Recenzje

Nie czekaj, działaj!

Powstało już wiele publikacji o tematyce psychologicznej. Mimo to ja postanowiłam sięgnąć po Działaj teraz Zbigniewa Ryżaka. Wydawać by się mogło, że jest to książka taka jak każda inna z tej dziedziny... Może i tak, ale ma w sobie coś, co mnie w niej zaintrygowało. Doskonały przekaz i moc. To naprawdę działa... ale ty również musisz zacząć działać – ale nie później (jak zawsze się mówi), tylko TERAZ!

Zapewne zastanawiacie się, kim jest Zbigniew Ryżak. Przewidziałam to, dlatego postanowiłam uprzedzić wasze żmudne poszukiwania informacji o nim i pokrótce wam go przedstawić.

Zbigniew Ryżak jest psychologiem, absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obecnie pracuje jako szef firmy doradczej i szkoleniowej Human Factory. Jest trenerem umiejętności biznesowych oraz konsultantem i projektantem szkoleń. Działaj teraz to nie jedyna jego publikacja. Stworzył również Energię wewnętrzną oraz Efekt jo-jo w motywacji. Prowadzi bloga, na którego zaprasza wszystkich zainteresowanych psychologią i nie tylko. Wszystkich, którzy chcieliby dowiedzieć się czegoś więcej o autorze, odsyłam tutaj.



Poradnik, bo tak pozwolę sobie nazwać tę publikację, został podzielony na 31 rozdziałów, ponadto każdy z nich posegregowano na podrozdziały. Działaj teraz przysłuży się każdemu, komu zależy na uzyskaniu motywacji do działania. Autor interpretuje zachowania ludzi i wskazuje, czym powinni kierować się, dążąc do osiągnięcia zamierzonego celu. Jak doskonale wiemy, słowa nieczęsto idą w parze z czynami. Ryżek, jako psycholog specjalizujący się w dziedzinie konsultacji i szkoleń, zna motywy rządzące ludzkim umysłem najlepiej, dlatego warto zasięgnąć jego rad i nauczyć się walczyć z oporami i przeszkodami, które napotykamy na swojej drodze.

Pamiętaj: nie ten osiąga sukces, kto bardziej się stara, ale ten, kto robi to mądrzej!

Publikacja została wzbogacona o zadania i ćwiczenia, które autor proponuje każdemu, kto zamierza podążać drogą do osiągnięcia celu. Ci mniej odważni również nie przejdą obok tego poradnika obojętnie. Jest to pozycja obowiązkowa dla tych, którzy mają w sobie choć odrobinę dobrej woli i chcą zmienić coś w swoim życiu. Jak wypowiada się sam autor: Podstawowym celem tej książki nie jest zrobienie z Ciebie innego człowieka, ale nauczenie Cię działania z tym, co w sobie masz. Właśnie, wielu z nas pragnie dokonać pewnych zmian i zrzucić z siebie ciężar bezsilności, ale nie potrafi przełamać bariery graniczącej z możliwością uzyskania pożądanego efektu. Niektórzy uważają, że wszystko przyjdzie z czasem, jakoś się ułoży, będzie, co ma być... Otóż nie. Nic nie ułoży się z czasem, jeśli nie będziesz działał w tym kierunku. Oczekiwanie nie jest kluczem do sukcesu, wręcz przeciwnie – aby cokolwiek osiągnąć, należy wziąć sprawy w swoje ręce i zacząć realizować własne cele i marzenia.

Obiecałeś sobie, że zaczniesz uprawiać jogę, ale jak zwykle kończy się na mówieniu? Mijają dni, a ty wciąż odkładasz ćwiczenia na później, tłumacząc sobie, że na pewno wtedy to zrobisz. Nie okłamuj sam siebie, chociaż ze sobą bądź szczery. Mniej mów, więcej rób. Nicnierobienie to zwykłe uciekanie od ciężkiej pracy. A przecież bez pracy nie ma kołaczy, dlaczego więc nie spróbujesz przekonać się, że możesz zdziałać cuda i że one się zdarzają? Kiedy według ciebie nadejdzie odpowiedni moment do tego, by stać się kowalem własnego losu? Później? A co w twoim języku oznacza później? Zastanów się nad tym, co robisz ze swoim życiem i zacznij działać: nie ma co odkładać, działaj teraz!

