Recenzje

Marzenie o Azji



Afganistan i Chiny – kraje przewijające często w telewizyjnych czy prasowych newsach, karmiących nas wiedzą podszytą przede wszystkim politycznym kontekstem, dotyczącym albo komunistycznego reżimu albo religijnego ekstremizmu. Z kolei Kirgistan i Tadżykistan brzmią zupełnie egzotycznie i jedyne skojarzenia, jakie wywołują, to pokłosie upadku Związku Radzieckiego i sfera rozrastających się wpływów podsycającej swój mocarstwowy apetyt Rosji. Wszystko razem podszyte jakimś europejskim lękiem przed niebezpieczeństwem, nieprzewidywalnością, brakiem respektowania rozumianych zachodnio wartości i praw. Stąd każdej relacji z tamtego regionu świata warto się przyjrzeć z zainteresowaniem.



„Zjadłem Marco Polo” jest zapisem motocyklowych podróży do tej części Azji, odbytych przez jego autora. Nie jest to jednak poradnik o tym, jak zwiedzać świat na motocyklu, dzięki temu książka może zyskać szersze grono czytelników - także tych, którzy nie podróżują na dwóch kołach. Narracja prowadzona w pierwszej osobie określa sposób opisu - bliska perspektywa spostrzegania oraz ważkość szczegółów i drobiazgów. Krzysztof Samborski nakreśla historyczne tło i obecne polityczne czy społeczne uwarunkowania, ale nie służy mu to prowadzenia analiz na pozbawionym emocji poziomie ogólności. Wszystko odnosi się do tego, co zostało spotkane w czasie odbytej drogi, do sytuacji miniętych czy poznanych bliżej ludzi, do statusu odwiedzonych miejsc. I dlatego jednym z największych walorów tej książki jest jej osobisty wydźwięk. Nieco szorstka, męska opowieść nie stroni od przedstawiania rodzących się w podróży odczuć i wewnętrznych przeżyć. To nie jest tylko opis świata zewnętrznego, często tak bardzo odmiennego od polskich realiów, ale także uczuć i refleksji, jakie ten świat wywołuje w przybyszu z daleka. Ujmujące jest to, że ta odmienność, inność, spotyka się tu z dużym szacunkiem. Skromność warunków życia, a niekiedy wręcz bieda, czasami trudny do zrozumienia światopogląd i obyczajowość miejscowych społeczności, są opisywane bez cienia europocentrycznej wyższości. Autor momentami prowokacyjnie za pomocą tego kontrastu kwestionuje nasz styl życia, zdominowany przez konsumpcję i lęk o pieniądz. I nie trudno się z nim zgodzić, gdy na przykład telewizorowi przeciwstawia możliwość patrzenia w rozgwieżdżone azjatyckie niebo. Niejednokrotnie pada tu pytanie o istotę szczęścia, z zawahaniem, czy to na pewno nasza jego definicja jest jedyna i właściwa. Autor wyraźnie pyta: kto powiedział, że nasze priorytety są lepsze?



Inną kwestią podejmowaną pobocznie w książce jest sprawa sięgania po własne marzenia, znajdywanie w sobie odwagi do podejmowania ryzyka ich realizacji. Ta lektura powstała dzięki przekuciu snutych fantazji w realne cele do osiągnięcia. Podróże odbyte przez autora może nie zawsze były do końca bezpieczne, czasami bywały brawurowe, ale jednak wyjście poza sferę komfortu wynikającego z przewidywalnej polskiej rzeczywistości pozwoliło na poznanie intrygującego fragmentu świata i przeżycie opisanych przygód. Krzysztof Samborski pisze wprost: „Marzenia same się nie spełniają. Trzeba marzyć, pragnienia zamieniać w plany i je realizować. Każdego dnia.” Sam stanowi znakomity przykład determinacji w dążeniu do tego, co dla niego ważne i wartościowe.



