiewicz uznaje, iż „nie ma porażek, są tylko lekcje” - to podobna postawa do tej uznawanej przez autora książki Kod szczęścia.

Trzeba mieć dystans do własnych marzeń, bo czasem na ich realizację trzeba wielu lat, a gdzieś po drodze na tyle sami się zmieniamy, że i nasze marzenia się zmieniają: „Jeśli staniemy się niewolnikami marzeń, to stracimy to, co w nich najpiękniejsze: wolność”.

„Obawa przed tym, co powiedzą ludzie, potrafi bardziej paraliżować niż świadomość, że będziemy szli w kierunku, w którym iść nie chcemy” - żyjmy zatem własnym życiem i starajmy się, żeby inni naszym za bardzo nie żyli, nie oceniali.

Obecne czasy mocno się zmieniły względem choćby XX wieku. Autor uważa, że obecnie ceniona jest wysoka specjalizacja, dzięki której możemy wiele osiągnąć: „Aby podnosić swoją konkurencyjność, trzeba ograniczać swoją uniwersalność”.

Walkiewicz porusza jakże ważną kwestię, wiele bowiem osób potrafi wypowiadać się na każdy temat, gadać do bólu, nie podejmując przy tym żadnego działania, jednak „Gwoździa gadaniem się nie wbija, lecz młotkiem, najczęściej trzymanym w ręku”. Ponadto sam podkreśla, żenajważniejszy jest sens tego, co się robi w życiu , ważniejszy nawet od zdrowia (ja tam wolę jednak stawiać na zdrowie, wtedy łatwiej o znajdowanie sensu wykonywanych działań). Jeśli robimy coś z pasją, to właśnie dlatego, że widzimy w tym głęboki sens: „Pasja rodzi profesjonalizm, profesjonalizm daje jakość, a jakość to luksus” - te słowa autor uznał za bardzo wartościowe i rozwija ich znaczenie w jednym z rozdziałów, ale nie zamierzam zdradzać całości tez zawartych w książce, lepiej sięgnąć po nią osobiście.

Podam tylko, że autor w dużym stopniu opisuje swoje życie (mając 51 lat) i wyciągnięte z doświadczeń wnioski, książka pełna jest przemyśleń i praktycznych porad. Jest kilka znanych tez, z którymi Walkiewicz się nie zgadza, jak choćby z oklepanym tekstem „Co nie zabije, to wzmocni”. Z kolei sam przedstawia też te sformułowania, które w pełni popiera „Kto z kim przystaje, takim się staje” - idea znana choćby z przemyśleń Joego Vitalego. Są i inne wspólne idee obu tych autorów, np. syndrom bycia ofiarą „Będąc ofiarą, nie możesz być szczęśliwy. Ofiara ma poczucie, że wszystko, co się dzieje, jest od niej niezależne - po prostu jej się przydarza” - zgadzam się z tym, zatem przestań grać rolę ofiary!

Autorem niedużej pozycji „Pełna moc możliwości” jestJacek Walkiewicz, człowiek, który wchodził w dorosłe życie wraz ze zmianami ustrojowymi w Polsce (był to przełomowy rok 1989), co umożliwiło mu (i jemu podobnym, bo ja jeszcze wiek dojrzałości biznesowej i życiowej miałem wtedy przed sobą) dużo większe możliwości tworzenia swojego własnego świata bez barier (istniejących wtedy w wielu aspektach w czasach socjalistycznych, przykładowo dopiero wtedy oficjalnie zaakceptowano handel walutami obcymi, wcześniej legalnie można je było wyłącznie posiadać i odsprzedawać po absurdalnie niskim kursie w PKO, istniał więc czarny rynek walut, za które można było nabywać dobra wówczas uznawane za luskusowe, których za złotówki w sklepach nie było). Sama książka powstała jako rozwinięcie tego wystąpienia, które zyskało w sieci ogromną popularność.

Autor już na początku przedstawia własne definicje szczęścia i sukcesu: „sukces to mieć to, co się chce” oraz „szczęście to chcieć tego, co się ma”. Warto się nad tymi sformułowaniami dłużej zastanowić. Jego podejście do życia jest takie, że „ważna jest droga, a nie sam cel”, bowiem do osiągnięcia wielkich celów często potrzeba wielu lat i ważne, aby w ich trakcie życie nie przeciekało przez palce. Ponadto Walkiewicz uznaje, iż „nie ma porażek, są tylko lekcje” - to podobna postawa do tej uznawanej przez autora książki Kod szczęścia.

Trzeba mieć dystans do własnych marzeń, bo czasem na ich realizację trzeba wielu lat, a gdzieś po drodze na tyle sami się zmieniamy, że i nasze marzenia się zmieniają: „Jeśli staniemy się niewolnikami marzeń, to stracimy to, co w nich najpiękniejsze: wolność”.

„Obawa przed tym, co powiedzą ludzie, potrafi bardziej paraliżować niż świadomość, że będziemy szli w kierunku, w którym iść nie chcemy” - żyjmy zatem własnym życiem i starajmy się, żeby inni naszym za bardzo nie żyli, nie oceniali.

Obecne czasy mocno się zmieniły względem choćby XX wieku. Autor uważa, że obecnie ceniona jest wysoka specjalizacja, dzięki której możemy wiele osiągnąć: „Aby podnosić swoją konkurencyjność, trzeba ograniczać swoją uniwersalność”.

Walkiewicz porusza jakże ważną kwestię, wiele bowiem osób potrafi wypowiadać się na każdy temat, gadać do bólu, nie podejmując przy tym żadnego działania, jednak „Gwoździa gadaniem się nie wbija, lecz młotkiem, najczęściej trzymanym w ręku”. Ponadto sam podkreśla, żenajważniejszy jest sens tego, co się robi w życiu , ważniejszy nawet od zdrowia (ja tam wolę jednak stawiać na zdrowie, wtedy łatwiej o znajdowanie sensu wykonywanych działań). Jeśli robimy coś z pasją, to właśnie dlatego, że widzimy w tym głęboki sens: „Pasja rodzi profesjonalizm, profesjonalizm daje jakość, a jakość to luksus” - te słowa autor uznał za bardzo wartościowe i rozwija ich znaczenie w jednym z rozdziałów, ale nie zamierzam zdradzać całości tez zawartych w książce, lepiej sięgnąć po nią osobiście.

Podam tylko, że autor w dużym stopniu opisuje swoje życie (mając 51 lat) i wyciągnięte z doświadczeń wnioski, książka pełna jest przemyśleń i praktycznych porad. Jest kilka znanych tez, z którymi Walkiewicz się nie zgadza, jak choćby z oklepanym tekstem „Co nie zabije, to wzmocni”. Z kolei sam przedstawia też te sformułowania, które w pełni popiera „Kto z kim przystaje, takim się staje” - idea znana choćby z przemyśleń Joego Vitalego. Są i inne wspólne idee obu tych autorów, np. syndrom bycia ofiarą „Będąc ofiarą, nie możesz być szczęśliwy. Ofiara ma poczucie, że wszystko, co się dzieje, jest od niej niezależne - po prostu jej się przydarza” - zgadzam się z tym, zatem przestań grać rolę ofiary!