Autor do stworzenia tego poradnika wykorzystał maksimum swojej wiedzy i postanowił podzielić się z nią z tymi, którzy studiów psychologicznych nie ukończyli, a mimo to chcieliby przełamać swoje złe nawyki i nauczyć się żyć nieco inaczej niż dotąd. Swoje rady Ryżak wymienił punktowo, tak żeby uczynić swoją publikację przejrzystą i dostępną dla każdego, nawet tego mniej bystrego. Ponadto zawarł w niej wskazówki dotyczące redukowania negatywnych emocji i rozwiązywania problemów. Poruszył także kwestie zmęczenia, przytłoczenia i ogólnego zniecierpliwienia. Nie od razu Kraków zbudowano. Należy pamiętać, że aby coś osiągnąć, potrzeba czasu i cierpliwości, ale przede wszystkim uporu. To upór, czyli niezmienne trwanie przy zamierzonym planie, jest najważniejszy i przynosi największe efekty. Osoby pewne siebie i stanowcze mają zdecydowanie większe szanse na pokonanie przeszkód tkwiących w ich umyśle.

Podsumowując, uważam, że Działaj teraz naprawdę działa i może okazać się pomocna każdemu, kto wie, do czego dąży. Osoby niezdecydowane również powinny podjąć się lektury tego poradnika, gdyż może on wskazać im odpowiednią drogę do realizacji celów. Samo wyznaczenie celu nic nie zdziała, kluczem do sukcesu jest trwałość przy postanowieniu. Jeśli chcesz schudnąć, musisz zacząć biegać, ale nie później, tylko teraz. Im szybciej zaczniesz, tym szybciej ujrzysz efekty, a później pójdzie już z górki.

Przyznaję, że dla mnie porady Ryżaka okazały się przydatne. Zamierzam wziąć sobie je do serca i w końcu wziąć się za siebie, bo wiem, że sukces jest w naszych rękach, a czasami rozwiązanie mamy na wyciągnięcie ręki, ale... może boimy się po nie sięgnąć? Nie można rezygnować, dopóki się nie spróbuje. Niektórzy mogą nie sprostać zadaniu, ale warto się starać. Grunt to niepoddawanie się. I tego życzę każdemu, kto zdecyduje się sięgnąć po publikację Zbigniewa Ryżaka. Powodzenia!

Czy spotkałeś się może z Impro? Miałeś okazję uczestniczyć w przedstawieniu, w którym niemalże nic nie jest ustalone i przygotowane wcześniej? Jeżeli tak, to pewnie ucieszy Cię wiadomość, że improwizację możesz łatwo zastosować również w swoim życiu i to nie koniecznie po to, by błyszczeć jako gwiazda wszystkich kolejnych spotkań towarzyskich. Praktyczna improwizacja… proponuje garść narzędzi użytecznych dla poprawienia komunikacji, bardziej satysfakcjonującego reagowania w sytuacjach nieprzewidywalnych i stresowych, które naprawdę „…mogą usprawnić każdy aspekt Twojego życia”.

Ponieważ samo słowo „improwizacja” budzi mnóstwo skojarzeń, na początku autorzy przekazują nam kilka informacji o tym, czym na pewno ona NIE jest. Nie jest więc przede wszystkim wymyślaniem czegoś na poczekaniu, udawaniem ani drogą na skróty. Często kojarzymy ją z wystąpieniami kabaretowymi, co sprawia, że wydaje nam się również, że powinna być zabawna, śmieszna i oryginalna. Otóż zupełnie nie, Michał Mącznik i Artur Król szczegółowo rozwijają każdy z tych mitów i przybliżają czytelnikowi prawdę.

Pierwszą spośród wymienianych przez nich korzyści jest to, iż improwizacja ćwiczy umiejętność słuchania i obserwowania. Tylko jeśli naprawdę wsłuchasz się w swojego rozmówcę, będziesz w stanie odbierać proponowane przez niego oferty, nadawać nowy kierunek i podnosić stawkę, sprawiając tym samym, że zwykła rozmowa nabierze niespodziewanej energii i może doprowadzić do nieprzewidywalnych efektów.