Na koniec należy obowiązkowo wspomnieć o formie książki. Dobrej jakości kredowy papier, mapki i mnogość zdjęć znacząco uprzyjemniają lekturę.

Istnieją dwa rodzaje pisarzy. Tacy, którzy podczas pisania nie zawracają sobie głowy czytelnikami, i tacy, którzy każdy aspekt pisania podporządkują nadrzędnemu celowi, jakim jest sprzedać jak najwięcej egzemplarzy. To pierwsze podejście cechuje, wbrew pozorom, nie tylko poetów i uduchowionych artystów, ale też dziesiątki tysięcy pisarzy-amatorów, którzy albo mają słaby warsztat literacki, albo wybierają mało zajmujące tematy, albo nie potrafią wylansować się w mediach, głównie społecznościowych. Natomiast drugie podejście, aż do przesady profesjonalne, oznacza, że autor nieustannie doskonali swoje umiejętności, przed rozpoczęciem pisania wybiera najbardziej medialne lub kontrowersyjne tematy, studiując je przez wiele miesięcy, a zarazem świetnie odnajduje się w działaniach marketingowych. Robert Greene [1] należy do tej drugiej grupy.



Wystarczy wymienić tytuły książek, które do tej pory napisał. Mamy więc “Sztukę uwodzenia”, “48 zasad władzy”, “33 strategie wojny”, i omawiane tu “Jak zostać mistrzem”. Każda z nich została pomyślana jako bestseller, jeszcze na długo przed napisaniem pierwszej linijki. I nie tylko wyraziste tytuły, wyraźnie ukierunkowane na specyficznego czytelnika, sugerują taki zamiar. Nie można bowiem pominąć faktu, iż Robert Greene od dawna współpracuje z Ryanem Holidayem [2]. A to wyjaśnia wiele. Holiday jest bodajże najbardziej kontrowersyjnym marketerem w branży wydawniczej w USA. Rozgłos przyniosła mu książka  “Trust me, I’m lying. Confessions of a media manipulator”, w której opisuje sztuczki marketingowe, jakich używał podczas promowania książek, filmów, firm i osób. A dodajmy, chwyty te były co najmniej wątpliwe etycznie, bo Ryan oszukiwał w zasadzie wszystkie media, jeśli tylko dzięki temu mógł zwiększyć zasięg swojego przekazu. Jak pisze we wspomnianej książce, wysyłał blogerom sfałszowane zdjęcia i raporty czy nawet podszywał się pod inne osoby. A teraz weźmy pod uwagę fakt, iż sam Robert Greene przyznaje, że wiele zawdzięcza Ryanowi Holidayowi, a ten z kolei wymienia Greene’a jako jeden z jego największych sukcesów marketingowych. W końcu skoro pięć książek Greene’a sprzedało się w ponadmilionowym nakładzie, to dla osoby odpowiedzialnej za marketing i PR autora to tylko powód do dumy.



Książka do wybitnych z pewnością nie należy. Główne zastrzeżenie to toporne zdania, i nie jest to wina tłumacza. Porównywałem z oryginałem i mogę tylko stwierdzić, że i tak polskie tłumaczenie czyta się znacznie lepiej od oryginału. Wracając do meritum, Greene wziął na warsztat temat niesłychanie popularny, czyli tak zwaną drogę do mistrzostwa. Nie on pierwszy stara się analizować, jakie czynniki odpowiadają za sukces. I mimo że łatwo przy tym temacie wpaść w pułapkę błędów poznawczych, to muszę przyznać, że autorowi udało się napisać książkę, która na swój sposób wyraźnie wyróżnia się od innych tytułów z tego kręgu autorów. Greene skupił się bowiem na relacjach między mistrzem a uczniem, lub używając innej terminologii, na terminowaniu lub praktykach u osoby będącej wzorem do naśladowania. Osią książki są więc opowieści o mentorach i ich nad wyraz pojętnych uczniach, takich jak Faraday uczący się od Humphry’a Davy’ego, Carl Jung działający pod wpływem Zygmunta Freuda, czy Aleksander Wielki pobierający nauki od Arystotelesa.



W tym kontekście książka zawiera unikalny zestaw przymiotów, które charakteryzują genialnego nauczyciela, i które to mogą się przysłużyć pojętnemu uczniowi. Pozwalam sobie przytoczyć kilka dłuższych zdań, bo z jednej strony dobrze oddają charakter całej książki, a z drugiej zasługują na podkreślenie ze względu na ich trafność i wnikliwość:



- “Czasami okazuje się, że mentor uświadomi nam pewne rzeczy, których chcemy unikać lub przeciwko którym aktywnie się buntujemy”. [3]



- “Problem ze wszystkimi uczniami polega na tym, że nieodmiennie w pewnym miejscu się zatrzymują. Stykają się z pewną koncepcją, której potem kurczowo się trzymają aż do śmierci. Wmawiają sobie, że dostąpili prawdy.”[4]



- “Należy wymagać, aby mentor rzucał nam odpowiednie wyzwania, dzięki którym moglibyśmy odkryć własne mocne i słabe strony, a także zabiegać o jak największą ilość informacji zwrotnych, choćby najtrudniejszych do przyjęcia.”[5]



- “Jeżeli [...] w zbyt dużym stopniu poddamy się wpływowi mistrza i w ten sposób pozbawimy się wewnętrznej przestrzeni, w której mógłby dojrzewać i rozwijać się nasz indywidualny głos, nasze życie będzie toczyło się pod egidą pomysłów, które powstały gdzieś poza nami”[6]

Warto też wspomnieć, że książka jest wypełniona po brzegi masą faktów i nawiązań do źródeł historycznych. Jak zresztą sam autor twierdzi, “koncepcje przedstawione w tej książce opierają się na rozległych badaniach prowadzonych w dziedzinie neurobiologii i kognitywistyki, a także na badaniach nad kreatywnością oraz biografiach największych mistrzów w historii świata” [7]. I prawdopodobnie był to ten z czynników, który nadał tej książce etykietkę kompendium w temacie zdobywania mistrzostwa u boku wielkiego mentora. Nie powinno to dziwić z dwóch powodów. W branży wydawniczej powszechnie wiadomo, że im grubsza książka (zwłaszcza non-fiction), tym lepiej powinna się sprzedawać. Po drugie, Greene pisze w poradniku dla autorów, że przed rozpoczęciem pisania kolejnej pozycji czyta zwykle około 250 książek poświęconych zagadnieniu, któremu bez reszty zamierza się poświęcić w najbliższym czasie. Zastanawia tylko, dlaczego autor tak konsekwentnie unika cytowania źródeł – w książce nie znajdziemy ani jednego przypisu, za to na ostatnich stronicach znajdziemy wykaz niemal setki pozycji bibliograficznych.



I jeszcze dwa słowa o błędach poznawczych. Otóż nawet jeśli Greene trafnie scharakteryzował relacje na linii uczeń – mistrz, to musimy pamiętać, że zasady te sprawdziły się tylko w tych konkretnych przypadkach. W pozostałych, których były tysiące, ale o których nikt nigdy nie napisze książki, bo osoby te były albo mniej znane, albo dane o nich są niedostępne, mogło być dokładnie odwrotnie. W przypadku podobnej analizy, dokonanej jednak na firmach i ich prezesach w książce “Od dobrego do wielkiego”, Jim Collins przynajmniej oparł swoje analizy na danych empirycznych i statystycznych (a i tak grubo się pomylił), Greene musiał bazować tylko na książkach innych autorów i własnej wyobraźni. Dlatego w dużej mierze “Mistrzostwo” ociera się o regularną beletrystykę, zwłaszcza gdy autor w szczegółach rozpisuje się o konkretnych wydarzeniach z życia opisywanych w książce bohaterów.  Retrospektywne analizowanie czynników prowadzących do sukcesu przywołuje na myśl jeden z najczęściej popełnianych błędów poznawczych, a jest nim efekt pewności wstecznej [8]. Książka w “mistrzowski” sposób składa hołd odkrywcom tego błędu, czego najbardziej dobitnym świadectwem jest zdanie, jakim Greene raczy nas na samym początku lektury. W rozdziale poświęconym Leondardo da Vinci, autor mówi wprost: “gdy patrzy się na to z takiej perspektywy, wszystko w jego życiu nabiera sensu. [9]“. Panie Greene, w taki sposób można uzasadnić każdą tezę! Wystarczy dobrać odpowiednie argumenty (pomijając kontrargumenty), i hulaj dusza, każdy temat nabierze sensu.