Kolejną korzyścią, jaką daje stosowanie zasad Impro jest większa pewność siebie podczas wchodzenia w nieznane. Autorzy nie obiecują jednak butnego przekonania o własnej niesamowitości, a raczej dające spokój przekonanie, że cokolwiek się stanie, będziesz w stanie jakoś się w tym odnaleźć i zareagować. Stanie się tak również dzięki kolejnej korzyści, jaką jest umiejętność szybkiego podejmowania decyzji.

Korzyścią, która wydaje mi się szczególnie istotna jest zmniejszenie lęku przed porażką. Impro zakłada bowiem ciągłe działanie i podejmowanie mnóstwa decyzji, z których część siłą rzeczy może być błędna. Proponuje więc zaakceptowanie również błędów i nadanie im nowego kierunku. W książce znajdziecie też dość zabawne ćwiczenie, które może pomóc w radzeniu sobie z porażką.

Czytelnika prawdopodobnie bardzo zaciekawi rozdział dotyczący schematów blokowania czyli stosowanych przez nas na co dzień metod utrzymania kontroli. O tym dlaczego kontrola jest dla nas tak ważna można poczytać w jednym z rozdziałów. Opisywane schematy dotyczą na przykład uchylania się od nazywania problemów (ukochane przez mężczyzn słowa „domyśl się!” :-) ), mówienia ogólnikami po to, by zawsze móc się wycofać, negowania, odkładania decyzji na później i wielu innych. Kto z nas nie spotkał się z osobami, które zawsze na wszystko się zgadzają, byle tylko nie musieć podejmować decyzji? Albo z osobami, które mówią często i kwieciście o tym co by zrobiły, czego by dokonały, ale dziwnym trafem na opowiadaniach się kończy? Autorzy proponują zgrabne wyjaśnienia tych i wielu innych zjawisk, a dodatkowo dołączają kilka ciekawych pomysłów jak można uwolnić się od niechcianych schematów..

Książkę czyta się bardzo przyjemnie. Napisana jest przystępnym językiem, niepozbawionym dobrego humoru. Zawiera zarówno część „teoretyczną” wyjaśniającą czym jest improwizacja, jak ją rozumieć, po co i kiedy stosować oraz praktyczne ćwiczenia umożliwiające stopniowe nabywanie umiejętności takich jak np: uważne słuchanie, porzucanie kontroli, skupienie „na zewnątrz”, akceptowanie czy szybkie podejmowanie decyzji.

Spojrzenie na komunikację z perspektywy Impro daje ciekawy i dość jasno usystematyzowany obraz rzeczywistości w jakiej żyjemy na co dzień. Jej zasad, przyczyn różnych dziejących się wydarzeń czy zachowań ludzi. Oczywiście, nie jest panaceum na wszelkie problemy z komunikacją, ale nie taki cel przyświecał tworzeniu tej książki. Zawarte w niej narzędzia pozwalają odkryć potencjał drzemiący w Impro i przy ich udziale wzbogacić zarówno swoje życie osobiste jak i zawodowe. Czytając ją prawdopodobnie wiele razy pomyślisz, że opisywane zachowanie to dokładnie to co sam robisz albo obserwujesz u innych, ale -co ważniejsze- teraz będziesz potrafił połączyć je w spójne wzorce. Dzięki temu, przy odrobinie chęci, możesz dokonać naprawdę ciekawych zmian w swoich relacjach.

Personal branding nie jest trudny, według autorów książki „Jesteś startupem” Reida Hoffmana i Bena Casnochy, wydanej przez Onepress, . To przestrzeganie kilku prostych zasad, dzięki któremu mamy szansę znaleźć się we właściwym czasie i we właściwym miejscu.

Wiem, kiedyś takie książki bardzo mnie drażniły. Czytałam coś w ten deseń na studiach, mała książeczka mówiąca o tym, jak budować swoją karierę i osobistą markę. Generalnie sprowadzała do zaleceń, jak nawiązywać kontakty biznesowe i wiało z niej sztucznością na kilometr. Może dlatego przez długi czas rzadko sięgałam po tego typu książki. Wobec „Jesteś start-upem” też miałam mieszane uczucia. Jednak przemogłam się, zaczęłam czytać – i książka mile mnie zaskoczyła. Autorzy nie proponują bowiem niczego sztucznego i niczego na siłę. Każą nam spojrzeć na siebie samego jak na małą firmę, która musi się przebić i odnieść rynkowy sukces – dlatego ich książka może właśnie przydać się właścicielom takich firm, ale również tym wszytkim, którzy wkraczają na zawodową ścieżkę lub chcieliby w niej coś zmienić.