[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Greene_(American_author)

[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Ryan_Holiday

[3] “Jak zostać mistrzem. Trening doskonałości”, Robert Greene, OnePress, 2014, str. 125

[4] ibidem, str. 127

[5] ibidem, str. 128

[6] ibidem, str. 131

[7] ibidem, str. 30

[8] http://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_pewno%C5%9Bci_wstecznej

[9] “Jak zostać mistrzem. Trening doskonałości”, Robert Greene, OnePress, 2014, str. 38

Mimo to obie autorki obstają przy swoim, wspierając się spostrzeżeniem Marka Twaina, który przypominał, że „według lekarzy jedynym sposobem utrzymania zdrowia jest jedzenie tego, na co się nie ma chęci, picie tego, czego się nie lubi, i robienie tego, czego by się wolało nie robić". Zgodnie proponują - wyrzuć diety przez okno i odzyskaj równowagę życiową! W kolejnych rozdziałach znajdujemy twarde dowody na to, że nie warto ulegać aktualnym wyznacznikom „idealnej sylwetki", z przypomnieniem, że w ślad za równowagą duchową podąża równowaga cielesna.

Grumpy Cat pojawił się na świecie całkiem niedawno i błyskawicznie stał się ulubieńcem Internautów. Kot Zrzęda najchętniej pojawia się w memach na portalach społecznościowych. 

To rasowy maruda! Był także bohaterem programów telewizyjnych i filmów dokumentalnych, podbija serca wszystkich zrzędliwych fanów, których ma na portalu Facebook ponad 6 mln.

Nakładem wydawnictwa Helion, w marce Septem ukazała się książka „Grumpy Cat. Książeczka rasowego marudy”. To humorystyczny poradnik udzielający wskazówek jak stać się prawdziwym zrzędą, co zrobić aby sarkazm był naszym drugim imieniem i jak dostrzegać we wszystkim ciemną stronę. 

Dostaję mnóstwo pytań o to, jak stać się takim zrzędą jak ja. – pisze Grumpy Cat w zrzędliwym wstępie – Wszystkim odpowiadam tak samo: liczę do trzech — jeśli do tego czasu nie znikniesz, pojawią się moje pazury. Widzisz, prawdziwa zrzędliwość płynie z wnętrza — musisz odczuwać ją głęboko, w centrum swojego jestestwa. Nawet jeśli nie urodziłeś się z tą cechą, tak jak ja, możesz ją w sobie rozwinąć. Ta książka pomoże ci to osiągnąć.

„Grumpy Cat. Książeczka rasowego marudy” to świetny pomysł na prezent nie tylko dla urodzonych pesymistów, taka humorystyczna książeczka ucieszy również wszystkich fanów kotów, którzy odnajdą w Grumpy Cat prawdziwą kocią naturę. 

Grumpy Cat - mistrz marudzenia i zrzędzenia już w Polsce!

Bycie jedną z pierwszych osób na świecie (w czymkolwiek) zawsze daje satysfakcję. Zwłaszcza, jeśli należy się do pierwiosnków w swojej dziedzinie. A ponieważ moją dziedziną są książki, pochwalę się, zanim przejdę do meritum: miałam tę niewątpliwą przyjemność przeczytać najnowszą książkę Macieja Jastrzębskiego. Kuję żelazo póki gorące i dzielę się recenzją „Klątwy gruzińskiego tortu”:

Maciej Jastrzębski – wrocławianin, dziennikarz i korespondent Polskiego Radia, reporter i pisarz z niezwykłym talentem do snucia na poły rzeczywistych, na poły bajkowych opowieści o krainach, które odwiedził, pełniąc swe radiowe powołanie. W poprzedniej książce pt. „Matrioszka Rosja i Jastrząb” zabrał nas w podróż do wielkiego wschodniego sąsiada (jakże aktualna to wycieczka w kontekście wydarzeń na światowej scenie politycznej!), tym razem proponuje nam wyprawę do Gruzji, w którą pojedziemy wraz z nim i gruzińskim kierowcą i przyjacielem Autora – Dżabą.

Maciej Jastrzębski trafił do tego pięknego kaukaskiego kraju w roku 2008. Relacjonował wojnę rosyjsko-gruzińską, wizyty polskich polityków, nerwową atmosferę wyborów parlamentarnych w roku 2012. Odsłania przed nami tamtejsze realia polityczne i codzienność mieszkańców Tbilisi, Gori, Batumi oraz wioseczek na pograniczu gruzińsko-osetyńskim i gruzińsko-abchaskim. Czyni jednak o wiele więcej. Jego książka to czysta afirmacja – życia na południowym Kaukazie, tamtejszej przyrody, gościnnych, serdecznych ludzi zamieszkujących ten uroczy zakątek naszej planety. Podobno Gruzini mieszkają w krainie, którą dobry bóg przygotował dla samego siebie, ostatecznie jednak podarował ją dzielnym Kartwelo („Kartwelo” to Gruzini a Sakartwelo to Gruzja w języku jej mieszkańców). Trzeba przyznać, że wszechmocny dobrze wybrał – życie w Gruzji to przyroda, śpiew i niekończące się ucztowanie. Wszystko to podlane sosem gawęd, opowieści i poetyckich, wznoszonych świeżym winem toastów. Gruzini słyną z gorącej krwi i iście ułańskiej fantazji, przy której nasza, polska natychmiast blednie, zawstydzona swą racjonalnością. Mają niezwykły talent do kreowania niestworzonych historii i wiary w teorie spiskowe, kierujące ich losem. Jedna z takich teorii towarzyszyć będzie nam na kartach „Klątwy gruzińskiego tortu”, osnuta wokół historii znajomości kierowcy Dżaby i jego ukochanej Nino. Więcej na ten romantyczny temat nie napiszę, by nie psuć niespodzianki przyszłym czytelnikom :)

Na koniec chciałabym podzielić się kilkoma, na poły mitycznymi faktami z historii Gruzji. Słyszeliście kiedyś o greckim herosie Prometeuszu, który ofiarował ludziom ogień i za karę został przykuty do skały? Prometeusz od wieków cierpi niewypowiedziane męki – codziennie odwiedza go wielki orzeł i wydziobuje wątrobę, która odrasta przez noc. Gdzie znajduje się miejsce kaźni owego dobroczyńcy ludzkości? Oczywiście w Gruzji, pośród skał Kaukazu! Jak myślicie, którędy z opanowanej przez Saracenów Jerozolimy wycofywali się obrońcy Świętego Graala? Wracając do Europy zatrzymali się na popas u gruzińskiej królowej Tamary. W dalszą drogę wyruszyli już bez kielicha z krwią Chrystusa…  A Sarmaci? Słynni przodkowie polskiej szlachty? Rzecz jasna, że pochodzą z Gruzji! W każdym razie tak twierdzi pewien odłam narodowych historyków…

Josifa Wissarionowicza Dżugaszwilego (in. Stalin) życzliwym milczeniem pominę.