Oto pomysły autorów książki na budowanie kariery:

• Posiadanie kilku alternatywnych planów rozwoju. Na wypadek, gdyby plan A nie wypalił, mamy zawsze plan B.
  
• Budowanie sieci kontaktów w oparciu o pomoc i empatię. To zresztą też jest charakterystyczne dla internetu – ci w sieci są bardziej szanowani, którzy dobrze służą innym swoją wiedzą czy znajomościami. Autorzy nie byliby sobą, gdyby oczywiście nie nawiązali do LinkedIn i nie przedstawili dość skomplikowanej teorii, po co są nam kontakty drugiego stopnia.
  
• Korzystanie z nadarzających się okazji – czyli tych momentów, w których mamy szansę zrobić duży zwrot. Musimy pamiętać, że nasza kariera nie przebiega liniowo. Chodzi zresztą po Facebooku taki obrazek, w którym pokazana jest idealna i realna realizacja celu. Idealna to linia prosta. Realna wygląda raczej jak wykres akcji giełdowych.
  
• Jeśli nadarzających się okazji nie ma, trzeba je tworzyć, siejąc mnóstwo zamieszania. Takim zamieszaniem może być to, że informujemy wszystkich o naszej nowej działalności biznesowej czy poszukiwaniu pracy. Zamieszaniem może być coś, co zrobili koledzy z Sotrendera, którzy podpięli się pod dyskuję o kasowaniu postów na fanpejdżu Kancelarii Premiera i przygotowali raport. Rozszedł się w mediach jak ciepłe bułeczki.
  
• Przynależność do grup i stowarzyszeń. Pracując z kimś razem, nawet nad projektem non-profit, mamy szansę dobrze poznać tę osobę, a ona poznaje nas. Może nam udzielić cennej informacji o wolnym stanowisku pracy, poszukiwanym kontrahencie, itp.
  
• Osobiste spotkania z ciekawymi ludźmi. Autorzy radzą intereować się tym, co robią nasi znajomi i spotykać się z tymi, którzy robią najbardziej ciekawe rzeczy. Dla inspiracji, ale również dla wynajdywania ciekawych okazji do współpracy.
  
• Wybór najistotniejszych wydarzeń branżowych i pojawianie się na nich. Konferencje to źródło nowych znajomości i sposób na zacieśnienie więzi z tymi, których już znamy.
  
• Zainteresowanie trendami. Informacje o nowych trendach technologicznych mogą pomóc nam w wynajdywaniu okazji.
  

Czytając książkę, odkrywałam, że wiele z tych rzeczy nieświadomie robiłam już wcześniej. Czytałam, szukałam trendów, pomagałam dzieląc się swoją wiedzą. To, co było dla mnie mocnym punktem i co zbiegło się z moimi refleksjami na swój temat, to waga spotkań osobistych – i podczas wydarzeń branżowych, i w bardziej kameralnych warunkach. W młodszych latach mojej pracy tego nie doceniałam – myślałam, że wystarczy dobrze wykonywać swoją pracę. Teraz widzę, że najbardziej przedsiębiorcze osoby z mojego otoczenia przywiązują do tego ogromną wagę i sama zmuszam się do wyjścia z mojej introwertycznej skorupy ;)

Ogólnie – warto zerknąć do tej pozycji, jeśli interesuje Was skuteczny personal branding w dobie internetu. Ci panowie naprawdę wiedzą, jak to robić.

Dobrze jest uczyć się na błędach, ale nauka na cudzych błędach to dopiero sztuka. Tak jest w przypadku książki Pawła Nazaruka Inwestycyjne przebudzenie, gdzie poznamy tajniki inwestycyjnego świata, wielkich pieniędzy a co za tym idzie – ogromnych oszustw. Nazaruk nie daje złotych porad co robić żeby się wzbogacić, wręcz przeciwnie – jak to niejednokrotnie wspomina – przyszłości nie da się przewidzieć i najlepsze biznesy mogą z dnia na dzień upaść. To, co jednak chce przekazać autor książki, to wiedza jak uniknąć podstawowych błędów, gdzie kryją się kruczki prawne i po czym odróżnić szemrane interesy od rzetelnych inwestycji. Nie jest to bynajmniej wiedza teoretyczna – autor sprawdził wielokrotnie na własnej skórze (i portfelu), różnego rodzaju interesy i inwestorów. Teraz chce się podzielić swoimi doświadczeniami które kosztowały go grubo ponad 5 milionów złotych. Jednak i to nie jest wszystko co znajdziemy w książce…

Przebudzenie inwestycyjne to nie jest zwykły poradnik biznesowy. Sama konwencja książki jest już oryginalna. Nie znajdziemy tu wypunktowanych porad i strategii giełdowych. Nie znajdziemy także schematów postępowania oraz przydługich wstępów teoretycznych czym są rynki typu forex czy systemy MLM. Książka to po prostu opowiadanie, oparte na faktach z życia Pawła Nazaruka. Razem z autorem przeżyjemy jego historię od samego początku – dlaczego zaczął inwestować, na jakiego typu „okazje” trafiał i czego z nich się uczył. Podczas podróży przez doświadczenia Nazaruka towarzyszy nam Piotr – postać „pół fikcyjna”. Autor zdecydował się na połączenie wszystkich osób, które przez ten cały czas były dla niego mentorami w jedną postać, aby nie tworzyć zbędnego bałaganu w książce i zająć się konkretami. Było to bardzo dobre posunięcie, bo w rzeczy samej rozmowy z jedną osobą „pouczającą” niedoświadczonego Pawła, bardzo dobrze wprowadzają Czytelnika w świat finansów – uczymy się razem głównym bohaterem. W ten sposób poznamy nie tylko wspomniany wcześniej forex czy marketing wielopoziomowy, ale także dowiemy się o tym ja działają brokerzy, traderzy, szkoleniowcy i zwykli naciągacze. Poznamy co kryje się za tajemniczymi skrótami OTC, MTF, ECN czy PAMM. Zobaczymy także analogie pomiędzy programami typu HYIP a grami hazardowymi i jakie spustoszenie potrafią zrobić w czyimś życiu.

Jednak oprócz samego pokazania świata wielkich inwestycji od środka, autor wraz ze swoim mentorem Piotrem, przedstawia nam także swój punkt widzenia – że w tym wszystkim nie chodzi tylko o pieniądze. Ważne jest nastawienie do nich, a dokładniej brak emocjonalnej więzi z pieniędzmi. To one mają pracować dla nas, a nie my dla nich. Zwraca dużą uwagę na zagadnienie inteligencji emocjonalnej oraz tego jak bardzo nasze myśli decydują o tym co robimy i co osiągamy. Nie chodzi tu o banalne stwierdzenie „pieniądze szczęścia nie dadzą” lub filozofię przedstawioną np. w filmie Sekret (chociaż w książce można znaleźć kilka podobieństw i nawiązań). Jak się okazuje, podczas swojej finansowej wędrówki Paweł Nazaruk zarobił ogromne pieniądze i mógł sobie pozwolić na bardzo dużo. Jednak czegoś wciąż mu brakowało, co stało się powodem do głębszych przemyśleń nad życiem i tego co tak naprawdę w życiu jest ważne.

Choć zwykle książki o szybkich biznesach i wielkich pieniądzach są mało konkretne i nie zapewniają nawet podstawowej wiedzy jak zacząć naprawdę zarabiać, to jednak pozycja Pawła Nazaruka jest inna. Książka przekazuje faktyczna wiedzę, a porady nie są do końca takie oczywiste jak w przypadku książek o podobnej tematyce. Zawiodą się jednak osoby szukające gotowych recept na sukces, sprawdzonych strategii biznesowych i pewnych miejsc na inwestycje. Takowych nie ma, co autor osobiście sprawdził, za to błędy które popełnił może powtórzyć każdy.

Książkę oceniam bardzo wysoko i to nie tylko ze względu na jej poziom merytoryczny, ale także od strony umiejętności pisarskich autora. Piotr Nazaruk w swoim tekście nie nudzi, piszę bardzo przystępnie, a książka praktycznie czyta się sama. Jedną z myśli jaką daje autor w swojej książce, jest porada dotycząca jak największej dywersyfikacji swoich dochodów. W tym przypadku spokojnie mogę polecić panu Pawłowi również pisarstwo.

Jednak książka na tym się nie kończy. Autor pod koniec zaprasza do szukania inspiracji, poszerzania i dzielenia się swoją wiedzą na stronach takich jak InwestycyjnePrzebudzenie.pl, 5rad.pl, BrakujacyElement.com czy też na swoją oficjalną stronę PawelNazaruk.com

Zniknęłam. Na Mazurach bez zmian. Wciąż tak samo pięknie. Trochę więcej kolorowych restauracji i coraz mniej ryb w jeziorach. Trochę mniej gorącego słońca, za to bezmiar bocianów podkreślających uroki złocistych pól.
Beztroski czas wakacji przerwał chłód ulic Warszawy.

Wróciłam do starych garnków i do mojej biblioteki wypełnionej po brzegi nieprzeczytanymi książkami. Jedną z nich wzięłam na wakacje i zamknąwszy ostatnią stronę postanowiłam napisać skromną recenzję.

"Fotografia Kulinarna dla blogerów" to niebywałe kompendium wiedzy na temat podstaw fotografii. Nazwałabym go obowiązkowym podręcznikiem dla tych, którzy założyli kulinarnego bloga, biorą do ręki aparat i nie bardzo wiedzą co dalej.

Autor Matt Armendariz w niesamowicie bezpośredni i chwytliwy sposób przekazuje pożyteczne wskazówki, które w większości wynikają z jego własnego doświadczenia. Co ważne, udowadnia czytelnikom, że do zrobienia dobrych zdjęć nie potrzeba drogiego sprzętu. Najbardziej liczy się dobry pomysł i wykorzystanie domowych, najłatwiejszych sposobów. Pisarz przekazuje nam także swoją technikę na robienie zdjęć w restauracjach. Wystarczy mała latarka, ping-pongowa piłeczka i skrawek materiału, służący za modyfikator światła. Dzięki tym kilku przyborom, podświetlimy talerz i unikniemy włączania flesza, który może zdenerwować osoby w bliskim otoczeniu. Każdy rozdział to odpowiedź na nurtujące nas (blogerów) pytania. Przede wszystkim jaki aparat, jaki obiektyw, co oznaczają poszczególne tryby fotografowania, jak apetycznie sfotografować zupę, jaka perspektywa do jakiego dania i wiele innych. Co ważne, niemalże przy każdym zdjęciu autor obrazuje w jaki sposób je zrobił, jaki był czas naświetlania, jaka przysłona, czy gdzie ustawiono potrawę w stosunku do okna, sztucznego światła lub innego obiektu.

Chcąc być w pełni obiektywną, muszę jednakże opisać także te mniej pozytywne strony książki. Otóż... pisząc o niej jako o kompendium wiedzy miałam na myśli podstawową wiedzę, którą bloger prędzej czy później sam zdobywa. Osobiście do większości podanych informacji i wskazówek doszłam sama dawno temu. Raczej stało się to za sprawą prób i błędów i natrętnego szukania inspiracji w internecie i gazetach, więc jeśli chcecie tego uniknąć ta książka jest świetnym zbiorem wszystkich tych niezbędnych informacji. Jestem jednak zmuszona odradzić ją osobom wgłębionym w temat robienia zdjęć kulinarnych. Jeśli posługujecie się głównie trybem manualnym, korzystacie z formatu RAW, znacie znaczenie odbicia światła na potrawę, Photoshop czy Lightroom nie jest Wam obcy, korzystacie z przeróżnych rekwizytów, a na samą myśl o użyciu flesza ciarki przechodzą Wasze serce.... dokładnie przejrzyjcie tę książkę przed jej kupnem. Prawdopodobnie nie odkryjecie w niej nic rewolucyjnego, a jedynie utrwalicie swoją wiedzę.

Reasumując, "Fotografię kulinarną dla blogerów" polecam osobom zaczynającym swoją przygodę z blogowaniem i robieniem zdjęć potraw. Będzie ona także niezastąpiona dla tych, którzy pragną pogłębić swoją wiedzę w temacie technik oświetlenia dania, czy stylizacji stołu.

Pomimo wielu ciekawych informacji, nie polecam jej jednak osobom zaawansowanym w temacie fotografowania jedzenia, gdyż przedstawione informacje mogą okazać się zbyt oczywiste.